Vitamin và chất khoáng – Tổng hợp và phân giải
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TPHCM VIỆN CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM-SINH HỌC
Đề tài :
Tp HCM, tháng 6/2010
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 3
PHẦN I:VITAMIN 5
I Đại cương 6
II Vitamin 7
1 Vitamin tan trong chất béo 7
1.1 VITAMIN A 7
a Vai trò và nhu cầu 8
b Tổng hợp Vitamin A 8
c Phân giải Vitamin A 10
1.2 VITAMIN E 11
a Vai trò và nhu cầu 11
b Tổng hợp Vitamin E 12
c Phân giải Vitamin E 12
1.3 VITAMIN D 13
a Vai trò và nhu cầu 14
b Tổng hợp và phân giải Vitamin D 16
1.4 VITAMIN K 18
a Vai trò và nhu cầu 20
b Tổng hợp Vitamin K 21
c Phân giải Vitamin K 22
2 Vitamin tan trong nước 22
2.1 VITAMIN B1 22
a Vai trò và nhu cầu 22
b Tổng hợp Vitamin B1 23
c Phân giải Vitamin B1 24
2.2 VITAMIN B2 24
a Vai trò và nhu cầu 24
b Tổng hợp Vitamin B2 25
c Phân giải Vitamin B2 26
2.3 VITAMIN B6 26
a Vai trò và nhu cầu 27
b Tổng hợp và phân giải Vitamin B6 28
2.4 VITAMIN C 31
a Vai trò và nhu cầu 31
b Tổng hợp Vitamin C 32
c Phân giải Vitamin C 33
2.5 VITAMIN H 36
a Vai trò và nhu cầu 36
b Tổng hợp Vitamin K 37
c Phân giải Vitamin K 37
2.6 VITAMIN B12 38
b Tổng hợp Vitamin B12 39
c Phân giải Vitamin B12 40
Trang 3PHẦN II: CHẤT KHOÁNG 40
I Đại cương 43
II Chất khoáng 45
1 Các nguyên tố đa lượng 45
1.1 NATRI 45
1.2 CHLORIDE 45
1.3 PHOSPHORUS 46
1.4 KALI 47
1.5 CANXI 47
1.6 MAGIÊ 47
2 Các nguyên tố vi lượng 48
2.1 SẮT 48
2.2 ĐỒNG 50
2.3 KẼM 51
2.4 MANGAN 52
2.5 CHROMIUM 52
2.6 NIKEN 52
2.7 SELENIUM 53
2.8 SILICUM 54
2.9 VANADIUM 55
2.10 BORON 56
2.11 THIẾC 58
2.12 MOLYBDENUM 58
2.13 NHÔM 60
2.14 FLORINE 60
2.15 COBALT 63
2.16 IODE 63
2.17 ARSENIC 64
KẾT LUẬN 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Cơ thể chúng ta tồn tại và phát triển là nhờ hàng triệu phản ứng sinh hóa xảy ra liên tục để tạo nên năng lượng, nội tiết tố và hàng nghìn hoạt chất sinh học với chức năng khác nhau phục vụ cho một cỗ máy phức tạp và kỳ bí Tất cả các phản ứng sinh hóa trên muốn xảy ra cần phải có sự hiện diện của men xúc tác, mà cấu tạo của những men này là các vitamin và khoáng chất.
* Vai trò của vitamin và khoáng chất trong cơ thể
Vitamin hay còn gọi là sinh tố, là phân tử hữu cơ cần thiết cho hoạt động chuyển hóa bình thường của cơ thể người Mặc dù các vitamin hoạt động với số lượng rất nhỏ
và không tạo ra năng lượng nhưng chúng vô cùng cần thiết cho quá trình hoạt động và phát triển của tổ chức Vitamin đóng vai trò như chất xúc tác cho các phản ứng hóa học xảy ra trong cơ thể Nếu thiếu vitamin, các phản ứng này sẽ chậm lại và quá trình chuyển hóa sẽ bị rối loạn
Trang 5Hơn nữa, các vitamin không thể thay thế được cho nhau; rất dễ bị phá hủy bởi sự oxy hóa, nhiệt độ môi trường vàtia cực tím; qua cách nấu nướng và xử lý công nghiệp, nên cơ thể chúng ta cần phải bổ sung đa dạng nhiều vitamin cùng một lúc.
Cơ thể con người, không như trong trường hợp của nhiều loại sinh vật khác, không có khả năng tự tổng hợp được các loại vitamin Con người vì thế phải thu nhập các thành phần sinh tố từ nguồn thực phẩm
Ai cũng biết tầm quan trọng của vitamin và thường nghe nhiều về nó, thế nhưng có
lẽ ít người biết rằng khoáng chất cũng có tầm quan trọng không kém cho sự vận hành của cơ thể con người, mà nếu thiếu nó cũng gây nên những tác hại hết sức nghiêm trọng
Khoáng chất là toàn thể các chất còn lại tập trung trong tro, khi thiêu đốt một sinh vật Cơ thể con người cũng cần có các khoáng chất cần thiết cho việc cấu tạo, phát triển
cơ thể, cũng như trong việc chuyển hóa các chất nhằm duy trì sự sống
Khoáng chất đóng vai trò cấu trúc của mô, là một phần của bộ xương, nhờ có chúng mà xương được chắc khỏe; là một phần của máu đồng thời là thành phần thiết yếu của nhiều tế bào
Cũng như vitamin, cơ thể cũng không có khả năng sinh ra khoáng chất mà chỉ có thể dự trữ sẵn một vài loại nhưng chúng cũng chỉ duy trì trong một thời gian ngắn Do đó, ngoài nguồn cung cấp từ nước uống, thực phẩm, cần phải bổ sung khoáng chất từ những chế phẩm khác
Để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của hai thành phần trên nhóm chúng em xin chọn đề tài “vitamin và khoáng chất - tổng hợp và phân giãi“, qua đó chúng em sẽ có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về nguồn gốc, vai trò cũng như sự đóng góp xây dựng của từng yếu tố đối với cơ thể Đồng thời, từ đó củng cố lại kiến thức của bản thân để có một sức khỏe tốt, đóng góp một phần nào đó vào sự phát triển của đất nước Việt Nam tươi đẹp
Trang 6Phần I:
VITAMIN
Trang 7I Đại cương về Vitamin:
Vitamin là những chất hữu cơ có bản chất hóa học khác nhau, có hoạt tính sinh học,
cơ thể có nhu cầu thấp, nhưng đặc biệt cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển
Các vitamin và tiền vitamin được tổng hợp chủ yếu trong cơ thể thực vật Rất ít loại được tổng hợp trong cơ thể động vật và nếu có tổng hợp thì cũng không đủ cho nhu cầu dinh dưỡng Trong cơ thể sống vitamin mang vai trò của chất xúc tác, đa số vitamin có tác dụng như coenzim, nếu thiếu vitamin sẽ gây nên những rối loạn nghiêm trọng trong quá trình trao đổi chất Do đó, con người cần được cung cấp vitamin qua quá trình dinh dưỡng Nhưng nếu vitamin được cung cấp dư thừa thì cũng sẽ gây nên những rối loạn nghiêm trọng, vì thế sử dụng vitamin như thế nào cho thích hợp là một vấn đề cần chú trọng trong quá trình dinh dưỡng của con người Ngày nay người ta đã biết trên 30 loại vitamin khác nhau và hàng trăm chất ở dạng tiền vitamin
Vitamin được chia làm 2 loại: hòa tan trong nước và hòa tan trong chất béo
- Vitamin hòa tan trong nước: B, B2, B5, B6, B12, C, H…
- Vitamin hòa tan trong chất béo: A,D,E,K,…
Các vitamin có 6 tính chất chung như sau:
Không sinh ra năng lượng
Cơ thể rất cần nhưng chỉ với một lượng rất nhỏ
Cơ thể không tự điều chế được nên phải lấy từ các thực phẩm hoặc dược phẩm
Các vitamin không thể thay thế được cho nhau
Các vitamin đều cần thiết cho sự hoạt động và phát triển của cơ thể do chúng có vai trò xúc tác thúc đẩy sự tiêu hóa thức ăn, sự trao đổi chất Ngoài ra, chúng còn giúp các điểm tổn thương của cơ thể chóng bình phục
Cơ thể thiếu vitamin sẽ dễ mắc một số tật bệnh hiểm nghèo, có thể dẫn tới tử vong
Trang 8Các vi sinh vật cũng như con người sử dụng vitamin có trong rau quả và thức ăn hàng ngày Nhiều vi sinh vật có khả năng tổng hợp vitamin cho bản thân nó sử dụng và
có thể trong điều kiện nào đó tổng hợp dư thừa vitamin thoát ra môi trường hay tích tụ trong tế bào, đó là cơ sở để người ta đưa ra phương pháp sinh tổng hợp vitamin hiện nay
Để đảm bảo nhu cầu về vitamin hiện nay, người ta sử dụng nguồn thu vitamin từ 3 phương pháp khác nhau:
Tách chiết từ nguyên liệu tự nhiên
Trang 9a Vai trò và nhu cầu
Vitamin A tham gia vào quá trình trao đổi protein, lipid, glucid và muối khoáng Tác dụng của Vitamin A là chống bệnh viêm loét, khô giác mạc của mắt, chống bệnh quáng
gà, đóng vai trò đặc biệt trong quá trình cảm quan của mắt
Nhu cầu phụ thuộc vào giới tính, độ tuổi Người lớn cần khoảng 1.2-5 mg Viatmin
A hoặc 2-5mg Caroten trong 1 ngày (1mg=3300UI) Trẻ em từ 0-4 tuổi cần 1500UI /ngày, 5-10 tuổi cần 2000-4000UI/ngày, trên 10 tuổi cần 4000-5000UI/ngày
Vitamin A từ thức ăn vào cơ thể được dự trữ trong gan là 90%, còn lại được phân
bố ở mô và máu
Thiếu Vitamin A mắt sẽ bị quáng gà từ đó dẫn đến khô mắt, đục thủy tinh thể , để lâu dẫn đến mù Thiếu Vitamin A da bị cứng, hóa sừng tai mũi, họng , phế quản, bang quang và tử cung
Thừa Vitamin cơ thể sẽ chuyển sang trạng thausi thường bị nôn, đau đầu nhì một thành hai, đau xương khô da , rụng tóc, tổn thương gan (u xơ gan) Trong những tháng đầu của phụ nữ có thai , sủ dụng thừa Vitamin A có thể dẫn đến sinh quái thai
b Tổng hợp Vitamin A và Caroten
Vitamin( Retinol) có 2 dạng rất quan trọng
Vitamin A1: có nhiều trong gan cá nước mặn
Vitamin A2: có nhiều trong gan cá nước ngọt
Trang 10Hình 1.1: Công thức cấu tạo Vitamin A 1 và Vitamin A 2
Có nhiều dạng Caroten khác nhau nhưng βCaroten là tiền Vitamin A có hoạt tính sinh học cao nhất
Hình 1.2: Công thức cấu tạo β-Caroten
Nguồn Vitamin A và Caroten chủ yếu đối với người là cá, mỡ bò Còn trong thực vật là ớt, carot, hành lá , bí đỏ, gấc , cà chua,…
Nguồn điều chế Vitamin A trong kĩ nghệ sản xuất Viatmin A là gan cá và động vật
ở biển Vì hàm lượng Vitamin A biến đổi theo các loài cá , môi trường sống cũng như tuổi cá , nên khi điều chế Vitamin A người ta phải chú ý đầy đủ tới các yếu tố trên.Thông thường ở cá sống lâu năm , hàm lượng Vitamin ở gan tăng lên Nguồn cá thường dùng là cá mập , cá voi, cá thu,…
Ngoài ra người ta còn tổng hợp Vitamin A từ các nguyên dầu có chứa vòng β- ionon ( từ dầu cây Coriandrum Stativum) chất β-ionon thường tồn tại ở dạng hỗn hợp với α-ionon phổ biến trong kĩ nghệ mỹ phẩm
Trang 11Mặt khác, các chủng VSV sau đây cũng tổng hợp được Vitamin A như: Blakeslea, Trispora, Mycobacterium, Smegmatis, Streptomyces, Chrestomycetius.
c Phân giải Vitamin A và Caroten
Vitamin A được tích lũy trong gan Trong gan, vitamin A tồn tại dưới dạng ester với acid acetic và acid palmitic Khi cơ thể cần sẽ giải phóng ra dưới dạng tự do
Khi thủy phân β-Caroten bằng enzym Carotenase ta sẽ thu được 2 phân tử Vitamin A β-Carotene không tự chuyển qua Vitamin A mà phụ thuộc vào nhu cầu cơ thể Khi cơ thể cần vtamin A thì β-Caroten sẽ chuyển thành vtamin A β-Caroten được tích lũy trong các mô mỡ
Trong quá trình chế biến và bảo quản thực phẩm cũng sẽ làm giảm hàm lượng Vitamin A Lượng Vitamin A bị giảm này phụ thuộc vào oxy, ánh sáng, nhiệt độ, nồng
độ, pH của quá trính chế biến
Trong môi trường trung tính và môi trường kiềm chỉ cần gia tăng nhiệt độ là vitamin
A bị phá hủy Trong môi trường acid, mặc dầu Vitamin A bị biến đổi nhưng vẫn bảo toàn phần lớn lượng vitamin A ở bên trong sản phẩm
Trong môi trường có oxy, vitamin A dễ dàng bị oxy hóa Vitamin A và Caroten tham gia vào quá trình oxy hóa khử, chúng có thể là đồng thời là chất nhận oxy cũng
như nhường oxy Khi kết hợp với oxy sẽ tạo nên các peroxyt ở các vị trí nối đôi, sau đó các peroxyt lại có khả năng nhường oxy cho các cơ chất một cách dễ dàng Khả năng đó
chính là do sự có mặt của hệ nối đôi có ở trong phân tử đảm bảo sự hình thành nên các peroxyt hữu cơ không bền vững Trong quá trình cảm quan của mắt, vitamin A có vai trò đặc biệt quan trọng
H3C CH3 CH3
C ( β- ionon)
H2C C CH=CH CO
H2C C CH3
Trang 12Dạng aldehyt của vitamin A kết hợp với chất protein opsin tạo nên sắc tố thị giác
gọi là rodopsin Chất này bảo đảm tính nhạy cảm cảu mắt đối với ánh sáng Dưới tác
dụng của ánh sáng, rodopsin sẽ bị phân giả thành opsin và aldehyt của vitamin A (reinal) dạng trans Ngược lại, trong tối lại xảy ra sự tổng hợp rodopsin để làm tăng độ nhạy cảm của mắt đối với ánh sáng Để tổng hợp được rodopsin, retinal phải tồn tại ở dạng cis
Opsin tối ánh sáng
rodopsin luminorodopsin (da cam ) retinal (cis) (đỏ)
NAD
vitamin A vitamin A (trans) retinal(trans) opsin
(cis) đồng phân vàng không màu
hóa
Hình 1.3: Sơ đồ mô tả sự tham gia của vitamin A trong quá trình cảm quan
1.2 VITAMIN E:
a Vai trò và nhu cầu:
Vitamin E là chất chống oxy hóa đo đó được sử dụng để chống lão hóa Vitamin E còn tham gia vào quá trình ngăn ngừa bệnh xơ vữa động mạch
Nhu cầu vitamin E đối với cơ thể không lớn lắm
Thiếu Vitamin E: Với người lớn bình thường (không bị bệnh gan, không bị suy dinh dưỡng), không xảy ra hiện tượng bất thường; với trẻ em sẽ dẫn đến thiếu máu, tổn thương hệ thần kinh và võng mạc
Không xảy ra hiện tượng thừa Vitamin E
Trang 13b Tổng hợp Vitamin E:
Vitamin E là dẫn xuất của benzopiran Có 7 loại tìm thấy trong đó các loại alpha, beta, gama tocopherol là có hoạt tính cao
Hình 1.4: Công thức cấu tạo α-Tocopherol
Nguồn vitamin E chủ yếu là dầu thực vật, rau xà lách, rau cải, vitamin E có nhiều trong hạt hòa thảo ( mầm lúa mì, lúa ngô) trong dầu 1 số hạt có dầu (lạc, hướng dương) hoặc một số quả Ở động vật, vitamin E có trong mỡ bò, mỡ cá nhưng hàm lượng thấp hơn nhiều so với dầu thực vật
Để điều chế vitamin E, có thể dùng phương pháp tổng hợp hoặc chiết xuất từ các
nguyên liệu thiên nhiên Quá trình tổng hợp được tiến hành từ các rượu phytolic là các
loại rượu cao phân tử, điều chế khó khăn, vì vậy phương pháp chiết rút có ưu thế hơn
có thể dùng nguyên liệu là mầm lúa mì điều chế dịch cô đặc vitamin E Khi cần tinh chế đem cất dầu mầm lúa mì hoặc tốt hơn cất dịch cô đặc vitamin E thu được
c Phân giải Vitamin E:
Tocopherol bị oxy hóa bởi các chất oxy hóa khác như Fe(III), Cl, hoặc acid Nitric
và tạo nên các sản phẩm oxy hóa khác nhau Một số sản phẩm oxy hóa quan trọng được
tạo thành là α-tocopherylquinon.
Vitamin E làm tăng khả năng sử dụng protein và viatmin A, tham gia vào sự trao đổi lipit qua đó ảnh hưởng tới khả năng sinh sản của động vật
Trang 14Hình 1.5: Công thức cấu tạo vitamin D 2 và vitamin D 3
Vitamin D là tên của môt họ hợp chất có hoạt tính chống còi xương – thuộc họ Sterol, được dùng để chỉ các chất có cấu trúc tương tự nhau bao gồm:
+ Tiền vitamin D: Ergosterol; Dehydro- 7- cholesterol; Dihydro-22, ergosterol và Dehydro-7- stigmasterol
23-+ Vitamin D: Vitamin D2 (Ergocalciferol); vitamin D3 (Cholecalciferol); vitamin
D4 (Dihydroergocalciferol) và vitamin D5 (Sitocalciferol)…Chúng tương đối giống nhau về cấu trúc hóa học nhưng khác nhau về mức độ hoạt động sinh học.Tuy nhiên, chỉ có hai dạng D2 và D3 là phổ biến và có ý nghĩa hơn cả
Trang 15Là các tinh thể hình kim không màu, không tan trong nước, tan trong dầu và dung môi hữu cơ (alcol, aceton, ether, chloroform) Nhiệt độ nóng chảy chậm 115 – 118oC, tức thời 120oC Bền trong môi trường kiềm, trung tính cả khi đung nóng đến 100oC Dễ
bị phân hủy khi có mặt oxy và acid vô cơ Tương đối ổn định trong thực phẩm khi tồn trữ, chế biến và nấu nướng
a Vai trò và nhu cầu:
Vitamin D tham gia vào quá trình điều hòa trao đổi phosphor và canxi, làm tăng
Ca2+ huyết và phosphate huyết theo cơ chế sau:
+ Làm tăng hấp thu hấp thu canxi và phospho từ ruột và tích lũy chúng lại trong xương
+ Khi thức ăn không chứa canxi, vitamin D có thể làm chuyển một phần canxi của xương vào máu
+ Chuyển phospho ở dạng hợp chất hữu cơ thành vô cơ
Có lẽ, vitamin D là nhóm hoạt động của các enzyme xúc tác cho quá trình trao đổi phospho – canxi ở cơ thể tác dụng thông qua receptor nội bào điều hòa hoạt động gene tương tự hormone steroid và hormone tuyến giáp
Dưới tác dụng của vitamin D, trong mô xương sẽ đẩy mạnh việc hình thành acid limonic Acid này sẽ tạo thành phức chất với muối canxi phosphate Phức chất này sẽ tích lũy trong các mô xương mềm và biến nó thành xương cứng Có ảnh hưởng đến sự calci hóa sụn tăng trưởng nên cần cho phát triển bình thường xương trẻ em Biệt hóa biểu bì, đó là cơ sở để trị bệnh vẩy nến Ức chế tăng sinh và cảm ứng biệt hóa tế bào
ác tính, đặc biệt ung thư vú và u tuyến tiết melanin ác tính, đang mở ra hướng nghiên cứu các chất tương tự vitamin D để trị ung thư Doxecaliferrol và paricalcitol ức chế sự tăng PTH ( Parathyroid hormone) huyết ở bệnh nhân cường tuyến cận giáp do suy thận nặng
Nhu cầu về vitamin D phụ thuộc vào điều kiện dinh dưỡng, nhiệt độ, khí hậu và điều kiện hấp thu canxi và phosphor của cơ thể Người khỏe mạnh, ăn uống đủ chất và lượng, tắm nắng tốt sẽ nhận đủ vitamin D tổng hợp ở da hoặc từ thức ăn không cần bổ
Trang 16sung vitamin D Đối với trẻ em bình thường cần 300 – 400 đơn vị quốc tế vitamin D trong một ngày Đối với đàn bà có mang và cho con bú, nhu cầu vitamin D tăng lên tới
500 đơn vị Đối với xúc vật vitamin D cũng cần thiết cho hoạt sống bình thường
- Thiếu vitamin D: Ruột hấp thu không đủ Ca2+ và phosphate nên Ca2+ huyết gây các hậu quả sau:
+ Ở trẻ em: Bệnh còi xương,
xương không vô cơ hóa để thành lập
xương và gian bào sụn mới, dẫn đến sai
sót trong phát triển xương ( như xương
sọ, xương sườn, xương chân): xương
thường mềm và không chịu nổi sức
nặng của cơ thể nên bị biến dạng ( chân
vòng kiềng, lồng ngực, xương sườn
nhỏ, trẻ chậm biết đi, chậm đóng thóp,
xương sọ mềm, nở to chỗ đầu gối, cổ tay, mắt cá cá chân) cơ kém phát triển
+ Ở người lớn: Bệnh nhuyễn xương do xương mất Calci nên dễ bị gãy xương
- Nguyên nhân: Có thể thiếu từ nguồn thực phẩm ( ít gặp), thiếu chiếu xạ từ ánh sáng
mặt trời ( người sống ở vĩ độ Bắc như Canada), da nhiều sắc tố, tăng nhu cầu đột ngột mà không bổ sung kịp, các bệnh ở gan, ruột, thận, tuyến cận giáp hoặc cho con
bú, dùng các thuốc chống động kinh
- Thừa vitamin D: Triệu chứng sớm của tăng cacil huyết gồm có: Suy nhược, mệt
mỏi,nhức đầu chán ăn,buồn nôn, ói mửa, tiêu chảy, đau yếu cơ Calci huyết và phat huyết tăng, huy động calci từ xương ra máu gây loãng xương, xương dễ gãy Tổn thương ban đầu chức năng thận như tiểu nhiều, protein niệu Nếu kéo dài, calci lắng đọng ở mô mềm như thận, mạch máu, tim đưa đến sỏi thận, tăng huyết áp, loạn nhịp tim
phos-Trẻ dưới 1 tuổi nếu thường xuyên dùng liều khoảng 400 IU/ngày (RDA người lớn: RDA( Recommended Dietary Allowance) là mức chất dinh dưỡng cần thu nhận đầy đủ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày của hầu hết (97-98%) người khỏe mạnh theo tuổi tác và giới tính) có thể bị kích thích, co giật do tăng calci huyết Hậu quả của tăng
Cấu trúc xương do thiếu vitamin D
Trang 17vitamin D huyết kéo dài dẫn đến chậm phát triển trí tuệ thể chất, nặng hơn có thể suy thận và tử vong Liều > 1800IU (45µg)/ ngày, dùng thường xuyên gây chậm lớn cho trẻ
em vì cốt hóa sớm
Chữa trị: Ngừng vitamin D, chế độ ăn ít Ca2+, dùng thêm glucocorticoid ( đối với kháng tác tác dụng vitamin D) Giữ nồng độ calci huyết 9 – 10mg/dl và không được vượt quá 11 mg/dl
b Tổng hợp và phân giải Vitamin D:
Thực vật: Vitamin D2 (Ergocalciferol) là dẫn xuất của Ergosterol được điều chế bằng cách chiếu tia tử ngoại vào Ergosterol có nguồn gốc thực vật như men bia, nấm
Ergosterol UV Ergocalciferol
Nấm men và nấm mốc là nguồn giàu ergosterol, vì vậy chúng được dùng trong kỹ nghệ sản xuất vitamin D
Tổng hợp D2 người ta dùng nấm men vì trong tế bào nấm men chứa một lượng đáng
kể tiền D2 (Ergosterol) thường dùng các chủng nấm men sau đây:
+ Saccharomyces – Fermentii ( tiền D2 tạo khoảng 9,6% trọng lượng khô)
Động vật:
Trang 18Vitamin D3 hay cholecalciferol thường được chiết từ dầu gan cá, ở người chất này
có thể được tổng hợp bằng cách chiếu tia tử ngoại từ ánh sáng mặt trời chất 7 – dehydrocholesterol ở trong da, chất này chính là tiền thân (Provitamin) trực tiếp của vitamin D3 Vì vậy, người ta chữa trẻ em bị còi xương do thiếu vitamin D bằng cách cho tắm nắng Chỉ cần mặt và tay tiếp xúc với ánh sáng mặt trời trong 15 phút là đủ nhu cầu vitamin d trong một ngày ( ở da màu sáng) Tiếp xúc nhiều với ánh sáng mặt trời không gây thừa vitamin D
7- dehydrocholesterol UV Cholecalciferol( D3)
Khi đưa vào cơ thể, vitamin D không
hoạt động ngay mà phải qua sự chuyển
đổi hóa học mới thành hoạt động được
Vitamin hấp thu dễ dàng qua màng ruột
Sự hấp thu này cần mật Vitamin D3 được
hydroxyl hóa tại gan cho 25, OH – D3
(Calcifediol), sau đó vào huyết tương gắn
với globulin Phức này tới thận chuyển
thành dạng có hoạt tính là Calcitriol 1,25
(OH)2 D3 nhờ tác dụng của hydroxylase
trong ty thể của tế bào thận Hoạt tính của
hydroxylase được kích thích bởi PTH, prolactin estrogen và khi nồng độ calci và phosphate thấp nhưng bị ức chế khi vitamin D huyết tăng.Vitamin D được tích trữ chủ yếu ở mô mỡ và cơ, đào thải chủ yếu qua ruột, chỉ có một ít qua nước tiểu
Trang 19Hình 1.6: Sơ đồ tổng hợp và chuyển hóa vitamin D trong cơ thể
Nhìn chung ở động vật, gan là nguồn dự trữ của tất cả các vitamin song lại chứa ít vitamin D Riêng đối với cá và động vật có vú ở biển thì gan lại chứa một lượng lớn Vitamin D
Vitamin D có nhiều trong gan, lòng đỏ trứng, cá mỡ
1.4 VITAMIN K (Phyloquinon):
Vitamin K (K là tên gọi tắt của từ
"Koagulations-Vitamin" trong tiếng Đức và
tiếng Scandinavi có nghĩa là “đông máu”)
thuộc nhóm vitamin hòa tan trong dầu,
vitamin K có một vai trò quan trọng trong sự
điều chỉnh sự đông đặc cúa máu,và là chất giúp
chống lại sự băng huyết Vitamin K có nhiều
dạng đồng phân chia làm 3 dạng gồm có:
Vitamin K1 - Phylloquinone
Vitamin K2 - Menaquinone
Trang 21a Vai trò và nhu cầu:
Lợi ích lớn nhất của Vitamin K đối với cơ thể chính là khả năng làm máu đông nhanh Nó rất cần thiết trong quá trình tổng hợp một số protein, hỗ trợ cho cả quá trình đông máu và chống đông
Đông máu, hay còn gọi là máu vón cục và quá trình chống đông, cực kỳ qua trọng, giúp duy trì trạng thái cân bằng bên trong cơ thể con người Nếu thiếu vitamin K sẽ sớm rơi vào trạng thái mất cân đối, gây ra hiện tượng xuất huyết hoặc tắc mạch máu Trong
cả hai trường hợp, nếu không chữa trị kịp thời sẽ dẫn đến tử vong
Vitamin K cũng giúp cho canxi hấp thụ dễ dàng, đồng thời nó còn có chức năng liên kết canxi với các khoáng chất khác cho xương chắc khỏe Do đó, trong chế độ dinh dưỡng thiếu hụt vitamin K có thể ức chế quá trình phát triển của xương và răng Chính
vì mối liên hệ mật thiết giữa vitamin K và canxi như thế nên những người thường ăn uống thiếu sinh tố vitamin K dễ bị mắc chứng loãng xương hoặc mất mô xương bất thường, làm cho khung xương giòn và xốp
Còn những người ăn uống đủ vitamin K, tiêu biểu như người ăn chay lại ít khi bị viêm sỏi thận, hiện tượng tích tụ muối khoáng trong thận, hơn những cá thể ăn uống thiếu lượng vitamin tối thiểu cần thiết trong ngày
b Tổng hợp Vitamin K:
Vi khuẩn đường ruột sản xuất ra một lượng đáng kể vitamin K Đối với trẻ sơ sinh,
vi khuẩn đường ruột chưa hoạt động, để ngăn ngừa bệnh xuất huyết, người ta dùng vitamin K để chích ngừa cho trẻ sơ sinh tại Hoa Kỳ Tương tự như vậy, những người
sử dụng một lượng lớn thuốc kháng sinh sẽ làm giảm bớt vi khuẩn trong ruột đồng thời làm cho vi khuẩn này không tổng hợp được vitamin Kvà từ đó gây ra sự chảy máu, có những vết bầm ngoài da
• Vitamin K 1
Trang 22Vitamin K1 được tìm thấy chủ yếu trong các loại rau xanh như rau bina , và các loại
cải (ví dụ như cải bắp , cải xoăn , súp lơ , bông cải xanh ), một số loại trái cây như bơ
và kiwi cũng chứa nhiều vitamin K Một số dầu thực vật, đặc biệt là đậu nành, có chứa vitamin K, nhưng nó lại sản sinh một lượng calo tương đối lớn
Để tổng hợp vitamin K1 có thể tiến hành phản ứng ngưng tụ của rượu phytol với dẫn xuất 2-methyl-1,4-naphtohydroquinon nhờ các chất xúc tác như acid oxalic hoặc tốt hơn là dùng kali axit sulfat 2-metyl-1,4-naphtohydroquinon được tổng hợp bằng cách metyl hóa α-napthyamin và sau đó oxi hóa chất 2-metyl-naphtyamin thu được bằng acid cromic Từ 2-metyl-1,4-naphtohydroquinon lại có thể điều chế được phức hợp bisufit hòa tan trong nước (có hoạt tính vitamin K rất mạnh), nhờ phản ứng với natribisufit
• Vitamin K 2
Menaquinone-4 và Menaquinone-7 được tìm thấy trong thịt, trứng, sữa MK-4 được
tổng hợp bởi mô động vật, phần còn lại (chủ yếu là MK-7) được tổng hợp bởi các vi khuẩn trong quá trình lên men Với chế độ ăn uống thiếu thốn hoặc ruột đang bị hư hại nặng, thì không thể hấp thụ vitamin K2
Vitamin K2 thường được sản xuất bởi vi khuẩn Bact.coli trong ruột già Khi cấy
Bact.coli trên môi trường thạch có chứa amon lactat sẽ tạo được một lượng lớn vitamin
K2 Vì vậy bằng cách tạo các điều kiện thích hợp, có thể lợi dụng quá trình sinh tổng hợp vitamin K2 bởi vi khuẩn để sản xuất nó trong kỹ nghệ
c Phân giải Vitamin K:
Các nhóm vitamin K đều có tính chất oxi hóa-khử: chúng bị khử thành các dẫn xuất
hydroquinon và khi oxi hòa trở lại sẽ chuyển thành dạng quinon Khi cơ thể bị thiếu
vitamin K hay xảy ra các hiện tượng chảy máu ở nội quan hoặc đổ máu cam Vitamin
K tham gia vào thành phần coenzyme của các enzyme xúc tác qúa trình tạo nên protrombin là một loại hợp chất protein có vai trò quan trọng trong quá trình đông máu
Vitamin K3, K4, và K5 được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như ngành công nghiệp thức
ăn gia súc (vitamin K3) hay ức chế sự tăng trưởng của nấm (vitamin K5)
2 Vitamin tan trong nước:
Trang 232.1 VITAMIN B 1 (Thiamin)
a Vai trò và nhu cầu:
Vitamin B1 là vitamin tan trong nước,
tồn tại dưới dạng tinh thể màu trắng rất
nhạy cảm với nhiệt độ nên bị phân hủy
phần lớn khi nấu chín, ngược lại không
thay đổi hàm lượng khi trữ đông lạnh và
bị phân hủy ở pH › 8 Thiamin có nhiều
trong các loại thực phẩm: nấm men bia, mầm ngũ cốc, thịt lợn, thịt bò, rau củ, hạt và đậu, nhìn chung vitamin B1có trong hầu hết các loại thực phẩm nguồn gốc động vật và thực vật nhưng hàm lượng thấp
Lượng vitamin B1 cần cung cấp hằng ngày cho cơ thể: trẻ em 1- 12 tuổi: 0,7- 1,2mg; trẻ trên 12 tuổi là 1,3 - 1,5mg; người lớn nam là 1,5mg và nữ là 1,3mg; phụ nữ mang thai và nuôi con bú là 1,8mg
Người bị thiếu vitamin B1 giai đoạn đầu thấy chán ăn, bực bội, thờ ơ, và thấy người mệt mỏi Nếu thiếu kéo Vitamin B1 dài gây bệnh tê phù thể ướt hay khô Ở cả hai thể bệnh, bệnh nhân có biểu hiện bị đau và dị cảm Ngoài ra còn bị tổn thương thần kinh, rối loạn tâm thần, có thể dẫn đến bệnh bại não nghiêm trọng không thể chữa khỏi Không có hiện tượng thừa vitamin B1.
Vitamin B1 đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra năng lượng cần thiết cho các hoạt động chức năng của con người
a Đồng hoá đường: vitamin B1 cần thiết cho việc tạo ra một loại enzym (tham gia vào thành phần của coenzyme) quan trọng tham gia vào quá trình chuyển hoá đường và quá trình phát triển của cơ thể Khi thiếu vitamin B1 axit pyruvic sẽ tích lũy trong cơ thể gây độc cho hệ thống thần kinh Vì thế nhu cầu vitamin B1
đối với cơ thể tỉ lệ thuận với nhu cầu năng lượng
b Nhân tố ngon miệng: kích thích sự tạo thành một loại enzyme tham gia vào quá trình đồng hoá thức ăn, kích thích cảm giác thèm ăn
Trang 24c Sự cân bằng về thần kinh: Vitamin B1 tham gia điều hòa quá trình dẫn truyền các xung tác thần kinh, kích thích hoạt động trí óc và trí nhớ.
d Tham gia vào nhiều phản ứng sinh hóa trong cơ thể
b Tổng hợp Vitamin B 1 :
Trong cơ thể, với nồng độ cao thiamin được hấp thu bằng cơ chế thụ động, nhưng ở nồng độ thấp nó được hấp thụ bằng hệ thống vận chuyển chủ động qua trung gian một chất mang và bị phosphoryl hóa Trong ruột vi khuẩn có khả năng tổng hợp được một lượng Vitamin B1 nhưng không đáng kể Vitamin B1 được hấp thụ tại ruột non và tá tràng Sau đó được chuyển vào gan Tại đây nó liên kết với vitamin P và quay trở lại máu để phân bố trong cơ thể Trong máu, vitamin B1 gắn với protein huyết tương mà chủ yếu là albumin và hồng cầu Các cơ quan dự trữ Thiamin bao gồm cơ, tim, gan thận
và não, trong đó cơ là nơi dự trữ chính Trữ lượng vitamin B1 trong các mô là rất ít, vì thế hàm lượng B1 trong cơ thể phụ thuộc vào lượng đưa vào qua thức ăn Vitamin B1
được dự trữ chủ yếu dưới dạng Thiamin pyrophosphat, khoảng 30mg và thời gian bán hủy trong khoảng 9 - 18 ngày Vitamin B1 được bài tiết ra ngoài theo đường nước tiểu
Nấm men có thể tổng hợp một lượng lớn vitamin nhóm B, đặc biệt là B2, B1…Hàm lượng B1 trong nấm men gấp 10 lần trong bột, gấp 4-5 lần trong cám gạo, gấp
10 lần trong gan, 40 – 50 lần trong cá, 15 lần trong thịt bò, 30 – 40 lần trong rau quả
c Phân giải Vitamin B 1 :
Thể coenzym của vitamin B1 là thiamin pyrophosphat, cần cho sự chuyển hóa acid amin có nhánh và chuyển hóa carbodydrat; nó là coenzym tác dụng trong phản ứng transcetolase làm trung gian cho sự chuyển đổi của hexose và pentose phosphat
2.2 VITAMIN B 2 (Riboflavin):
Trang 25a Vai trò và nhu cầu:
Trong thiên nhiên, vitamin B2 có trong tất cả các
tế bào sống Các loại thực phẩm ta dùng hằng ngày
như: ngũ cốc, rau xanh, đậu các loại, thịt, trứng, sữa,
tim, thận, gan, lách đều có vitamin B2 (tỷ lệ mất
vitamin B2 khi chế biến thức ăn khoảng 15 - 20%)
Thiếu vitamin B2 thường xảy ra với người
nghiện rượu, trẻ sơ sinh Quá trình này xảy ra song
song cùng các hiện tượng thiếu chất khác gây tổn thương da, chất nhờn Đối với phụ nữ mang thai, thiếu vitamin B2 có khả năng sinh quái thai
Trái ngược với B1,B2 tăng nhiều lên trong quá trình bảo quản dưới tác động của oxy Qua chế biến, lượng vitamin B2 hầu như không bị tổn thất Hàm lượng vitamin B2 trong động vật cao hơn thực vật Vitamin B2 được TS Khun phân lập từ năm 1933 từ phần nước trong của sữa chua
Trong cơ thể, vitamin B2 có nhiều vai trò quan trọng: là thành phần quan trọng của các men oxydase; trực tiếp tham gia vào các phản ứng ôxy hóa hoàn nguyên; khống chế các phản ứng hô hấp chuyển hoá của tế bào; chuyển hoá các chất: đường, đạm, béo ra
Trang 26năng lượng để cung cấp cho các tế bào hoạt động; tác động đến việc hấp thu, tồn trữ và
sử dụng sắt trong cơ thể ( rất quan trọng trong việc phòng chống thiếu máu do thiếu sắt )
Vitamin B2 dùng trong các trường hợp thiếu vitamin B2, gây tổn thương ở da, niêm mạc, cơ quan thị giác
b Tổng hợp Vitamin B 2 :
Thu nhận B2 bằng phương pháp tổng hợp sinh học vượt xa khả năng thu nhận B2 từ nguyên liệu tự nhiên
Ví dụ: Nếu nuôi Eremothecium Ashbyii từ một tấn canh trường thu được 25kg B2 Nếu
từ một tấn gan cá ( nguyên liệu rất giàu B2 ) thu được 5kg B2
Ở Mỹ từ 1969 dã sản xuất khoảng 200 tấn B2, trong đó 75% bằng phương pháp sinh tổng hợp Nhiều loại vi sinh vật tổng hợp được B2 như E Ashbyii, Ashbya, Gossi, Candida, C Cobusta…có thể đạt tới 4500-5000mg/l môi trường sau 6-7 ngày nuôi cấy
Nấm men cũng có khả năng tạo một lượng lớn B2
c Phân giải Vitamin B 2 :
Vitamin B2 được hấp thụ chủ yếu ở tá tràng Khi vào cơ thể nó biến đổi thành hai coenzym: FAD ( Flavin Adenin Dinucleotid ) và FMN ( Flavin mononucleotid ) cần cho sự hô hấp của mô Coenzym FMN cần cho hệ thống vận chuyển điện tử trong cơ thể Một lượng nhỏ vitamin B2 được tồn trữ ở tim, gan, thận, lách dưới dạng coen-zym Vitamin B2 thải trừ chủ yếu theo nước tiểu ( làm cho nước tiểu có màu vàng ) một phần nhỏ thải trừ theo phân
Trang 272.3 VITAMIN B 6 (Pyridoxin, Pyridoxal, Pyridoxamin)
Trang 28Công thức: C8H11O3N HCl Phân tử lượng:205,6
Tên khoa học: (5– hydroxyl -6- metylpyridin – 3,4- diyl) dimethanol
Năm 1938 mới được tách ra ở dạng tinh khiết, vitamin B6 có cấu trúc Pyridoxin là
dẫn xuất từ Pyridin Pyridin là tinh thể không màu, có vị đắng và hòa tan tốt trong nước,
rượu, thực tế không tan trong ether Cả ba loại Piridoxin, Piridoxal và Piridoxamin đều bền khi đun sôi trong dung dịch acid hoặc kiềm nhưng không bền khi có mặt các chất oxy hóa và tia UV, vì thế phải bảo quản vitamin B6 trong những chai màu nâu Chúng
bị phân hủy nhanh nếu đem chiếu sáng ở môi trường kiềm cũng như trung tính, còn khi chiếu sáng ở dung dịch acid ( 0.1 N HCl) thì các dạng piridoxin và piridoxal bền hơn so với piridoxamin.Dạng hoạt tính trong cơ thể là Pyridoxal – 5 – Phosphat
a Vai trò và nhu cầu:
Pyridoxine là yếu tố chống đau dây thần kinh đầu chi ( anti – acrodynie )
Pyridoxal ảnh hưởng đến da và màng nhầy: chống tăng sừng, tiết bã nhờn
Vitamin B6 ở dạng Piridoxal phosphate tham gia vào thành của hàng loạt các enzyme như transaminaza, decacboxylaza, kinureninaza,…nó còn cần thiết cho các quá trình trao đổi chất béo, chuyển hóa protein thành chất béo và tạo ra các acid béo chưa
no cần thiết đối với cơ thể Trong các phản ứng chuyển amin hóa, vitamin B6 giữ vai trò đặc biệt quan trọng như một coenzyme.γ
Thiếu vitamin B6: Triệu chứng thiếu cũng giống như các vitamin nhóm B khác, gồm triệu chứng thần kinh và ở da: đau họng, viêm da tăng tiết bã nhờn ở mắt, mũi, miệng, viêm lưỡi, khô nứt môi, suy nhược dễ bị kích thích Triệu chứng thiếu vitamin B6 được ghi nhận ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là rối loạn thần kinh như động kinh, co giật, giảm cân, các vấn đề về tiêu hóa và thiếu máu Ở người lớn, triệu chứng bao gồm các thay đổi về
da mặt, thiếu máu, và triệu chứng lo âu trầm cảm như buồn phiền, nhầm lẫn và rối loạn thần kinh
Trang 29Nếu thiếu nặng có thể gây bệnh thần kinh ngoại biên ( viêm thần kinh ngoại biên),
co giật, thiếu máu do thừa sắt ( Sidenoblastic anemia), vì pyridoxal phosphate là coenzyme để thành lập porphyrin là thành phần của heme
Thiếu vitamin B6 cũng làm rối loạn sự trao đổi các coenzyme như nicotinamit- adenine-dinucleotit, coenzyme A…từ đó dẫn tới vị phạm trao đổi hàng loạt các hợp chất liên quan tới chúng ( trao đổi gluxit, lipit, protein…)
Nguyên nhân:
+ Rất ít xảy ra hiện tượng thiếu vitamin B6.Chỉ xảy ra đối với người dùng kháng sinh kéo dài Có hơn 40 loại thuốc làm giảm hoạt tính vitamin B6 điển hình như: Isoniazid, hydralazin ( kết hợp với pyridoxal kinase), penicillamin ( thành lập dẫn xuất Thiazolidin với vitamin B6), cycloserin, thuốc tránh thai
+ Người nghiện rượu (giảm khả năng tổng hợp pyridoxal 5 – photphat)
+ Sai sót về chuyển hóa do bẩm sinh
+ Bệnh thiếu máu đáp ứng với liều cao của vitamin B6, hội chứng tiền kinh nguyệt, chiếu tia xạ để chuẩn đoán và điều trị, trong lúc mang thai và cho con bú, ăn thực phẩm
có nhiều protein, xơ gan, cường giáp, suy tim sung huyết
Thừa vitamin B6: Loại vitamin này tan trong nước, vì thế nó dễ dàng thải ra ngoài qua nước tiểu và hiếm khi có tác dụng phụ Nhưng nếu dung nạp quá nhiều vitamin B6
sẽ gây triệu chứng bồn chồn về đêm, nhớ lại hững giấc mơ mạnh mẽ ở các phụ nữ sử dụng B6 để trị các triệu chứng tiền mãn kinh Liều 500 mg\ngày (250 lần RDA), gây bệnh thần kinh cảm giác nặng: mất điều hòa tê tay chân, rối loạn cảm giác xúc giác, đau, ngừng thuốc các triệu chứng này biến mất
Nhu cầu hàng ngày: 0.6 – 1.6 mg ở trẻ em, 2 mg ở người lớn, 2,5 mg ở phụ nữ có thai và cho con bú
Vitamin B6 cần thiết cho các quá trình trao đổi chất béo, chuyển hóa protein thành chất béo và tạo các acid béo chưa no cần thiết đối với cơ thể Trong các phản ứng chuyển amin hóa, vitamin B6 giữ vai trò chủ yếu là coenzyme của một số enzyme
Trang 30chuyển hóa protid Đó là transaminase, decarboxylase, cynureninase ( chuyển hóa triptophan), racemase…
• Transaminase: trong cơ thể, có 2 loại tranansaminase là GOT và GPT Các men này chuyển 1 NH2 của acid amin1 cho acid cetonic2 để trở thành acid cetonic1 và acid amin2
• Cynureninnase: Tham gia chuyển hóa tryptophan thành a.nicotinic, nếu thiếu tamin B6 thường kèm theo thiếu vitamin PP và chất chuyển hóa của tryptophan
vi-là acid xanthurenic tăng cao trong máu
• Racemase: D – acid amin
+ Tham gia tổng hợp Cystathionin từ
Serin và homocytein
+ Tham gia chuyển hóa threonin và
serin
+ Tham gia tổng hợp a arachidonic là
một chất cần thiếc cho cơ thể
+ Tham gia tổng hợp heme
Vitamin B
6
Trang 31• Chiết rút từ nguồn nguyên liệu thực vật và động vật Trong thực vật thì vitamin B6
có chủ yếu trong mầm ngũ cốc, nấm, rau cải xanh, trái cây Động vật thì có nhiều trong thịt, sữa, gan, thận, lòng đỏ trứng Việc điều chế vitamin B6 từ các nguyên liệu thiên nhiên như cám,sản xuất từ bột nguyên cám….thường khó khăn và lâu, lại tốn kém nguyên liệu, vì vậy người ta thường tổng hợp bằng phương pháp hóa học
• Tổng hợp hóa học: Người ta thường tổng hợp bảng phương pháp hóa học từ anaxetamit và dẫn xuất của axetylaxeton ( theo Harris, Folkers 1939)
xi-• Tổng hợp sinh học: Sử dụng một số loại nấm men như Candida tropicalis, C.lipolytica, C Utilis, Lenbia, Sac Cerevisiae, tảo Spirulina maxima…
Thực vật và nhiều loại vi sinh vật có khả năng sinh tổng hợp vitamin B6 đủ cho nhu cầu của chúng Ví dụ: các vi khuẩn dạ dày động vật nhai lại, tổng hợp được vitamin B6
và cung cấp cho động vật chủ.Cả ba dạng của vitamin B6 đề hấp thu dễ dàng qua dạ dày ruột Dù ở dạng nào, chất chuyển hóa không hoạt tính cũng là acid 4 – pyridoxic được thành lập do aldehyd oxidase ở gan rồi được đào thải qua nước tiểu (57%) và phân Vitamin B6 cần cho hấp thu vitamin B12.Tuy nhiên cũng có nhiều vi sinh vật cũng không
có khả năng đó nên đòi hỏi phải cung cấp Piridoxin cho chúng
Trang 32Hình 1.7: Sơ đồ tổng hợp và chuyển hóa vitamin B 6 trong cơ thể
2.4 VITAMIN C (Axit Ascorbic):
Trang 33a Vai trò và nhu cầu:
Vitamin C còn được gọi là axit ascorbic do được dùng để chữa trị bệnh Scorbut, là một vitamin được biết nhiều nhất, lần đầu tiên được Silva ( 1918-1925 ) lấy riêng từ chanh và được gọi là yếu tố khử Sau đó lại được Apogian ( 1920-1925 ) chiết suất và cuối cùng đến năm 1928 nhà hóa- sinh học Szent-Gyưrgyi đã tách riêng vitamin này từ lớp màng bao tuyến thượng thận và từ quả chanh và gọi nó la “ axit hexuronic”, Hicret (1933), Michel và Craft (1933) đã xác định được cấu tạo của nó
Công thức cấu tạo của vitamin C cho thấy nó là một dẫn xuât của đường Tính chất khử của vitamin C phụ thuộc vào sự có mặt của nhóm dienol trong phân tử của nó
Hình 1.8: Công thức cấu tạo vitamin C
Vitamin C là chất chống oxy hóa bảo vệ tế bào, thúc đẩy hấp thụ sắt, góp phần tổng hợp chất truyền thần kinh và collagen
Đa số động vật, trừ chuột bạch, khỉ và người đều có khả năng tổng hợp được vitamin C từ đường glucoza Sở dĩ người không có khả năng đó có lẽ vì thiếu các enzym đặc hiệu xúc tác cho sự chuyển hóa glucoza thành vitamin C
Vitamin C được hấp thu dễ dàng qua niêm mạc ruột, không tích lũy trong cơ thể, thải trừ qua nước tiểu dạng oxalat
b Tổng hợp vitamin C: