A. PHẦN MỞ ĐẦU Sự ra đời và phát triển của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) và các tổ chức chính trị xã hội gắn liền với lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam và lịch sử cách mạng nước ta. Trải qua các giai đoạn cách mạng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội không ngừng lớn mạnh và có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc,bảo vệ và xây dựng Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay, vấn đề Mặt trận càng có ý nghĩa quan trọng, nó tác động củng cố và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, với tính chất là một bộ phận cấu thành của một hệ thống tổ chức quyền lực chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, có vai trò xây dựng và bảo vệ chính quyền nhân dân, tiếp tục phát huy sức mạnh của cả cộng đồng dân tộc, truyền thống yêu nước và lòng tự hào dân tộc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Vì thế, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng nói chung và phát triển quan điểm lãnh đạo riêng đối với MTTQ các cấp là một yêu cầu mang tính thời đại, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm tăng cường hơn nữa vai trò lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ, phát huy năng lực và hiệu quả hoạt động của MTTQ nói riêng và các tổ chức chính trị xã hội nói chung, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và người dân thông qua vai trò giám sát và phản biện xã hội của MTTQ, coi đó là một chức năng cơ bản của Mặt trận Tổ quốc cũng như các tổ chức chính trị xã hội. Với những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Quá trình phát triển các quan điểm của Đảng lãnh đạo MTTQVNtừ năm 1986 đến nay” để nghiên cứu, tìm hiểu.
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
Sự ra đời và phát triển của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) và các tổ
chức chính trị - xã hội gắn liền với lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam và lịch sử cách mạng nước ta Trải qua các giai đoạn cách mạng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội không ngừng lớn mạnh và có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc,bảo vệ và xây dựng Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay, vấn đề Mặt trận càng có ý nghĩa quan trọng, nó tác động củng cố và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, với tính chất là một bộ phận cấu thành của một hệ thống tổ chức quyền lực chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, có vai trò xây dựng và bảo vệ chính quyền nhân dân, tiếp tục phát huy sức mạnh của cả cộng đồng dân tộc, truyền thống yêu nước và lòng tự hào dân tộc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Vì thế, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng nói chung và phát triển quan điểm lãnh đạo riêng đối với MTTQ các cấp là một yêu cầu mang tính thời đại, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm tăng cường hơn nữa vai trò lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ, phát huy năng lực và hiệu quả hoạt động của MTTQ nói riêng
và các tổ chức chính trị - xã hội nói chung, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và người dân thông qua vai trò giám sát và phản biện xã hội của MTTQ, coi đó
là một chức năng cơ bản của Mặt trận Tổ quốc cũng như các tổ chức chính trị - xã hội
Với những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Quá trình phát triển các quan điểm của Đảng lãnh đạo MTTQVNtừ năm 1986 đến nay” để nghiên cứu, tìm hiểu.
* Kết cấu của tiểu luận:
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo thì phần nội dung gồm :
B PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐẢNG LÃNH ĐẠO MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
1.1 Một số khái niệm cơ bản
Trang 21.2 Vị trí vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội
II NỘI DUNG QUAN ĐIỂM ĐẢNG LÃNH ĐẠO MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TỪ NĂM 1986 ĐẾN NAY
III MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI MẶT TRẬN VÀ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HỌAT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
Trang 3B PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐẢNG LÃNH ĐẠO MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
1.1 Một số khái niệm cơ bản
Để tìm hiểu về sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ, trước hết chúng ta cần hiểu khái niệm Đảng cộng sản là gì? MTTQ là gì?
- Theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam được thông qua tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X ngày 25/4/2006: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc”
+ Cơ quan lãnh đạo của Đảng ở cấp Trung ương bao gồm: Đại hội đại biểu toàn quốc, Bộ Chính trị, Ban Bí thư
+ Cơ quan lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương bao gồm: Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Ban Thường
vụ, Thường trực Tỉnh ủy
Như vậy, các cơ quan của Đảng thực hiện chức năng lãnh đạo đối với MTTQ tỉnh sẽ là: Đại hội Đảng bộ tỉnh, Ban Thường vụ, Thường trực Tỉnh ủy
- Tại Khoản 1, Điều 1 Luật MTTQ Việt Nam tháng 6/1999 quy định: “MTTQ Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các
tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp và tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài”
- Đảng lãnh đạo là khái niệm dùng để chỉ việc Đảng sử dụng các phương thức, biện pháp nhằm đạt được mục tiêu lý tưởng cách mạng của Đảng
Tóm lại, Đảng lãnh đạo MTTQ là việc Đảng định ra các phương hướng có tính
chỉ đạo lâu dài trong tổ chức và hoạt động của MTTQ
Trang 4sử, vấn đề truyền thống Vai trò của Mặt trận không phải tự Mặt trận đặt ra mà là do chính nhân dân, chính lịch sử thừa nhận
Từ khi có Đảng là có Mặt trận, ngay sau khi nhân dân giành được chính quyền, Mặt trận đã trở thành một bộ phận cấu thành của hệ thống chính trị Tuy vai trò, vị trí, chức năng và phương thức hoạt động của từng bộ phận cấu thành trong hệ thống chính trị có khác nhau nhưng đều là công cụ thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nhân dân nhằm một mục đích chung là: Phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh, có vị trí xứng đáng trên trường quốc
tế Hiến pháp năm 1992 đã xác định: “MTTQVNlà cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân ” điều đó càng khẳng định Mặt trận Tổ quốcViệt nam là một bộ phận không thể thiếu được của hệ thống chính trị nước ta
“MTTQVN và các đoàn thể thành viên có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đaị đoàn kết toàn dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ” Đó là củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, tạo nên sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân, thắt chặt mật thiết giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước để thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới
Trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, một sự nghiệp đầy khó khăn gian khổ, càng đòi hỏi phải tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân Do vậy vai trò của Mặt trận và các đoàn thể thành viên càng quan trọng Nâng cao vai trò, tác dụng của Mặt trận trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội là một yêu cầu của công cuộc đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
II QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN QUAN ĐIỂM NHẬN THỨC VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
Là Đảng cầm quyền, Đảng lãnh đạo nhân dân quản lý đất nước Sự lãnh đạo của Đảng được triển khai trên quy mô toàn xã hội với nội dung ngày càng phong phú
và đa dạng Vì mỗi một lĩnh vực hoạt động có tính đặc thù và quy luật riêng của nó, đòi hỏi phương thức lãnh đạo của Đảng phải phù hợp với tính đặc thù của lĩnh vực
đó, tổ chức đó
Hiện nay, nước ta đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân ta lúc này là: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới,
Trang 5sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển” Đây là một sự nghiệp chưa có tiền
lệ, vô cùng khó khăn và phức tạp, chúng ta phải vừa làm, vừa rút kinh nghiệm Để làm được điều đó, phải giữ vững, tăng cường quan điểm và đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực, sức chiến đấu của Đảng, để Đảng mãi mãi gắn bó với dân và huy động được mọi nguồn lực trong dân
Trong Mặt trận, Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo Vì vậy, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Đảng không thể đòi hỏi Mặt trận thừa nhận quyền lãnh đạo của mình, mà phải tỏ ra là một bộ phận trung thành nhất, hoạt động nhất và chân thực nhất Chỉ trong đấu tranh và công tác hằng ngày, khi quần chúng rộng rãi thừa nhận chính sách đúng đắn và năng lực lãnh đạo của Đảng, thì Đảng mới giành được địa vị lãnh đạo”
Qua hơn 20 năm đổi mới, ngoài những phần được đề cập trong văn kiện của
các Đại hội VI, VII, VIII, IX, X và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta đã có 4 nghị quyết quan trọng về đại đoàn kết dân
tộc và Mặt trận dân tộc thống nhất
