Quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố điện biên phủ, tỉnh điện biên

Việc sử dụng ngân sách có hiệu quả, giúp nước ta sớm đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.” Tại thành phố Điện Biên Phủ côn

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐỖ THỊ THÚY PHƯƠNG

THÁI NGUYÊN - 2020

Tôi xin cam đoan kết quả và số liệu nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ học hàm, học vị nào

Tôi xin cam đoan: Mọi sự giúp đỡ trong luận văn này đều đã được cảm

ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc, được tìm hiểu và phân tích một cách trung thực, phù hợp với tình hình thực tế

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020

Tác giả Bùi Hoàng

Trong thời gian nghiên cứu thực hiện luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các cơ quan, các tổ chức và các cá nhân Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các tập thể, cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu luận văn này

Trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Phòng Đào tạo của nhà trường cùng các thầy

cô giáo, những người đã trang bị kiến thức cho tôi trong suốt quá trình học tập

Với lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất, tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Đỗ Thị Thúy Phương, người đã trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn khoa học

và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến bạn bè, đồng nghiệp, những người

đã hỗ trợ thầm lặng, giúp đỡ tôi rất nhiệt tình trong việc thu thập các thông tin,

số liệu, tài liệu nghiên cứu cũng như đóng góp các ý kiến quý báu trong suốt quá trình thực hiện đề tài của mình để hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2020

Tác giả Bùi Hoàng

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU viii

DANH MỤC CÁC HÌNH ix

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Ý nghĩa khoa học của Luận văn 3

5 Kết cấu của luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 5

1.1 Cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước và quản lý chi NSNN 5

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1.2 Vai trò của quản lý chi ngân sách nhà nước 7

1.1.3 Nội dung quản lý chi ngân sách Nhà nước 9

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách cấp thành phố 14

1.2 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước tại một số địa phương 16

1.2.1 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước 16

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho thành phố Điện Biên Phủ 23

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.1 Các câu hỏi nghiên cứu 25

2.2 Phương pháp nghiên cứu 25

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 25

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin 28

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 29

2.3.1 Nhóm chỉ tiêu đánh giá tình hình phát triển kinh tế xã hội 29

2.3.2 Nhóm chỉ tiêu phản ánh hoạt động quản lý chi ngân sách nhà nước của thành phố 29

Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ 31

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 31

3.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên thành phố Điện Biên Phủ 31

3.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội thành phố Điện Biên Phủ 32

3.2 Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước thành phố Điện Biên Phủ 35

3.2.1 Công tác lập dự toán chi ngân sách thành phố Điện Biên Phủ 35

3.2.2 Công tác chấp hành dự toán chi ngân sách TP Điện Biên Phủ 39

3.2.3 Công tác quyết toán Ngân sách Nhà nước 45

3.2.4 Công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách nhà nước 47

3.3 Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách Nhà nước thành phố Điện Biên Phủ 50

3.3.1 Yếu tố điều kiện kinh tế xã hội 50

3.3.2 Chính sách và thể chế kinh tế 51

3.3.3 Cơ chế quản lý chi ngân sách của Thành phố 53

3.3.4 Chính sách khuyến khích khai thác các nguồn lực tài chính 53

3.3.5 Nhận thức của các đối tượng tham gia về công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước tại Thành phố Điện Biên Phủ 56

3.3.6 Tổ chức bộ máy và trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý chi ngân sách cấp Thành phố 60

3.3.7 Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý chi ngân sách nhà nước thành phố 62

Biên Phủ qua kết quả điều tra 63

3.4.1 Đánh giá về phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước 63

3.4.2 Đánh giá về thực hiện quy trình ngân sách nhà nước 64

3.4.3 Đánh giá một số điều kiện trong quản lý chi ngân sách nhà nước 65

3.4.4 Đánh giá về kết quả quản lý chi ngân sách nhà nước 66

3.5 Đánh giá chung công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước thành phố Điện Biên Phủ 67

3.5.1 Những kết quả đạt được 67

3.5.2 Những tồn tại hạn chế 68

3.5.3 Nguyên nhân của tồn tại hạn chế 69

Chương 4: GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TP ĐIỆN BIÊN PHỦ 71

4.1 Quan điểm, mục tiêu, định hướng tăng cường quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Điện Biên Phủ 71

4.1.1 Quan điểm 71

4.1.2 Mục tiêu 71

4.1.3 Những định hướng tăng cường quản lý chi ngân sách nhà nước thành phố Điện Biên Phủ 73

4.2 Các giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Điện Biên Phủ 73

4.2.1 Tăng cường quản lý, điều hành Ngân sách Nhà nước theo đúng Luật Ngân sách Nhà nước 74

4.2.2 Quản lý và sử dụng có hiệu quả các khoản chi ngân sách Nhà nước 76

4.2.3 Hoàn thiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp 78

4.2.4 Hoàn thiện, đổi mới cơ chế phân cấp quản lý và điều hành ngân sách 79

4.2.5 Nâng cao chất lượng xây dựng và lập dự toán chi ngân sách TP 80

phạm trong quản lý chi ngân sách Nhà nước 80

4.2.7 Nâng cao trình độ cán bộ quản lý chi ngân sách 81

4.3 Một số kiến nghị 82

4.3.1 Đối với Chính phủ, Bộ Tài chính 82

4.3.2 Đối với Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh Điện Biên 83

KẾT LUẬN 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

PHẦN PHỤ LỤC 90

Chữ viết tắt Nguyên nghĩa

Bảng 2.1: Tổng hợp mẫu điều tra 27

Bảng 3.1 Dự toán thu, chi ngân sách Thành phố Điện Biên Phủ giai đoạn 2016-2018 38

Bảng 3.2: Tổng hợp chi ngân sách theo từng lĩnh vực trên địa bàn Thành phố Điện Biên Phủ giai đoạn 2016 - 2018 41

Bảng 3.3: So sánh chi ngân sách theo từng lĩnh vực trên địa bàn Thành phố Điện Biên Phủ giai đoạn 2016 - 2018 43

Bảng 3.4: Chi thường xuyên của TP Điện Biên Phủ giai đoạn 2016 - 2018 44

Bảng 3.5: Tổng hợp quyết toán chi sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo tại thành phố Điện Biên Phủ giai đoạn 2016-2018 46

Bảng 3.6 Kết quả thanh tra, kiểm tra thuế giai đoạn 2016-2018 49

Bảng 3.7: Kết quả điều tra nhóm các nhà quản lý 57

Bảng 3.8: Kết quả điều tra nhóm nhân viên thực hiện 58

Bảng 3.9: Kết quả điều tra nhóm các doanh nghiệp và đơn vị thụ hưởng 59

Bảng 3.10: Tổng hợp giới tính và trình độ cán bộ trực tiếp công tác trong công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước của Thành phố Điện Biên Phủ 61

Bảng 3.11: Đánh giá hệ thống thông tin được sử dụng trong hoạt động quản lý chi ngân sách nhà nước Thành phố Điện Biên Phủ 62

Bảng 3.12 Ý kiến đánh giá của các cán bộ được điều tra về phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước ở thành phố Điện Biên Phủ (n=95) 64

Bảng 3.13 Ý kiến đánh giá của các cán bộ được điều tra về thực hiện quy trình ngân sách nhà nước ở thành phố Điện Biên Phủ (n=95) 64

Bảng 3.14 Ý kiến đánh giá của các cán bộ được điều tra về một số điều kiện trong quản lý chi ngân sách nhà nước ở thành phố Điện Biên Phủ (n=95) 65

Bảng 3.15 Ý kiến đánh giá của các cán bộ được điều tra về kết quả quản lý chi ngân sách nhà nước ở thành phố Điện Biên Phủ (n=95) 66

Biểu đồ 3.1: Cơ cấu các nguồn chi ngân sách Thành phố Điện Biên Phủ

giai đoạn 2016 - 2018 43 Biểu đồ 3.2: Đánh giá hệ thống thông tin được sử dụng trong hoạt động

quản lý chi ngân sách nhà nước Thành phố Điện Biên Phủ 63

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Ngân sách nhà nước là khâu tài chính tập trung quan trọng nhất, là kế hoạch tài chính cơ bản, tổng hợp của Nhà nước, có vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính và có vai trò quyết định sự phát triển của nền kinh tế xã hội Vai trò của ngân sách nhà nước luôn gắn liền với vai trò của nhà nước theo từng giai đoạn nhất định Đối với nền kinh tế thị trường, ngân sách nhà nước có vai trò quản lý vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế, xã hội.”

Ngân sách nhà nước là công cụ chính sách quan trọng bậc nhất của quốc gia, là khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô Để thực hiện tốt chính sách tài chính, tiền tệ, đặc biệt là công tác quản lý chi ngân sách nhà nước góp phần khắc phục khuyết tật của cơ chế thị trường thông qua việc sử dụng bàn tay hữu hình, chủ yếu là chính sách tài chính nhằm điều tiết nền kinh tế có hiệu quả Đồng thời thông qua sử dụng công cụ này mới có thể quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia, động viên toàn bộ nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước.”

Hoạt động quản lý chi ngân sách nhà nước, đổi mới quản lý chi ngân sách là cơ sở tạo điều kiện tăng thu ngân sách và sử dụng ngân sách tiết kiệm,có hiệu quả hơn Việc sử dụng ngân sách có hiệu quả, giúp nước ta sớm đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.”

Tại thành phố Điện Biên Phủ công tác quản lý chi NSNN trong những năm qua đã có nhiều đổi mới, cơ bản đáp ứng thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng, thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo Năm 2019, dự toán chi ngân sách địa phương thực hiện 570 tỷ 458 triệu đồng, đạt 96,56% dự toán HĐND thành phố giao Tuy nhiên, công tác quản lý chi NSNN của thành phố còn một số tồn tại: Trình

độ xây dựng dự toán của các đơn vị sử dụng ngân sách (NS) còn yếu; việc phân

bổ dự toán của một số đơn vị sử dụng NS chưa thực hiện tốt; báo cáo quyết toán của các đơn vị sử dụng NS thường chưa đảm bảo đúng tiêu chuẩn, quy định, chất lượng công tác thẩm định, xét duyệt báo cáo quyết toán chưa cao; công tác thanh tra, kiểm tra chưa mang lại hiệu quả cao, năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn còn chưa đồng đều cần được được khắc phục, sửa đổi để vừa phù hợp với tình hình phát triển địa phương, phù hợp với qui định của Nhà nước

Như vậy, việc hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ là một nhiệm vụ luôn được quan tâm cả về thực tiễn và lý luận, là yêu cầu cần thiết và khách quan trong giai đoạn hiện nay nhằm quản lý chi NSNN được tốt hơn Xuất phát từ những lý do đã nêu trên, tác giả lựa chọn

đề tài: “Quản lý chi ngân sách chi Nhà nước trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ" làm đề tài luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý kinh tế.”

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Từ việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước thành phố Điện Biên Phủ, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Điện Biên Phủ trong thời gian tới nhằm sử dụng tiết kiệm hơn, hiệu quả hơn NSNN, tạo tiền

đề để tăng thu NSNN đáp ứng yêu cuầ phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, của tỉnh

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn cơ bản về ngân sách nhà nước

và quản lý chi ngân sách nhà nước

- Phân tích, đánh giá thực trạng và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước ở thành phố Điện Biên Phủ từ năm 2016 đến năm 2018

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu trong công tác quản lý chi ngân sách

tại thành phố Điện Biên Phủ trong những năm tiếp theo

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

“Đối tượng nghiên cứu là Công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước thành phố Điện Biên Phủ.”

- Phạm vi nội dung: Nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến công tác quản

lý chi ngân sách nhà nước ở thành phố Điện Biên Phủ như: thực trạng công tác chi ngân sách nhà nước; đánh giá tình hình quản lý chi ngân sách nhà nước; đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước giai đoạn 2016-

2018 Từ đó, rút ra những bài học kinh nghiệm, đề xuất một số giải pháp chủ yếu trong công tác quản lý chi ngân sách tại thành phố Điện Biên Phủ

4 Ý nghĩa khoa học của Luận văn

Với những kết quả nghiên cứu có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan và cá nhân quan tâm, là tài liệu dùng trong nghiên cứu, giảng dạy

và học tập trong nhà trường.”

Luận văn góp phần hệ thống hoá được những vấn đề lý luận và thực tiễn

cơ bản về ngân sách nhà nước và quản lý chi ngân sách nhà nước nói chung Đồng thời đánh giá được thực trạng công tác quản lý chi ngân sách của thành phố Điện Biên Phủ trong giai 2016-2018; chỉ ra những mặt mạnh, những tồn tại và nguyên nhân làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp.”

“Đề xuất được những định hướng cơ bản và giải pháp chủ yếu trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Điện Biên Phủ, góp phần khai thác các nguồn thu ngân sách và sử dụng có hiệu quả ngân sách nhà nước tại

thành phố Điện Biên Phủ Mặt khác, các giải pháp ở khía cạnh nào đó là tài liệu giúp cho các lãnh đạo, các nhà quản lý của địa phương trong việc xây dựng chính sách về công tác quản lý chi ngân sách nhà nước.”

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài được kết cấu thành 4 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi ngân sách nhà nước Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Điện

Biên Phủ

Chương 4: Giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường công tác quản lý chi ngân

sách nhà nước tại thành phố Điện Biên Phủ

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ

CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.1 Cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước và quản lý chi ngân sách nhà nước

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm chung về ngân sách Nhà nước

Ngân sách nhà nước có thể hiểu là một kế hoạch tài chính quốc gia bao gồm chủ yếu các khoản thu và chi của Nhà nước được mô tả dưới hình thức cân đối bằng giá trị tiền tệ Phần thu thể hiện các nguồn tài chính được huy động vào ngân sách nhà nước; phần chi thể hiện chính sách phân phối các nguồn tài chính đã huy động được để thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội Ngân sách nhà nước được lập và thực hiện cho một thời gian nhất định, thường là một năm

và được Quốc hội phê chuẩn thông qua.”

Luật NSNN được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, khóa XIII,

kỳ họp thứ chín, thông qua ngày 25/6/2015, có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017, đã nêu: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà

nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ

quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng,

nhiệm vụ của Nhà nước” Đây có thể coi là khái niệm cơ bản được thống nhất

khi nghiên cứu về NSNN [7]”

1.1.1.2 Khái niệm về quản lý

“Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động.”

1.1.1.3 Khái niệm về quản lý ngân sách nhà nước

Quản lý ngân sách nhà nước là quá trình tác động của chủ thể quản lý chi ngân sách nhà nước thông qua việc sử dụng có chủ định các phương pháp

quản lý và các công cụ quản lý để tác động và điều khiển hoạt động của ngân sách nhà nước nhằm đạt được mục tiêu nhất định.”

1.1.1.4 Khái niệm quản lý chi ngân sách nhà nước

a Khái niệm chi ngân sách nhà nước

Chi ngân sách nhà nước thể hiện các quan hệ tiền tệ hình thành trong quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước nhằm trang trải cho các chi phí của bộ máy quản lý nhà nước và thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội

mà Nhà nước đảm nhận theo những nguyên tắc nhất định.”

Chi ngân sách nhà nước là sự phối hợp giữa hai quá trình phân phối và

sử dụng quỹ ngân sách nhà nước Quá trình phân phối quỹ ngân sách nhà nước

là quá trình cấp phát kinh phí từ ngân sách nhà nước hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng Quá trình sử dụng quỹ ngân sách nhà nước là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ ngân sách không trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng [7]””

Chi ngân sách nhà nước bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.”

b Khái niệm quản lý chi ngân sách nhà nước

Quản lý chi ngân sách là việc tổ chức quản lý giám sát quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng của nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ thống chính sách, pháp luật Chi ngân sách mới chỉ thể hiện ở khâu phân bổ ngân sách còn hiệu quả sử dụng ngân sách như thế nào thì phải thông qua các biện pháp quản lý Rõ ràng quản lý chi ngân sách

sẽ quyết định hiệu quả sử dụng vốn ngân sách.”

