Sáng kiến kinh nghiệm: Hiệu trưởng với công tác xã hội hóa giáo dục

Do đó, muốn tự vươn lên trong nghề nghiệp, làm tốt công tác quản lí trong nhà trường thì bản thân người hiệu trưởng phải tập trung nghiên cứu và thực hiện xã hội hóa giáo dục.. Nói về xã

Hiệu trưởng với công tác XHH giáo dục.

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

1 Đặt vấn đề:

Ngày 28/12/2001, Thủ tướng Chính phủ đã kí Quyết định số 201/2001/QĐ-TTg về việc phê duyệt "Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010" Trong đó nêu rõ: "Để đáp yêu cầu về con người và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát triển đất nước trong thời kì công nghiệp hóa và hiện đại hóa, cần tạo chuyển biến cơ bản và toàn diện về giáo dục" Một trong những mục tiêu phát triển giáo dục đến năm 2010 là" Đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục".1

Xã hội hóa là một chủ trương lớn, hết sức đúng đắn của Đảng và Nhà nước Đảng ta luôn chủ trương " Sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp của quần chúng" Cuộc cách mạng giành độc lập và xây dựng đất nước đã vượt qua muôn vàn khó khăn nhờ đường lối đúng đắn là dựa vào quần chúng Trường tiểu học là một đơn vị giáo dục ở cấp xã, không thể tự mình phấn đấu đi lên mà nhất thiết phải dựa vào cộng đồng, xã hội Trong những năm qua, đa số trường tiểu học ở huyện Châu Thành đều gặp khó khăn về tình trạng học sinh nghỉ học, lưu ban, bỏ học và yếu kém về cơ sở vật chất Để thực hiện tiến trình xây dựng các trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia quả là điều khó Nó đòi hỏi bản thân hiệu trưởng (người đứng đầu đơn vị trường học) phải tìm ra hướng đi cho mình một cách phù hợp để giúp cho nhà trường khắc phục dần những yếu kém hầu vươn lên kịp với các đơn vị đi trước

Do vậy, việc thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục là một trong những yêu cầu cáp bách và cần thiết, góp phần thực hiện chiến lược phát triển giáo dục của Nhà nước nói chung và nâng cao chất lượng giáo dục ở đơn vị nói riêng

Mặt khác, xã hội hóa giáo dục còn là một biện pháp tích cực giúp cho người cán bộ quản lí trường tiểu học tiếp cận với cộng đồng để qua đó tạo sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng giữa nhà trường-gia đình và xã hội Do đó, muốn tự vươn lên trong nghề nghiệp, làm tốt công tác quản lí trong nhà trường thì bản thân người hiệu trưởng phải tập trung nghiên cứu và thực hiện xã hội hóa giáo dục

2 Mục đích đề tài

Đề tài nhằm hệ thống lại những giải pháp mà bản thân đã nghiên cứu, tham mưu với cộng đồng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho nhà trường,

1 Tạp chí Giáo dục số 23 và 25/2002.

Trang1

Hiệu trưởng với công tác XHH giáo dục.

biến nhà trường đúng là trung tâm văn hóa của địa phương, là một bộ phận không thể thiếu được của cộng đồng

3 Lịch sử đề tài:

Xã hội hóa giáo dục là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đã được vận dụng ở nhiều nơi và đã mang lại nhiều kết quả tốt đẹp Ở đây chúng tôi nghiên cứu, học hỏi từ những bài học kinh nghiệm và vận dụng vào địa phương mình Đề tài được nghiên cứu vận dụng, rút kinh nghiệm và cập nhật hàng năm

4 Phạm vi đề tài:

Xuất phát từ sự yếu kém của đơn vị nên bản thân đã nghiên cứu thực hiện

ở đơn vị trường tiểu học Long Trì trong nhiều năm qua

II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM:

