ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN CHỮ NÔM- Dùng cho: Đại học Văn học

Thông tin chung về học phần - Tên ngành/khóa đào tạo: Đại học Văn học - Tên học phần: Chữ Nôm - Số tín chỉ học tập: 02 tín chỉ - Học phần: Bắt buộc - Học kỳ: 6 theo sắp xếp của chương tr

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Trang 2

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC

KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI

Bộ môn: Văn học Việt Nam

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Chữ Nôm

Mã học phần 121000

1 Thông tin về giảng viên

- Họ và tên: Vũ Ngọc Định

- Chức danh, học vị : Cử nhân, giảng viên

- Thời gian, địa điểm làm việc: sáng thứ 2 tại phòng 107- Khoa Khoa học

xã hội, tầng I, nhà A5, CSI trường ĐHHĐ, 307 Lê Lai, TP Thanh Hóa

- Địa chỉ liên hệ: 229A, Lê Lai, phường Đông Sơn, TP Thanh Hóa

- Điện thoại: 0983764989

- Email: Vu ngoc229@gmail.com

Các hướng nghiên cứu chính: Chữ Hán, chữ Nôm, Hán văn Việt Nam

Mỵ Thị Quỳnh Lê

- Chức danh, học vị: giảng viên

- Thời gian, địa điểm làm việc: sáng thứ 3 tại phòng 107 Khoa Khoa học

xã hội, tầng I, nhà A5, CSI trường ĐHHĐ, 307 Lê Lai, TP Thanh Hóa

Địa chỉ liên hệ:

Điện thoại: 0988349686

Email:

Các hướng nghiên cứu chính: Chữ Hán, chữ Nôm

2 Thông tin chung về học phần

- Tên ngành/khóa đào tạo: Đại học Văn học

- Tên học phần: Chữ Nôm

- Số tín chỉ học tập: 02 tín chỉ

- Học phần: Bắt buộc

- Học kỳ: 6 (theo sắp xếp của chương trình đào tạo)

- Các học phần tiên quyết: Hán Văn cơ sở

- Các học phần kế tiếp: tùy theo lớp, ngành đào tạo

- Học phần tương đương, học phần thay thế: không

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết 18

Trang 3

- Bộ môn Văn học Việt Nam, phòng 107 Khoa Khoa học xã hội, tầng 1nhà A5 CS1, Trường Đại học Hồng Đức

+ Nâng cao hiểu biết về giá trị của những văn bản chữ Nôm đối với lịch

sử và văn hóa Việt Nam

- Kỹ năng

+ Thuần thục trong việc giải mã văn bản chữ Nôm

+ Nhận biết, phân biệt các hình thức thể loại văn bản chữ Nôm

+ Vận dụng vào việc tìm hiểu quá trình phát triển của tiếng Việt

+ Đọc thông và viết đúng chữ Nôm

- Thái độ

+ Có thái độ nghiêm túc, trung thực, tích cực trong học tập học phần.+ Bồi dưỡng lòng yêu quê hương đất nước, ý thức trân trọng, bảo vệ vàphát huy các giá trị văn hoá, lịch sử truyền thống

4 Tóm tắt nội dung môn học

- Chữ Nôm là môn học nhằm giới thiệu cho sinh viên những kiến thức vềtiến trình phát triển của chữ Nôm thể hiện bằng những văn bản chữ Nôm suốtquá trình lịch sử của dân tộc Thông qua văn bản chữ Nôm tiêu biểu ở nhữnggiai đoạn khác nhau, người học có thể nhận thức đầy đủ diện mạo của chữNôm của từng giai đoạn Sự phong phú, đa dạng của lối viết chữ Nôm trongcác văn bản Nôm thông qua những phương thức cấu trúc chữ Nôm Đặc trưng,

Trang 4

chức năng, phong cách ngôn ngữ,của các thể loại văn học (thơ, phú, truyệnNôm), văn bản hành chính, giao tiếp, giáo dục, học thuật, văn khắc thể hiệnqua văn tự Nôm.

