“Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phụ đạo học sinh yếu kém môn hóa học lớp 8 ở Trường PTDTBT THCS Mù Cả ”.

“Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phụ đạo học sinh yếu kém môn hóa học lớp 8 ở Trường PTDTBT THCS Mù Cả ”. đã được áp dụng tại đơn vị trường đem lại hiệu quả cao trong công tác dạy và học. Học sinh hứng thú và hiểu bài hơn. Giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, công sức trong giảng dạy

THUYẾT MINH SÁNG KIẾN

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến: “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phụ đạo học

sinh yếu kém môn hóa học lớp 8 ở Trường PTDTBT THCS Mù Cả ”.

2 Tên tác giả:

Họ và tên: Phạm Hồng Sơn.

Năm sinh: 13/07/1991

Nơi thường trú: Xã Mù Cả - Huyện Mường Tè - Tỉnh Lai Châu

Trình độ chuyên môn: Cao đẳng Hóa

Chức vụ công tác: Giáo viên giảng dạy

Đơn vị công tác : Trường PTDTBT - THCS Mù Cả

Số điện thoại: …

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác chuyên môn.

4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 28/12/2017 – 28/12/2018.

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường PTDTBT - THCS Mù Cả

Địa chỉ: Xã Mù Cả - Huyện Mường Tè - Tỉnh Lai Châu

Số điện thoại: 0986013791

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến

1.1 Sự cần thiết

Việc phụ đạo kiến thức cho học sinh yếu kém là một trong những vấn đềrất quan trọng, cấp bách, cần thiết và không thể thiếu trong mỗi môn học ở cáccấp học nói chung và cấp THCS nói riêng Nhất là trong cuộc vận động Haikhông, đòi hỏi giáo viên và học sinh phải dạy thực chất và học thực chất Songsong với vấn đề trên học sinh phải nhanh chóng tiếp cận được phương pháp dạyhọc mới đang được triển khai, hiện hành: “ học sinh học theo hướng tích cực:độc lập, chủ động, nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo… để lĩnh hội, vận dụng kiếnthức” Đối với các em học sinh lớp 8, môn hóa học là bộ môn còn mới mẻ và xa

lạ, vì thế tình trạng học sinh chưa hiểu bài, chưa nắm bắt được hết kiến thứctrong giờ học chính khóa vẫn thường xuyên xảy ra Vì thế việc phụ đạo mônHóa học cho các em học sinh lớp 8 là rất cần thiết và cấp bách Bởi nó không chỉtạo thành nền móng kiến thức vững chắc cho chương trình học bộ môn hóa học

ở lớp 8 mà còn cho các chương trình học ở các lớp lớn hơn Chính vì sự quantrọng và cần thiết như trên với kinh nghiệm của bản thân và qua quá trình

nghiên cứu tài liệu, tôi xin mạnh dạn đề xuất sáng kiến: “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phụ đạo học sinh yếu kém môn hóa học lớp 8 ở Trường PTDTBT THCS Mù Cả ”.

1.2 Mục đích của sáng kiến

Giải pháp phụ đạo kiến thức cho học sinh yếu kém bộ môn Hóa có mụcđích nhằm giúp cho học sinh củng cố lại nội dung kiến thức đã tìm hiểu mộtcách chính xác mà trong giờ học vì một lí do nào đó các em chưa nắm bắt được.Học sinh khi đã tiếp thu, vận dụng được kiến thức bài học sẽ hình thành sựhứng thú, say mê với môn học từ đó xác định cho mình kế hoạch học tập,phương pháp tự học, tự nghiên cứu, có tính độc lập cao trong tư duy nhận thức

sẽ thúc đẩy học sinh học tập tiến bộ… Trên cơ sở đó giáo viên đề xuất thêmmột số kiến nghị sư phạm nhằm thực hiện tốt hơn nữa nội dung giáo dục toàndiện học sinh và hướng nghiệp cho học sinh

Tôi nghiên cứu và hoàn thành giải pháp này bằng phương pháp chủ yếu lànghiên cứu đánh giá thông qua kết quả các bài kiểm tra của học sinh kết hợp vớimột số phương pháp khác như: kiểm tra thường xuyên, trò truyện, điều tra…Công cụ đánh giá chính của tôi là tính tỉ lệ học sinh hiểu bài thông qua quá trìnhhọc sinh xây dựng bài học và vận dụng kiến thức ở chính tiết học đó Từ đó sànglọc học sinh thành nhiều cấp độ nhận thức và nắm bắt được cụ thể các học sinhyếu kém bộ môn này.