1 Thực trạng đề tài:

Xã Long Trì là vùng đất cao phía Tây của huyện Châu Thành Nhân dân chủ yếu sống bằng nghề nông, thu nhập bấp bênh, đời sống kinh tế không ổn định Trong những năm trước đây, Long Trì có trình độ dân trí thấp, một số còn mù chữ, việc học hành của con cái ít được quan tâm mà chỉ giao phó cho nhà trường Trong lúc đó, nhà trường lại rất nghèo nàn về cơ sở vật chất, trang thiết

bị Sự đóng góp của người dân cho sự nghiệp giáo dục ở địa phương hầu như không đáng kể Nhà trường tiểu học gặp rất nhiều khó khăn trong công tác dạy học Nhiều năm liền, trường là đơn vị yếu kém của huyện

Theo thống kê, tình hình của trường trong những năm trước đây như sau:

a) Về chất lượng giáo dục:

b) Về duy trì số lượng:

2 Nội dung cần giải quyết:

Từ thực tế trên, để đẩy mạnh sự nghiệp giáo dục ở Long Trì cần phải giải quyết nhiều vấn đề và một trong những vấn đề cần quan tâm là làm cho mọi ngành, mọi giới đều hiểu biết về giáo dục, nắm bắt được những chủ trương đổi mới của Đảng, của Chính phủ, của Ngành về công tác giáo dục, thấy được Trang2

Hiệu trưởng với công tác XHH giáo dục.

những bức xúc của nhà trường để giúp nhà trường khắc phục những tồn tại, yếu kém hầu vươn lên thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục- đào tạo mà ngành giao cho Đó là thực hiện tốt chủ trương xã hội hóa giáo dục mà hiệu trưởng nhà trường là nhân vật chủ chốt

Trang3

Nói về xã hội hóa giáo dục, điều 12, chương I, Luật Giáo dục năm 2005 có ghi rõ: "Mọi tổ chức, gia đình và công dân có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và an toàn".2

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 90/CP ngày 21-8-1997 của Chính phủ "Về phương hướng và chủ trương xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa", ở phần II: Xã hội hóa lĩnh vực giáo dục và đào tạo cũng có nêu:

" Nội dung của cuộc vận động toàn dân tham gia vào sự nghiệp giáo dục bao gồm:

-Tạo ra phong trào học tập sâu rộng trong toàn xã hội theo nhiều hình thức; vận động toàn dân, trước hết là những người trong độ tuổi lao động thực hiện học tập suốt đời để làm việc tốt hơn, thu nhập cao hơn và có cuộc sống tốt đẹp hơn, làm cho xã hội ta trở thành một xã hội học tập

-Vận động toàn dân chăm sóc thế hệ trẻ, tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh, phối hợp chặt chẽ giữa giáo dục trong nhà trường với giáo dục ở gia đình và giáo dục ngoài xã hội; tăng cường trách nhiệm của cấp ủy Đảng, Hội đồng nhân dân, Uûy ban nhân dân, các đoàn thể quần chúng, các doanh nghiệp … đối với sự nghiệp giáo dục

-Nâng cao ý thức trách nhiệm và sự tham gia của toàn dân đối với giáo dục nhằm củng cố, tăng cường hiệu quả của hệ thống giáo dục để phục vụ tốt việc học tập của nhân dân".3

Xã hội hóa giáo dục là một trong những chiến lược phát triển giáo dục từ năm 2001-2010 của Chính phủ nhằm đưa sự nghiệp giáo dục phát triển đón đầu, đáp ứng yêu cầu về nhân lực cho giai đoạn Công nghiệp hóa-Hiện đại hóa đất nước Nó cũng là chủ trương kịp thời và cần thiết cho một địa phương có hiện trạng giáo dục yếu kém như Long Trì Những nội dung về xã hội hóa giáo dục rất phong phú, đa dạng và để thực hiện được chủ trương nầy một cách có hiệu quả thì đòi hỏi phải có sự đồng bộ từ trên xuống dưới Tuy nhiên, do tính cấp bách cần thiết đòi hỏi nhà trường phải vận dụng chủ trương phù hợp với địa phương mình Làm cho mọi người có hiểu biết về xã hội hóa giáo dục Cụ thể là: Giáo dục tiểu học dành cho 100% dân cư ( ai cũng được học hành); mọi công dân trong tương lai của đất nước đều phải qua nhà trường tiểu học; mọi gia đình, mọi người dân đếu có lợi ích nơi nhà trường tiểu học Do vậy nhà trường tiểu học đã mang tính xã hội và phải được xã hội hóa cao Việc xã hội hóa giáo dục phải được thể hiện chủ yếu qua các nội dung:

2 Luật Giáo dục (Năm 2005), trang 13.

3 Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật:" Ngành Giáo dục và Đào tạo Việt Nam", trang99.

-Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh Phối hợp chặt chẽ 3 môi trường: nhà trường- gia đình- xã hội

-Các bậc cha mẹ, các tổ chức đoàn thể và mọi công dân tham gia giáo dục con em mình theo mục tiêu và phương pháp giáo dục tiểu học, tham gia đánh giá sản phẩm giáo dục ( đánh giá chất lượng đào tạo của nhà trường) -Các bậc cha mẹ, các tổ chức xã hội và mọi công dân đóng góp vật lực, tài lực làm tăng cơ sở vật chất- kĩ thuật cho nhà trường, tạo điều kiện để nhà trường thực hiện các hoạt động giáo dục

3 Biện pháp giải quyết:

Trước tiên, người hiệu trưởng cần đầu tư nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn cùng các giải pháp về thực hiện chủ trương xã hội hoá giáo dục đã được vận dụng có hiệu quả để tự xây dựng chương trình hành động cho địa phương mình một cách phù hợp Chương trình hành động của hiệu trưởng về xã hội hóa giáo dục phải cụ thể, thiết thực với địa phương và mang tính khả thi, phải có từng bước đi rõ ràng và có hiệu quả Tức là phải thực hiện được 3 nội dung đã nêu trên

Bước 1: Quán triệt trong đội ngũ :

Đội ngũ cán bộ, giáo viên trong nhà trường là lực lượng hùng hậu nhất giúp hiệu trưởng triển khai chương trình hành động của mình xuống tận các bậc cha mẹ học sinh Nếu phát huy tốt thì mỗi giáo viên sẽ là một cán bộ tuyên truyền về chủ trương của ngành, của trường xuống dân Do vậy, cán bộ, giáo viên phải được nắm bắt và hiểu rõ một cách kịp thời về từng bước đi của phong trào xã hội hóa Thông qua mỗi lần họp Cha Mẹ học sinh, giáo viên sẽ triển khai những yêu cầu của nhà trường về giáo dục, về sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình như:

-Điều 8, Điều 9, Điều 10, Điều 18, Điều 19, chương II Luật Phổ cập Giáo dục Tiểu học

-Điều 74, Điều 75, chương V và Điều 82, Điều 83 chương VI của Luật Giáo dục

-Những chỉ thị về nhiệm vụ năm học của ngành

-Nội qui, kế hoạch năm học và những chỉ tiêu phấn đấu của nhà trường -Bên cạnh đó, cần trao đổi những thông tin về học sinh: mức chuyên cần, sức học tập để các bậc cha mẹ có điều kiện theo dõi việc học của con cái mình và có sự hỗ trợ Chú trọng đến những trường hợp học sinh cá biệt, những học sinh chán học, lười học để có biện pháp giúp đỡ kịp thời, không để học sinh bỏ học

-Vận động các bậc cha mẹ học sinh xây dựng Hội Cha Mẹ học sinh hoạt động đúng theo điều lệ hội; đóng góp sức người, sức của cho nhà trường để tăng cường cơ sở vật chất; giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, khen thưởng học sinh giỏi, học sinh xuất sắc; thăm viếng giáo viên khi ốm đau để tạo tình cảm gắn bó giữa nhà trường và gia đình…

Bước 2: Tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương:

+Đối với cấp ủy: Tham mưu sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng về xã hội hóa giáo dục đưa vào nghị quyết nhằm thực hiện các nội dung:

-Đại hội Giáo dục cấp xã theo đúng tinh thần chỉ đạo của tỉnh, huyện -Lãnh đạo chính quyền, ban ngành đoàn thể và nhân dân cùng kết hợp với ngành giáo dục xây dựng trường tiểu học từng bước đạt các tiêu chí của trường chuẩn quốc gia

-Thực hiện tốt công tác phổ cập GDTH- CMC để nâng dần trình độ văn hóa của nhân dân

-Lãnh đạo trong việc thành lập Hội Khuyến học xã đưa vào hoạt động -Lãnh đạo trong việc đầu tư, quy hoạch khuôn viên trường học

+Đối với chính quyền, ban ngành đoàn thể xã:

-Tham mưu cơ cấu Hội đồng Giáo dục đúng thành phần, chức năng vai trò các thành viên; củng cố hoạt động thường xuyên, có hiệu quả Các thành viên được phân công đều ở các ấp, kết hợp với cán bộ ấp vận động nhân dân thực hiện "Ngày toàn dân đưa trẻ đến trường"; kết hợp với Hội Cha Mẹ học sinh, Hội Khuyến học điều tra, giúp đỡ những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, ngăn chặn không để cho học sinh bỏ học giữa chừng, vận động học viên ra lớp phổ cập, chống mù chữ, vận động kinh phí khen thưởng giáo viên học sinh có thành tích Hội đồng giáo dục có nghị quyết huy động quỹ dùng để khen thưởng giáo viên, học sinh đạt thành tích cao

-Tham mưu tổ chức Đại hội Khuyến học xã, bầu ra Ban chấp hành và Ban thường trực hội Hội hoạt động có tông chỉ mục đích rõ ràng ( theo điều lệ Hội Khuyến học Việt Nam ban hành ngày 16/6/1999 và Quy chế về bộ máy, chức trách và chế độ làm việc của các cấp hội trong tỉnh Long An ban hành ngày 15/4/2000) Hội xây dựng Quy chế tổ chức, hoạt động và Quy chế xây dựng, phát triển, quản lí, sử dụng quỹ khuyến học và hoạt động theo quy chế

Nhà trường cùng với chính quyền, Hội Khuyến học và các bậc lão thành cách mạng gõ cửa các vị Mạnh thường quân, các nhà hão tâm ở địa phương,

ở tỉnh, thành phố Hồ Chí Minh vận động quỹ cho Hội Khuyến học, dụng cụ học tập cho học sinh nghèo, xây dựng phòng học mới, bàn ghế, trang thiết bị dạy học …

Việc vận động cộng đồng dân cư tích cực xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa cũng được khẩn trương thực hiện Xây dựng các ấp đạt tiêu chuẩn ấp văn hóa cũng hỗ trợ tốt cho công tác giáo dục của nhà trường

Bước 3: Tiến hành vận động.

Tùy theo vai trò chức năng của mình, đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường cùng các thành viên trong Hội đồng giáo dục, Hội Cha mẹ học sinh, Hội Khuyến học, cấp ủy, ủy ban, các ban ngành đoàn thể xã ấp cùng ra quân vận động cộng đồng để thực hiện nghị quyết, kế hoạch của đơn vị mình sớm hoàn thành các chỉ tiêu đã được thống nhất đề ra nhằm đẩy mạnh phong trào giáo dục ở địa phương

4 Kết quả chuyển biến của đối tượng:

a.Đối với địa phương:

-Đảng bộ, chính quyền địa phương đã quan tâm chỉ đạo, tổ chức Đại hội Giáo dục lần thứ II (2006-2011) bầu ra Hội đồng giáo dục của xã gồm 07 thành viên Hội Khuyến học xã cũng đã tiến hành đại hội lần thứ II (nhiệm

kì 2006-2011) bầu ra Ban Chấp hành mới gồm 21 thành viên UBND xã đã xây dựng đề án và thành lập Trung tâm học tập cộng đồng bước đầu hoạt động có hiệu quả Công tác phổ cập giáo dục cũng rất được quan tâm và thực hiện theo kế hoạch

b.Đối với quần chúng nhân dân:

Qua những việc làm trên, nhận thức của người dân có thay đổi Họ đã bắt đầu quan tâm đến nhà trường nhiều hơn; thể hiện qua nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ đối với nhà trường tiểu học ở địa phương mình Người dân đã tích cực hơn trong việc phối hợp với nhà trường để giáo dục học sinh; chủ động đến trao đổi với giáo viên để biết cách hướng dẫn con cái mình ở nhà; chú ý theo dõi, không để chúng bỏ học giữa chừng; tích cực hơn trong việc đóng góp các khoản tiền quy định; mạnh dạn góp ý với giáo viên về những vấn đề mà họ chưa hài lòng như: việc giáo viên đánh mắng học sinh, phê điểm không hợp lý, ít truy bài, ít quan tâm đến con em mình trong buổi học … Nhờ đó, chất lượng hoạt động của nhà trường tiểu học từng bước được nâng lên Kết quả giảng dạy, học tập trong nhà trường có nhiều chuyển biến Thống kê chất lượng nhà trường trong những năm gần đây như sau:

a Về chất lượng giáo dục:

Nội dung 2002-2003 2003-2004 2004-2005 2005-2006 2006-2007

-Tỉ lệ học sinh giỏi 29,2% 35,2% 46,3% 39,5% 42,3%

b Về duy trì số lượng:

Đội học sinh giỏi của trường trong những năm trước đây tham gia dự thi cấp tỉnh, huyện cũng đạt thành tích

-Năm học 2001-2002, trường có 02 hs giỏi cấp tỉnh, 07 hs giỏi cấp cơ sở -Năm học 2002-2003, trường có 03 hs giỏi cấp tỉnh, 01 hs giỏi cơ sở -Năm học 2003-2004, trường có 01 hs giỏi cấp tỉnh, 13 hs giỏi cơ sở -Năm học 2004-2005, trường có 08 hs giỏi cơ sở

Việc học sinh nghỉ học với lý do không chính đáng cũng được khắc phục Các em đi học đều hơn, mức độ chuyên cần cao hơn trước

Đơn vị xã Long Trì cũng đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia về phổ cập giáo dục tiểu học –chống mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi Hàng năm xã Long Trì đều được cấp trên về kiểm tra tái công nhận Bên cạnh việc đóng góp bằng tiền cho các loại quỹ quy định, trong những năm học sau nầy, các thành viên trong Hội Cha mẹ học sinh và Hội Khuyến học, cũng như các thành viên trong Hội đồng giáo dục còn tích cực vận động tập sách, quần áo tặng học sinh nghèo Tổng nguồn vốn vận động từ năm 2001 đến nay là: 368.640.000 đồng; trong đó xây 04 phòng học là: 250.000.000 đồng, học bổng là 52.224.000 đồng, tu sữa bảo dưỡng cơ sở vật chất là 11.045.000 đồng, còn lại là tập vở giúp học sinh nghèo, kinh phí khen thưởng giáo viên, học sinh đạt thành tích cao (Có phụ lục kèm theo)

III KẾT LUẬN:

1 Tóm lược giải pháp:

Từ kết quả trên, chúng ta dễ dàng nhận thấy: trong điều kiện kinh tế -xã hội của địa phương còn khó khăn, muốn phát triển sự nghiệp giáo dục phải thực hiện xã hội hóa giáo dục Bài học kinh nghiệm cần rút ra ở đây là: +Toàn thể đơn vị trường học mà chủ chốt là hiệu trưởng phải hiểu rõ về

cơ sở lý luận, thực tiễn của các nội dung xã hội hóa Phải xây dựng cho đơn

vị mình một phương án khả thi để cùng nhau tuyên truyền, vận động

+Phải có sự tham mưu tích cực đối với Cấp ủy, UBND nhằm thực hiện phương án của mình Trong đó cần tập trung một số công việc chủ yếu như sau:

-Cần quan tâm củng cố hoạt động của Hội đồng giáo dục Hiệu trưởng phải là một thành viên của Hội đồng giáo dục Phương hướng hoạt động của Hội đồng giáo dục phải xây dựng từng giai đoạn nhằm hỗ trợ tích cực cho các hoạt động của nhà trường Cũng như các hoạt động của nhà trường, phương hướng của Hội đồng giáo dục phải được triển khai đến tận người dân để họ nắm rõ và chủ động tham gia đóng góp

-Phát huy tốt vai trò của Hội Khuyến học Cùng với các Ban ngành đoàn thể khác, Hội phải làm tốt 2 chức năng: chăm sóc, giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn và động viên khen thưởng học sinh vượt khó, học sinh giỏi Muốn thế, hội phải tích cực vận động gây quỹ

-Hội Cha mẹ học sinh phải thật sự là chiếc cầu nối giữa nhà trường và gia đình Hội phải thực hiện được chức năng giám sát các hoạt động giảng dạy và vận động hỗ trợ kinh phí đầu tư tăng cường phương tiện, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy cho nhà trường

2 Phạm vi đối tượng áp dụng:

Trên đây là những kinh nghiệm về những bườc đi đầu tiên của hiệu trưởng về thực hiện phòng trào xã hội hóa ở địa phương mình Chúng tôi mong những kinh nghiệm nầy sẽ giúp được ít, nhiều cho các trường bạn, những trường mà điều kiện tương đối giống như chúng tôi

Người viết

Lê Văn Đồng

PHỤ LỤC

Số liệu thống kê về Xã hội hóa giáo dục ở Tiểu học Long Trì.

Năm Danh mục Số lượng Kinh phí Đơn vị tài trợ

2001 -Vở học sinh-Quà khen thưởng 300 qu 1 530 000 đ600 000 đ Hội CMHSHội CMHS

2002

-Vở học sinh

-Quà khen thưởng

-Xây 04 phòng tiểu học

ấp Long Trường

1500 qu

04 phòng

3 000 000 đ

3 300 000đ

250 000 000 đ

-Hội CMHS, HĐGD và Hội KH

-Hội Thanh niên Kyusyu Nhật Bản

2003

-Vở học sinh

-Quà khen thưởng

-Học bổng Lá xanh.

1 000 qu

10 phần

2 000 000 đ

4 760 000 đ

7 200 000 đ

-CT TNHH Phước Hưng -Hội CMHS, HĐGD và Hội KH

-Hội Thanh niên Kyusyu Nhật Bản.

2004

-Vở học sinh

-Quà khen thưởng

-Học bổng Lá xanh

1 700 qu

15 phần

3 400 000 đ

2 890 000 đ

10 800 000 đ

-Chùa Hưng Long -Hội CMHS, HĐGD và Hội KH

-Hội Thanh niên Kyusyu Nhật Bản.

2005

-Vở học sinh

-Quà khen thưởng

-Đổ đá sân trường, xây

bồn hoa

-Học bổng Lá xanh

850 qu

15 phần

1 700 000 đ

2 541 000 đ

3 440 000 đ

10 800 000 đ

-Chùa Hưng Long -Hội CMHS, HĐGD và Hội KH

-Hội CMHS

-Hội Thanh niên Kyusyu Nhật Bản.

2006

-Vở học sinh

-Khen thưởng GV (20/11)

-Tu sửa bàn ghế, lối đi

điểm Long Trường

-Học bổng Lá xanh

630 qu

15 phần

1 890 000 đ

960 000 đ

1 300 000 đ

10 800 000 đ

-Chùa Hưng Long

- HĐGD -Hội CMHS -Hội Thanh niên Kyusyu Nhật Bản.