Quản lý chi ngân sách nhà nước là quá trình thực hiện có hệ thống các biện pháp phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung nhằm phục vụ chi tiêu cho

bộ máy và thực hiện các chức năng của Nhà nước Thực chất quản lý chi ngân

sách nhà nước là quá trình sử dụng các nguồn vốn chi tiêu của Nhà nước từ khâu lập kế hoạch đến khâu sử dụng ngân sách đó nhằm đảm bảo quá trình chi tiết kiệm và hiệu quả, phù hợp với yêu cầu của thực tế đang đặt ra theo đúng chính sách chế độ của nhà nước phục vụ các mục tiêu kinh tế - xã hội.”

1.1.2 Vai trò của quản lý chi ngân sách nhà nước

1.1.2.1 Vai trò của ngân sách nhà nước

- Huy động các nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của nhà nước, đảm bảo cho hoạt động của nhà nước trong các lĩnh vực chính trị, kinh

tế, xã hội đòi hỏi phải có những nguồn tài chính nhất định Những nguồn tài chính này được hình thành từ các khoản thu thuế và các khoản thu ngoài thuế

- Điều tiết thị trường, bình ổn giá cả và chống lạm phát Sự mất cân đối giữa cung và cầu sẽ làm cho giá cả tăng lên hoặc giảm đột biến và gây ra biến động trên thị trường, dẫn đến sự dịch chuyển vốn của các doanh nghiệp từ ngành này sang ngành khác, từ địa phương này sang địa phương khác Do đó,

để đảm bảo lợi ích cho nhà sản xuất cũng như người tiêu dùng nhà nước phải

sử dụng ngân sách để can thiệp vào thị trường nhằm bình ổn giá cả thông qua công cụ thuế và các khoản chi từ ngân sách nhà nước dưới các hình thức tài trợ vốn, trợ giá và sử dụng các quỹ dự trữ hàng hoá và dự trữ tài chính

- NSNN là công cụ định hướng phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế Nhà nước sử dụng công cụ thuế tạo nguồn thu cho ngân sách, mặt khác nhà nước sử dụng thuế với các loại thuế, các mức thuế suất khác nhau

sẽ góp phần kích thích sản xuất phát triển và hướng dẫn các nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư vào những vùng những lĩnh vực cần thiết để hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý

NSNN là công cụ để giải quyết các vấn đề xã hội Nhà nước thực hiện chính sách phân phối lại thu nhập hợp lý nhằm giảm bớt khoảng cách chênh lệch về thu nhập trong dân cư và sử dụng ngân sách nhà nước để điều tiết thu

nhập và giải quyết các vấn đề xã hội

1.1.2.2 Vai trò quản lý chi ngân sách nhà nước

Quản lý chi NSNN có vai trò rất to lớn, bao trùm mọi lĩnh vực đời sống, liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến mọi đối tượng, thể hiện:

Thúc đẩy nâng cao hiệu quả sử dụng các khoản chi NSNN nhằm tăng

hiệu quả sử dụng vốn ngân sách, đảm bảo tiết kiệm, có hiệu quả Thông qua quản lý các khoản cấp phát của chi NSNN sẽ có tác động khác nhau đến đời sống KT-XH, giữ vững ổn định, đặc biệt là giải quyết các vấn đề bức xúc của

xã hội như: xoá đói giảm nghèo, giải quyết việc làm, các hoạt động mang tính cộng đồng Quản lý chi tiêu của NSNN có hiệu quả sẽ tác động vào kích cầu khi nền kinh tế bị giảm sút hoặc cắt giảm chi tiêu Chính phủ để bình ổn giá cả thúc đẩy sản xuất phát triển, hình thành quỹ dự phòng trong NSNN để ứng phó với những biến động của thị trường

Thông qua quản lý các dự án đầu tư phát triển nhằm phục vụ chuyển dịch

cơ cấu kinh tế có hiệu quả Quản lý chi ngân sách góp phần điều tiết thu nhập dân cư thực hiện công bằng xã hội Trong tình hình phân hoá giàu nghèo ngày càng gia tăng chính sách chi NSNN và quản lý chi NSNN sẽ giảm bớt khoảng cách phân hoá giàu nghèo giữa các vùng, các khu vực, các tầng lớp dân cư, góp phần khắc phục những khiếm khuyết của kinh tế thị trường

Vai trò của quản lý chi ngân sách trong việc phục vụ cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở tầm vĩ mô được thể hiện rất rõ Đồng thời vai trò của nó còn thể hiện ở chỗ thông qua đầu tư và quản lý vốn đầu tư sẽ tạo ra điều kiện rút ngắn khoảng cách nông thôn và thành thị, giữa đồng bằng và miền núi, vùng sâu, vùng xa Có thể nói quản lý chi ngân sách có hiệu quả là yếu tố góp phần thúc đẩy phát triển bền vững

Quản lý chi ngân sách nhà nước có vai trò điều tiết giá cả, chống suy

thoái và chống lạm phát Khi nền kinh tế lạm phát và suy thoái nhà nước phải

sử dụng công cụ chi ngân sách để khắc phục tình trạng này Sự mất cân đối giữa cung - cầu sẽ tác động đến giá cả, giá cả tăng hoặc giảm Để đảm bảo lợi

ích của người tiêu dùng, nhà nước sử dụng công cụ chi ngân sách để điều tiết, can thiệp vào thị trường dưới hình thức cắt giảm chi tiêu, cắt giảm đầu tư hoặc tăng đầu tư, tăng chi tiêu cho bộ máy QLNN, cũng như trợ vốn, trợ giá và sử dụng quỹ dự trữ của nhà nước Trong quá trình điều tiết thị trường việc quản lý chi ngân sách có vai trò rất lớn đến trong viêc chống lạm phát và suy thoái, kích cầu nền kinh tế Khi nền kinh tế lạm phát nhà nước cắt giảm chi tiêu, thắt chặt chính sách tiền tệ để hạn chế tổng cung tổng cầu, hạn chế đầu tư của xã hội làm cho giá cả dần dần ổn định, chống lạm phát Khi nền kinh suy thoái, sức mua giảm sút nhà nước tăng chi đầu tư để tăng cung, tăng cầu, tạo việc làm, kích cầu chống suy thoái nền kinh tế

Để duy trì sự ổn định của môi trường kinh tế, Nhà nước sử dụng công cụ

chi ngân sách Thông qua quản lý các khoản chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, Nhà nước sẽ điều chỉnh phù hợp với đặc điểm của từng đối tượng cụ thể, tạo ra sự kích thích tăng trưởng nền kinh tế thông qua đầu tư cơ sở hạ tầng, đầu

tư vào các ngành kinh tế mũi nhọn, đầu tư vào các khu công nghiệp, khu chế

xuất, khu kinh tế mở để nhằm thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế

1.1.3 Nội dung quản lý chi ngân sách Nhà nước

1.1.3.1 Nguyên tắc cơ bản về quản lý chi ngân sách nhà nước

- Nguyên tắc đầy đủ trong quản lý chi ngân sách Nhà nước: Đây là một

trong những nguyên tắc quan trọng nhất của quản lý chi ngân sách Nhà nước Nội dung của nguyên tắc này là: Mọi khoản thu, chi phải được ghi đầy đủ vào

kế hoạch ngân sách Nhà nước, phải được ghi vào sổ và quyết toán rành mạch Chỉ có kế hoạch ngân sách đầy đủ, trọn vẹn mới phản ánh đúng mục đích chính

sách và đảm bảo tính minh bạch của các khoản thu, chi

- Nguyên tắc thống nhất trong quản lý chi ngân sách Nhà nước: Nguyên tắc này bắt nguồn từ yêu cầu tăng cường sức mạnh vật chất của Nhà nước thong

qua hoạt động thu, chi của ngân sách Nhà nước Nguyên tắc này được thể hiện:

- Mọi khoản thu, chi của ngân sách Nhà nước phải tuân thủ theo quy định

của Luật ngân sách Nhà nước, được dự toán hàng năm và phải được cơ quan

có thẩm quyền phê duyệt; Hoạt động ngân sách Nhà nước đòi hỏi phải có sự thống nhất với hoạt động kinh tế, xã hội của quốc gia Hoạt động ngân sách Nhà nước phục vụ cho hoạt động kinh tế, xã hội, đồng thời là hoạt động mang tính chất kiểm chứng đối với hoạt động kinh tế - xã hội

- Nguyên tắc cân đối ngân sách: Nguyên tắc này đòi hỏi số thu ngân

sách phải bằng số chi ngân sách Các khoản chi chỉ được thực hiện khi đã có

đủ các nguồn thu bù đắp Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân luôn cố gắng

để đảm bảo cân đối nguồn ngân sách Nhà nước bằng cách đưa ra các quyết định liên quan đến các khoản chi để thảo luận và cắt giảm những khoản chi chưa thực sự cần thiết, đồng thời nỗ lực khai thác mọi nguồn thu hợp lý mà nền kinh

tế có khả năng đáp ứng

- Nguyên tắc công khai hoá ngân sách Nhà nước: Về phương diện chính

sách thu, chi, ngân sách Nhà nước là một chương trình của chính quyền được

cụ thể hoá bằng các số liệu Ngân sách Nhà nước phải được quản lý rành mạch, công khai để mọi người dân đều có thể biết nếu họ quan tâm

- Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác: Để đảm bảo được sự

thống nhất, minh bạch, đầy đủ và trọn vẹn của ngân sách Nhà nước đòi hỏi phải quản lý chi ngân sách rõ ràng, trung thực, chính xác Tức là, dự toán thu chi ngân sách chính xác và được xây dựng rành mạch, có hệ thống, không có những sai phạm đối với các khoản thu, chi; không có quỹ ngoài ngân sách từ các khoản thu của ngân sách

1.1.3.2 Các nội dung quản lý chi ngân sách Nhà nước

a Công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước

Lập dự toán chi ngân sách được coi là khâu mở đầu của một chu trình ngân sách, quyết định nhiệm vụ, qui mô chi ngân sách trong một năm ngân sách, là căn cứ để thực hiện nhiệm vụ chi theo dự toán Lập dự toán chi ngân sách chỉ được coi là hoàn thành khi dự toán đó được HĐND thành phố thảo luận và thông qua Do vậy thời gian tiến hành lập dự toán chi ngân sách cho

một chu trình ngân sách kế tiếp phải được thực thi ngay trong thời gian diễn ra chấp hành ngân sách của chu trình ngân sách hiện tại Trong 3 khâu của chu trình ngân sách thì lập dự toán được coi là khâu mở đầu và quan trọng đặc biệt đối với chu trình ngân sách

- Yêu cầu đối với lập dự toán chi ngân sách:

+ Dự toán chi ngân sách phải tổng hợp theo từng lĩnh vực chi và theo cơ cấu giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển

+ Dự toán chi ngân sách phải lập theo đúng yêu cầu, nội dung, biểu mẫu

và thời gian quy định

+ Dự toán chi ngân sách phải kèm theo báo cáo thuyết minh

+ Dự toán chi ngân sách cấp huyện và xã, phường phải cân bằng thu, chi

- Căn cứ lập dự toán chi ngân sách hàng năm:

+ Nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh; Chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể của năm kế hoạch

+ Các luật, pháp lệnh thuế, chế độ thu; Định mức phân bổ ngân sách; Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do cấp có thẩm quyền quy định

+ Những quy định về phân cấp quản lý kinh tế-xã hội, phân cấp quản lý chi ngân sách

+ Việc lập dự toán trong kỳ ổn định ngân sách căn cứ vào tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu và mức bổ sung cân đối từ ngân sách cấp tỉnh đã được giao; Đối với năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách, căn cứ vào chế độ phân cấp ngân sách và dự toán chi ngân sách do UBND tỉnh giao

+ Số kiểm tra về dự toán chi ngân sách do Sở Tài chính thông báo + Tình hình thực hiện dự toán chi ngân sách một số năm trước

b Công tác chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước

Chấp hành dự toán chi ngân sách là quá trình biến các chỉ tiêu chi trong

dự toán thành hiện thực Với mục tiêu phát triển, động viên khai thác nguồn thu, đảm bảo đạt và vượt dự toán giao, đáp ứng nhu cầu chi tiêu của chính quyền được hoạch định trong dự toán chi tiết kiệm, đạt hiệu quả Chấp hành

NSNN đúng đắn và có hiệu quả là tiền đề quan trọng bảo đảm điều kiện để thực hiện các khoản chi đã ghi trong kế hoạch nhằm phát triển kinh tế - xã hội địa phương Đây cũng là khâu cốt yếu, có ý nghĩa quyết định với một chu trình ngân sách Nếu khâu lập dự toán đạt kết quả tốt thì cơ bản cũng mới dừng ở trên giấy, nằm trong khả năng và dự kiến, chúng có thể biến thành hiện thực hay không là tùy vào khâu chấp hành ngân sách Chấp hành ngân sách thực hiện tốt sẽ có tác động tích cực bảo đảm thăng bằng thu - chi ngân sách định kỳ (tháng, quý, năm)

- Phân bổ và giao dự toán chi ngân sách:

Sau khi UBND giao dự toán chi ngân sách, các đơn vị dự toán cấp I tiến hành phân bổ và giao dự toán chi ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc Dự toán chi thường xuyên giao cho đơn vị sử dụng ngân sách được phân bổ theo từng loại của Mục lục NSNN, dự toán chi đầu tư phát triển giao cho chủ đầu tư được phân bổ theo nguồn vốn và dự án, công trình

+ Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên của ngân sách bao gồm: Nguyên tắc quản lý theo dự toán; Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả; Nguyên tắc chi trực tiếp kiểm soát qua Kho bạc nhà nước

+ Nguyên tắc quản lý chi đầu tư phát triển của ngân sách bao gồm: Nguyên tắc quản lý theo dự toán; Nguyên tắc hồ sơ, tài liệu, thủ tục của dự án, công trình phải đầy đủ và đảm bảo đúng quy định; Nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc nhà nước

c Công tác quyết toán ngân sách nhà nước

Quyết toán ngân sách là khâu cuối cùng của chu trình quản lý chi ngân sách

Nó nhằm tổng hợp, phân tích, đánh giá lại toàn bộ tình hình chấp hành dự toán chi ngân sách một năm đã qua, trên cơ sở đó rút ra những bài học kinh nghiệm cần thiết cho quản lý chi ngân sách ở những chu trình ngân sách kế tiếp

- Quyết toán ngân sách và báo cáo quyết toán ngân sách phải bảo đảm các nguyên tắc sau:

+ Số liệu quyết toán NSNN: Số quyết toán thu, chi NSNN là số liệu thu,

chi đã thực hạch toán thu, chi NSNN qua Kho bạc nhà nước

+ Số liệu trong báo cáo quyết toán ngân sách phải chính xác, trung thực, đầy đủ

+ Báo cáo quyết toán năm của đơn vị dự toán cấp dưới gửi đơn vị dự toán cấp trên, đơn vị dự toán cấp I gửi Phòng Tài chính thành phố

+ Báo cáo quyết toán năm gửi cấp có thẩm quyền để thẩm định, phê duyệt phải có xác nhận của Kho bạc Nhà nước thành phố về tổng số và chi tiết

+ Báo cáo quyết toán ngân sách của các đơn vị dự toán và của các cấp chính quyền địa phương không được quyết toán chi lớn hơn thu

+ Kho bạc Nhà nước thành phố có trách nhiệm tổng hợp số liệu quyết toán gửi Phòng Tài chính thành phố để lập báo cáo quyết toán

- Trình tự lập, gửi, xét duyệt báo cáo thu, chi NSNN năm đối với đơn vị

dự toán

- Trình tự lập, thẩm định, phê chuẩn và gửi báo cáo quyết toán thu, chi NSNN năm của ngân sách các cấp chính quyền

d Công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách nhà nước

Mục đích thực hiện thanh tra, kiểm tra, kiểm soát NSNN thành phố là nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện tham nhũng, lãng phí, phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ lợi ích hợp pháp của tổ chức kinh tế và cá nhân

Công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán NSNN được thực hiện bởi nhiều

cơ quan Trong đó, chịu trách nhiệm chính và trước hết là thủ trưởng các đơn

vị dự toán phải thường xuyên tự kiểm tra đối chiếu với chính sách chế độ về quản lý chi NSNN để đảm bảo việc chi đúng chính sách, chế độ qui định Các

Bộ, các đơn vị dự toán cấp trên chịu trách nhiệm kiểm tra việc chấp hành các chế độ chi và quản lý chi ngân sách, quản lý tài sản nhà nước của các đơn vị trực thuộc và hướng dẫn các đơn vị này thực hiện việc kiểm tra trong đơn vị

mình Cơ quan Tài chính, cơ quan thu ngân sách, cơ quan Kho bạc Nhà nước

có trách nhiệm tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra thường xuyên, định kỳ đối với các đơn vị, cá nhân có nghĩa vụ thu nộp ngân sách, đơn vị sử dụng ngân sách các cấp

- Thanh tra Tài chính có nhiệm vụ thanh tra việc chấp hành chi và quản

lý chi ngân sách

- Thanh tra Tài chính phải chịu trách nhiệm về kết luận thanh tra của mình

- Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Thanh tra Tài chính trong việc thanh tra quản lý, sử dụng ngân sách được quy định trong văn bản riêng của Chính phủ

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách cấp thành phố

1.1.4.1 Điều kiện kinh tế - xã hội

Về kinh tế: Kinh tế quyết định mọi nguồn lực tài chính và ngược lại, các

nguồn lực tài chính cũng tác động mạnh mẽ đối với quá trình đầu tư phát triển

và hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý trong quá trình hiện đại hóa nền kinh tế đất nước Kinh tế tăng trưởng ổn định, phát triển bền vững là cơ sở đảm bảo vững chắc nền tài chính, mà ngân sách Nhà nước là khâu trung tâm, giữ vai trò trọng yếu trong phân phối các nguồn lực tài chính quốc gia Kinh tế càng phát triển, thì vai trò của ngân sách Nhà nước càng được nâng cao, thông qua chính sách tài khóa, thực hiện việc phân bổ các nguồn lực cho phát triển kinh tế và ổn định

xã hội

Về mặt xã hội: Xã hội ổn định bởi chế độ chính trị ổn định Sự ổn định

về chính trị - xã hội là cơ sở để động viên mọi nguồn lực và nguồn tài nguyên quốc gia cho sự phát triển Mặt khác, chính trị - xã hội cũng hình thành nên môi trường và điều kiện để thu hút các nguồn vốn đầu tư trong nước và quốc tế; thúc đẩy quá trình tăng trưởng kinh tế cũng như tăng cường được các nguồn lực tài chính

1.1.4.2 Chính sách và thể chế kinh tế

Chính sách kinh tế - xã hội và thể chế kinh tế phù hợp với xu thế phát triển, có ý nghĩa quyết định đến việc khai thông các nguồn lực và tiềm năng quốc gia cũng như thu hút nhiều nguồn lực từ bên ngoài Tại nước ta, trong thời gian qua, tiếp theo sau chính sách đổi mới kinh tế, phát triển kinh tế nhiều thành phần, chính phủ liên tục thực hiện các chính sách kinh tế mở “Đa phương hóa,

đa dạng hóa” đi đôi với hoàn thiện thể chế kinh tế, chính sách điều hành vĩ mô,

đã thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế phát triển vượt bậc và đã đưa nền kinh tế phát triển nhiều đột phá Chính những chính sách quản lý vĩ mô có vai trò rất lớn đến sự phát triển tới các địa phương như thu hút sự đầu tư các doanh nghiệp trong và ngoài nước trên tất cả các lĩnh vực

1.1.4.3 Cơ chế quản lý chi ngân sách nhà nước

Đổi mới cơ chế quản lý hệ thống ngân sách Nhà nước mà trọng tâm là hoàn thiện phân cấp quản lý chi ngân sách phân định chi giữa các cấp ngân sách, mở rộng quyền chi phối quỹ dự trữ tài chính và quỹ dự phòng nâng cao quyền tự quyết của ngân sách cấp dưới trong hệ thống ngân sách Nhà nước đã tạo ta những chuyển biến tích cực trong quản lý hệ thống ngân sách quốc gia Nhờ có chính sách đổi mới cơ chế quản lý chi ngân sách đã đem lại chuyển biến tích cực và hiệu quả trong quản lý hệ thống ngân sách quốc gia

1.1.4.4 Chính sách khuyến khích khai thác các nguồn lực tài chính

Hệ thống các chính sách thường thu vượt kế hoạch vào ngân sách các cấp ngân sách địa phương, quyền chi phối kết dư ngân sách cuối năm và sử dụng quỹ dự trữ tài chính, quỹ dự phòng đã tạo ra động lực mạnh mẽ cho các cấp chính quyền địa phương, phát huy tính năng động, sáng tạo trong khai tách các nguồn thu hiện hữu và các nguồn thu tiềm năng ở địa phương Đây là động lực rất quan trọng cho mở rộng nguồn thu, tăng thu ngân sách và đảm bảo cân đối bền vững của hệ thống ngân sách quốc gia

1.1.4.5 Nhận thức của đối tượng tham gia về công tác quản lý chi ngân sách

Nhà nước

Lãnh đạo địa phương phải nắm vững các yêu cầu và nguyên tắc quản lý chi ngân sách Nhà nước và hiểu rõ nguồn gốc của ngân sách thành phố và phải được quản lý đầy đủ, toàn diện ở tất cả các khâu: Lập dự toán chi ngân sách, chấp hành, quyết toán ngân sách và kiểm tra, thanh tra ngân sách

1.1.4.6 Tổ chức bộ máy và trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý

Trình độ quản lý của con người là nhân tố quan trọng, quyết định sự

thành công, chất lượng của công tác quản lý chi ngân sách Đối với thành phố, nguồn nhân lực có trình độ cao có ảnh hưởng trực tiếp đến công tác thu, chi, điều phối nguồn quỹ tài chính ở cấp ngân sách thấp hơn, và thành phố đạt chỉ tiêu của công tác quản lý chi ngân sách hay không phụ thuộc vào trình độ nguồn nhân lực

1.1.4.7 Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý chi ngân sách Nhà nước

Để thực hiện chức năng quản lý chi ngân sách Nhà nước theo nhiệm vụ được giao, cần phát triển hệ thống công nghệ thông tin và nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi ngân sách là nhiệm vụ quan trọng của thành phố Hệ thống thông tin được đảm bảo nhằm lưu giữ công tác thu chi ngân sách, giúp quá trình lập dự toán diễn ra nhanh chóng, khoa học

1.2 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước tại một số địa phương

1.2.1 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước

1.2.1.1 Kinh nghiệm của thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai

Trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo của Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố Lào Cai, sự phối kết hợp chặt chẽ của các ngành, đoàn thể, quần chúng trong thành phố Lào Cai, công tác thu, chi ngân sách của thành phố Lào Cai đã vượt qua những khó khăn thử thách, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thu ngân sách, góp phần cùng các cấp, các ngành thực hiện tốt các mục tiêu kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh - quốc phòng của thành phố, đáp ứng được nhiệm vụ chi ngân sách tại địa phương Phòng Tài chính -

Kế hoạch đã tham mưu giúp các cấp ủy, chính quyền địa phương quản lý chặt chẽ công tác thu, chi ngân sách, với phương châm tăng cường quản lý, kiểm tra, giám sát, khai thác tối đa các nguồn thu trên địa bàn Thường xuyên đổi mới và cải tiến công tác quản lý thu, chi ngân sách cho phù hợp từng khu vực kinh tế, nắm bắt tình hình biến động của thị trường, thực trạng sản xuất kinh doanh, cụ thể hoá chính sách thu, chi ngân sách cho phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương trên cơ sở quy định của pháp luật Sau quá trình thực hiện, công tác thu chi của Thành phố luôn hoàn thành các chỉ tiêu, được thể hiện qua

số liệu như sau:

Năm 2016 tổng thu ngân sách nhà nước đã đạt 1.112.526/1.071.900 triệu đồng bằng 103,7% dự toán tỉnh giao và tăng 14,6% so với cùng kỳ năm 2015

Năm 2017 tổng thu ngân sách nhà nước đã đạt 1.218.325/1.191.170 triệu đồng bằng 102,2% dự toán tỉnh giao và tăng 9,5% so với cùng kỳ năm 2016

Năm 2018 tổng thu ngân sách nhà nước đã đạt 2.352.000 triệu đồng vượt 15% dự toán tỉnh giao và tăng 53% so với cùng kỳ năm 2017[21]

Đạt được kết quả trên là do Thành phố đã quan tâm, tập trung lãnh chỉ đạo từ các khâu:

- Lập dự toán: Đã rà soát các khoản thu trên địa bàn của năm trước do

đó khâu lập dự toán rất sát với tình hình phát sinh trên địa bàn, bám sát các yêu cầu và tiêu chí của thu, chi ngân sách hàng năm

- Chấp hành dự toán: Thành phố đã điều hành quyết liệt việc giao dự toán ngay từ đầu năm, đến Quý II đã thành lập tổ chống thất thu ngân sách do

đó kết quả năm sau cao hơn năm trước

- Quyết toán ngân sách: Sau khi kết thúc năm ngân sách đã ban hành các văn bản hướng dẫn và đôn đốc quyết toán do vậy hàng năm 100% các đơn được duyệt quyết toán

Công tác thanh tra, kiểm tra: Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thuế

thường xuyên phối hợp, có kế hoạch kiểm tra đến các cơ sở sản xuất kinh doanh

để từ đó kịp thời và đưa vào ngân sách như hàng năm kiểm tra việc thu nộp thuế cơ bản các doanh nghiệp do Chi cục Thuế quản lý, đối với công tác chi ngân sách kiểm tra trên 90% các đơn vị trên địa bàn

1.2.1.2 Kinh nghiệm của thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc

Công tác quản lý chi NSNN của thành phố Vĩnh Yên ngày càng chặt chẽ

và hiệu quả Trong quản lý chi đầu tư phát triển đã bố trí cơ cấu đầu tư tương đối hợp lý, tăng cường quản lý vốn đầu từ khâu lập dự toán, thẩm định dự án, giám sát thi công và quyết toán công trình Định mức phân bổ chi thường xuyên khá cao so với các thành phố cùng khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo; đảm bảo đáp ứng cơ bản yêu cầu cần thiết để các cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện nhiệm vụ Do đó tăng tính chủ động của các đơn vị sử dụng ngân sách, thực hiện tốt quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, quản lý biên chế và kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ được giao Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ điều tiết giữa các cấp ngân sách (thành phố, huyện, xã) rõ ràng, xác định cụ thể quyền hạn và trách nhiệm của mỗi cấp ngân sách trong việc bồi dưỡng, huy động nguồn thu để thực hiện nhiệm vụ

Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn nêu cao tinh thần trách nhiệm và phát huy tối đa năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, viên chức Ban Giám đốc Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên thường xuyên đẩy mạnh việc phát động các phong trào thi đua yêu nước trong toàn cơ quan, không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng công tác quản lý ngân quỹ, huy động vốn cho ngân sách, cho đầu tư phát triển và không ngừng củng cố, hoàn thiện cơ chế, quy trình giám sát, kiểm tra nhằm quản lý các nguồn thu, chi ngân sách một cách hiệu quả Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các tổ chức xã hội, các đơn vị kinh doanh và nhân dân thực hiện đúng nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước Lãnh đạo Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên đã quan tâm, chỉ đạo các phòng, ban tăng cường phối hợp chặt

chẽ với các cơ quan, ngành chức năng, tổ chức thu đúng, thu đủ và kịp thời các khoản thuế, phí, lệ phí, thu phạt vi phạm hành chính và các nguồn thu khác vào ngân sách Nhà nước Bên cạnh đó, tiếp tục triển khai thực hiện hiệu quả dự án hiện đại hóa công tác thu ngân sách Nhà nước, tổ chức phối hợp thu ngân sách Nhà nước giữa Kho bạc Nhà nước - cơ quan Thuế - Ngân hàng Thương mại theo hướng dẫn của Bộ Tài chính Tính đến hết tháng 6/2019, tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên đạt trên 1000 tỷ đồng (đạt 71%

dự toán được giao) [22]

Đi đôi với công tác thu ngân sách Nhà nước, Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên đã thực hiện tốt công tác cấp phát và kiểm soát chi ngân sách Nhà nước, đảm bảo các khoản chi đều có trong dự toán được duyệt, đúng đối tượng, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức Thông qua công tác kiểm soát chi, Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên đã góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách Nhà nước, tham gia tích cực và phong trào thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và phòng chống tham nhũng Nhiều năm trở lại đây, công tác quản lý và kiểm soát các khoản chi ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên luôn được đánh giá và ghi nhận đạt hiệu quả cao

Để có được những kết quả đó, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên luôn xác định rõ nhiệm vụ và phát huy trách nhiệm đối với từng công việc chuyên môn Trong quản lý và kiểm soát các khoản chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước, những năm qua, đơn vị luôn chấp hành đúng quy định, chế độ của Nhà nước trong giao dịch một cửa, quy trình thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản và vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư sử dụng ngân sách Nhà nước, ưu tiên chi trả kịp thời các khoản tiền lương, phụ cấp, chế độ chính sách xã hội cho các đối tượng là cán bộ, người có công, chi ngân sách Nhà nước phục vụ công tác đảm bảo an ninh, quốc phòng Đơn vị đã bám sát hệ thống các văn bản, hướng dẫn của Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước tỉnh để kiểm soát chặt chẽ các khoản chi ngân

sách Nhà nước, kiên quyết từ chối các khoản chi không đúng chế độ, quy định, không đủ hồ sơ, thủ tục thanh toán Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan, báo cáo kịp thời cho cấp ủy chính quyền địa phương và Kho bạc Nhà nước tỉnh về những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện dự toán chi ngân sách Nhà nước hàng năm, đồng thời thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp tích cực để góp phần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư, đáp ứng kịp thời nhu cầu chi tiêu của các đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn

Đặc biệt, trong lĩnh vực kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản được xác định là công việc nhạy cảm, phức tạp, dễ xảy ra tiêu cực, tham nhũng, do vậy, Ban Giám đốc Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên tăng cường chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy trình, thủ tục thanh toán, tạm ứng vốn đầu tư xây dựng cơ bản, đảm bảo việc kiểm soát, thanh toán vốn được thực hiện đúng quy định Các ý kiến phản ánh của chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng về tinh thần, thái độ giao dịch của cán bộ công chức được Ban Giám đốc Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên kịp thời chấn chỉnh và xử lý Nhờ đó, tiến độ thực hiện giải ngân các dự án đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn thành phố hàng năm luôn được đảm bảo, đạt trên 97% kế hoạch vốn được giao Bên cạnh đó, Kho bạc Nhà nước thành phố thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu

tư, đơn vị sử dụng ngân sách để nắm bắt, tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm soát, thanh toán các khoản chi ngân sách Nhà nước Đồng thời, làm tốt nhiệm vụ tham mưu cho Ủy ban nhân dân thành phố thực hiện việc điều hành, quản lý chi ngân sách Nhà nước đúng quy định từ khâu lập kế hoạch, thẩm tra, phân bổ, giao dự toán đến khâu giám sát việc chấp hành

và quyết toán ngân sách Nhà nước, đảm bảo giải ngân kịp thời cho các đơn vị,

Ủy ban nhân dân các xã, phường tiến hành thanh toán, chi trả các khoản chi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Đến hết tháng 6/2019, Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên thực hiện kiểm soát chi ngân sách Nhà nước thường xuyên đạt gần 4300 tỷ đồng [22]

Ngoài ra, trong quá trình quản lý, kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước, đơn vị đã từ chối thanh toán 8 món với tổng số tiền khoảng 180 triệu đồng do thiếu thủ tục, sai mục lục ngân sách

Song song với việc thực hiện tốt công tác quản lý quỹ ngân sách Nhà nước, Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên tăng cường vai trò, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ công chức trong quản lý tồn ngân, tồn quỹ ngân sách, tiền gửi của các tổ chức, cá nhân Mặc dù số lượng khách hàng và tài khoản giao dịch tăng dần qua hàng năm, nhưng nhờ đẩy mạnh nâng cao chất lượng công tác kế toán, thanh toán, thường xuyên cải tiến quy trình, thủ tục, trang thiết bị

kỹ thuật thanh toán hiện đại, nêu cao trách nhiệm, tinh thần phục vụ của đội ngũ kế toán, giao dịch viên đã tạo điều kiện thanh toán nhanh gọn, an toàn, từng bước tạo dựng được lòng tin đối với khách hàng Đồng thời, Kho bạc Nhà nước thành phố Vĩnh Yên cũng đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, thực hiện quản lý chất lượng mô hình khung theo tiêu chuẩn ISO 9001: 2008, thực hiện nghiêm túc việc niêm yết các thủ tục hành chính, hồ sơ, mẫu biểu cho từng loại công việc tại trụ sở giao dịch; tăng cường việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các lĩnh vực chuyên môn như: Hệ thống thông tin quản lý chi ngân sách

và Kho bạc (TABMIS); hệ thống quản lý thu ngân sách Nhà nước (TCS); chương trình thanh toán song phương điện tử Qua đó, góp phần đảm bảo công tác thanh toán, kiểm toán diễn ra thông suốt, nhanh chóng, an toàn và hiệu quả

Phát huy những kết quả đạt được, trong thời gian tiếp theo, đội ngũ cán

bộ công chức của Kho bạc thành phố Vĩnh Yên tiếp tục đoàn kết, phấn đấu thực hiện tốt mọi nhiệm vụ được giao, không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn, rèn luyện phẩm chất đạo đức nghề nghiệp và tinh thần phục vụ tận tình đối với các tổ chức, cá nhân đến giao dịch tại đơn vị Đảm bảo thực hiện tốt chức năng quản lý tiền, tài sản của Nhà nước, kiểm soát hiệu quả thu

và chi qua Kho bạc Nhà nước hàng năm, đáp ứng và phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên

1.2.1.3 Kinh nghiệm của thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ

Quản lý chi ngân sách thành phố Việt Trì trong những năm qua có nhiều bước tiến bộ Thể hiện trên một số nội dung sau:

Công tác tuyên truyền chính sách, pháp luật trong đó có chính sách thuế đã được quan tâm đúng mức Thường xuyên tăng cường công tác quản lý các nguồn thu phát sinh trên địa bàn, tăng cường công tác kiểm tra đối với hoạt động ngoài quốc doanh, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm trong lĩnh vực thuế

Điều tra, nắm bắt kịp thời biến động về doanh thu và bổ sung kịp thời vào sổ bộ làm cơ sở quản lý thu Kiểm tra quyết toán của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh để làm cơ sở thanh toán thuế còn nợ đọng, xử lý nộp NSNN Chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm đến phát triển quỹ đất, thực hiện quy hoạch các khu dân cư bán đấu giá quyền sử dụng đất tăng thu cho ngân sách địa phương để đầu tư cho hạ tầng Tất cả các xã đều thực hiện niêm yết công khai tại trụ sở UBND, phát trên đài truyền thanh về số hộ kinh doanh, mức thuế để dân biết tham gia giám sát bảo đảm đóng góp công bằng, động viên kịp thời những hộ nộp thuế đúng, đủ, nhắc nhở những hộ chấp hành chưa tốt Coi đó là tiêu chuẩn thi đua, ghi nhận khen thưởng danh hiệu đơn vị, thôn, làng, đoàn thể và gia đình văn hóa

Nhờ có dân chủ, công khai mà dân đã phát hiện không ít các hộ kinh doanh buôn bán, vận tải, chủ thầu xây dựng, các hộ chuyển quyền sử dụng đất dây dưa trốn thuế để xã có biện pháp truy thu được số thuế đáng kể Thể hiện sức mạnh của dân khi được phát động vào cuộc đấu tranh đảm bảo thực hiện công bằng xã hội Công tác quản lý và điều hành ngân sách của các đơn vị, các địa phương trong thành phố bám sát dự toán giao, không có phát sinh lớn ngoài

dự toán

UBND thành phố thường xuyên chỉ đạo các ngành chức năng tăng cường công tác giám sát kiểm tra, kịp thời uốn nắn và xử lý nghiêm túc những trường hợp chi sai, vượt chế độ, định mức của chế độ chi tiêu tài chính hiện

hành Tiếp tục thực hiện khoán chi cho 100% các đơn vị thuộc các phòng ban quản lý nhà nước theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP của Chính phủ, 100% các đơn vị sự nghiệp thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ đã tạo sự chủ động và gắn trách nhiệm rất cao đối với thủ trưởng các đơn vị trong việc sắp xếp nội dung chi gắn với nhiệm

vụ chuyên môn, do đó chi thường xuyên cho bộ máy đáp ứng kịp thời, sát với

dự toán được giao [23] Ngoài ra Nghị định 117/2013/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 130/2005/NĐ-CP quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với cơ quan nhà nước Tiếp tục thực hiện phân cấp ngân sách xuống các đơn vị trường học để các đơn vị chủ động quản lý và sử dụng ngân sách Chi đầu tư xây dựng cơ bản tập trung cho

các công trình thuộc các lĩnh vực y tế, giáo dục và các lĩnh vực an sinh xã hội 1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho thành phố Điện Biên Phủ

Thành phố cần thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của quản lý chi ngân sách Nhà nước theo luật và các văn bản hướng dẫn, đặc biệt là sự điều hành của tỉnh và các Sở ban ngành Cần phải tăng cường sự lãnh, chỉ đạo của Thành ủy, HĐND, UBND và đảm bảo sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành liên quan trong công tác quản lý thu chi ngân sách Nhà nước

Phải lập dự toán chi ngân sách sát với thực tế và hợp lý, phù hợp với điều

kiện kinh tế ở thành phố và nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội địa phương trong

từng thời kỳ phát triển Đồng thời, lập dự toán phải căn cứ các luật, các văn bản

từ Trung ương đến tỉnh, định mức chi ngân sách theo đúng định mức của Hội đồng nhân dân và cấp có thẩm quyền quy định Tăng cường công tác lập dự toán chi ngân sách hàng năm cho đúng và sát với tình hình thực tế

Coi trọng công tác phân tích, dự báo kinh tế phục vụ cho việc lập dự toán

chi ngân sách nhằm phát triển kinh tế - xã hội

Thực hiện các biện pháp quản lý chi ngân sách xuyên suốt chu trình quản

lý chi ngân sách Nhà nước lập, chấp hành, quyết toán thanh, kiểm tra

Triển khai hệ thống thông tin trong quá trình chi và quản lý chi ngân sách cấp thành phố

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Các câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi 1: Thực trạng công tác quản lý chi NSNN tại thành phố Điện

Biên Phủ trong những năm qua như thế nào?

Câu hỏi 2: Các yếu tố làm ảnh hưởng đến quản lý chi NSNN tại thành

phố Điện Biên Phủ là những yếu tố gì?

Câu hỏi 3: Để tăng cường công tác quản lý chi NSNN trên địa bàn thành

phố Điện Biên Phủ, cần phải căn cứ vào những định hướng gì và thực hiện những giải pháp nào?

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin

2.2.1.1 Thu thập thông tin thứ cấp

Thông tin thứ cấp được lấy từ các cổng thông tin công bố chính thức của các cơ quan Nhà nước Các nghiên cứu của cá nhân, tổ chức về ngân sách nhà nước và quản lý chi ngân sách nhà nước Những thông tin về tình hình cơ bản, tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương, các chính sách của địa phương đối với quản lý chi ngân sách nhà nước và các vấn đề có liên quan đến

đề tài do các cơ quan chức năng của thành phố Điện Biên Phủ và tỉnh Điện Biên cung cấp

Các tài liệu, số liệu thứ cấp có liên quan đến đề tài còn được thu thập thông qua các ấn phẩm, các tài liệu, báo cáo của các địa phương, của ngành Tài chính, website của các Bộ, Ngành khác có liên quan

2.2.1.2 Thu thập thông tin sơ cấp

Thu thập thông tin sơ cấp để có được những ý kiến cụ thể của các cán bộ quản lý và cán bộ trực tiếp tham gia vào các công tác liên quan đến quản lý chi ngân sách nhà nước của thành phố để làm rõ hơn các nội dung quản lý chi ngân sách của thành phố Thông tin, số liệu được thu thập qua khảo sát, điều tra mẫu

theo bảng hỏi, trong đó thiết kế hệ thống câu hỏi phỏng vấn kín, kết hợp với câu hỏi mở, nhằm tạo ra khả năng để người được phỏng vấn cung cấp nhiều thông tin

* Chọn mẫu điều tra:

Đối tượng điều tra gồm: Đối tượng là cán bộ làm nghiệp vụ chi ngân sách nhà nước tại các phòng, ban, ngành Những mẫu chọn ra vừa đảm bảo tính đại diện cho các đơn vị, cho từng khu vực, vừa đại diện và suy rộng được cho

cả địa bàn thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên

Với tổng thể có quy mô lớn, tác giả sử dụng công thức Slovin (1960) để xác định quy mô mẫu điều tra, cụ thể như sau:

n = N/(1+N*e2)

Trong đó:

Số mẫu cần điều tra N: Tổng thể mẫu

e: Sai số cho phép (trong trường hợp số lượng mẫu nhỏ, ta chọn e = 5%)

* Nhóm đối tượng là nhà quản lý, tính đến 30/6/2019 có 122 cán bộ đang

công tác tại UBND thành phố, HĐND thành phố, cán bộ và nhân viên Phòng Tài chính - Kế hoạch, Phòng Nội vụ, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Kinh tế - Hạ tầng, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thuế, Kho bạc nhà nước Bằng công thức Slovin, ta có:

122/(1+122 x 0,052) = 93,5

Để chính xác tác giả lấy mẫu là 95 người

- Nhóm đối tượng là cán bộ thực hiện: Tổng có 297 cán bộ đang công tác tại Sở Tài chính tỉnh, phòng Tài chính - Kế hoạch Thành phố và UBND các

cấp, KBNN các cấp có liên quan đến hoạt động quản lý chi thường xuyên NSNN Bằng công thức Slovin, ta có:

297/(1+297 x 0,052) = 170,4

Để chính xác tác giả lấy mẫu là 171 người

- Nhóm đối tượng là doanh nghiệp liên quan đến hoạt động quản lý chi

NSNN trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên có 107 doanh

nghiệp và nhóm người thụ hưởng có 127 cán bộ tại các đơn vị công lập của thành phố Điện Biên Phủ Mục đích điều tra hai nhóm đối tượng này là điều tra mức độ hài lòng của họ về quy trình chi NSNN Vì vậy tác giả sẽ sử dụng chung một mẫu phiếu điều tra Với quy mô tổng thể là 234 người, bằng công thức Slovin, ta có:

234/(1+234 x 0,052) = 147,6

Để chính xác tác giả lấy mẫu là 148 người

Bảng 2.1: Tổng hợp mẫu điều tra

Nguồn: tác giả tổng hợp

* Mục tiêu của cuộc điều tra

Cuộc điều tra nhằm đánh giá về khâu lập, chấp hành dự toán, quyết toán

và công tác kiểm tra, kiểm soát chi qua KBNN, đồng thời đánh giá mức độ hài lòng và những nhân tố tác động, chi phối trong quản lý chi ngân sách nhà nước

Từ đó nghiên cứu, đưa ra giải pháp để hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên

* Xây dựng thang đo:

Tác giả sử dụng thang đo Likert 5 bậc trong đo lường các yếu tố tác động đến các nội dung quản lý chi NSNN trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ tỉnh Điện Biên gồm 5 bậc như sau: (Bậc 5: Hoàn toàn đồng ý; Bậc 4: Đồng ý; Bậc 3: Không ý kiến; Bậc 2: Không đồng ý; Bậc 1: Hoàn toàn không đồng ý)

Nội dung đánh giá dựa vào thang đo Likert được thống kê các mức sau:

2.2.1.3 Phương pháp chuyên gia

Sử dụng phương pháp này nhằm thăm dò ý kiến của các chuyên gia, các lãnh đạo có kinh nghiệm đánh giá về hoạt động thu, chi và quản lý ngân sách nhà nước và những dự báo về chính sách thu, chi ngân sách nhà nước, về đổi mới trong quản lý ngân sách nhà nước trong tương lai,… phục vụ cho việc đánh giá công tác quản lý chi NSNN và đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý chi NSNN của thành phố Điện Biên Phủ

2.2.2 Phương pháp xử lý thông tin

Sau khi thu thập được các tài liệu và số liệu, tiến hành phân loại, tổng hợp thông tin, sắp xếp thông tin cần thiết theo từng mục tiêu và nội dung nghiên cứu của đề tài để đưa vào sử dụng trong nghiên cứu đề tài Thiết lập các Bảng

số liệu và các biểu đồ, đồ thị phục vụ cho việc phân tích và đánh giá các nội dung nghiên cứu

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin

2.2.3.1 Phương pháp thống kê mô tả

Dựa trên các số liệu thống kê để mô tả sự biến động cũng như xu hướng phát triển của một hiện tượng kinh tế xã hội Sử dụng phương pháp này trong nghiên cứu đề tài để mô tả thực trạng thu, chi ngân sách và quản lý chi NSNN Những thuận lợi, khó khăn trong quản lý chi NSNN ở thành phố Điện Biên Phủ

2.2.3.2 Phương pháp so sánh

Tác giả sử dụng phương pháp so sánh bằng cách đối chiếu các chỉ tiêu, các hiện tượng kinh tế, xã hội đã được lượng hoá có cùng một nội dung, tính chất tương tự nhau

Sử dụng phương pháp so sánh thống kê trong nghiên cứu đề tài để so sánh kết quả hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước giữa các năm, các thời kỳ, hoặc cơ cấu của các loại thu, chi ngân sách của thành phố Điện Biên Phủ giai đoạn 2016-2018

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

2.3.1 Nhóm chỉ tiêu đánh giá tình hình phát triển kinh tế xã hội

- Chỉ tiêu phản ánh về tình hình dân số và lao động của thành phố

- Chỉ tiêu phản ánh giá trị và cơ cấu kinh tế của thành phố qua các năm

+ Tổng sản phẩm trong nước (GDP) và tổng sản phẩm quốc dân (GNP)

+ Các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế: Tốc độ tăng trưởng kinh tế; Thu nhập

bình quân đầu người và tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người

+ Các chỉ tiêu phản ánh sự biến đổi về cơ cấu kinh tế xã hội: chỉ số cớ cấu kinh tế theo ngành trong GDP; chỉ số cơ cấu về hoạt động ngoại thương; tỷ

lệ dân cư sống trong khu vực thành thị trong tổng số dân; tỷ lệ lao động làm

việc trong các ngành công nghịêp, nông nghiệp và dịch vụ…

2.3.2 Nhóm chỉ tiêu phản ánh hoạt động quản lý chi ngân sách nhà nước của thành phố

- Nhóm chỉ tiêu về chi ngân sách nhà nước:

+ Tổng số các khoản chi NSNN

+ Chi trong cân đối, gồm các chỉ tiêu: Chi thường xuyên (chi sự nghiệp kinh tế, chi phát triển nông nghiệp và nông thôn, chi sự nghiệp văn hóa - thông tin, chi sự nghiệp giáo dục, chi sự nghiệp y tế, chi sự nghiệp bảo trợ xã hội, chi quản lý hành chính, chi an ninh quốc phòng, chi bổ sung ngân sách xã, phường, chi dự phòng, chi khác); Chi đầu tư phát triển