- Văn bản chữ Nôm là đối tượng để sinh viên củng cố về những kiến thức

về chữ Hán đã học ở phần Hán văn cơ sở Mặt khác, cung cấp cho sinh viênnhững hiểu biết về chữ Nôm các lĩnh vực khác nhau như văn học, lịch sử, ngônngữ, các tôn giáo như Nho giáo, Phật giáo Sinh viên sẽ được thực hành đọcnhững văn bản Nôm tiêu biểu của từng thời kì, của từng thể loại, từng lĩnh vựckhác nhau Chính vì vậy học phần Chữ Nôm được chia làm 2 phần:

- Phần 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHỮ NÔM VÀ CẤU TẠO CHỮ NÔM

- Phần 2: THỰC HÀNH ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH VĂN BẢN CHỮ NÔM

5 Nội dung chi tiết môn học

Phần 1

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHỮ NÔM VÀ CẤU TẠO CHỮ NÔM

A Lí thuyết

1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1.1 CHỮ NÔM TRONG NỀN VĂN HỌC CỔ - TRUNG ĐẠI

1.2 NGUYÊN NHÂN SÁNG TÁC CHỮ NÔM

1.3 NGƯỜI VÀ THỜI GIAN SÁNG TÁC

1.4 ĐỊNH NGHĨA CHỮ NÔM

1.5 CẤU TRÚC CHỮ NÔM

1.5.1 Loại vay mượn (Giả tá)

1.5.2 Loại tự tạo (Hình thanh)

1.5.3 Loại Hội ý (Đặc biệt)

1.6 ĐẶC TRƯNG LOẠI HÌNH CỦA CHỮ NÔM

2 CHỮ NÔM ĐƠN MƯỢN NGUYÊN CHỮ HÁN VÀ MƯỢN

NGHĨA CHỮ HÁN

2.1 CHỮ NÔM ĐƠN MƯỢN NGUYÊN CHỮ HÁN – A1

2.2 CHỮ NÔM ĐƠN MƯỢN NGHĨA CHỮ HÁN – A2

3 CHỮ NÔM ĐƠN MƯỢN CHỮ HÁN

3 1 MƯỢN ÂM HÁN VÀ ĐỌC ĐÚNG THEO ÂM CHỮ HÁN – A3

3 2 MƯỢN ÂM HÁN ĐỂ ĐỌC CHỆCH THÀNH ÂM NÔM – A4

4 CHỮ NÔM GHÉP (chữ Nôm tự tạo)

4.1 KHÁI QUÁT CHUNG

Trang 5

4.2 PHƯƠNG PHÁP CẤU TẠO

5 CHỮ NÔM GHÉP

5 1 CHỮ NÔM KẾT HỢP GIỮA BỘ THỦ VÀ CHỮ HÁN – B3

5 2 BẢNG CHUYỂN MƯỢN ÂM HÁN SANG ÂM NÔM

6 CHỮ NÔM GHÉP (tiếp theo)

7 CHỮ NÔM KẾT HỢP NGHĨA

b Thực hành, thảo luận, trao đổi

1 Làm các bài tập: tập đọc - thảo luận – thực hành trong các bài học lýthuyết ở bài 2, 3, 4,5, 6,7

2 Đọc và tìm hiểu các vấn đề về lý luận ở các bài 1,2 ,3,4,5,6,7

c Tự học, tự nghiên cứu.

1 Đọc tài liệu tham khảo theo yêu cầu của GV ở mỗi bài học

2 Làm bài tập theo yêu cầu của GV

Phần 2 THỰC HÀNH ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH VĂN BẢN CHỮ NÔM (tiếp các nội dung bài tập/ thảo luận, thực hành)

8 THƠ CHỮ NÔM NGUYỄN TRÃI

1 Khái quát chung

2 Bài tập củng cố lý thuyết

3 Đặc điểm chung về thể loại

9 THƠ CHỮ NÔM LÊ THÁNH TÔNG

1 Khái quát chung về tác giả, tác phẩm

3 Đặc trưng về cấu tạo chữ Nôm trong bài

10 THƠ CHỮ NÔM NGUYỄN DU

1 Khái quát chung

4 Đặc trưng về cấu tạo chữ Nôm

11 CHINH PHỤ NGÂM (trích) - Đoàn Thị Điểm

Trang 6

4 Đặc trưng về cấu tạo chữ Nôm trong thời kì

12 HÀN NHO PHONG VỊ PHÚ – Nguyễn Công Trứ

4 Đặc trưng về cấu tạo chữ Nôm trong bài

b Thực hành, thảo luận, trao đổi

1 Làm các bài tập: tập đọc - thảo luận – thực hành trong các bài học lýthuyết ở bài 8,9,10,11,12

2 Đọc và tìm hiểu các vấn đề về lý luận ở các bài 8, 9, 10, 11, 12

3 Thống kê các kiểu cấu tạo chữ Nôm của từng bài tập thảo luận, thực hành trong từng nội dung Sau đó đưa ra nhận xét, kết luận

4 So sánh sự khác nhau, sự biến đổi, diễn tiến và phát triển trong phươngpháp cấu tạo Chữ Nôm ở từng giai đoạn

5 Viết lại bằng chữ Nôm các bài tập cho sẵn

c Tự học, tự nghiên cứu.

1 Đọc tài liệu tham khảo theo yêu cầu của GV mỗi bài học

2 Làm bài tập theo yêu cầu của GV

6 Học liệu

6.1 Học liệu bắt buộc

1 Lê Anh Tuấn Giáo trình chữ Nôm, Nxb Đại học Trung học chuyên

nghiệp.1990

2 Lê Anh Tuấn Chữ Nôm thực hành, Nxb ĐHQG HN, 2003

2 Học liệu tham khảo

1 Đinh Trọng Thanh (chủ biên), Giáo trình Hán Nôm (phần chữ Nôm),

Nxb Đại học giáo dục chuyên nghiệp, Hà Nội 1990

2 Đặng Đức Siêu Ngữ Văn Hán Nôm tập 1,2, Nxb GD 1995

3 Thiều Chửu Hán Việt từ điển (phần tra chữ Hán) Nxb TP HCM

1996

4 Nhóm Hán Nôm trường ĐHHĐ, Tài liệu hướng dẫn học tập Chữ Nôm (Lưu hành nội bộ) 2010

Trang 7

6.2 Học liệu tham khảo phụ

1 Đoàn Thị Điểm Văn Bình Tôn Thất Lương (dịch và chú thích) Chinh

phụ ngâm khúc, Nxb Tân Việt 1952.

2 Nguyễn Tài Cẩn Nguồn gốc và quá trình hình thành cách đọc Hán

Việt, Nxb KHXH Hà Nội 1979

3 Đinh Gia Khánh Chữ Nôm và văn học chữ Nôm, Giáo trình văn học

cổ Tủ sách Đại học Tổng hợp 1983

4 Nguyễn Thạch Giang Thơ quốc âm Nguyễn Du NxbGD 1996.

5 Hoàng Xuân Nguyễn Trãi thơ và đời, Nxb Văn học 1997

Bàitập/thảoluận

Thựchành

Khác(ĐD,thực tế)

Tự học,

tự NC

Tư vấncủa gv KT –ĐGNội dung 1:

Trang 9

7.2 Lịch trình cụ thể cho từng nội dung

7.2.1 Nội dung 1, tuần thứ 1,2: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHỮ NÔM VÀ CẤU TẠO CHỮ NÔM

Trang 10

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thờigian, địa

điểm

Nội dung chính Mục tiêu cụ thể Yêu cầu sinh

viên chuẩn bị Ghichú

Lý thuyết Trên lớp

(4 tiết)

1 CHỮ NÔM TRONG NỀN VĂN HỌC CỔ - TRUNG ĐẠI.

2 NGUYÊN NHÂN SÁNG TÁC CHỮ NÔM.

3 NGƯỜI VÀ THỜI GIAN SÁNG TÁC

4 CẤU TRÚC CHỮ NÔM

5 ĐẶC TRƯNG LOẠI HÌNH CỦA CHỮ NÔM

Hiểu được:

1 Vai trò của chữNôm đối với nền vănhọc viết qua các thờikỳ

2 Nguyên nhân sángtạo ra cách viết chữNôm

3 Sự ra đời, tác giảcủa chữ Nôm

4 Cấu trúc, các đặctrưng của chữ Nôm

Đọc tài liệu :

1 Ngữ vănHán Nôm, tập

1, tr 26 – 33

2, tr 11- 23

3 Chữ Nôm,nguồn gốc –cấu tạo – diễnbiến, tr 40 –53

Bài

tập/thảo

luận

Trên lớp(2 tiết)

1.Vai trò của chữNôm trong việc ghi

âm Việt và tiếngnói của người Việt

2 Đặc trưng loạihình của chữ Nôm

- Tính thiết thực vàgiá trị của chữ Nôm

- Hiểu rõ hơn vềphương pháp cấutạo, cấu thành củachữ Nôm

Chuẩn bị các câu hỏicuối bài

Các tài liệu thamkhảo phụ

Đọc các tài liệutheo hướng dẫn

KT - ĐG Trên lớp Kiểm tra sự chuẩnbị tài liệu học tập

của SV

SV có đầy đủ tàiliệu, giáo trình phục

Chuẩn bị c©u hỏi

7.2.2 Nội dung 2, tuần thứ 3: CHỮ NÔM ĐƠN MƯỢN NGUYÊN

CHỮ HÁN VÀ MƯỢN NGHĨA CHỮ HÁN

Hình thức

tổ chức gian, địaThời Nội dung chính Mục tiêu cụ thể viên chuẩn bịYêu cầu sinh Ghichú

Trang 11

dạy học điểm

Lý thuyết Trên lớp(2 tiết)

1 CHỮ NÔM ĐƠN MƯỢN NGUYÊN CHỮ HÁN – A1.

2 CHỮ NÔM ĐƠN MƯỢN NGHĨA CHỮ HÁN – A2

- 2.1 Đọc theo âm Tiền Hán Việt

- 2.2 Đọc theo nghĩa của chữ Hán.

3 CHỮ NÔM VIẾT TẮT

Nắm vững:

- Nguyên tắc mượnnguyên chữ Hán đểlàm chữ Nôm

- Nguyên tắc mượnchữ Hán để làmchữ Nôm A2

- Điều kiện và tiêuchí để sử dụng chữNôm mượn nghĩa

Đọc tài liệu:

1 Ngữ văn Hán Nôm, tập

2, tr 25- 31.

2 Chữ Nôm, nguồn gốc – cấu tạo – diễn biến, tr 65 – 84.

3 Giáo trình chữ Nôm, tr 9 – 13.

4 Tài liệu hướng dẫn học tập, tr 24 – 28

- Cách đọc chữ Nôm A2.1 và A2.2 có gì khác nhau và cần lưu

Chuẩn bị cáccâu hỏi cuốibài

và 2

- Thống kê sốlượng và tính %của từng kiểu cấutạo

- Giải mã, nhậndiện chữ Nôm qua

đó củng cố vữngchắc lý thuyết

- Tiến hành so sánh

để hiểu rõ về sựdiễn, tiến phát triễncủa chữ Nôm

Theo sự phân công

Tự học Thư viện Tra cứu tài liệuphục vụ môn học - Các tài liệu thamkhảo mở rộng kiến

thức

Đọc các tàiliệu theohướng dẫn

KT - ĐG Trên lớp Kiểm tra sự chuẩnbị bài tập của SV SV có đầy đủ tàibài tập theo yêu

Trang 12

dạy học điểm bị

(2 tiết)

1.MƯỢN ÂMHÁN VÀ ĐỌCĐÚNG THEO ÂMCHỮ HÁN – A3

2 MƯỢN ÂMHÁN ĐỂ ĐỌCCHỆCH THÀNH

ÂM NÔM – A4

Nắm vững:

- Thế nào là chữNôm đơn mượnâm

- Nguyên tắc mượnnguyên âm của chữHán

- Nguyên tắc mượn

âm của chữ Hán đểđọc chệc

1 Ngữ văn Hán Nôm, tập 2, tr 25- 31.

2 Giáo trình chữ Nôm, tr

9 – 13.

3 Tài liệu hướng dẫn học tập, tr.

- Sự biến đổi về thanh điệu diến ra như thế nào.

- Sự khác biệt trong cấu tạo của chữ Nôm loại A2 và A3.

- Ưu, khuyết điểm của chữ Nôm A3,4

- Nắm vững quy luật biến đổi âm đọc.

- Phân biệt một cách

rõ ràng hai kiểu cấu tạo chữ Nôm này.

- Nắm vững lý thuyết cấu tạo để tiến hành đọc các bài tập thực hành

Theo sự phân côngKhác

Tự học/tự

NC Thư viện Tra cứu tài liệu phụcvụ môn học

- Những tài liệu chính cần phải có và các tài liệu tham khảo phụ.

Đọc các tài liệu theo hướng dẫn

KT - ĐG Trên lớp Kiểm tra lấy điểmquá trình bài 1 Đánh giá những kiếnthức người học tiếp

thu được sau 4 tuần.

Tư vấn VPK Phương pháp học tậphiệu quả môn học.

- Hướng dẫn sinh viên tự học; phương pháp học tập đạt kết quả cao

7.2.4 Nội dung 4, tuần thứ 5: CHỮ NÔM GHÉP MƯỢN

ÂM HÁN

Trang 13

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thờigian, địa

điểm

Nội dung chính Mục tiêu cụ thể Yêu cầu sinhviên chuẩn

bị

Ghichú

(2 tiết)

1 KHÁI QUÁTCHUNG

2 PHƯƠNGPHÁP CẤUTẠO

2.1 Chữ Nôm

có ký hiệu (dấu)phụ - B1

2.2 Chữ Nôm ghép âm đọc –

B2.

Hiểu được:

- Phương pháp cấu tạo của kiểu chữ Nôm ghép.

- Nguyên tắc ghép

âm, mượn âm Hán để tạo nên âm đọc kiểu chữ Nôm cổ B2

- Cách mượn âm Hán

để tạo nên kiểu cấu tạo B1

- Cách bố trí bộ phận chỉnh âm đọc trong kiểu cấu tạo B1

Đọc tài liệu tham khảo:

1 Ngữ văn Hán Nôm, tập 2, tr 25- 31.

2 Giáo trình chữ Nôm, tr

13 - 18.

3 Tài liệu hướng dẫn học tập, tr.

- Tại sao nói chữ Nôm kiểu B1, B2 là kiểu chữ Nôm độc đáo, sáng tạo chỉ có

ở riêng người Việt

- Nắm vững vềnguyên tắc cấu tạocủa 2 kiểu chữ Nôm Chuẩn bị các

câu hỏi cuốibài

Thực

hành Trên lớp(1 tiết)

- Bài tập 1: Sửdụng phù hợp các

ký hiệu phụ đểlàm bài tập

- Bài tập 2: Đọc

và phân tích cấutạo chữ Nôm

- Củng cố kiến thức

đã học ở phần lýthuyết

- Biết vận dụng lýthuyết để làm bàitập

Khác

Tự học/

tự NC Thư viện Tra cứu tài liệuphục vụ môn học

- Những tài liệuchính cần phải có

- Các tài liệu thamkhảo phụ, mở rộngkiến thức

theo hướngdẫn

KT - ĐG Trên lớp Kiểm tra sự chuẩnbị bài tập của SV SV có chuẩn bị đầyđủ bài tập theo yêu

cầu

7.2.5 Nội dung 5, tuần thứ 6: CHỮ NÔM GHÉP

Trang 14

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thờigian, địa

điểm

Lý thuyết

Trên lớp

(2 tiết)

1 CHỮ NÔMKẾT HỢP GIỮA

BỘ THỦ VÀCHỮ HÁN – B3

- Loại liên tưởng theo vùng nghĩa

- Loại liên tưởng

2 Tính chất biểu ýcủa bộ phận biểu ý

và tính chất biểu

âm của bộ chỉ âm

4 Cách mượn âm,biến âm, chỉnh âm

từ âm Hán sang âmNôm

Đọc tài liệutham khảo:

2, tr 31 - 33

2 Giáo trìnhchữ Nôm, tr 9– 13

3 Tài liệuhướng dẫnhọc tập, tr 33

- Ưu, khuyết điểm của chữ Nôm trong kiểu cấu tạo này

- Nắm vững quy luật biến đổi âm đọc

- Bài tập 2: Viết lạibằng chữ Nôm

- Củng cố kiến thức

đã học

- Biết vận dụng lýthuyết để làm bàitập

Tự học/tự

NC Thư viện Tra cứu tài liệuphục vụ môn học

và các tài liệu thamkhảo phụ

KT - ĐG Trên lớp Kiểm tra sự chuẩnbị bài tập của SV SV có chuẩn bị đầyđủ bài tập theo yêu

cầu

Trang 15

7.2.6 Nội dung 6, tuần thứ 7: CHỮ NÔM GHÉP (tiếp theo)

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thờigian, địa

điểm

Lý thuyết Trên lớp(2 tiết)

- KẾT HỢPGIỮA CHỮ

GIẢN VÀ CHỮHÁN – B4

+Chữ Hán đơngiản làm bộ phậnbiểu ý kết hợpvới chữ Hán kháclàm bộ phận biểu

âm

- Hiểu được:

1 Nguyên tắc cấutạo của chữ Nômloại B4

2 Tính chất biểu ýcủa bộ phận biểu

và tính chất biểu

âm của bộ phận chỉâm

2, tr 25- 31

2 Giáo trìnhchữ Nôm, tr 9– 13

3 Tài liệuhướng dẫnhọc tập, tr 38– 40

- Chữ Hán chỉ ý vàbiểu âm có vai trònhư thế nào

- Ưu, khuyết điểmcủa chữ Nôm B4

- Nắm vữngnguyên tắc cấu tạo

- Nắm vữngnguyên tắc biểu ý

và cách đọc củachữ Nôm loại này

Biết vận dụng lýthuyết vào làm bàitập Theo sự phân côngKhác

Tự học/tự

NC Thư viện Tra cứu tài liệuphục vụ môn học

- Các tài liệu thamkhảo phụ

KT - ĐG Trên lớp Kiểm tra giữa kỳ

Đánh giá nhữngkiến thức ngườihọc đã tiếp thutrong 7 tuần

Tư vấn VPK Phương pháp học tậphiệu quả môn học.

Hướng dẫn tự học để

có được phương pháp học tập đạt kết quả cao

Trang 16

7.2.7 Nội dung 7, tuần thứ 8: CHỮ NÔM KẾT HỢP NGHĨA

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thờigian, địa

điểm

+ Kết hợp 2 từ khácnhau nhằm biểu thịnghĩa liên tưởnghoặc biểu thị nghĩagiải thích

- Giúp sv nắmđược:

1 Nguyên tắccấu tạo của chữNôm loại Hội ý

2 Tính chấtbiểu ý của bộphận biểu ý

3 Cách kết hợpnghĩa của bộphận biểu ý

1 Tài liệutham khảogiống nhưhướng dẫn ởnội dung 6

2 Tài liệuhướng dẫn họctập, tr 40 –41

- Sự khác nhau giữachữ Nôm loại B vàchữ Hội ý

- Hiểu rõ vềnguyên tắc cấutạo

- Các đặc trưngtrong cách hợpnghĩa

Chuẩn bị cáccâu hỏi cuối bài

- Cũng cố vàvận dụng lýthuyết trong khilàm bài tập

- Các tài liệutham khảo phụ

Đọc các tàiliệu theo hướngdẫn

Khác

KT - ĐG Trên lớp Kiểm tra sự chuẩnbị bài tập của SV

Người học đảmbảo đã ôn tậpbài cũ và chuẩn

bị bài mới

Theo hướng dẫn

Định dạng
Số trang	25
Dung lượng	378,5 KB