Ngày 18-4-1983, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa V ra Chỉ thị số 17-CT/TW về
“Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” Chỉ thị nêu rõ: Trong cơ chế Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý, MTTQVNlà một tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn nhất, vừa có tính liên hiệp rộng rãi, vừa có tính quần chúng sâu sắc là sợi dây nối liền các tầng lớp xã hội rộng rãi với Đảng, là chỗ dựa vững chắc của Nhà nước, được xây dựng trên cơ sở công nông liên minh dưới sự lãnh đạo của Đảng”
Vào những năm cuối thập niên 80, đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, tình hình quốc tế diễn biến hết sức phức tạp; cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội diễn ra nghiêm trọng ở hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu bị sụp đổ Tình hình đó đã tác động tiêu cực vào nước ta, làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp trong tâm trạng, tư tưởng và lối sống của một số cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân
Trước tình hình đó, ngày 27-3-1990, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa VI) đã ra Nghị quyết về “Đổi mới công tác vận động quần chúng của Đảng, tăng cường mối liên hệ giữa Đảng và nhân dân”
Về yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác quần chúng, Nghị quyết nêu rõ: Phải làm sao để nhân dân cảm nhận được Đảng bảo vệ lợi ích cho dân và quyền làm chủ của dân được Đảng tôn trọng và phát huy
Trang 6Điều cực kỳ quan trọng trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, theo tinh thần Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI, chính là:
“Đảng phải tiến hành công tác quần chúng bằng chính sức mạnh của bản thân tổ chức mình, bằng sự gắn bó với dân, gương mẫu, tiên phong của từng đảng viên trong mọi công việc, thực hiện khẩu hiệu “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”
Để tranh thủ thời cơ, vượt qua thử thách, thực hiện đại đoàn kết dân tộc ở tầm cao mới và chiều sâu mới, làm thất bại mọi âm mưu và thủ đoạn phá hoại của các thế lực thù địch, đưa dân tộc và đất nước tiến lên theo con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã chọn, ngày 17-11-1993, Bộ Chính trị (khóa VII) ra Nghị quyết chuyên
đề 07 - NQ/TW “Về đại đoàn kết dân tộc và tăng cường Mặt trận dân tộc thống nhất” Nghị quyết nêu rõ yêu cầu đại đoàn kết trong tình hình mới và đề ra nhiệm vụ chung của Mặt trận dân tộc thống nhất trong giai đoạn hiện nay là: Phát huy truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý chí tự lực, tự cường, đoàn kết mọi người Việt Nam tán thành công cuộc đổi mới nhằm mục tiêu giữ vững độc lập thống nhất, chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, phấn đấu sớm thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, tiến lên “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, thực hiện Di chúc thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”, góp phần tích cực vào sự nghiệp hòa bình, độc lập, dân chủ và tiến bộ trên thế giới
Trên cơ sở 4 chủ trương, quan điểm lớn nhằm củng cố, tăng cường đại đoàn kết dân tộc, Nghị quyết nêu rõ nội dung quan điểm lãnh đạo của Đảng đối với MTTQVN trong giai đoạn mới là:
- Với trách nhiệm vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo Mặt trận, Đảng phải thực hiện đúng vai trò tiền phong của mình; cán bộ, đảng viên của Đảng phải gương mẫu chấp hành chủ trương, chính sách và pháp luật, gắn bó mật thiết với nhân dân, thường xuyên tự phê bình và lắng nghe ý kiến phê bình của nhân dân, của Mặt trận
- Đảng lãnh đạo Mặt trận thông qua Đảng đoàn Mặt trận và Đảng đoàn các tổ chức thành viên của Mặt trận
- Các cấp ủy cử phó bí thư hoặc ủy viên thường vụ tham gia Ủy ban Mặt trận cùng cấp và trực tiếp làm Bí thư Đảng đoàn
- Đại diện cấp ủy tham gia Ủy ban Mặt trận trình bày các chủ trương của Đảng
và kiến nghị những vấn đề cần thiết với Mặt trận; cùng bàn bạc dân chủ, phối hợp và
Trang 7thống nhất giữa các thành viên; tranh thủ ý kiến của Mặt trận tham gia xây dựng chủ trương, đường lối của Đảng liên quan đến khối đại đoàn kết toàn dân
- Quy định thành nền nếp chế độ làm việc của cấp ủy với Đảng đoàn Mặt trận Tiếp đó, để động viên mạnh mẽ mọi tầng lớp nhân dân, mọi giai cấp, mọi dân tộc và tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài tham gia xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân nhằm phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tạo ra động lực mới phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX đã ra các Nghị quyết số 23-NQ/TW, về “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”; số 24-NQ/TW “Về công tác dân tộc”; số 25- NQ/TW “Về công tác tôn giáo”; tiếp theo đó, Bộ Chính trị ra Nghị quyết “Về công tác đối với người Việt Nam
ở nước ngoài”
Để đổi mới quan điểm lãnh đạo của Đảng nhằm phát huy hơn nữa vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX nhấn mạnh :
- Phải kiên trì thực hiện tốt cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng Củng
cố sự đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng và trong từng tổ chức đảng Đảng viên gương mẫu tham gia sinh hoạt và làm nòng cốt trong các tổ chức nhân dân Có cơ chế
để động viên nhân dân tham gia xây dựng Đảng
- Kết hợp thực hiện chế độ tập trung dân chủ trong Đảng và chế độ hiệp thương dân chủ trong tổ chức Mặt trận để làm phong phú thêm nền dân chủ ở nước ta
- Khi Đảng có chủ trương, chính sách lớn, đại diện của cấp ủy cần chủ động trình bày trước hội nghị Mặt trận để mọi thành viên cùng bàn bạc, đóng góp ý kiến trên tinh thần dân chủ, xây dựng
- Tiếp tục cụ thể hóa việc phân công trách nhiệm giữa các bộ phận trong hệ thống chính trị trên lĩnh vực kinh tế - xã hội cho phù hợp với thời kỳ đổi mới Giao cho Mặt trận và các đoàn thể nhân dân đảm nhiệm một số công việc có liên quan đến đời sống nhân dân
- Chăm lo đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận và các đoàn thể Sắp xếp, tổ chức lại và hiện đại hóa từng bước hệ thống các trường đoàn thể ở trung ương Cử những cán bộ đủ tiêu chuẩn sang công tác ở Mặt trận và các đoàn thể, theo chủ trương luân chuyển cán bộ, qua đó phát hiện những cán bộ tốt để bồi dưỡng,
đề bạt vào những cương vị lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước
Trang 8Tại Đại hội X, từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo của nhiệm kỳ khóa IX, nhận định
về nhiệm vụ đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc và
các đoàn thể nhân dân, Báo cáo Chính trị nêu rõ: Đảng tạo điều kiện để Mặt trận và
các đoàn thể xác định đúng mục tiêu, phương hướng hoạt động; đồng thời, phát huy tinh thần tự chủ, sáng tạo trong xây dựng, đổi mới tổ chức và hoạt động của mình
Qua Nghị quyết của các Đại hội Đảng, của Ban Chấp hành Trung ương, của
Bộ Chính trị từ khi đất nước ta tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện, có thể thấy sự đổi mới về lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc gồm các nội dung sau:
1 - Các cấp ủy từ trung ương đến cơ sở phải nắm vững và làm đúng chức năng lãnh đạo của mình bằng phương pháp dân chủ, khắc phục lối làm việc quan liêu, mệnh lệnh
2 - Các tổ chức đảng từ trung ương đến cơ sở đều lấy công tác vận động và chăm lo lợi ích của quần chúng, coi lợi ích thiết thân của họ là động lực của phong trào, là một nội dung chủ yếu trong hoạt động của các cấp ủy đảng
3 - Phải lãnh đạo, chỉ đạo Mặt trận và các đoàn thể nhân dân sớm đa dạng hóa các hình thức tập hợp quần chúng cho phù hợp với sự phát triển kinh tế nhiều thành phần
4 - Đảng lãnh đạo Mặt trận thông qua Đảng đoàn Mặt trận và Đảng đoàn các tổ chức thành viên
5 - Phân công đồng chí trong cấp ủy (phó bí thư hoặc thường vụ) tham gia Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp và trực tiếp làm Bí thư Đảng đoàn và nếu được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp đó tín nhiệm bầu cử thì kiêm Chủ tịch Mặt trận
6 - Đại diện cấp ủy tham gia Ủy ban Mặt trận có trách nhiệm trình bày các chủ trương của Đảng và kiến nghị những vấn đề cần thiết với Mặt trận; cùng bàn bạc dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động giữa các thành viên; tranh thủ ý kiến của Mặt trận tham gia xây dựng chủ trương, chính sách của Đảng liên quan đến khối đại đoàn kết toàn dân Quy định thành nền nếp chế độ làm việc của cấp ủy với Đảng đoàn Mặt trận Tạo điều kiện thuận lợi để Mặt trận thực hiện tốt chức năng tập hợp, đoàn kết toàn dân vì mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" và nhiệm vụ giám sát nhân dân, phản biện xã hội
7 - Với trách nhiệm vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo, Đảng thực hiện đúng vai trò tiền phong của mình: cán bộ, đảng viên gương mẫu chấp hành chủ
Trang 9trương, chính sách, pháp luật, gắn bó mật thiết với nhân dân; thường xuyên tự phê bình và lắng nghe ý kiến phê bình của nhân dân, của Mặt trận
8 - Xây dựng quy chế định kỳ cấp ủy làm việc với Đảng đoàn Mặt trận
9 - Kết hợp thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng với chế độ hiệp thương dân chủ trong tổ chức Mặt trận để làm cho nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ngày càng phong phú hơn
Những nội dung trên đây xuất phát từ yêu cầu và nhiệm vụ của thời kỳ đổi mới đất nước Nó được đúc kết từ kinh nghiệm hoạt động của Đảng trong Mặt trận
Trong điều kiện Đảng lãnh đạo toàn xã hội chủ yếu thông qua Nhà nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc bao hàm một nội dung quan trọng nữa là lãnh đạo Nhà nước sớm thể chế hóa các nghị quyết, chủ trương của Đảng về đại đoàn kết dân tộc, về Mặt trận thành các quy định của pháp luật, thành chính sách và các chế độ
Đổi mới quan điểm lãnh đạo của Đảng với Mặt trận gắn liền với sự vươn lên của cả hệ thống tổ chức Mặt trận, nhất là của những người đảng viên trực tiếp công tác ở đây Mỗi đảng viên cộng sản được Đảng trao trách nhiệm làm công tác mặt trận phải vũ trang cho mình những đức tính cần thiết như: phẩm chất chính trị trong sáng;
sự hiểu biết sâu rộng về các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh - quốc phòng, đối ngoại; am hiểu tường tận tính chất, vị trí, vai trò của từng tổ chức thành viên của Mặt trận; là văn hóa ứng xử đầy tính thuyết phục: nghiêm khắc với mình, bao dung, độ lượng với người, để hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó
Tổng kết 20 năm đổi mới, Đại hội X của Đảng đã phát triển những quan điểm
tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, của Đảng về đại đoàn kết toàn dân tộc lên tầm cao mới, phù hợp với đòi hỏi của tình hình và nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn hiện nay Đại hội xác định: Đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng là đường lối chiến lược nhất quán của cách mạng Việt Nam; là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếu và là nhân tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm thắng lợi bền vững của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".(1) Đồng thời Đại hội nhấn mạnh: “Đại đoàn kết
là sự nghiệp của toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị mà hạt nhân lãnh đạo là các tổ
Trang 10chức đảng, được thực hiện bằng nhiều biện pháp, hình thức, trong đó các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước có ý nghĩa quan trọng hàng đầu”
Như vậy, giữa sự lãnh đạo của Đảng với phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc có mối quan hệ hữu cơ và biện chứng Đây là mối quan hệ giữa Đảng với dân, mối quan hệ “tin cậy lẫn nhau”, “tín nhiệm lẫn nhau”, “bổ sung cho nhau” Đảng chỉ mạnh khi Đảng “gắn bó máu thịt” với dân và sức mạnh của nhân dân được tăng lên gấp bội khi có sự lãnh đạo của Đảng
Thực hiện các nghị quyết nói trên, nhiều cấp ủy đã không ngừng quan tâm công tác dân vận, mặt trận; củng cố tổ chức và tăng cường cán bộ, điều kiện và phương tiện cho công tác dân vận, mặt trận Công tác dân vận của chính quyền thực
sự có chuyển biến mới Nhiều chính sách, dự án về phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, giáo dục, y tế nhằm chăm lo đời sống cho nhân dân được thực hiện có kết quả Quyền làm chủ của nhân dân trong việc tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế
-xã hội từng bước được thể chế hóa và không ngừng phát huy; tiến trình đổi mới từng bước hệ thống chính trị gắn chặt với tăng cường dân chủ hóa đời sống xã hội, nhất là việc xây dựng và thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở, đã góp phần tích cực vào việc động viên nhân dân và cán bộ phấn khởi tham gia ngày càng chủ động và đông đảo vào các sinh hoạt chính trị của đất nước, đẩy mạnh lao động sản xuất, thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, củng cố an ninh, quốc phòng
Cùng với quá trình đổi mới, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng không ngừng được mở rộng về tổ chức và hoạt động thực tiễn với nội dung ngày càng phong phú
và thiết thực, làm giàu thêm tính liên hiệp rộng rãi và tính quần chúng sâu sắc của tổ chức mình Vị trí, vai trò của Mặt trận trong xã hội được nâng cao Mặt trận đã tập hợp, động viên, thu hút hàng chục triệu đồng bào ở trong và ngoài nước tham gia các phong trào, các cuộc vận động thi đua yêu nước, nhất là hai cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” và “Ngày vì người nghèo”
Có thể khẳng định, khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng
vì mục tiêu giữ vững độc lập, thống nhất, chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ; dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh đã được mở rộng hơn với nội dung phong phú, sâu sắc hơn và hình thức đa dạng hơn Đây chính là nhân tố quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước, giữ ổn định chính trị - xã hội trước tình hình thế giới đầy biến động và khó lường như hiện nay