2 Phạm vi, triển khai thực hiện

- Phạm vi:

Phạm vi của chuyên đề này là muốn trao đổi với giáo viên cùng chuyênmôn về vấn đề nâng cao chất lượng phụ đạo học sinh yếu kém môn hóa trườngPTDTBT-THCS Mù Cả, từ đó giúp học sinh nâng cao tỉ lệ chuyên cần trong họctập, đi học đầy đủ hơn, hứng thú với việc tới lớp, tới trường từ đó nâng cao chấtlượng giáo dục môn hóa nói riêng và tất cả các bộ môn khác nói chung, và cóthể nhân ra rộng rãi ở các trường trên địa bàn huyện, tỉnh, những vùng khó khăn

Nhà trường luôn tạo điều kiện mọi mặt cho các giáo viên trau dồi kiếnthức, học hỏi phương pháp nhằm nâng cao tay nghề (như thảo luận theo nhóm,

dự giờ thăm lớp, tổ chức các đợt thao giảng…)

Mặt khác giáo viên luôn có sự chuẩn bị chu đáo trước giờ lên lớp: soạngiáo án, chuẩn bị nội dung bảng phụ, phiếu học tập và các thí nghiệm

Tài liệu tham khảo trong nhà trường được quan tâm nhiều hơn, mỗi nămđều mua bổ xung thêm, đồ dùng dạy học tương đối đầy đủ không phải học

“chay” như trước, từ đó làm cho bộ môn hóa học không còn trừu tượng như mọingười vẫn quan niệm Hơn thế nữa giáo viên tự tìm tòi, nghiên cứu làm ra một

số đồ dùng dạy học thiết thực làm cho tiết học sinh động hơn

Đa số học sinh nhận thức được môn hóa học rất quan trọng và có tính thực

tế cao, nhiều em có biểu hiện hứng thú học tập bộ môn, chuẩn bị bài khôngnhững tốt mà còn rất sôi nổi trong tiết học, một số học sinh còn tỏ ra yêu thíchmôn học hơn, vì vậy chất lượng môn học ngày càng được nâng cao

- Khó khăn

Bề dày kinh nghiệm của giáo viên chưa nhiều, giáo viên cùng chuyên môntrong trường không có, tổ chức thảo luận trao đổi với giáo viên cùng chuyênmôn trong huyện còn ít, việc dự giờ thăm lớp còn rất hạn chế dẫn đến việc nângcao phương pháp giảng dạy còn ở mức độ chưa cao

Hơn nữa trong một bài dạy giáo viên phải thiết kế giáo án áp dụng cho cácđối tượng học sinh (Yếu, Trung bình, Khá, Giỏi) nên thường hay bị động về thờigian Giáo viên không thể chỉ chú trọng vào các em yếu kém trên lớp mà cònphải mở rộng kiến thức nâng cao cho những học sinh khá giỏi trong lớp

Nhà trường chưa có phòng thí nghiệm, một số hóa chất đã hết nên dù giáoviên chuẩn bị bài mới kĩ càng nhưng một số thí nghiệm hiệu quả vẫn chưa cao Nhà trường chưa có phòng thư viện nên việc yêu cầu học sinh tham khảonghiên cứu thêm tài liệu…chưa thực hiện được

Đa số kinh tế gia đình của các em còn nghèo khó nên các em thườngxuyên phải phụ giúp kinh tế cho gia đình dẫn tới thời gian học ở nhà rất ít

Hầu hết học sinh là con em dân tộc thiểu số Hà Nhì nên khả năng nhậnthức, khả năng tiếp thu còn hạn chế, ngôn ngữ bất đồng, phong tục tập quánkhác biệt nên hiệu quả trong việc dạy và học còn chưa cao

Mặt khác, do học sinh vẫn còn chịu ảnh hưởng của cách truyền thụ trướcđây cho nên một số học sinh ỷ lại, lười suy nghĩ, trong giờ học lơ là không tậpchung, không học bài và làm bài trước khi đến lớp… làm kiến thức bị thiếu hụtmất dần lâu dần tỏ ra sợ học, chán học từ đó bị hổng về kiến thức Chính vì thếmuốn nâng cao chất lượng giáo dục đòi hỏi giáo viên phải thật sự tâm huyết với

nghề, có lương tâm nhà giáo, từ đó có sáng tạo, chuẩn bị thật công phu, cẩnthận, phải nghiên cứu bài tìm ra các phương pháp phù hợp, các hình thức tổchức sinh động, chuẩn bị bài có tính logic, nghi vấn và kích thích học sinh cóhứng thú tìm tòi kiến thức mới bổ xung lại kiến thức cho học sinh.

3.2 Các giải pháp cũ

Giải pháp 1: Giáo viên thường xuyên yêu cầu học sinh về nhà làm bài tập

trong sách giáo khoa sau mỗi giờ học chính khóa.

Ví dụ sau Tiết 26: Bài 18: Mol Giáo viên yêu cầu học sinh về nhà làm bài tập 1,2,3/ 65 Sgk

Ưu điểm: phát huy tính độc lập, tự giác trong học tập của học sinh, giúp

học sinh tự rèn luyện tư duy, sáng tạo của mình Đồng thời rèn kĩ năng trình bày,giải bài tập cho học sinh

Nhược điểm: Tuy nhiên, giải pháp này vẫn còn nhiều điểm hạn chế nhất

định Một số bài tập vận dụng cao như bài tập 3 nhiều em học sinh trung bình, yếu không làm được Một số em do chưa nắm rõ được phương thức làm bài tập nên thường làm sai hoặc không làm Đặc biệt một vài học sinh còn lười học, tính

tự giác chưa cao, hoặc có em còn phụ giúp bố mẹ làm việc dẫn đến tình trạng

không làm bài tập về nhà và hệ quả là hổng kiến thức hoặc kiến thức khắc ghi chưa sâu.

Giải pháp 2: Giáo viên phát động phong trào: “ Nhóm bạn cùng tiến”

Giáo viên sẽ lựa chọn 3 - 4 bạn ngoại trú ở gần nhà nhau lập thành 1 nhóm, 3 -

4 bạn nội trú ở cùng phòng sẽ lập thành 1 nhóm, yêu cầu các nhóm hằng tuần học nhóm 2 buổi/ tuần vào trước hôm có tiết Hóa.

Ưu điểm: của giải pháp này là mang lại cho học sinh tính đoàn kết, giúp

đỡ lẫn nhau, cùng nhau tiến bộ trong học tập Đồng thời giúp các em phần nào

khắc phục những kiến thức chưa kịp nắm bắt được trong giờ chính khóa

Hạn chế: Do địa bàn xã chủ yếu là đồi núi nên việc học sinh ngoại trú di

chuyển giữa nhà này với nhà kia còn khó khăn Nhiều em nam còn mải chơi, không tự giác tham gia học nhóm Dẫn đến tình trạng các nhóm hoạt động không thường xuyên hoặc không hoạt động Làm cho hiệu quả của phong trào“ Nhóm bạn cùng tiến” chưa cao

Giải pháp 3: Đầu tiết, giáo viên kiểm tra bài tập của từng học sinh.

Ưu điểm: Giáo viên kết hợp kiểm tra bài cũ với kiểm tra vở bài tập của

học sinh sẽ giúp giáo viên nắm bắt được thực trạng học của học sinh, giúp giáo viên kiểm soát được những em nào chăm làm bài tập, những em nào lười làm bài tập Từ đó đưa ra các phương pháp điều chỉnh cho phù hợp

Nhược điểm: Giải pháp này có một số nhược điểm đó là nhiều em học

sinh làm bài tập chống đối, hoặc mượn vở của những bạn làm rồi để chép Nên khi được giáo viên gọi lên bảng làm bài tập học sinh không biết làm, hoặc làm sai Lâu dần học sinh hình thành tính ỷ nại vào người khác, kiến thức ngày càng mai một, giáo viên không thể phát huy tính độc lập, sáng tạo cho học sinh Đồngthời giáo viên sẽ bị động về thời gian, có thể dẫn đến tình trạng “ Cháy giáo án” của tiết học đó

3.3 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

3.3.1 Tính mới

Để giúp học sinh vá lại lỗ hổng kiến thức, bắt kịp kiến thức trên lớp và cóhứng thú học tập bộ môn hóa học, đặc biệt là giáo dục học sinh trở thành conngười hiện đại toàn diện theo yêu cầu xã hội hiện nay: có tính độc lập, tự chủ, tựgiác cao trong nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo học hỏi để tiếp thu kịp kiến thức củabài mới nhẹ nhàng nhưng có hiệu quả cao

Giáo viên sẽ rút ngắn được thời gian giảng giải cho đối tượng học sinh yếukém bộ môn trong tiết học, có nhiều điều kiện để mở rộng nâng cao kiến thức,liên hệ với thực tiễn cho học sinh Đồng thời tạo được sự say mê, sáng tạo trongcông việc dạy học của mình

3.3.2 Hệ thống giải pháp

Qua quá trình giảng dạy thực tế và thực hiện phương pháp dạy học mới kếthợp với các phương pháp hiện hành tôi thấy rằng hoạt động dạy phụ đạo họcsinh yếu kém là rất quan trọng và không thể thiếu trong các môn học, giúp họcsinh chuẩn bị tốt kiến thức bắt kịp các bạn trong lớp tích cực xây dựng bài mới,tiết học trở lên sôi nổi, rất nhẹ nhàng cho giáo viên và đem lại chất lượng dạy vàhọc cao Dựa trên những ưu nhược điểm của giải pháp cũ đã thực hiện tôi mạnhdạn đưa ra một ra một số giải pháp vừa mang tính kế thừa các giải pháp cũ vàvừa là một số giải pháp mới

Giải pháp 1: Lên danh sách học sinh yếu và tập trung thành lớp học phụ

đạo vào buổi chiều thứ 7 hằng tuần.

Cách thực hiện: Đây là một trong những giải pháp mà theo tôi là hết sức

quan trọng, nó quyết định tới chất lượng giáo dục môn hóa học 8 Qua quá trìnhgiảng dạy, giáo viên sẽ nắm bắt và phân loại học sinh khối 8, lên danh sáchnhững học sinh yếu – kém môn hóa Sau đó tập trung lại thành lớp học phụ đạovào chiều thứ 7 hằng tuần Giáo viên sẽ xác định những kiến thức mà học sinhđang bị hổng, sau đó xây dựng kế hoạch hoạt động trong tiết dạy phụ đạo và cácbài tập củng cố

Đánh giá giải pháp

+ Giáo viên bù đắp được các kiến thức bị hổng cho học sinh tạo nền tảng

vững chắc cho các tiết dạy sau này

+ Học sinh hiểu được bài nên rất hào hứng trong việc làm bài tập củng cố

và xây dựng bài trong các tiết học chính khóa

Giải pháp 2: Cho học sinh làm bài kiểm tra trắc nghiệm cuối buổi phụ

đạo để đánh giá ngay kiến thức của học sinh vừa nắm bắt.

Cách thực hiện: Sau tiết dạy phụ đạo, giáo viên sẽ giao bài tập trắc

nghiệm củng cố kiến thức cho tiết dạy đó để học sinh làm Giáo viên sẽ chấmbài ngẫu nhiên của 5 em học sinh để nắm bắt tình hình tiếp thu kiến thứccủa các em

Ví dụ: Sau Tiết 22: Bài 16: Phương trình hóa học ( tiết 1), giáo viên sẽgiao 1 số bài tập trắc nghiệm cho học sinh nhằm củng cố lại cách lập phươngtrình cho học sinh:

a Cho sơ đồ: Fe + HCl FeCl2 + H2

Theo em đâu là cách cân bằng PTHH đúng:

+ Đa số các em thường là đối tượng học sinh yếu nên tư duy logic khôngcao Vì thế với dạng bài tập trắc nghiệm có sẵn đáp án nên sẽ rất dễ dàng chohọc sinh định hướng cách làm từ đó khắc sâu các kiến thức cơ bản một cách đơngiản và nhanh nhất

Giải pháp 3: Giáo viên phát động phong trào “ Đôi bạn cùng tiến” bạn

khá giúp đỡ bạn yếu.

Cách thực hiện: Giải pháp này thực hiện dựa trên giải pháp cũ nhưng giáo

viên sẽ điều chỉnh một số chỗ Ví dụ: giáo viên sẽ phân loại học sinh thành mứcgiỏi – khá – trung bình – yếu Cứ 1 bạn giỏi ( làm nhóm trưởng) kèm cặp 1 bạnyếu, 1 bạn khá ( làm nhóm trưởng) kèm cặp 1 bạn trung bình Sau mỗi buổi họcphụ đạo, giáo viên sẽ lựa chọn 1 số bài tập dạng dễ nhằm củng cố kiến thức chohọc sinh, và sẽ yêu cầu các nhóm làm vào 14h00-15h30 chủ nhật hằng tuần.Đồng thời phát động phong trào thi đua, động viên khuyến khích các em cùnggiúp đỡ nhau Nếu đôi bạn nào đạt kết quả cao sẽ có phần thưởng

Đánh giá giải pháp

+ Các nhóm hoạt động rất tích cực, kiến thức của các em trung bình – yếu

đã được cải thiện rõ rệt do các em đã tự vá lỗ hổng kiến thức cho nhau, giải phápnày đã mang lại kết quả cao hơn nhiều so với giải pháp cũ

+ Học sinh hứng thú hơn, mạnh dạn hơn, bởi những chỗ khó hiểu thắcmắc các em đã được các bạn khá – giỏi giải đáp cặn kẽ, dễ hiểu

Giải pháp 4: Nhóm trưởng của các nhóm kiểm tra bài tập về nhà, báo

cáo lại cho giáo viên tình hình học tập của các bạn trong nhóm.

Cách thực hiện: Giáo viên sẽ phân lớp thành 3 nhóm, lựa chọn 1 em khá –

giỏi làm nhóm trưởng Nhóm trưởng có nhiệm vụ kiểm tra bài tập về nhà củacác thành viên trong nhóm Sau đó báo cáo lại tình hình cho giáo viên

Đánh giá giải pháp

+ Đối với giải pháp này tôi thấy việc kiểm tra bài tập của học sinh đượcsát sao hơn, giáo viên có thể nắm bắt rõ tình hình làm bài tập về nhà của họcsinh mà không bị ảnh hưởng đến thời gian của tiết dạy mới Đồng thời giáo viêncòn có thời gian để tìm hiểu nguyên nhân và chấn chỉnh lại các trường hợpkhông làm bài tập về nhà

+ Học sinh có ý thức tự giác làm bài cao hơn, từ đó kiến thức của các emđược củng cố sâu hơn

4 Hiệu quả do sáng kiến đem lại

Qua quá trình giảng dạy thực nghiệm với sáng kiến tại trường PTDTBT –THCS Mù Cả, kết hợp với qua các bài kiểm tra và bài tập về nhà tôi thấy đượcnhững tính ưu việt của giải pháp mà mình thực hiện thu được những kết quả rấtkhả quan như sau:

4.1 Hiệu quả về mặt kĩ thuật

Về kiến thức:

Những phần kiến thức mà các em bị hổng trong tiết học chính khóa đãđược bù đắp hết, tạo thành nền tảng kiến thức vững chắc cho các tiết học saunày Giúp cho các em không còn tâm lý sợ môn hóa nữa, nhiều học sinh tỏ ra

yêu thích môn học này, trong các tiết học chính khóa các em rất sôi nổi, hăngsay phát biểu và luôn hoàn thành tốt những nội dung mà giáo viên đưa ra.

Việc điều khiển các hoạt động của giáo viên trên lớp rất nhẹ nhàng nhưnglại rất hiệu quả, giáo viên có thoải mái thời gian liên hệ thực tế kiến thức bài học

và nâng cao kiến thức cho học sinh khá giỏi

Về kĩ năng:

Học sinh hình thành kĩ năng giải bài tập qua các bài tập trắc nghiệm, đồngthời khắc sâu được các bước, trình tự giải bài tập tạo thành tiền đề để học sinh giải một số bài tập ở dạng vận dụng cao sau này

4.2 Hiệu quả về mặt kinh tế

Đề tài được đưa ra sẽ giúp đội ngũ giáo viên có được những giải pháp hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng giáo dục của mình, tiết kiệm được nhiều thời gian, công sức, không cần nhiều tổ chức thảo luận trao đổi, dự giờ thăm lớp với các giáo viên cùng chuyên môn trong huyện từ đó tiết kiệm chi phícho giáo viên, cho nhà trường và cho các cấp quản lí Đề tài khi đưa vào thực hiện rất đơn giản, nội dung rõ ràng, tiết kiệm thời gian thủ tục không cần thiết

4.3 Hiệu quả về mặt xã hội

Trước khi áp dụng sáng kiến:

Kết quả đánh giá học sinh qua bài kiểm tra học kỳ I năm học 2017-2018:Năm học Lớp Sĩ số Điểm <5 Điểm >5 Điểm 9, 10

Tỉ lệ học sinh đạt điểm dưới 5 rất cao, tỉ lệ học sinh đạt điểm 9, điểm

10 thấp

Sau khi áp dụng sáng kiến:

Kết quả đánh giá học sinh qua bài kiểm tra học kỳ II năm học 2017-2018:Năm học Lớp Sĩ số Điểm <5 Điểm >5 Điểm 9, 10

Kết quả đánh giá học sinh qua bài kiểm tra học kỳ I năm học 2018-2019: