A. KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG 1. Tên bài giảng: BÀI 6. CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (Mục 1. XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA GIAI ĐOẠN ĐẦU CỦA HÌNH THÁI KINH TẾ XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA) 2. Thời gian giảng: 04 tiết (180 phút) 3. Đối tượng người học: Cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở. 4. Mục tiêu: a. Về kiến thức: Giúp học viên nắm được những kiến thức cơ bản về: Tính tất yếu của sự ra đời hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa. Hai giai đoạn của hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa. Những đặc trưng bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa. b. Về kỹ năng: Trên cơ sở các kiến thức đã lĩnh hội, học viên biết gắn lý luận với thực tiễn, thấy được sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin vào quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Học viên phát huy được vai trò của bản thân trong thực hiện nhiệm vụ tham mưu; lãnh đạo, quản lý, triển khai, hiện thực hoá chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong xây dựng và phát triển kinh tế xã hội ở địa phương, cơ sở.
Trang 1A KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG
1 Tên bài giảng:
BÀI 6 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
(Mục 1 XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA - GIAI ĐOẠN ĐẦU CỦA HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA)
2 Thời gian giảng: 04 tiết (180 phút)
3 Đối tượng người học: Cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở.
4 Mục tiêu:
a Về kiến thức:
Giúp học viên nắm được những kiến thức cơ bản về:
- Tính tất yếu của sự ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
- Hai giai đoạn của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
- Những đặc trưng bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa
b Về kỹ năng:
- Trên cơ sở các kiến thức đã lĩnh hội, học viên biết gắn lý luận với thực tiễn, thấy được sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin vào quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta
- Học viên phát huy được vai trò của bản thân trong thực hiện nhiệm vụ tham mưu; lãnh đạo, quản lý, triển khai, hiện thực hoá chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong xây dựng và phát triển kinh tế
-xã hội ở địa phương, cơ sở
c Về thái độ:
- Qua nghiên cứu, giúp học viên củng cố niềm tin về tính tất yếu của sự ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa; tin tưởng vào định hướng xã hội chủ nghĩa và công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng, lãnh đạo; đấu tranh, phê phán những quan điểm sai trái, thù địch phủ định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của các thế lực thù địch; bảo vệ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước
- Trong quá trình học tập, học viên chấp hành nghiêm túc quy chế học tập như: Nghe giảng, ghi chép bài đầy đủ, tích cực tham gia ý kiến xây dựng bài dưới sự điều hành của giảng viên
Trang 25 Kế hoạch chi tiết:
Bước
Phương pháp
Phương tiện
Thời gian
Bước 2
Bước 3
(Giảng bài
mới)
Nội dung:
1.1 Tính tất yếu của sự ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
Kết hợp thuyết trình với nêu vấn đề
Micro Máy chiếu, bảng, phấn, giáo án, giáo trình
60’
Nội dung:
1.2 Hai giai đoạn của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
Nêu vấn
đề, hỏi đáp, thuyết trình
Micro Máy chiếu, bảng, phấn, giáo án, giáo trình
25’
Nội dung:
1.3 Những đặc trưng bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa
Thuyết trình
Micro Máy chiếu, bảng, phấn, giáo án, giáo trình
75’
1.3.1 Về đặc trưng chính trị -cốt lõi là xây dựng nên dân chủ
xã hội chủ nghĩa
30’
1.3.3 Về đặc trưng xã hội,
1.3.5 Về đặc trưng trong quan
Bước 4
trình
Micro
Bước 5 Hướng dẫn câu hỏi, bài tập,
nghiên cứu tài liệu
Thuyết trình
Micro
Trang 3B TÀI LIỆU PHỤC VỤ SOẠN GIẢNG
1 Tài liệu bắt buộc
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2017), Những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh (Giáo trình Trung cấp
LLCT-HC), Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội
2 Tài liệu tham khảo phục vụ soạn giảng
- Bộ giáo dục và đào tạo (2010), Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh,Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
- Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
- Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Nxb.Sự thật, Hà Nội
- Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011),Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
- Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội Đảng XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
- Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn Kiện Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ XII, Nxb Tạp chí Cộng sản, Hà Nội
- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2015), Học viện Chính trị Khu vực I, Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tập bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
- Hồ Chí Minh: Toàn tập,t.6, (2011) Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
- C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập t.19 (1995), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
- C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập t.20 (2002), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
- V.I.Lênin Toàn tập t.30 (1981), Nxb Tiến bộ, Mátxcơva
- V.I.Lênin Toàn tậpt.33 (1976), Nxb Tiến bộ, Mátxcơva
- V.I.Lênin Toàn tập t.39 (1977), Nxb Tiến bộ, Mátxcơva
C NỘI DUNG BÀI GIẢNG
Bước 1: Ổn định lớp (3 phút)
- Kiểm diện sỹ số lớp học;
- Thống nhất một số yêu cầu chung với lớp trong quá trình học tập
Trang 4Bước 2: Kiểm tra bài cũ (7 phút)
Câu hỏi:
Đồng chí hãy trình bày nội dung sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân?
Gợi ý trả lời:
Nội dung sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân gồm 03 nội dung sau:
- Nội dung kinh tế;
- Nội dung chính trị - xã hội;
- Nội dung văn hóa, tư tưởng
Bước 3: Giảng bài mới: (160 phút)
2 XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA - GIAI ĐOẠN ĐẦU CỦA HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA
1.1 Tính tất yếu của sự ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa (60 phút)
* Khẳng định sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là một quá trình lịch sử tự nhiên, là tất yếu khách quan của xã hội loài người:
Một trong những đóng góp to lớn của C.Mác và Ph.Ăngghen là đã xây dựng nên lý luận về hình thái kinh tế - xã hội
Cấu trúc cơ bản của hình thái kinh tế - xã hội bao gồm:
Lực lượng sản xuất là sự thống nhất hữu cơ giữa người lao động với tư liệu sản xuất, trước hết là công cụ lao động để tạo ra một sức sản xuất vật chất nhất định; là nhân tố cơ bản, tất yếu tạo thành nội dung vật chất trong quá trình sản xuất cũng như nền tảng vật chất - kỹ thuật của mỗi hình thái kinh tế - xã hội
Sự phát triển của lực lượng sản xuất quyết định sự hình thành, phát triển và thay thế lẫn nhau của cáchình thái kinh tế - xã hội
Quan hệ sản xuất là mối quan hệ giữa con người với con người trong
quá trình sản xuất vật chất (sản xuất và tái sản xuất xã hội) thể hiện ở quan hệ về mặt sở hữu đối với tư liệu sản xuất; quan hệ trong tổ chức quản lý sản xuất; quan hệ về mặt phân phối sản phẩm sản xuất ra Quan hệ sản xuất tạo thành cơ
sở hạ tầng của xã hội và quyết định mọi quan hệ khác Mỗi hình thái kinh tế - xã
Trang 5hội có một kiểu quan hệ sản xuất đặc trưng cho nó; quan hệ sản xuất là tiêu chuẩn khách quan để phân biệt các chế độ xã hội
Kiến trúc thượng tầng là toàn bộ những quan điểm chính trị, pháp luật,
triết học, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật, v.v cùng với những thiết chế tương ứng như nhà nước, đảng phái, giáo hội, các đoàn thể, v.v được hình thành trên một
cơ sở hạ tầng nhất định; là công cụ bảo vệ và duy trì cơ sở hạ tầng đã sinh ra nó
Bằng việc vận dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử vào xem xét quá trình phát triển của xã hội loài người, các nhà sáng lập ra chủ nghĩa Mác-Lênin đã phân chia lịch sử xã hội loài người làm 5 hình thái kinh tế - xã hội đã, đang và sẽ nảy sinh:
Hình thái kinh tế - xã hội công xã nguyên thủy; Hình thái kinh tế - xã hội chiếm hữu nô lệ; Hình thái kinh tế - xã hội phong kiến; Hình thái kinh tế - xã hội
tư bản chủ nghĩa; Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
* C.Mác và Ph.Ănghen đã luận giải làm rõ sự ra đời của hình thái kinh
tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là tất yếu mang tính quy luật Sự ra đời của hình thái này bị chi phối bởi các quy luật cơ bản sau:
- Thứ nhất, quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.
Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là tất yếu về kinh tế của sự ra đời một hình thái kinh
tế - xã hội cao hơn hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa, nó sẽ tạo ra sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.
=> Phân tích tiến trình vận động phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội:
+ Lịch sử phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội, trong đó phương thức sản xuất giữ vai trò nền tảng
+ Phương thức sản xuất lại là sự thống nhất biện chứng giữa trình độ của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, trong đó lực lượng sản xuất đóng vai trò quyết định
+ Tương ứng với trình độ của lực lượng sản xuất là một quan hệ sản xuất nhất định Khi lực lượng sản xuất phát triển đến trình độ nào đó thì quan hệ sản xuất cũ sẽ không còn phù hợp, gây cản trở cho sự phát triển của lực lượng sản xuất Mâu thuẫn đó sẽ được giải quyết bằng việc phá vỡ quan hệ sản xuất cũ,
Trang 6hình thành quan hệ sản xuất mới tiến bộ, phù hợp kéo theo sự thay đổi của phương thức sản xuất nói riêng và của hình thái kinh tế - xã hội nói chung Một hình thái kinh tế - xã hội mới tiến bộ hơn sẽ ra đời
Ví dụ:
Quá trình phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa cũng đã chứng minh mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong phương thức đó Từ thế kỷ XVI, công trường thủ công tư bản chủ nghĩa đã đạt tới trình độ cao, đại công nghiệp từng bước hình thành và phát triển Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất tư bản chủ nghĩa với quan hệ sản xuất phong kiến đòi hỏi phải được giải quyết bằng cách mạng Các cuộc cách mạng tư sản (tiêu biểu
là Cách mạng tư sản Anh năm 1640, Cách mạng tư sản Pháp năm 1789) đã nổ ra dẫn đến sự ra đời, xác lập và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa ở châu Âu
=> Phân tích sự vận động của những yếu tố bên trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, dẫn tới sự ra đời h ình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa:
+ Về kinh tế: Từ giữa thế kỷ XIX, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa
phát triển cả chiều rộng và chiều sâu, lực lượng sản xuất ngày càng có quy mô lớn, hiện đại, xã hội hóa nhờ hàng loạt phát minh trong các lĩnh vực khoa học,
kỹ thuật đã được ứng dụng rộng rãi vào quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại Tuy nhiên, quan hệ sản xuất thống trị vẫn là quan hệ dựa trên chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa Quan hệ này đã trở thành lực cản lớn đối với lực lượng sản xuất ngày càng phát triển và đạt trình độ xã hội hóa rộng lớn
+ Về xã hội: Mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ
nghĩa, trước hết từ mâu thuẫn kinh tế này đã kéo theo hàng loạt mâu thuẫn khác
về chính trị, xã hội, mà chủ yếu là mâu thuẫn về mặt lợi ích giữa giai cấp tư sản
và giai cấp vô sản dẫn đến đấu tranh giai cấp, mà đỉnh cao là cách mạng xã hội, dẫn tới sự ra đời của một hình thái kinh tế - xã hội cao hơn hình thái kinh tế - xã hội vốn có Đó chính là hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa như C.Mác
và Ph.Ănghen đã luận giải
Như vậy, sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là do
sự vận động của những yếu tố bên trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa,
mà yếu tố quyết định là lực lượng sản xuất
- Thứ hai, quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng
Trang 7=> Chính trị là phản ánh của kinh tế, cơ sở hạ tầng là các quan hệ kinh tế
do lực lượng sản xuất quy định sẽ tác động đến kiến trúc thượng tầng của xã hội
+ Trong xã hội tư bản, kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa mà nòng cốt là nhà nước tư sản luôn luôn bảo vệ và duy trì cơ sở hạ tầng đã sinh
ra nó tức quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa
+ Sự vận động của những yếu tố bên trong cơ sở hạ tầng tư bản chủ nghĩa dẫn tới mâu thuẫn giữa kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng mà đỉnh cao là cách mạng xã hội chủ nghĩa thay thế kiến trúc thượng tầng của
xã hội tư bản bằng kiến trúc thượng tầng của xã hội xã hội chủ nghĩa.
=> Phân tích:
+ Về lý luận: Khi lực lượng sản xuất ngày càng xã hội hóa mâu thuẫn gay gắt với quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa thì kiến trúc thượng tầng của
xã hội tư bản cũng phải bị thay thế bằng cách mạng Cuộc đấu tranh giai cấp
giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản sẽ diễn ra và tiến trình cách mạng sẽ dẫn đến sự ra đời chính quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, thay thế cho nhà nước chỉ đại diện cho lợi ích của giai cấp tư sản, các tập đoàn
tư bản
Cuộc cách mạng vô sản (hay cách mạng xã hội chủ nghĩa) là cuộc cách mạng không ngừng, phải tiến hành qua nhiều nhiệm vụ và phải có sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản - nhân tố chủ quan quyết định nhất để khẳng định
sự xác lập và hoàn thiện của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa trong từng quốc gia, dân tộc
+ Về thực tiễn: Lịch sử đã chứng minh sự thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước Nga (1917) và sau đó là ở nhiều nước khác trên thế giới để làm nảy sinh hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa trong các nước xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, từ năm 1991 đến nay, chế độ xã hội chủ
nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ đã cho thấy những khuyết điểm, sai lầm của các Đảng Cộng sản ở các nước đó Sai lầm khuyết điểm ngay trong kiến trúc thượng tầng (quan điểm tư tưởng chính trị của nhà nước xã hội chủ nghĩa) từng bước xa rời nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin về quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng, thậm chí có một bộ phận lãnh đạo ở các nước vừa nêu đã phản bội cả quan điểm Mác-Lênin, lý tưởng xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa
Trang 8=> Liên hệ việc xây dựng kiến trúc thượng tầng xủa xã hội xã hội chủ nghĩa hiện nay:
Sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu đã cho các đảng cộng sản và công nhân nhiều bài học kinh nghiệm quý giá, trong đó có bài học về xây dựng kiến trúc thượng tầng, xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa phải tuân thủ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin Đó là nhà nước dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đại diện cho lợi ích của đại đa số nhân dân lao động và lôi cuốn nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội Nhà nước xã hội chủ nghĩa phải vận hành theo nguyên tắc tập trung dân chủ, hoàn toàn đối lập với nhà nước tập trung quan liêu, độc tài Đảng Cộng sản phải thật sự trở thành lực lượng lãnh đạo nhà nước và lãnh đạo xã hội
- Thứ ba, quy luật cách mạng là sự nghiệp của quần chúng
+ Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa ra đời và phát triển là kết quả lao động sáng tạo của giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức và các lực lượng lao động khác
+ Sự tham gia tự giác, đóng góp sáng tạo của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, sự quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩa và việc phát huy dân chủ của nhân dân từ Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị
-xã hội trong hệ thống chính trị -xã hội chủ nghĩa là những nhân tố quyết định cho
sự ra đời, tồn tại và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
* Lưu ý:
- Sự thay thế của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa diễn ra không đồng nhất mà phụ thuộc vào điều kiện khách quan, chủ quan của từng quốc gia, dân tộc trong từng thời kỳ lịch sử cụ thể
- Sự thay thế đó không nhất thiết trải qua 5 hình thái kinh tế - xã hội mà
có thể bỏ qua một hình thái kinh tế - xã hội nào đó do những điều kiện khách quan, chủ quan; điều kiện bên trong, bên ngoài chi phối
Ví dụ: Nga, BaLan, Đức (xã hội Công xã nguyên thủy => xã hội phong
kiến); Mỹ (xã hội chiếm hữu nô lệ => xã hội tư bản chủ nghĩa); Mông Cổ (xã hội chiếm hữu nô lệ => Xây dựng hình thái kinh tế - xã hội xã hội chủ nghĩa 26/11/1924); Việt nam, Lào (xã hội phong kiến => Xây dựng hình thái kinh tế
-xã hội -xã hội chủ nghĩa)
* Như vậy:
Trang 9- Với các quy luật vừa nêu tác động cho thấy hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa ra đời là tất yếu khách quan mang tính phổ biến, song đây là quá trình rất lâu dài, đầy khó khăn, phức tạp
- Để hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa trở thành hiện thực trên thế giới đòi hỏi trước hết các đảng cộng sản và đảng công nhân các nước phải luôn kết hợp lý luận với thực tiễn, tổng kết thực tiễn để phát triển, hoàn thiện lý luận, kết hợp “cái phố biến” và “cái đặc thù” trong quan niệm về xã hội xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội phù hợp với đặc điểm lịch sử cụ thể của từng quốc gia, dân tộc
- Xây dựng hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa phải bắt đầu từ xây dựng và hoàn thiện chủ nghĩa xã hội từ các quốc gia, dân tộc Sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu, những thành tựu có ý nghĩa lịch
sử trong việc đổi mới nhận thức về mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của các nước Trung Quốc, Việt Nam, Cu Ba, Lào, v.v cũng đã chứng minh tầm quan trọng của việc kết hợp nguyên lý phổ biến với những đặc điểm riêng vốn có trong từng quốc gia dân tộc để xây dựng và hoàn thiện xã hội xã hội chủ nghĩa
1.2 Hai giai đoạn của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa (25 phút)
- Một là, hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa phát triển qua
2 giai đoạn:
Là một hình thái kinh tế - xã hội tiến bộ, ưu việt hơn bất cứ hình thái kinh
tế - xã hội khác đã có trước đó, hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa phải phát triển qua hai giai đoạn cơ bản C.Mác gọi đó là giai đoạn đầu (hay giai đoạn thấp) và giai đoạn sau (hay giai đoạn cao) của xã hội cộng sản chủ nghĩa
Giai đoạn đầu (hay giai
sản chủ nghĩa
Giai đoạn sau (hay giai đoạn cao) của xã hội cộng
sản chủ nghĩa
Trang 10Sau này, V.I.Lênin đã gọi giai đoạn đầu là chủ nghĩa xã hội (hay xã hội xã hội chủ nghĩa), giai đoạn sau là chủ nghĩa cộng sản (hay xã hội cộng sản chủ nghĩa)
- Hai là, sự giống và khác nhau giữa hai giai đoạn:
+ Sự giống nhau:
Hai giai đoạn phát triển của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa đều có điểm giống nhau về mục tiêu, bản chất của xã hội mới so với xã hội tư
bản Sự giống nhau của hai giai đoạn này là đều dựa trên chế độ sở hữu xã hội
vẻ tư liệu sản xuất chủ yếu từng bước được xác lập và hoàn thiện; về chế độ chính trị là xác lập và hoàn thiện chế độ dân chủ, bảo đảm mọi quyền lực thuộc về nhân dân.
+ Sự khác nhau:
GIAI ĐOẠN
Kinh tế
LLSX của giai đoạn đầu đang từng bước phát triển;
chế độ sở hữu xã hội đang từng bước hình thành và giữ vai trò chi phối, nguyên tắc phân phối ở giai đoạn này là phân phối theo lao động
LLSX phát triển hết sức cao, tạo năng suất lao động cao, của cải vật chất hết sức dồi dào với chất lượng tốt, sở hữu toàn dân sẽ là hình thức phổ biến, nguyên tắc phân phối theo nhu cầu được thực hiện
Chính trị Vẫn còn các giai cấp và nhànước
Sự khác biệt giai cấp không còn
và chức năng xã hội của nhà nước
sẽ có nhiều thay đổi Tự quản xã hội sẽ thay thế nhà nước, sự bình đẳng giữa các dân tộc được củng
cố vững chắc
Xã hội
+ Các nguyên tắc công bằng, bình đẳng mới đạt được ở mức độ tương đối
+ Có sự khác biệt giữa lao động trí óc với lao động chân tay, giữa nông thôn và thành thị
+ Công bằng, bình đẳng, đều được thực hiện đầy đủ và thống nhất trong xã hội
+ Không còn sự khác biệt giữa lao động trí óc với lao động chân tay, giữa nông thôn và thành thị
Sự khác nhau về khoa học của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản là rất rõ ràng, không thể đồng nhất hai giai đoạn đó C.Mác đã chỉ rõ về giai đoạn đầu, giai đoạn thấp của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản: “Cái xã hội mà chúng
ta nói ở đây không phải là một xã hội cộng sản chủ nghĩa đã phát triển trên