Đánh giá sự hài lòng của xã viên đối với hớp tác xã nông nghiệp trường hợp tỉnh bến tre

ụăngh aăth căti năc aăđ ătƠi .... 28 3.1ă oăl ngăm căđ ăđánhăgiáăv ăm iăquanăh ăbênătrong c aăHTX .... 28 3.2ă oăl ngăm căđ ătinăc yăc aăxƣăviênăHTXăđ iăv iăđ iătácăvƠăc ăquanănhƠă n c..

B GIÁO D CăVĨă ĨOăT O

L IăCỄMă N

th c hi n đ c đ tài này, tr c tiên tôi xin chân thành cám n t t c Quý Th y

Cô đã tr c ti p gi ng d y, truy n đ t kinh nghi m h c t p và nghiên c u cho tôi trong th i gian v a qua, đ c bi t là Quý Th y Cô Khoa Kinh T Phát Tri n –

Tr ng i h c Kinh t TP.HCM

Tôi xin chân thành cám n, PGS.TS Nguy n Tr ng Hoài - Th y h ng d n khoa

h c c a đ tài đã t n tình h ng d n và giúp đ tôi r t nhi u đ tôi hoàn thành đ c

lu n v n t t nghi p c a mình

Tôi c ng xin chân thành cám n anh Nguy n Ng c Danh, các th y cô, gia đình và

đ ng nghi p đã giúp đ và h tr tôi trong quá trình hoàn thành lu n v n

Xin cám n Ban lãnh đ o Liên minh H p tác xã B n Tre đã cung c p thông tin và các thành viên H p tác xã tham gia tr l i b ng câu h i giúp tôi có đ c ngu n d

li u th c hi n đ tài

Tôi xin kính chúc m i ng i d i dào s c kh e, thành công trong công vi c và h nh phúc trong cu c s ng

Sau cùng, m t l n n a tôi xin g i l i cám n chân thành nh t đ n t t c Quý Th y

Cô, gia đình, đ ng nghi p và các b n

Trân tr ng!

M căl c

DANHăM CăCH ăVI TăT T iv

PH NăM ă U 1

1 V năđ nghiênăc u 1

2 Cácăm cătiêuănghiênăc u 3

3 Ph ngăphápăvƠăph măviănghiênăc u 3

4 ụăngh aăth căti năc aăđ ătƠi 4

5 K tăc uăc aălu năv n 4

CH NGă1: T NG QUAN LÝ THUY T VÀ KINH NGHI M V H P TÁC XÃ 5

1.1 C ăs ălỦăthuy t 5

1.2 Kinhănghi măHTXănôngănghi păt iăm tăs ăn cătrênăth ăgi i 10

1.2.1 Mô hình HTX nông nghi p c a c 10

1.2.2 HTX nông nghi p Nh t: 11

1.2.3 HTX nông nghi p Hàn Qu c: 12

1.2.4 HTX nông nghi p Thái Lan: 13

1.3 Môăhìnhănghiênăc uăvƠăgi ăthi tănghiênăc u 13

1.3.1 Nh ng nghiên c u liên quan đ n HTX 13

1.3.2 Nhân t t o nên thành công c a H p tác xã 16

1.3.3 Gi thi t nghiên c u và mô hình nghiên c u 19

Ch ngă2:ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 25

2.1ăGi iăthi u 25

2.2ăThi tăk ănghiênăc u 25

2.2.1 Ph ng pháp nghiên c u 25

2.2.2 Quy trình nghiên c u 26

2.3ăXơyăd ngăthangăđo 26

2.4 Mô hình h iăqui 27

2.5ăM u 27

Ch ngă3:ă ỄNHăGIỄăVĨăPHÂNăTệCHăK TăQU ăKH OăSỄTăC MăNH Nă T ăXẩăVIểNăHTX 28

3.1ă oăl ngăm căđ ăđánhăgiáăv ăm iăquanăh ăbênătrong c aăHTX 28

3.2ă oăl ngăm căđ ătinăc yăc aăxƣăviênăHTXăđ iăv iăđ iătácăvƠăc ăquanănhƠă n c 29 3.3ă oăl ngăs ăthamăgiaăc aăxƣăviênăvƠoăHTX 30

3.4ă oăl ngăs ăh ătr ăc aănhƠăn căđ iăv iăHTX 32

3.5ă ánhăgiáăc aăxƣăviênăv ăhi uăqu ătheoăquyămôăc aăHTX 34

3.6ă ánhăgiáăho tăđ ngăc aăbanăch ănhi măHTX 35

3.7ă ánhăgiáăl iăíchăc aăxƣăviênănh năđ căkhiăthamăgiaăHTX 36

3.8ăC ăh iăc iăthi năv ăthuănh păvƠăvi călƠmăc aăxƣăviên 39

3.9ă ánhăgiáăm căđ ăhƠiălòngăv ăHTXăc aăxƣăviên 40

3.10 S ăg năk tăđ iăv iăHTX 41

3.11.ăTómăt tăch ngă3 42

Ch ngă4:ă ỄNHăGIỄăTỄCă NGăC AăCỄCăNHÂNăT ă NăM Că ă HĨIăLọNGăC AăXẩăVIểNă IăV IăHTX 44

4.1ăGi iăthi u 44

4.2ă ánhăgiáăs ăb ăthangăđo 44

4.2.1 ánh giá thang đo b ng h s tin c y Cronbach alpha 44

4.2.2 ánh giá thang đo b ng phân tích nhân t khám phá (EFA) 45

4.3ă i uăch nhămôăhìnhăvƠăgi ăthi tănghiênăc u 47

4.4 Môăhìnhăkinhăt ăl ngăđoăl ngăs ăhƠiălòngăc aăxƣăviênăđ iăv iăHTX 48

4.5 Tómăt tăch ngă4: 51

P H NăK TăLU N 52

1.ăTómăt tălỦăthuy tăvƠămôăhìnhănghiênăc u 52

2.ăCácăk tăqu ăchính 52

3 Gi iăphápănơngăcaoăm căđ ăhƠiălòngăc aăxƣăviênăđ iăv iăHTX 54

4 Ki năngh 57

6 H năch ăc aănghiênăc u 57

TĨIăLI UăTHAMăKH O 58

Ph ăl c 1

DANHăM CăCH ăVI TăT T

PH NăM ă U

1 V năđ nghiênăc u

Kinh t t p th , trong đó kinh t H p tác xã đóng vai trò nòng c t trong phát tri n kinh t c a m i qu c gia c bi t hi n nay, mô hình HTX đã tr thành l c l ng

s n xu t khá m nh nhi u n c trên th gi i nh : Nh t B n, Hàn Qu c, Thái Lan,

n , Malaysia, c, Canada Vi t Nam, trong Ngh quy t c a i h i ng khóa IX, kinh t t p th là m t ph n kinh t quan tr ng, không ch đóng góp cho

t ng tr ng kinh t mà còn phát huy vai trò toàn di n v v n hóa, chính tr , xã h i

và là m t tiêu chí đánh giá hi u qu c a công cu c th c hi n Nông Thôn M i trong giai đo n hi n nay

Tính đ n tháng 06/2007, c n c có 17.599 HTX, đ n nay, các HTX c c b n

đã đ c chuy n đ i theo các quy đ nh c a Lu t HTX Tuy nhiên, kinh t t p th v n đang ph i đ i m t v i nhi u v n đ khó kh n, đ u tiên là t c đ t ng tr ng v n đã

th p l i r t b p bênh, th m chí có xu h ng gi m Bình quân t ng tr ng GDP c a khu v c kinh t t p th t 1995-2003 ch đ t 4,13% (n m 2003-2005 gi m còn d i 4%), th p h n nhi u so v i t ng tr ng bình quân GDP c n c (7,29%/n m) V n,

và thành l p m i HTX còn mang n ng tính hình th c và thi u nh ng mô hình ho t

đ ng có hi u qu Trình đ cán b qu n lý HTX v n còn b t c p so v i c ch qu n

lý m i Sau chuy n đ i, b máy qu n lỦ HTX đã đ c tinh gi m g n nh h n,

nh ng nhìn chung đ i ng cán b qu n lý h u h t ho t đ ng theo kinh nghi m th c

t , không đ c tuy n ch n, rèn luy n, b i d ng phù h p v i đi u ki n kinh t th

tr ng Khó kh n v m t công tác qu n lỦ và giúp đ c a Nhà n c đ i v i kinh t

HTX ng và Nhà n c đã có nhi u chính sách (đ c bi t có Lu t HTX) t o hành lang pháp lý cho HTX chuy n đ i, xây d ng m i, th c hi n ho t đ ng s n xu t, kinh doanh-d ch v Nh ng trên th c t , s tác đ ng c a các ch tr ng, chính sách

đó còn ch m đ n các c s Nhi u chính sách đã đ c ban hành nh ng đ n nay các HTX ch a đ c h ng l i t nh ng chính sách đó

Theo báo cáo c a Liên minh H p tác xã t nh B n Tre (2009) là tính đ n 6 tháng đ u n m 2009 toàn t nh có 1080 t h p tác và 101 HTX cho các l nh v c nông nghi p, th y s n, giao thông v n t i, xây d ng, tín d ng, th ng m i, khai thác tài nguyên Trong s HTX này thì ch kho ng 33% là ho t đ ng t t, còn 40% là ho t đ ng c m c và ph n còn l i kho ng 27% là y u kém và đang ch chuy n ph ng h ng ho c ch gi i th ví d nh HTX d ch v cung ng lúa

gi ng, HTX d ch v tiêu th s n ph m nông nghi p, HTX qu n lý khái thác nghêu, HTX ch s d a, HTX than thêu k t, HTX n c đá Ch Lách H th ng HTX B n Tre nhìn chung có đóng góp nh t đ nh trong vi c t o ra thu nh p và vi c làm cho

m t b ph n dân c trong đ a bàn T nh, tuy v y v n còn t n t i m t s nh c đi m

c n ph i kh o sát sau:

- Ho t đ ng c a HTX v n n ng v tính hình th c ch a đi sâu vào các liên k t

c ng đ ng t nguy n và ch a minh b ch/công khai/công b ng trong phân chia các l i ích kinh t gi a các xã viên

- Nhi u HTX còn thi u các ngu n l c đ phát tri n b n v ng nh : v n tín

d ng, đ t đai, công ngh , kh n ng ti p c n th tr ng, k n ng qu n tr và

đi u hành bên không đ m b o đ c tính lãnh đ o nh m th c hi n các

ph ng án kinh doanh do đ i h i xã viên HTX đ ra ban đ u

- Vi c nh n th c v mô hình HTX ki u m i là phù h p v i lu t HTX, đ m b o tính t nguy n và l i ích kinh t , đ m b o nguyên t c g n k t v i các ho t

đ ng chia s tài nguyên theo mô hình qu n lý c ng đ ng còn y u và ch a rõ ràng m c dù đã có nh ng l p t p hu n do Liên Minh HTX T nh t ch c

- Vi c qu n lỦ nhà n c v h th ng HTX trên đ a bàn t nh còn thi u cán b chuyên trách c p Huy n Th và các cán b chuyên trách còn thi u k n ng

qu n lý nên ti p c n xã viên và các HTX trong vi c tri n khai các ho t đ ng liên quan còn y u nên h n ch trong vi c m r ng và phát tri n mô hình HTX ki u m i

- Kh n ng đi u hành c a các b ph n qu n lý HTX và xã viên còn y u kém trong các công tác tài chính, phân ph i l i ích, ti p c n th tr ng, tuân th

h p đ ng kinh doanh và liên k t

Nghiên c u “ ánh giá s hài lòng c a xã viên đ i v i H p tác xã nông

nghi p– tr ng h p t nh B n Tre” đ c tác gi th c hi n v i hi v ng s giúp cho

ho t đ ng c a HTX, c th là HTX B n Tre ho t đ ng hi u qu h n t các đánh

giá c a xã viên

2 Cácăm cătiêuănghiênăc u

M c tiêu chung: nghiên c u này đ c th c hi n nh m đo l ng các y u t tác

đ ng đ n s hài lòng c a xã viên và đánh giá m c đ hài lòng c a xã viên đ i v i

h p tác xã nông nghi p– tr ng h p nghiên c u đi n hình t i B n Tre V i các m c tiêu c th sau:

- ánh giá tác đ ng c a các y u t đ n m c đ hài lòng c a xã viên đ i v i HTX

- G i ý chính sách c i thi n ho t đ ng c a HTX d a trên vi c nâng cao m c đ hài lòng c a xã viên HTX

3 Ph ngăphápăvƠăph măviănghiênăc u

tài này nghiên c u s hài lòng c a các xã viên đ i v i HTX c a t nh B n Tre

b ng ph ng pháp đ nh l ng, tr c khi đ nh l ng là ph ng pháp đ nh tính đ xây d ng thang đo phù h p đ i v i HTX B ng câu h i đ c thi t k s d ng thang

đo Likert 5 đi m Thông tin thu th p t nghiên c u đ nh l ng dùng đ (1) sàng l c các bi n quan sát, (2) đánh giá m c đ hài lòng c a các xã viên và (3) xác đ nh tác

đ ng c a các y u t đ n m c đ hài lòng

tài đ c th c hi n trên đ a bàn t nh B n Tre, trong đó b ng câu h i s đ c

g i đ n các xã viên c a 30 HTX thu c nhi u l nh v c c th : nông nghi p, th y

s n…

4 ụăngh aăth căti năc aăđ ătƠi

tài nghiên c u này đem l i m t s Ủ ngh a th c ti n cho HTX nông nghi p

c a T nh B n Tre, c th nh sau:

M t là, k t qu c a nghiên c u này giúp HTX n m b t đ c nh ng y u t quan

tr ng tác đ ng đ n s hài lòng c a xã viên làm n n t ng khi xây d ng, ho ch đ nh

vi c phân ph i thu nh p, l i ích m t cách hi u qu

Hai là, k t qu c a nghiên c u này giúp HTX xác đ nh các mong mu n c a xã viên; đ ng th i bi t đ c m c đ phù h p c a các đi u l hi n đang áp d ng T

đó HTX có th l a ch n nh ng cách th c thích h p đ duy trì và phát tri n HTX;

5 K tăc uăc aălu năv n

K t c u c a báo cáo nghiên c u này g m ph n m đ u; Ch ng 1: T ng quan lý thuy t và kinh nghi m v h p tác xã; Ch ng 2: Ph ng pháp nghiên c u; Ch ng 3: ánh giá và phân tích k t qu kh o sát c m nh n t xã viên HTX; Ch ng 4: ánh giá tác đ ng c a các nhân t đ n m c đ hài lòng c a xã viên đ i v i HTX và

ph n k t lu n

CH NGă1: T NG QUAN LÝ THUY T VÀ KINH NGHI M V

H P TÁC XÃ 1.1 C ăs ălỦăthuy t

1.1.1.H p tác:

H p tác theo đ nh ngh a c a Miroslav Rebernik và Barbara Bradac (2006) là hành đ ng, làm vi c ho c liên k t v i ng i khác vì l i ích chung S h p tác đ c xem nh là m t s chia s thông tin, nó có th gây ra hai tr c là r i ro đ o đ c và s

l a ch n b t l i khi b t cân x ng thông tin gi a hai bên đ i tác trong quá trình h p tác c a m t t ch c nh t đ nh Theo Hardin and Olson, Elinor Ostrom1

cho r ng s

h p tác r t khó có th đ t đ c m t cách hoàn h o nh ng không ph i là không th

đ c m t m c đ hi u qu nào đó, vì đ n gi n là ho t đ ng c a các cá nhân v

b n ch t là luôn ph thu c l n nhau v i m c đích tìm ki m “l i ích cá nhân” trong

b i c nh c nh tranh, do v y n u h p tác th c s mang l i l i ích thì các cá nhân s

th hi n tính t nguy n trong quá trình h p tác v i m t t ch c hay c ng đ ng

có đ c s h p tác gi a các cá nhân v i nhau đòi h i ph i có nh ng đi u ki n ràng bu c vì nh ng đi u ki n này s giúp s h p tác đ c b n v ng và lâu dài h n Bên c nh đó, trong quá trình h p tác c ng phát sinh nhi u y u t t o nên t ng tác qua l i gi a các đ i tác, các y u t này c ng góp ph n nh h ng tích c c ho c tiêu

c c đ n m c đ h p tác Các y u t chính c n quan sát trong quá trình h p tác bao

g m: ni m tin; s đoàn k t và ph thu c; chi phí giao d ch; m ng l i và chu n

m c; giám sát quá trình h p tác; quy mô c a nhóm h p tác…

- Ni m tin: ni m tin đ c hi u là s tin t ng c a ng i này đ i v i ng i khác,

th ng nó hình thành trong nh ng nhóm xã h i nh : gia đình, b n bè, c ng đ ng, t

ch c, công ty… Ni m tin s làm các cá nhân không nh ng quan tâm đ n l i ích v t

ch t mà còn quan tâm đ n các m i quan h và ch t l ng c a m i quan h trong

“nhóm” (Miroslav Rebernik và Barbara Bradac, 2006) Ni m tin có đ c t nh ng giao d ch thành công v i đ i tác qua th i gian khi h nh n đ c nh ng chu n m c

c a hành vi Trong h p tác không ch các cá nhân tin t ng vào ng i khác mà còn

1

Trích trong (Flygare, 2006)

ph i đ c đ c nh ng ng i khác trong “nhóm” tin t ng thì tính h p tác m i b n

v ng và t o ra m t chu n m c ni m tin tích c c (Putnam, 1993) Khía c nh h p tác

v kinh t , ni m tin đ c dùng đ lý gi i nguyên nhân vì sao con ng i làm vi c

ho c không làm vi c v i nhau (Flygare, 2006)

- oƠnăk t và s ph thu c: S đoàn k t trong “nhóm” liên quan đ n nh ng g n

k t c a cá nhân đ n v i nhóm đó Y u t quan tr ng đ t o nên s g n k t trong t

ch c chính là v n xã h i- theo ngh a r ng, v n xã h i bao g m: ni m tin, m ng l i

và chu n m c (Flygare, 2006) S ph thu c l n nhau là y u t quan tr ng nói lên tính đoàn k t trong nhóm M c đ ph thu c khác nhau tùy theo đ c đi m c a nhóm và nh ng thành viên c a nó B n y u t t o ra và có kh n ng gia t ng s ph thu c c a thành viên trong 1 nhóm, đó là: (1) S gi i h n cung c p các s n ph m thay th bên ngoài nhóm; (2) Thi u thông tin; (3) Chi phí tham gia hay r i kh i nhóm t n t i, có ngh a là đ tr thành thành viên c a nhóm ph i m t m t kho n chi phí, nh ng n u r i kh i nhóm thì c ng m t đi l i ích t nhóm mang l i, do v y cá nhân khi tham gia vào nhóm s so sánh chi phí gia nh p (ví d nh v n đ u t ) v i

l i ích đ c phân chia t nhóm (ví d đ c phân chia l i nhu n ho c h ng các

d ch v cung c p v i giá th p h n); (4) M i quan h cá nhân gi a các thành viên và

s thân thi n là ngu n v n xã h i- cái không d nhìn th y đ c (Flygare, 2006) Hành đ ng c a cá nhân nh h ng đ n phúc l i c a ng i khác và nh h ng đ n

l i ích chung c a nhóm hay c ng đ ng (Schmid, 2004)

- Chi phí giao d ch: Chi phí giao dch đ c hi u nh là chi phí hình thành nên các quan h xã h i, n u lòng tin cao thì chi phí giao d ch th p (Adam Fforde, 2001)

N u cá nhân và “nhóm” tìm th y l i ích t vi c giao d ch, đi u đó có ngh a là trong quá trình giao dch đã hi u r ng “nhóm” đã lo i b nh ng rào c n hay nh ng ng n

ch n và t o đi u ki n thu n l i nh t cho các ho t đ ng c a cá nhân và chi phí giao

d ch lúc này là nh còn ng c l i tham gia vào nhóm mà chi phí giao d ch l i cao

h n m c chi phí giao d ch c a t ng cá nhân b ra lúc ch a h p tác thì t ng cá nhân

s không đ ng ý tham gia ho t đ ng chung c a nhóm (Schmid, 2004)

- S t nguy n: nói lên m c đ s n lòng c a các cá nhân khi h quy t đ nh m t hành đ ng c th , ví d nh tham gia vào m t nhóm hay m t t ch c S t nguy n

có quan h v i m ng l i mà h tham gia – n i nào mà có y u t chu n m c, v n

xã h i cao thì s t nguy n tham gia c a các cá nhân càng cao và trong quá trình

h p tác, các thành viên s có xu h ng t nguy n tham gia cao trong các ho t đ ng

c a nhóm (Putnam, 1993)

- Giám sát: giám sát là s ki m soát quá trình ho t đ ng trong nhóm ho c t

ch c, trong h p tác s giám sát dùng đ đánh giá vi c các cá nhân, ban ph trách

nhóm có tuân th th c hi n các cam k t hay không S giám sát giúp cho nh ng

ng i trong nhóm liên k t v i nhau theo m t c ch ki m soát nh t đ nh Trong quá trình giám sát, hai y u t đ c đ c p đ n là: n ng l c ki m soát và kh n ng giám sát Trong đó n ng l c ki m soát ph thu c vào kh n ng x ph t và t o ra m t c

ch th ng ph t công b ng; kh n ng giám sát là y u t quan tr ng cho bi t thành viên có tuân th s h p tác hay không, ví d - đ giám sát đ c thu n l i thì nhóm hay t ch c th ng có các cu c h p đ c t ch c th ng k nh m th o lu n n ng

l c ki m soát và kh n ng giám sát (Flygare, 2006)

- Qui mô nhóm: qui mô c a nhóm trong h p tác đ c hi u là s l ng ng i cùng tham gia trong nhóm đ th c hi n m t hay nhi u m c tiêu chung Qui mô c a nhóm có tác đ ng đ n s h p tác, theo Olson (1965) (trích trong Flygare, 2006) cho

r ng, nh ng nhóm có quy mô nh thì s h p tác trong nhóm thu n l i h n t đó d n

đ n s ho t đ ng t t trong nhóm mà không c n b t c hành đ ng c ng ch hay

khuy n khích nào

Nh v y, trong các y u t trên, ni m tin, chi phí giao d ch và l i ích kinh t là các

y u t quan tr ng đ m i ng i có th t nguy n h p tác v i nhau T trong quá trình h p tác đó, các m i quan h phát sinh nh s ph thu c l n nhau gi a nh ng

ng i tham gia h p tác c ng nh vi c t o ra các y u t v n xã h i nh m ng l i và chu n m c c a nhóm Tuy nhiên, s giám sát c ng c n thi t đ ki m soát vi c cam

k t th c hi n h p tác c a m i ng i đ c di n ra m t các hi u qu theo nh cam

k t, nh ng nhóm có qui mô l n thì s giám sát l i h t s c c n thi t nh m đ m b o

t t vi c chia s l i ích cho các thành viên trong nhóm và t đó h cam k t trung thành v i nhóm b n v ng h n và có th h n ch các xung đ t không c n thi t trong quá trình ho t đ ng c a nhóm

1.1.2 H p tác xã:

 Các khái ni m H p tác xã

HTX là t ch c hoàn toàn t nguy n xây d ng v i m c đích làm t ng l i ích kinh

t cho các xã viên c a nó thông qua ho t đ ng kinh doanh v i hai tiêu chí quan

tr ng: cùng h p tác và t h tr (Lele, 1981) HTX là t ch c kinh t d a trên s t nguy n và ki m soát dân ch , đ c đi u hành b i xã viên c a nó và theo đu i m c tiêu l i ích (Flygare, 2006)

HTX là doanh nghi p kinh t ho t đ ng vì l i ích c a con ng i – nh ng xã viên

c a HTX – nó đ c đi u khi n và ki m soát b i nh ng xã viên c a HTX T ch c

ng ký xã h i thân thi n trong (Hind, 1997) phân bi t h p tác xã và phi h p tác xã

thông qua các y u t : (1) h p tác xã v i cách kinh doanh ph i cùng mang l i l i ích cho các xã viên t vi c cùng tham gia vào vi c kinh doanh; (2) Các xã viên có quy n l i nh nhau (m i ng i là 1 lá phi u); (3) lãi v n không đ c v t quá m t

m c c n thi t đ l ng v n gi l i đ đ th c hi n các m c tiêu c a h p tác xã; (4)

l i nhu n s đ c chia cho các xã viên ph thu c vào m c đ tham gia vào ho t

đ ng c a h p tác xã; (5) xã viên không đ c t ng quy n s h u và l i t c m t cách

gi t o

Theo đ nh ngh a c a Liên minh h p tác xã qu c t (2007):“h p tác xã là t ch c

t tr c a nh ng ng i t nguy n tham gia đ đáp ng nhu c u chung v kinh t , xã

h i và v n hóa và nguy n v ng thông qua s góp v n và qu n lý dân ch ”2

V i 7 nguyên t c ho t đ ng: (1) t nguy n và m r ng xã viên: h p tác xã là t ch c t nguy n và m c a cho m i ng i có th s d ng d ch v c a h ; (2) dân ch : các

xã viên có quy n l i và trách nhi m nh nhau; (3) s tham gia bình đ ng các ho t

đ ng kinh t c a xã viên; (4) t ch và đ c l p; (5) Giáo d c, đào t o và thông tin:

h p tác xã cung c p giáo d c và đào t o cho các xã viên, thông tin đ n t t c các xã

2

http://www.ica.coop/coop/principles.html

viên v tình hình, l i nhu n c a h p tác xã ; (6) h p tác gi a các h p tác xã: cùng

h p tác v i nhau đ đ t hi u qu ; (7) quan tâm đ n c ng đ ng: h p tác xã đóng góp

b n v ng cho c ng đ ng c a h

Lu t H p tác xã Vi t Nam s 18/2003/QH11c a Qu c h i khóa XI, kì h p th

4 đ nh ngh a:ắH p tác xã là t ch c kinh t t p th do các cá nhân, h gia đình,

pháp nhân (sau đây g i chung là xã viên) có nhu c u, l i ích chung, t nguy n góp

v n, góp s c l p ra theo quy đ nh c a Lu t này đ phát huy s c m nh t p th c a

t ng xã viên tham gia h p tác xã, cùng giúp nhau th c hi n có hi u qu các ho t

đ ng s n xu t, kinh doanh và nâng cao đ i s ng v t ch t, tinh th n, góp ph n phát

tri n kinh t - xã h i c a đ t n c

H p tác xã ho t đ ng nh m t lo i hình doanh nghi p, có t cách pháp nhân, t

ch , t ch u trách nhi m v các ngh a v tài chính trong ph m vi v n đi u l , v n

tích lu và các ngu n v n khác c a h p tác xã theo quy đ nh c a pháp lu t”

Theo lu t HTX (2003) quy đ nh H p tác xã t ch c và ho t đ ng theo 4 nguyên

t c: (1) T nguy n; (2) Dân ch , bình đ ng và công khai; (3) T ch , t ch u trách nhi m và cùng có l i; (4) H p tác và phát tri n c ng đ ng

Nhìn chung, khái ni m và nguyên t c ho t đ ng c a h p tác xã Vi t Nam và

c a h p tác xã trên th gi i có tính t ng đ ng nhau: trên c s t nguy n, t ch , phát tri n vì c ng đ ng ây là t ch c đ c thành l p trên c s t nguy n tham gia, góp v n c a nh ng ng i có cùng chung m c đích và l nh v c ho t đ ng gi ng nhau không nh t thi t l nh v c kinh t mà còn c v n hóa, xã h i V i m c tiêu nghiên c u c a đ tài tác gi s xem xét HTX v i vai trò là t ch c ho t đ ng vì l i ích c a các thành viên trong h p tác xã, vì s phát tri n b n v ng c a h p tác và đ c

bi t là vì s phát tri n c a c ng đ ng

* Các nguyên nhân c ngăđ ng tham gia H p tác xã:

Ph n l n nh ng ng i tham gia HTX nông nghi p là nông dân, n ng l c ti p c n

th tr ng h n ch , đi u này cho th y đây là n i c i thi n đ i s ng cho h thông qua cung c p vi c làm và thu nh p t HTX Các nguyên nhân tham gia có th là vì tài chính, l i ích, c h i ngh nghi p, đ c b o đ m (Co-operative and Policy

Alternative Center, 2005) Barton3 đ a ra 6 nguyên nhân nông dân tham gia vào HTX: (1) có m t m c giá công b ng và hi u qu , (2) gi m chi phí thông qua quy

mô kinh t và s đi u ph i (3) cung c p cho th tr ng nh ng s n ph m có nguy c

bi n m t, (4) chia s r i ro, (5) nh n l i nhu n l nh v c khác, (6) l i ích t vi c gia t ng n ng l c th tr ng Nhìn chung, có hai lo i l i ích mà ng i tham gia HTX mong đ i: l i ích v t ch t và l i ích phi v t ch t L i ích v t ch t bi u hi n qua k t qu và s phân ph i k t qu ho t đ ng c a HTX cho xã viên L i ích phi v t

ch t th hi n là xã viên có th đ c đào t o các l nh v c qu n lý, tài chính, s n

xu t…t s h tr c a các t ch c bên ngoài có liên k t v i các ch ng trình c a HTX, còn nh ng mong đ i đ c chính quy n, các t ch c ngh nghi p h tr h u

nh không đ t nh mong đ i (Co-operative and Policy Alternative Center, 2005)

Nh v y, các nguyên nhân ch y u quy t đ nh s tham gia HTX c a các thành viên là do hai nhóm l i ích: l i ích v t ch t (Thu nh p, vi c làm, ti p c n th tr ng, gia t ng n ng l c th tr ng, h tr tín d ng…) và l i ích phi v t ch t (phát tri n các m i quan h c ng đ ng, trao đ i kinh nghi m, đ c đào t o…)

1.2 Kinhănghi măHTXănôngănghi păt iăm tăs ăn cătrênăth ăgi i

1.2.1 Mô hình HTX nông nghi p c aă c 4

S l ng HTX nông nghi p c a c chi m t l khá cao, chi m 60% trong t ng

s 5324 HTX n m 2008 HTX nông nghi p c ho t đ ng kinh doanh, d ch v nhi u l nh v c, ngành ngh khác nhau… không ch cung c p d ch v đ u vào cho các xã viên và còn quan tâm đ n khâu phát tri n đ u ra cho s n ph m nông nghi p

3

Trích trong (Sara Flygare, 2006)

4

(Ph m Quang Vinh, 2008)

nên r t nhi u ch ng trình đào t o hay h tr gián ti p cho ng i nông dân đ c các HTX ch đ ng th c hi n ho c k t h p, h p tác v i các c quan, t ch c khác.V i đ c thù c a mô hình kinh t HTX, xã viên đ ng th i khách hàng, các HTX

th c hi n chính sách m trong vi c thu hút xã viên vào HTX, luôn luôn gia t ng các

l i ích kinh t đ ng i có nhu c u t nguy n gia nh p HTX Chính vì l đó s

l ng xã viên các HTX toàn CHLB c lên t i 20 tri u ng i, b ng kho ng m t

ph n t dân s n c này

Nh v y, ng i nông dân trong HTX đã nh n đ c s đào t o nâng cao kh

n ng trong s n xu t, ý th c b o v tài nguyên môi tr ng nh m t o đi u ki n b n

v ng cho vi c phát tri n t ng lai V phía HTX nông nghi p c, h đã t n

d ng s h tr c a chính quy n đ t o đi u ki n phát tri n cho HTX c a mình Ngoài ra, ban qu n lỦ HTX đã m nh d n đa d ng hóa các ho t đ ng t cung c p

các d ch v đ u vào đ n tìm ki m th tr ng đ u ra cho s n ph m, đây là y u t t o nên thành công l n cho HTX vì h đã đáp ng đ c nhu c u cho ng i nông dân

T thành công c a HTX nông nghi p c cho th y s h tr c a chính quy n

là c n thi t cho s phát tri n; HTX ch đ ng đ c khâu đ u ra và mang l i nhi u l i ích cho xã viên thì nhu c u t nguy n tham gia c a ng i dân vào HTX s càng cao

1.2.2 HTX nông nghi p Nh t 5 :

Xã viên chính th c là nh ng nông dân v i di n tích canh tác nh nh t là 0,1-0,3

ha, th i gian làm nông nghi p t i thi u 90 ngày/n m Xã viên liên k t là nh ng

ng i không ph i là nông dân chuyên nghi p nh ng mong mu n đ c s d ng các

d ch v thi t th c c a HTX nông nghi p, h u nh m i nông dân đ u t nguy n tham gia vào HTX nông nghi p Ho t đ ng chính c a các HTX nông nghi p Nh t là: Cung c p các ch ng trình giáo d c nh m c i thi n k thu t nông nghi p, nâng cao m c s ng c a nông dân; s d ng máy móc t p th nh m gi m chi phí nông nghi p; ti p th , bán hàng và v n chuy n s n ph m nông nghi p; cung c p nguyên

li u đ u vào; cung c p v n vay cho nông nghi p; cung c p b o hi m đ i s ng; d ch

v ch m sóc s c kho , du l ch; v n đ ng hành lang cho các chính sách nông nghi p

5

(Thùy Liên, 2008)

c a chính ph Các HTX nông nghi p Nh t B n không h p tác trong s n xu t mà

ch h p tác trong phân ph i Ngh a là, HTX ch y u ch cung c p nguyên li u đ u vào cho nông dân nh gi ng, phân bón, hoá ch t nông nghi p, th c n, trang thi t b

s n xu t và k thu t cho s n xu t tr ng tr t và ch n nuôi gia súc ng th i, HTX

c ng giúp ng i nông dân thu gom, b o qu n, tiêu th các s n ph m nông nghi p

d a vào m ng l i tiêu th s n ph m qu c gia và qu c t Chính ph Nh t B n hoàn toàn đ các HTX ho t đ ng đ c l p song có nhi u chính sách h tr , khuy n khích Các ngành, các c p c ng đ c yêu c u ph i giúp đ HTX v m t v n, k thu t, t li u s n xu t

Bài h c rút ra cho HTX Vi t Nam t HTX Nh t B n là c n đ y m nh ho t

đ ng c khâu đ u vào cho s n xu t và khâu đ u ra cho s n ph m nông nghi p, m các khóa đào t o cho xã viên n m b t đ c k thu t s n xu t đ nâng ch t l ng

c ng nh s l ng c a s n ph m Ngoài ra, HTX ph i bi t kêu g i s h tr c a chính quy n đ a ph ng và các t ch c, góp ý cho chính quy n đ a ph ng v

nh ng chính sách phát tri n HTX hay các hình th c liên k t khác c a ng i dân

v t li u đ u vào, ch bi n và tiêu th nông s n cho đ n cung c p các d ch v ngân hàng và b o hi m D i s h tr c a Liên đoàn qu c gia, các HTX nông nghi p

đ c xây d ng thành nh ng trung tâm tài chính, v n hoá và phúc l i c a đ a

ph ng, đáp ng các nhu c u đa d ng c a nông dân và ng i dân nông thôn Ngoài các ho t đ ng cung c p d ch v đ u vào và đ u ra, các HTX Hàn Qu c còn liên

k t v i nhau đ h tr s phát tri n c a nhau

6

(Nguy n Xuân Hiên, 2008)

Là m t qu c gia nông nghi p, HTX nông nghi p đóng vai trò quan tr ng trong

n n kinh t Thái Lan và trong vi c nâng cao v th xã h i c a ng i nông dân Hi n nay, Thái Lan có kho ng 4.137 HTX nông nghi p v i 5.950.809 xã viên nông dân Các HTX nông nghi p tri n khai các ho t đ ng kinh doanh khác nhau nh m đáp ng nhu c u c a xã viên, trong đó t p trung chính vào 5 l nh v c: cho vay tín

d ng v i lãi su t u đãi, g i ti n ti t ki m và ký qu , bán hàng tiêu dùng và cung

c p đ u vào cho s n xu t nông nghi p v i m c giá h p lý, h tr nâng cao giá tr gia t ng và tìm ki m th tr ng đ u ra cho s n ph m nông nghi p, h tr phát tri n nông nghi p thông qua các ho t đ ng khuy n nông và d ch v

Nh v y, n m b t đ c l i ích và ho t đ ng đúng l nh v c mà ng i dân có nhu

c u s khuy n khích đ c s tham gia c a h vào HTX

Tóm l i, HTX t p h p nh ng ng i có cùng chung m c đích v i nhau trên các

nguyên t c h p tác đ giúp đ , t ng tr l n nhau trong s n xu t, l u thông, đ i

phó l i nh ng khó kh n c a t nhiên, v i s c ép c a kinh t th tr ng, s c nh

tranh c a các đ i th kinh t nh m b o v l i ích c a chính mình. Ngoài vi c giúp

đ l n nhau h còn có th nh n đ c s h tr t chính quy n đ a ph ng; t n

d ng t t s h tr này s giúp cho HTX có đi u ki n phát tri n

1.3 Môăhìnhănghiênăc uăvƠăgi ăthi tănghiênăc u

1.3.1 Nh ngănghiênăc uăliênăquanăđ năHTX

Nghiên c u c a Abigail M Hind (1997)

Abigail M Hind (1997) đã ch ng minh trong nghiên c u c a mình và ch ra

đ c có m i quan h t ng quan thu n gi a tu i đ i kinh doanh c a HTX v i s

7

(Nguy n Xuân Hiên, 2008)

h p tác, đi u này cho th y khi HTX càng ho t đ ng lâu n m thì các m i quan h

c a nó càng kh ng khít i v i ho t đ ng c a HTX thì các y u t bên trong (h p tác, kinh doanh n i b ) có tác đ ng r t l n đ n s thay đ i HTX h n là các y u t bên ngoài nh s c nh tranh và xu h ng c a n n kinh t Nh v y, m i quan h

gi a các xã viên đ i v i HTX càng t ng khi th i gian t n t i c a HTX càng l n và các y u t n i b có vai trò r t l n cho s phát tri n c a HTX

Nghiên c u c a Micheal L.Cook (1995)

Ho t đ ng kinh doanh c a HTX đóng góp m t v trí không nh trong giá tr

th ng m i c a nông nghi p Thông qua nghiên c u tác gi đã cho th y, t i M

n m 1993 kho ng 30% trong t ng s giá tr nông nghi p đ c bán ra b i HTX và 28% giá tr đ u vào dùng đ s n xu t trong nông nghi p đ c mua b i các HTX Giá tr đ u vào ph c v cho ho t đ ng s n xu t nông nghi p đ c mua t các HTX ngày càng có xu h ng t ng, đ c bi t là phân bón, nhiên li u và hóa ch t Ngoài ra, tác gi đã đ a ra n m giai đo n c a s hình thành, phát tri n và k t thúc c a các HTX nông nghi p.Trong đó, giai đo n th 3 đ c xem là quan tr ng, xu t hi n nhi u v n đ liên quan đ n vi c ti p t c phát tri n hay k t thúc c a HTX khi v n đ

“ng i c h i” xu t hi n khi quy n tài s n không đ c đ m b o hay không đ c xác đ nh, l i ích phân chia không đ ng đ u gi a nh ng ng i m i gia nh p và xã viên lâu n m V n đ “t m nhìn”, v n đ “danh m c đ u t ”, v n đ “ki m soát” liên quan đ n kho ng chi phí ho t đ ng đ ng n ch n s khác bi t v l i t c c a

Nghiên c u c a Murray Fulton (1995)

Tác gi đã cho r ng HTX nông nghi p phát tri n trong m t môi tr ng không

đ i; mà trong đó 2 y u t n n t ng cho ho t đ ng c a HTX đó là k thu t và giá tr

xã h i, khi hai y u t này thay đ i s làm cho HTX g p khó kh n Khi k thu t thay

đ i s làm thay đ i c u trúc nông nghi p và vi c t ng “ch ngh a cá nhân” s là nguy c cho HTX Tác gi c ng cho th y, nh ng quy đ nh, chính sách h tr phát tri n c a chính quy n đ a ph ng có nh h ng đ n s phát tri n c a HTX, n u nh các chính sách này b bãi b HTX s g p khó kh n h n S hình thành c a HTX

ph thu c vào s h tr c a th ch , t chính ph và nh ng HTX đang t n t i

Nh v y, th ch và s h tr c a chính quy n đ a ph ng là y u t giúp cho HTX phát tri n; ngoài ra nh ng y u t v k thu t và xã h i c ng tác đ ng đ n ho t

đ ng c a HTX

Nghiên c u c a Mahlon G Lang (1995)

Lang cho th y t ng lai c a HTX s ph thu c vào vai trò c a ng i lãnh đ o trong vi c thuy t ph c các xã viên trong HTX c a h thay đ i c u trúc c a HTX đ hoàn thi n đa d ng hóa s n ph m, t o giá tr gia t ng… Nh v y, lãnh đ o trong

HTX là y u t quy t đ nh quan tr ng cho t ng lai phát tri n c a HTX, và s đa

d ng hóa các lo i hình d ch v c ng đ c nh ng ng i lãnh đ o quan tâm đ t o ngu n thu cho HTX

Nghiên c u c a Roy J Black, Barry J Barnett, và Yingyao Hu (1999)

Nghiên c u này cho r ng HTX s làm gi m chi phí giao d ch làm t ng thu nh p cho các xã viên mà không c n qua trung gian H p tác xã góp ph n ng n ch n s

đ c quy n và có th t ch trong vi c bán hàng hóa mà không b ép giá nh v y

n ng l c th ng l ng trên th tr ng c a ng i nông dân t ng lên Nh v y, m t

l n n a cho th y HTX có th giúp ng i nông dân nâng cao n ng l c th tr ng và

gi m các kho n chi phí c n thi t

T các nghiên c u trên cho th y, nh ng ng i càng g n k t lâu dài v i HTX s càng hài lòng đ i v i HTX, các nhân t n i b c a HTX có vai trò quan tr ng trong

vi c t o nên s phát tri n cho HTX Lãnh đ o HTX là nhân t giúp cho HTX đ t

đ c hi u qu do đó nh h ng đ n m c đ hài lòng c a xã viên đ i v i HTX Các

thành công c a HTX c ng đ c mang l i t các h tr t bên ngoài (chính quy n,

đ i tác…) do đó khi HTX nh n đ c nh ng h tr này h s th y hài lòng h n đ i

v i HTX đó Kh n ng ti p c n th tr ng c a HTX đ c ng i xã viên r t chú

tr ng, vì đ u ra là m i quan tâm hàng đ u c a h u h t các xã viên đ c bi t là các

xã viên ho t đ ng trong l nh v c nông nghi p; do đó kh n ng ti p c n th tr ng

c a HTX càng l n thì xã viên càng nh n th y hài lòng

1.3.2 Nhơnăt ăt oănênăthƠnhăcôngăc aăH pătácăxã

Nghiên c u v HTX trên th gi i c a nhi u tác gi : Lele (1981), Rankin (2004), Flygare (2006), Vishwas Satgar (2008)… cho th y s thành công c a HTX do nhi u y u t , không ch đ n t nh ng y u t bên trong c a HTX nh m i quan h

gi a xã viên v i nhau, xã viên v i ban lãnh đ o, s công b ng trong phân chia l i ích t o nên đ ng l c đóng góp vào s phát tri n c a HTX Ngoài ra, nh ng y u t bên ngoài tác đ ng đ n HTX c ng giúp HTX phát tri n đó là s h tr t chính quy n đ a ph ng, t các t ch c đoàn th , môi tr ng kinh t , c ch th

tr ng…Các nguyên c u tr c v HTX trong và ngoài n c đã t ng k t các y u t

c n b n sau:

(1) S đoàn k t trong n i b HTX: s đoàn k t trong n i b HTX th hi n s

th ng nh t gi a các xã viên, ho t đ ng vì m c đích chung c a HTX Xã viên HTX đoàn k t là nhân t quy t đ nh thành công cho ho t đ ng c a HTX vì n i b HTX không có s chia r , t đó b máy qu n lý n đ nh ho t đ ng hi u qu t o đ c uy tín v i xã viên, v i khách hàng trong s n xu t kinh doanh, m r ng quan h h p tác

v i các t ch c khác và t đó kh n ng duy trì hi u qu các ho t đ ng c a HTX (CIEM, 2003)

(2) Công khai, dân ch : Tính công khai trong HTX đ c hi u là thông tin trong HTX đ c ph bi n minh b ch và đ m b o các xã viên n m đ c chi n l c và ch

tr ng cho các ho t đ ng HTX HTX th c hi n t t vi c công khai, dân ch trong

qu n lỦ và đi u hành, công b ng s giúp cho HTX ho t đ ng đ c hi u qu và t o

đ c ni m tin cho xã viên(CIEM, 2003) Dân ch là y u t c n thi t cho s t n t i

c a HTX, các xã viên có th trình bày quan đi m và đ a ra các th c m c đ đ c

gi i quy t m t cách th a đáng (Vishwas Satgar, 2008)

(3) C ng c lòng tin xã viên: theo CIEM (2003) nghiên c u v HTX Vi t

Nam cho th y t khi lu t HTX ra đ i n m 1996 phù h p v i nhu c u và nguy n

v ng c a ng i dân, quá trình v n d ng Lu t HTX vào ho t đ ng kinh doanh đ c

th c hi n t t đã t o đ c ni m tin cho xã viên t đó thu hút ngày càng nhi u xã viên

m i tham gia vào HTX S cam k t c a các xã viên và ban qu n tr đ i v i HTX là

đi u ki n c n thi t giúp HTX phát tri n (Vishwas Satgar, 2008) S tin t ng gi a các xã viên c ng là y u t thành công, h xây d ng môi tr ng thông tin minh b ch

v i nhau Ban qu n tr HTX tin t ng r ng ni m tin gi a các xã viên là y u t quan

tr ng, do đó m i quy đ nh chung là t o môi tr ng thông tin v i nhau b ng các

cu c g p m t th ng k

(4) Cán b qu n lý HTX có n ng l c: cán b qu n lý có kh n ng đi u hành t t

h p tác xã, đ a ho t đ ng s n xu t HTX có hi u qu , nâng cao đ i s ng cho xã viên thông qua vi c làm và thu nh p ho c cung c p d ch v Nh ng cán b qu n lý có

n ng l c, quy t đoán, ch đ ng tìm ki m th tr ng đ u ra cho s n ph m, n ng cao

l i nhu n cho HTX t đó có th phân chia thành qu ho t đ ng c a HTX cho xã viên ngày càng cao Ngoài ra, cán b qu n lý m t s HTX không ng ng h c t p, giao l u h c h i đã đi u hành các ho t đ ng c a HTX, không đ x y ra th c m c t phía xã viên, t o đ c ni m tin cho xã viên (CIEM, 2003) S lãnh đ o t t c a ban

qu n tr ph i đ c th hi n sao cho h là nh ng ng i có k n ng và có t m nhìn đ

t đó có kh n ng lãnh đ o hi u qu HTX (Lele, 1981 và Vishwas Satgar, 2008)

(5) Phân chia thành qu h p lý: Vi c phân chia thành qu c a HTX h p lý là

y u t giúp cho HTX ho t đ ng thành công vì y u t này nói lên s công b ng c a ban qu n tr HTX.Vi c phân ph i k t qu ho t đ ng đ c th c hi n theo đúng nguyên t c góp v n, góp s c, t o lòng tin cho xã viên HTX xây d ng v n và qu

t p th nâng cao tài s n ph c v s n xu t, đ u t h t ng ph c v phúc l i cho xã viên, mua b o hi m cho xã viên và ng i lao đ ng, xây d ng c s h t ng chung

ph c v c ng đ ng…(CIEM, 2003) Ngoài ra, ngu n qu phúc l i thu đ c đ c dùng cho vi c đào t o và h c b ng cho con em c a xã viên nghèo

(6) L i ích mang l i cho xã viên: L i ích c a xã viên mong đ i t HTX g m nhi u y u t , s h p d n c a HTX đ i v i xã viên tr c h t là v n đ công n vi c làm có thù lao và chia k t qu ho t đ ng theo v n góp Ngoài ra, xã viên còn nh n

th y khi tham gia HTX s có ti ng nói trong vi c đi u hành ho t đ ng d ch v ph c

v s n xu t nông nghi p và mang Ủ ngh a chính tr xã h i Y u t thành công còn

th hi n s quan tâm c a ban qu n tr đ i v i nhu c u c a t ng xã viên và tìm cách

gi i quy t các khó kh n cho h (Vishwas Satgar, 2008) Các xã viên s đ c đào

t o chuyên môn nh t đ nh đ có th tham gia đi u hành các ho t đ ng c a HTX, do

đó khi HTX có nh ng thay đ i v nhân s thì ho t đ ng c a nó v n không b gián

đo n

(7) Cung c p d ch v đào t o cho xã viên: đào t o có vai trò quan tr ng trong

vi c phát tri n HTX, vai trò c a chính quy n đ a ph ng và các t ch c h tr ch tham gia vào giai đo n đ u c a vi c phát tri n HTX ch ch a h tr cho s phát tri n lâu dài c a HTX (Co-operative and Policy Alternative Center, 2005) HTX không ch có ch c n ng cung c p cho các xã viên v t qua nh ng khó kh n v vi c làm và thu nh p mà còn giúp đ t đ c các ngu n l c khác nh : đào t o, d ch v thú

y, thông tin th tr ng, ch ng nh n an toàn b ng th ng hi u, n ng l c ch bi n (V Tr ng Bình và c ng s , 2007) Vi c đào t o không ch đ c th c hi n b ng cách m các khóa h c cho các xã viên c a HTX mà nh ng xã viên này còn đ c đi

đ n các HTX khác đ h c h i kinh nghi m, đúc k t đi m m nh đi m y u đ áp

d ng vào quá trình ho t đ ng c a HTX mình (Vishwas Satgar, 2008)

(8) S quan tâm c a chính quy n đ a ph ng, các t ch c: chính quy n đ a

ph ng có vai trò không nh trong vi c t o nên s thành công cho HTX thông qua các hình th c h tr v c s h t ng, c p ch ng nh n quy n s d ng đ t, giúp đ

gi i quy t các yêu c u c a h p tác xã (CIEM, 2003) Chính ph có vai trò quan

tr ng khi HTX hình thành đ đ m b o HTX có l ng tài s n c n thi t, đào t o và ngu n l c (Co-operative and Policy Alternative Center, 2005), t o đi u ki n cho HTX trong n c ti p c n mô hình HTX các n c khác thông qua mô hình du l ch tham quan (Vishwas Satgar, 2008) Chính quy n đ a ph ng h tr cho HTX trong

vi c tìm ki m đ i tác thu mua s n ph m n c ngoài Nh v y giá thu mua s n

ph m c a nông dân cao h n giá th tr ng (Rankin, 2004)

(9) Kh n ng ti p c n th tr ng: HTX đã giúp ng i nông dân nâng cao kh

n ng th ng l ng v i khách hàng và do v y nâng cao kh n ng ti p c n th tr ng

S n ph m, d ch v s n xu t t nh ng ng i nông dân v i quy mô nh l không th thu hút các nhà máy ch bi n đ n t n n i thu mua, HTX lúc này đóng vai trò là n i cung c p đ u vào cho nhà máy v i s l ng l n do đó đã giúp nông dân tìm đ c

đ u ra cho s n ph m đ c d dàng (Flygare, 2006)

(10) Th ch : Th ng xuyên tái c u trúc và xây d ng l i HTX nh m đ nh h ng phát tri n cho phù h p v i xu h ng c nh tranh hi n nay giúp cho HTX d dàng thích nghi v i nh ng thay đ i đang di n ra các n c, vi c hình thành Liên minh HTX s có vai trò h tr HTX khi th tr ng b khó kh n, lúc này liên minh HTX s

là c u n i th tr ng, đ m b o các tiêu chu n s n ph m, đóng góp và phân ph i s n

ph m, th c hi n các ch ng trình phát tri n cho nông dân Chính quy n thi t l p

lu t HTX đ b o v quy n và l i ích cho các thành viên trong HTX và đ a ra các nguyên t c đ nó ho t đ ng (Vishwas Satgar, 2008)

1.3.3 Gi ăthi tănghiênăc uăvƠămôăhìnhănghiênăc u

H p tác xã có vai trò nh m t t ch c kinh t xã h i, t p h p nh ng ng i có cùng nhu c u và m c đích, cùng tham gia h p tác đ đ t đ c nh ng m c tiêu chung Nghiên c u v HTX cho th y r ng, các xã viên trong HTX v a đóng vai trò

là ng i lao đ ng v a là ng i ch đ c phân chia l i nhu n Ngoài ra, HTX v i

nh ng quy mô khác nhau: có HTX vài tr m ng i (v i quy mô p) c ng có HTX vài nghìn ng i (v i quy mô toàn xã) đã làm cho tính ch t c a HTX không d ng l i trong 1 t ch c mà có c ph m vi toàn xã h i Chính vì nh ng lý do trên, nghiên

c u v m c đ hài lòng c a xã viên HTX đ c t ng h p t các nghiên c u v s

h p tác, các y u t riêng c a HTX v các khía c nh t o nên s thành công c ng nh

khó kh n đ xây d ng mô hình nghiên c u v s hài lòng c a xã viên đ i v i HTX

nông nghi p, v i các nhân t sau:

S tin c y: S tin c y th hi n ni m tin c a ng i xã viên khi tham gia vào HTX, nó không nh ng th hi n ni m tin c a xã viên trong n i b HTX đã đ c (Miroslav Rebernik and Barbara Bradac, 2006), (ILO, 2009), (Vishwas Satgar,

2008) hay (CIEM, 2003) đ c p mà còn th hi n ni m tin đ i v i nh ng ng i bên ngoài HTX (chính ph , t ch c, đ i tác…) trong nghiên c u c a (Flygare, 2006), (Putnam, 1993), đi u này th hi n mong mu n khi tham gia vào HTX h s đ c chính quy n đ a ph ng quan tâm h n trong vi c h tr phát tri n, vi c buôn bán

v i đ i tác đ c thu n l i h n (Ronald L Johnson, 1970), (Mark H Hansen, 2002), (Sajid và Baig, 2007), (Tyler và Doerfel, 2006), (Hurlimann A, 2008) đã cho r ng khi ni m tin càng l n thì s hài lòng c a c ng đ ng càng cao Nh v y, nhân t s tin c y đo l ng s hài lòng đ i v i HTX s đ c đo l ng qua hai khái

ni m là s tin c y bên trong HTX và s tin c y bên ngoài HTX

H1: Có m i quan h đ ng bi n gi a s tin c y bên trong v i m c đ hài lòng c a

xã viên, hay khi s tin c y n i b c a HTX càng cao thì m c đ hài lòng c a xã viên đ i v i HTX càng t ng

H2: S tin c y c a xã viên đ i v i các đ i tác bên ngòai c a HTX càng cao thì s hài lòng c a xã viên đ i v i HTX càng cao

M c đ tham gia HTX: nhân t này nói lên vi c tham gia c a xã viên vào HTX

là nh th nào: t nguy n hay không, vì nh ng lỦ do gì; đây c ng là nh ng k v ng

c a xã viên khi tham gia HTX HTX là m t t ch c m , m i ng i có th đ ng kỦ tham gia làm xã viên c a HTX (Flygare, 2006); đ i v i HTX có nhi u xã viên đ ng

ký tham gia khi h nh n th y HTX đó làm n có hi u qu nên tham gia nh m h ng

l i t HTX mang l i (Mark H Hansen, 2002), (Vishwas Satgar, 2008) M c đ tham gia s đo l ng s hài lòng c a c ng đ ng (Goudy, 1977)

H3: khi xã viên tham gia vào HTX v i m c đ t nguy n cao thì m c đ hài lòng

c a h cao h n nh ng ng i tham gia HTX m t cách hình th c

Chính sách h tr c a Nhà n c đ i v i HTX: các chính sách này th hi n

nh ng nhu c u c a xã viên mong đ i t nhà n c đ i v i HTX, khi các nhu c u v

s h tr c a nhà n c đ i v i HTX đ c đáp ng xã viên s th y hài lòng đ i v i HTX Thông qua các y u t t o nên s thành công c a HTX t s h tr c a nhà

n c (Co-operative and Policy Alternative Center, 2005), (Vishwas Satgar, 2008), (Munkner, 1976), (Zamagni, V., 2006) và s hài lòng c a c ng đ ng do đ c s h

tr t chính quy n trong các nghiên c u c a (Goudy, 1977), (Rebeca Filkins, 1999), (Mark H Hansen, 2002) Y u t chính sách h tr c a nhà n c đ i v i HTX s đ c dùng đ nghiên c u v s hài lòng c a xã viên đ i v i HTX

H4: s quan tâm h tr c a nhà n c đ i v i HTX có m i t ng quan thu n v i

m c đ hài lòng c a xã viên đ i v i HTX

Hi u qu do tính quy mô c a HTX: Quy mô c ng nh h ng đ n s hài lòng

đ i v i c ng đ ng (Vernon Davies, 1945), quy mô c a HTX th hi n qua s l ng

xã viên, kh n ng huy đ ng v n c a HTX, kh n ng ti p c n tài nguyên, kh n ng

gi i quy t thu nh p và vi c làm, kh n ng đóng góp phát tri n c ng đ ng, khi HTX càng có nhi u xã viên vi c huy đ ng v n đ phát tri n HTX s l n (Zamagni, 2006) Tuy nhiên c ng t o m t thách th c đ i v i vi c qu n lý c a Ban ch nhi m, n u

nh qu n lý t t HTX ho t đ ng hi u qu d n đ n s hài lòng c a xã viên, ng c l i

n u quy mô HTX l n nh ng n ng l c qu n lý c a Ban ch nhi m kém làm ho t

đ ng c a HTX kém hi u qu gây nên b t mãn cho xã viên Ngoài ra, quy mô c ng

t o nên s c m nh c nh tranh trên th tr ng (Flygare, 2006) Y u t quy mô s đ c dùng đ nghiên c u s hài lòng c a c a c ng đ ng xã viên đ i v i HTX

H5:Nhóm nghiên c u đ a ra gi thuy t khi quy mô c a HTX càng cao xã viên càng th y hài lòng v i HTX

Ho t đ ng Ban ch nhi m HTX: ban ch nhi m đóng vai trò quan tr ng trong

thành công c a HTX, khi ng i qu n lỦ có n ng l c, trách nhi m c ng nh minh

b ch trong vi c phân chia l i ích c a HTX đ n v i xã viên s làm cho xã viên c m

th y hài lòng đ i v i HTX (CIEM, 2003), (Vishwas Satgar, 2008).(Hurlimann A, 2008) nghiên c u trong l nh v c cung c p n c cho r ng: nh ng ng i đ c cung

c p n c tái s d ng ni m tin đ i v i lãnh đ o cung c p n c thì m c đ hài lòng

c a h cao h n nh ng ng i không tin c y vào ng i lãnh đ o c a d ch v này Ban

ch nhi m có vai trò l n vào vi c t o nên thành công c a HTX (Lele, 1981 và Nguy n Ph ng V , 2005) Do đó, y u t Ban ch nhi m s dùng đ đo l ng m c

đ hài lòng c a xã viên đ i v i HTX

H6: Ban ch nhi m đ c xã viên đánh giá cao trong vi c đi u hành ho t đ ng c a HTX s có m i t ng quan thu n v i m c đ hài lòng c a xã viên đ i v i HTX

L i ích xã viên tham gia HTX: Khi các l i ích c a b n thân đ c đáp ng b i HTX, xã viên s th y hài lòng v i HTX Gerichhausen M (2009) cho r ng trong khu v c nông thôn, các h gia đình h p tác v i nhau v i m t s đi u ki n, và thông

th ng thì hình th c h p tác đ n gi n: đ i công, do đó nh ng h có lao đ ng gi ng nhau th ng h p tác v i nhau H p tác xã c n ph i có nh ng th a thu n v phân chia l i ích và chi phí vì các h không ch có ngu n l c là lao đ ng mà còn có các ngu n l c khác: đ t, v n Nghiên c u cho r ng ng i nông dân ch gia nh p vào HTX khi l i ích mang l i cho h t h p tác xã cao h n l i ích khi làm vi c 1 mình.Và h s tham gia lâu dài trong HTX khi h có đ c 1 kho ng l i nhu n cho

vi c đóng góp vào HTX và không có s không công b ng nào trong vi c phân chia

l i nhu n Hurlimann A (2008) cho r ng th c th c v s công b ng y u t quan

tr ng trong vi c tham gia c a công chúng, khi ng i dân nh n th y đ c s công

b ng thì h càng hài lòng

H7: Các l i ích mang l i cho các xã viên khi tham gia HTX đ c đánh giá càng cao thì m c đ hài lòng c a xã viên đ i v i HTX càng cao

C i thi n v n đ thu nh p và vi c làm: C h i c i thi n thu nh p và vi c làm

c ng là m t nhu c u c a xã viên khi tham gia HTX, khi xã viên nh n th y h có kh

n ng ti p c n các c h i đ hài lòng nhu c u h s hài lòng v i HTX C h i có

đ c vi c làm và c i thi n thu nh p c ng đ c nhi u nhà nghiên c u dùng đ đo

l ng m c đ hài lòng nh Vernon Davies, 1945; Goudy, 1977; Ronald L Johnson, 1970, Howard Ladewig, 1980, Rebeca Filkins, 1999

H8: Khi xã viên có nhi u c h i c i thi n thu nh p và có đ c nhi u vi c làm t HTX thì xã viên càng hài lòng v i HTX

M c đ hài lòng chung v HTX: là nhân t đo l ng m c đ hài lòng chung

c a xã viên đ i v i HTX Các khía c nh đo l ng s hài lòng chung c a xã viên đã trình bày ph n 1.3.1 liên quan đ n các khía c nh: a) hài lòng chung t khía c nh

xã h i nh m i quan h ph thu c l n nhau, b) hài lòng chung do gi i quy t các v n

đ kinh t nh vi c làm và thu nh p, và c) s hài lòng chung t c m nh n có ch t

l ng s ng t t h n trong quá trình tham gia HTX

S ăđ :ăMôăhìnhănghiênăc uăđ ngh

Ho t đ ng

c a Ban

ch nhi m HTX (+)

(+)

(+)

(+)

M c đ hài lòng chung c a c ng

đ ng xã viên đ i

v i HTX

S tin c y bên trong HTX

(+)

(+)

Hi u qu do tính quy mô HTX

L i ích c a

xã viên tham gia HTX

C i thi n v n

đ thu nh p

và vi c làm

K t lu năch ngă1

H p tác xã ho t đ ng đòi h i ph i th c hi n đ c các nguyên t c c b n sau: t nguy n, t ch , dân ch , bình đ ng, phát tri n vì công đ ng Nh ng ng i tham gia HTX th ng là nh ng ng i có cùng chung m c đích và l nh v c ho t đ ng các khía c nh kinh t , v n hóa, xã h i Trong nghiên c u này tác gi s nghiên c u HTX

v i vai trò là t ch c ho t đ ng vì l i ích c a các thành viên trong h p tác xã, vì s phát tri n b n v ng c a h p tác và đ c bi t là vì s phát tri n c a c ng đ ng

Trong mô hình nghiên c u đ ngh đ đo l ng m c đ hài lòng c a xã viên đ i

v i HTX, tác gi đã s d ng 8 nhân t là s tin t ng bên trong, s tin t ng bên ngoài, m c đ tham gia c a xã viên, chính sách h tr c a nhà n c, l i ích xã viên

nh n đ c, thu nh p và vi c làm, hi u qu do tính quy mô và ho t đ ng c a ban ch nhi m HTX Trong đó y u t tin t ng là nhân t giúp cho m i ng i h p tác v i nhau, đ i v i HTX s tin t ng n i b s giúp cho m i ng i g n k t v i nhau và cùng nhau đóng góp xây d ng HTX S tin t ng c a xã viên đ i v i chính quy n

đ a ph ng và đ i tác giúp h có đ ng l c tham gia vào HTX h n M c đ tham gia vào HTX càng cao thì ng i xã viên càng có đ ng l c xây d ng HTX giúp HTX

ho t đ ng hi u qu , nh v y nâng cao s hài lòng c a xã viên đ i v i HTX S h

tr c a chính quy n đ a ph ng giúp cho ho t đ ng c a HTX đ c hi u qu h n, khi HTX nh n đ c s h tr c a chính quy n thì xã viên s hài lòng v i HTX h n Các cá nhân h p tác v i nhau nh m tìm ki m l i ích, các xã viên tham gia HTX

c ng vì m c đích nh n đ c l i ích, do đó khi HTX mang l i cho xã viên nhi u l i ích thì m c đ hài lòng đ i v i HTX càng cao M c đ hài lòng đ i v i HTX s

t ng khi HTX t o đ c nhi u c h i vi c làm và t ng thu nh p cho xã viên hay

ng i lao đ ng Quy mô th hi n m c đ tham gia c a c ng đ ng vào trong m t nhóm, quy mô HTX càng l n t o nên s c m nh canh tranh càng cao trên th tr ng

và xã viên càng hài lòng v i HTX Cu i cùng là nhân t lãnh đ o, lãnh đ o đi u hành t t ho t đ ng c a HTX s làm cho xã viên hài lòng h n đ i v i HTX đó

Ch ngă2: PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U

2 1ăGi iăthi u

Ch ng này nh m m c đích gi i thi u ph ng pháp nghiên c u đ xây d ng và đánh giá các thang đo l ng khái ni m nghiên c u Ch ng này g m có các ph n chính: Thi t k nghiên c u, xây d ng thang đo, mô hình kinh t l ng

2 2ăThi tăk ănghiênăc u

V i 300 b ng câu h i đ c g i đ n các xã viên và thu v đ c 299 b ng tr l i trong đó có 29 phi u không đ t yêu c u và nh ng phi u không đ t yêu c u đ c g i

v cho ng i đ c ph ng v n đ b sung hoàn thi n K t qu có 299 phi u tr l i

đ c dùng trong nghiên c u Ph ng pháp l y m u thu n ti n đ c s d ng trong nghiên c u và quá trình ch n m u đ c ti n hành b i Liên minh HTX B n Tre

Thang đo đ c xây d ng d a trên c s lý thuy t v s hài lòng đ i v i c ng

đ ng cùng v i các đ c tr ng v HTX Trên c s này m t t p bi n quan sát đ c xây d ng đ đo l ng cho 9 nhân t đã đ c nêu ra Các thang đo này đ c đi u

ch nh thông qua k thu t: (1) h s tin c y Cronbach Alpha và (2) phân tích nhân t khám phá (EFA) Các bi n quan sát có h s t ng quan gi a bi n và t ng (item-total correltion) d i 0.3 s b lo i b (Hair và c ng s 2006) Sau đó, các bi n quan sát có tr ng s (factor loading) nh h n 0.4 trong EFA s ti p t c b lo i b (Hair và

Nghiên c u

đ nh l ng

Cronbach alpha

EFA

Philippin v i 6 thành ph n: s thân thi n, tin c y bên trong, tin c y th ch , nh n

th c nghèo, m c đích chung và s th a mãn cu c s ng (xem ph l c 1) V i đ c

đi m riêng bi t c a HTX B n Tre, b ng câu h i và thang đo c ng đ c trao đ i và

th ng nh t v i ban lãnh đ o Liên Minh H p tác xã B n Tre đã b sung thêm y u t

v Ban ch nhi m HTX, đánh giá v L i ích c a xã viên tham gia HTX Sau khi

t ng h p các ý ki n, các câu h i trong t ng khái ni m đ c đi u ch nh và b sung cho phù h p v i hi n tr ng HTX t i B n Tre (chi ti t ph l c 2: b ng câu h i)

Nh v y, có 9 khái ni m nghiên c u đ c s d ng trong nghiên c u này, đó là (1) S tin c y bên trong HTX (TCT), (2) S tin c y bên ngoài HTX (TCN), (3) M c

Mô hình h i quy b i đ c s d ng đ đo l ng m c đ hài lòng c a xã viên đ i

v i HTX: v i nhi u y u t khác nhau tác đ ng đ n s hài lòng, trong nghiên c u này s d ng (1) các y u t v đ c đi m cá nhân c a xã viên đ cho th y m c đ hài lòng đ i v i HTX có khác nhau hay không gi a nh ng nhóm đ c tr ng khác nhau; (2) 9 y u t đo l ng m c đ hài lòng đ u đ c s d ng, trong đó bi n: HL là bi n

Ch ngă3:ă ỄNHăGIỄăVĨăPHÂNăTệCHăK TăQU ăKH OăSỄTăC MăNH Nă

T ăXẩăVIểNăHTXă 3.1 oăl ngăm căđ ăđánhăgiáăv ăm iăquanăh ăbênătrongăc aăHTX

M c đ đánh giá v m i quan h bên trong HTX c a các xã viên đ u cao, ph n l n

đ ng ý ho c r t đ ng Ủ đ i v i các y u t đ c đ c p, bên c nh đó v n có nh ng ý

ki n không đ ng tình, c th : (ph l c b ng 3.1 và hình 3.1)

Các xã viên HTX r t tin t ng vào ban qu n lý c a h (chi m 94,6%), có 4,7% nh n th y không có s than phi n đ i v i ban qu n lý HTX mà mình tham gia, nh v y s ít (0,7%) xã viên còn l i không tin c y vào ban qu n lỦ Nh v y nhìn chung ban qu n lý c a các HTX đ c xã viên tin t ng cao

Theo xã viên đánh giá, các ho t đ ng c a HTX phù h p v i h , m c đ đ ng

Ủ đ t trên 91,8%; s còn l i trung dung v i các ho t đ ng c a HTX; không có xã viên nh n th y các ho t đ ng c a HTX là không phù h p v i h

S tin c y c a xã viên đ i v i nhau c ng đ c đánh giá r t cao (chi m 91,3%), 6% xã viên trung dung v vi c đánh giá m c đ tin c y đ i v i nh ng xã viên khác; 2,7% xã viên còn nh n th y nh ng xã viên khác trong HTX không đáng tin c y

Trên 88% xã viên nh n th y vi c phân công lao đ ng trong HTX là h p lý, phù h p v i xã viên; nh v y c ng có m t s ít (1,7%) xã viên không đ ng tình v i

vi c phân công lao đ ng c a HTX; s còn l i trung dung v i s vi c này

Khi HTX g p khó kh n, ph n l n các xã viên (84,1%) nh n th y h cùng nhau gi i quy t khó kh n; trong khi đó 12,9% xã viên trung dung v s h tr c a các xã viên đ cùng gi i quy t khó kh n; 3% xã viên không nh n th y h u h t các

xã viên cùng nhau gi i quy t khó kh n c a HTX

Có 73,7% s xã viên đ c h i nh n th y r ng, khi các xã viên g p khó kh n thì nên giúp đ h v t qua khó kh n, đi u này th hi n s quan tâm, tin th n h tr

l n nhau trong c ng đ ng và khi đó h s s n sàng giúp đ ng i khác khi h g p khó kh n Có 21,9% xã viên có quan đi m trung dung v vi c giúp đ các xã viên khác khi khó kh n, đi u này cho th y h v n còn l ng l khi quy t đ nh giúp hay

không giúp xã viên khác khi h g p khó kh n; 4,4% xã viên nh n th y không c n thi t ph i giúp đ ng i khác khi khó kh n

Tuy nhiên, ch có 71,4% s ng i cho r ng khi h g p khó kh n thì nh n

đ c s giúp đ c a các xã viên khác; có 23,5% s ng i tr l i cho r ng s giúp

đ khi khó kh n h nh n đ c là gi ng nh khi ch a là xã viên, nh v y đ i v i

nh ng ng i này s h tr t nh ng ng i khác không có s thay đ i đáng k ; bên

c nh đó có 5,1% s ng i tr l i cho r ng h không nh n đ c s giúp đ nào t các xã viên khác

3.2 oăl ngăm căđ ătinăc yăc aăxƣăviênăHTXăđ iăv iăđ iătácăvƠăc ăquanănhƠă

n c

Các xã viên đánh giá r t cao v m i quan h gi a HTX và nh ng ng i thu mua s n

ph m c a HTX, v i đi m trung bình là 4,26 và ph n l n m i ng i hoàn toàn đ ng

ý v nh n đ nh này M i quan h gi a ng i nông dân và th ng lái s t ng lên khi

h là thành viên c a HTX, v i trên 50% xã viên đ ng tình v i quan đi m này và các

xã viên có m c th ng nh t cao (s khác bi t là 0,79 đi m) Theo đánh giá c a xã viên, HTX có m i quan h t t v i ng i thu mua h n m i quan h gi a cá nhân xã viên v i ng i thu mua Có m i quan h t t nh ng h không nh n đ c nhi u s h

tr t các đ i tác, v i đi m s trung bình là 2,89 đ i v i s giúp đ c a đ i tác khi

xã viên g p khó kh n và s không t ng đ ng gi a các xã viên khi tr l i câu h i này cao (1,24 đi m); Tuy nhiên k t qu nghiên c u có th y có m i liên h gi a vi c đánh giá m i quan h gi a xã viên/HTX và đ i tác v i s giúp đ c a đ i tác cho xã viên/HTX, c th khi xã viên đánh giá m i quan h càng cao thì s h tr càng cao Không ch xã viên, mà khi HTX g p khó kh n thì s giúp đ c a đ i tác c ng không cao, đi m s trung bình nh n đ c cho câu tr l i này là 2,81 mà m c đ

t ng đ ng v quan đi m này gi a các xã viên c ng khá chênh l ch (1,33 đi m) Khi HTX g p khó kh n, HTX s nh n đ c s h tr t c quan nhà n c và trên 50% xã viên đ c ph ng v n đ ng tình v i ý ki n đó (xem ph l c 3.2 và hình 3.2)

Có 77,9% s xã viên tr l i cho r ng h có quan m i quan h t t h n v i

ng i thu mua s n ph m khi tham gia vào HTX; 20,3% xã viên cho r ng m i quan

h c a h đ i v i ng i thu mua s n ph m là bình th ng và có 1,7% s xã viên không nh n th y m i quan h gi a h và ng i thu mua s n ph m t t h n

M i quan h gi a HTX v i ng i thu mua đ c xã viên đánh gia cao h n

m i quan h gi a xã viên v i HTX, có 84,1% xã viên cho r ng HTX có m i quan

h t t v i nh ng ng i thu mua s n ph m, 13,9% xã viên cho r ng m i quan h

gi a HTX và ng i thu mua là bình th ng và 2% xã viên cho r ng m i quan h

gi a HTX và ng i thu mua không t t

ánh giá c a xã viên v s h tr c a nh ng đ i tác đ i v i xã viên khi h

g p khó kh n là không cao C th , có đ n 35,5% ng i cho r ng đ i tác không có giúp đ khi xã viên g p khó kh n; 28,8% xã viên nh n th y khi h khó kh n s

đ c đ i tác giúp đ Nh v y, đ i tác c a HTX c ng là đ i t ng có th h tr xã viên trong vi c kh c ph c các khó kh n, vì th c n ph i t o đi u ki n đ xã viên

b i các c quan nhà n c khi h g p khó kh n; 10,2% xã viên không đánh giá cao

s h tr c a nhà n c đ i v i HTX khi h g p khó kh n

3.3 oăl ngăs ăthamăgiaăc aăxƣăviênăvƠoăHTX

Ph n l n xã viên tham gia HTX là hoàn toàn t nguy n, tuy nhiên v n có

m t s ng i vì nguyên nhân nào đó mà h tham gia vào HTX không mang tính

ch t t nguy n và s th ng nh t c a xã viên r t cao trong câu tr l i này (đ l ch chu n là 0,495) Các xã viên tham gia vào HTX vì có th nh n đ c các d ch v c n thi t cho ho t đ ng s n xu t c a h ; ngoài ra xã viên tham gia HTX vì cho r ng HTX có kh n ng tiêu th s n ph m t t h n b n thân cá nhân c a h HTX là n i

t p trung thông tin c a th tr ng và s n xu t vì th ng i dân tham gia vào HTX đ

có thêm nh ng thông tin ph c v cho ho t đ ng s n xu t c ng nh tiêu th hàng hóa c a mình HTX c ng là n i giúp nh ng ng i tham gia có th trao đ i, h c h i kinh nghi m l n nhau Tuy nhiên, HTX không có kh n ng b o lãnh cho xã viên khi

h vay v n ngân hàng (xem ph l c b ng 3.3)

K t qu nghiên c u cho th y s t nguy n tham gia HTX c a xã viên càng

t ng khi h nh n th y r ng kh n ng tiêu th hàng hóa c a HTX t t h n b n thân

c a t ng ng i và nhu c u có đ c thông tin th tr ng và s n xu t c a h càng cao Nh v y, cho th y s t nguy n tham gia c a xã viên ph thu c nhi u vào mong đ i kh n ng tiêu th đ c hàng hóa c a HTX (xem ph l c hình 3.3)

Có đ n 97,3% xã viên cho r ng vi c tham gia HTX là do s yêu thích, mong

mu n đ c tham gia vào HTX c a các xã viên Bên c nh đó, có 2% xã viên nh n

th y vi c tham gia HTX là bình th ng, th y ng i khác tham gia thì mình tham gia Có 0,7% xã viên tham gia HTX không ph i là do t nguy n, đi u này có th

nh h ng đ n tin th n tham gia đóng góp vào s phát tri n c a HTX

Có 82,5% xã viên cho r ng h tham gia vào HTX là đ nh n đ c các d ch

v c n thi t ph c v cho s n xu t c ng nh m t s v n đ khác i u này cho th y các d ch v cung c p c a HTX c n g n li n v i nhu c u c a ng i dân, khi h đã

nh n th y d ch v đó thích h p thì ng i dân s tham gia vào HTX Trong khi đó,

có 2,3% xã viên tham gia HTX không ph i đ nh n các d ch v c a HTX và 15,1%

xã viên cho r ng các d ch v cung c p c a HTX là bình th ng

Tiêu th s n ph m là v n đ luôn gây khó kh n cho ng i nông dân, vì th

ph n l n ng i dân tham gia vào HTX vì kh n ng tiêu th s n ph m c a HTX cao

h n b n thân h , có đ n 70,6% xã viên tham gia vì m c đích này i u này yêu c u HTX ph i phát huy kh n ng c a mình trong vi c th ng l ng v i ng i thu mua, giúp cho xã viên có th tiêu th hàng hóa d dàng và v i m t m c giá h p lý Có 2% xã viên tham gia HTX không ph i vì h mong mu n có th tiêu th hàng hóa

t t h n, và có 27,4% xã viên nh n th y n ng l c tiêu th hàng hóa c a HTX và c a

h là nh nhau

Các xã viên đánh giá r t cao kh n ng t p h p thông tin th tr ng và s n

xu t c a HTX, ph n l n nh ng ng i tham gia HTX vì h mong mu n có đ c nhi u thông tin h n, có đ n 92,6% xã viên tham gia vì lỦ do này i u này cho th y, ngu n thông tin ph c v cho tiêu th và s n xu t r t đ c ng i dân quan tâm

nh ng h l i khó ti p c n vì th h đã tham gia vào HTX đ có th có đ c nhi u thông tin ph c v cho vi c s n xu t và tiêu th

HTX c ng là n i mà nhi u ng i mu n tham gia đ có th trao đ i và h c

h i kinh nghi m l n nhau Do HTX là n i t p trung nh ng ng i s n xu t gi ng nhau nên đây là n i d dàng ti p c n kinh nghi m c a nhau, v i 64,6% xã viên tham gia HTX vì cho r ng HTX có th t o đi u ki n cho h chuy n giao th ng hi u và công ngh Có 31,1% xã viên trung dung v i v n đ này và 4,3% xã viên không cho

r ng HTX là n i chuy n giao th ng hi u/công ngh

Kh n ng đ m b o cho ng i dân có th đi vay v n ngân hàng c a HTX

đ c đánh giá không cao Xã viên nh ng HTX đ c kh o sát cho th y, có đ n 75,3% xã viên không ph i tham gia vào HTX đ đ c đ m b o vay v n ngân hàng; trong khi đó có 24,7% xã viên tham gia vào HTX đ mong mu n vay v n t t h n

Nh v y, nhu c u đ đ c vay v n c ng là m t nguyên nhân cho m t s xã viên khi tham gia vào HTX

3.4 oăl ngăs ăh ătr ăc aănhƠăn căđ iăv iăHTX

S h tr c a nhà n c đ i v i xã viên HTX đ c đánh giá cao nh t khía c nh h

tr thông tin th tr ng trong và ngoài n c, v i giá tr trung bình đ t đ c là 4,06

và trên 50% s xã viên cho r ng h s đ c nhà n c h tr thông tin v th tr ng Trong khi đó, s h tr v các khía c nh khác nh : đ t đai, v n, giá c và nh n

đ c h tr khi ho t đ ng s n xu t b th t b i là không cao, ch đ t t 2,97 đi m đ n 3,5 đi m K t qu nghiên c u cho th y, khi xã viên có ni m tin vào s h tr c a nhà n c lúc HTX g p khó kh n càng cao thì đánh giá c a h v s h tr đ t đai,

h tr khi th t b i và đ c bi t là h tr thông tin th tr ng càng t ng (xem ph l c

b ng 3.4 và hình 3.4)

Theo đánh giá c a xã viên, có 41,1% xã viên cho r ng khi vào HTX s đ c nhà n c h tr v n, 37,4% xã viên không đ ng ý v i ý ki n cho r ng tham gia vào HTX s đ c nhà n c h tr vay v n khi c n thi t và 21,4% xã viên nh n th y không quan tâm đ n v n đ vào HTX có nh n đ c s h tr v v n c a nhà n c hay không Nh v y, v n đ v v n không ph i là y u t quan tr ng nh t c a ph n

l n xã viên ngh đ n khi tham gia vào HTX

i v i s đ m b o giá c khi đ c mùa c a nhà n c cho HTX v n không

có nhi u xã viên đ ng tình, ch có 28,4% xã viên tham gia HTX cho r ng khi h tham gia vào HTX s đ c nhà n c n đ nh giá c khi đ c mùa, tránh b thi t h i Trong khi đó có đ n 34,5% xã viên trung dung v i ý ki n này, ngh a là h không quan tâm đ n vi c có nhân đ c s h tr hay không c a nhà n c v giá c khi tham gia vào HTX Có 37,2% xã viên không cho r ng h tham gia vào HTX s

nh n đ c s đ m b o c a nhà n c v giá c khi đ c mùa Nh v y, ph n l n

m i ng i đ u cho r ng chính sách v h tr giá c cho ng i s n xu t không có liên quan đ n vi c h có ph i là thành viên c a HTX hay không

Có 44,9% xã viên ngh r ng khi tham gia vào HTX h s nh n đ c s h

tr c a nhà n c v đ t đai, nh v y s xã viên mong đ i s h tr v đ t đai khi tham gia vào HTX cao h n mong đ i s h tr v giá c Có 36,1% s xã viên không ngh r ng h tham gia vào HTX s nh n đ c s h tr v đ t đai c a nhà

n c Có 18,9% xã viên không quan tâm đ n vi c vào HTX có nh n đ c s h tr

đ t đai c a nhà n c hay không

Khi ho t đ ng s n xu t b th t b i, ng i dân th ng ph i đ i di n v i nh ng khó kh n: v n, gi ng… do đó có trên 50% s xã viên ngh r ng khi tham gia vào HTX h s đ c nhà n c h tr lúc th t b i i u này c ng cho th y các xã viên

nh n th y khi vào HTX h s đ c nhà n c quan tâm h tr nhi u h n là khi s n

xu t riêng l Ch có 18,3% s xã viên không ngh r ng h tham gia vào HTX s

đ c nhà n c h tr khi b th t b i

S h tr c a nhà n c v thông tin th tr ng đ i v i HTX đ c xã viên đánh giá cao nh t, đi u này cho th y r ng ph n l n xã viên nh n th y s h tr c a