Phân Tích Hiệu Quả Của Việc Chuyển Dịch Cơ Cấu Trong Lĩnh Vực Trồng Trọt Huyện Phong Điền TP Cần Thơ

Word Converter - Unregistered P Họ và tên người hướng dẫn : HỒ HỒNG LIÊN P Chuyên ngành : Kế Toán Kiểm Toán P Cơ quan công tác : Khoa Kinh tế & Quản trị kinh doanh P Tên học viên : HUỲNH

KHOA KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

-˜ &

™ -LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ CỦA VIỆC CHUYỂN DỊCH

CƠ CẤU TRONG LĨNH VỰC TRỒNG TRỌT HUYỆN

PHONG ĐIỀN, TP CẦN THƠ

MSSV: 4077578 Lớp: KTNN KHÓA 33

Cần Thơ, năm 2010

( Word Converter - Unregistered )

Trong quá trình thực tập tại Sở Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông ThônThành Phố Cần Thơ và Ủy Ban Nhân Dân Huyện Phong Điền, em đã được địnhhướng và thực hiện đề tài của mình Đề tài được hoàn thành với sự giúp đỡ nhiệttình của các anh chị tại cơ quan thực tập và những ý kiến hướng dẫn quý báu củacác thầy cô khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh trường Đại học Cần Thơ, đặc biệt

cô Hồ Hồng Liên Và cô Huỳnh Thị Đan Xuân

Em xin chân thành cảm ơn:

Quý Thầy cô trường Đại học Cần Thơ nói chung cũng như quý Thầy côKhoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh nói riêng đã tận tình giảng dạy và truyền đạtnhững kiến thức quý báu cho em trong suốt 4 năm qua Đặc biệt, em xin chânthành cảm ơn sự tận tâm của cô Hồ Hồng Liên Và cô Huỳnh Thị Đan Xuân đã tậntình chỉ dẫn em trong suốt quá trình thực hiện luận văn Kính chúc quý thầy côdồi dào sức khỏe để tiếp tục thực hiện trọng trách vinh quang của một nhà khoahọc, một nhà giáo góp phần phát triển sự nghiệp giáo dục nước nhà

Ban lãnh đạo Ủy Ban Nhân Dân Huyện Phong Điền, Phòng Nông Nghiệp,Phòng Kinh tế, và các phòng ban khác, trạm khuyến nông huyện Phong Điền, cácphòng ban trong ủy ban nhân dân đã hỗ trợ em rất nhiều trong thời gian vừa qua.Đặc biệt là các anh ở phòng nông nghiệp đã nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạođiều kiện thuận lợi cho em hoàn thành tốt đề tài của mình Chúc Ban lãnh đạo,các anh chị trong ủy ban dồi dào sức khỏe và công tác tốt Chúc Ủy Ban NhânDân Huyện Phong Điền ngày càng vững mạnh

Sau cùng, em xin gửi lời cảm ơn đến gia đình đã khuyến khích, động viên,tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập và sự hỗ trợ, giúp

đỡ của các bạn lớp Kinh Tế Nông Nghiệp 2 K32 trong học tập cũng như lúc emthực hiện luận văn tốt nghiệp

Cần Thơ, ngày 13 tháng 11 năm 2010

( Word Converter - Unregistered )

Sinh viên thực hiện

Huỳnh Văn Nhân

( Word Converter - Unregistered )

Cần Thơ, ngày …… tháng …… năm 2010

( Word Converter - Unregistered )

P Họ và tên người hướng dẫn : HỒ HỒNG LIÊN

P Chuyên ngành : Kế Toán Kiểm Toán

P Cơ quan công tác : Khoa Kinh tế & Quản trị kinh doanh

P Tên học viên : HUỲNH VĂN NHÂN

P Mã số sinh viên : 4077578

P Chuyên ngành : KINH TẾ NÔNG NGHIỆP

P Tên đề tài: “PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ CỦA VIỆC CHUYỂN DỊCH CƠ

CẤU TRONG LĨNH VỰC TRỒNG TRỌT TẠI HUYỆN PHONG ĐIỀN, TP CẦN THƠ”.

NỘI DUNG NHẬN XÉT

1 Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo:

2 Về hình thức:

3 Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài:

4 Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn:

5 Nội dung và kết quả đạt được (theo mục tiêu nghiên cứu,…)

6 Các nhận xét khác:

( Word Converter - Unregistered )

Cần Thơ, ngày……tháng……năm 2010

NGƯỜI NHẬN XÉT

Chương 1:

GIỚI THIỆU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

- Việt Nam đang phấn đấu đến năm 2020 cơ bản trở thành một nước công nghiệp hiện đại

Vì thế, thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoá (CNH-HĐH) nông nghiệp, luôn là nhiệm vụđược Đảng, nhà nước ta đặc biệt quan tâm và đã dành nhiều công sức, trí tuệ để lãnh đạo và chỉđạo Quá trình thực hiện đường lối đổi mới của Đảng về phát triển sản xuất nông nghiệp đãkhơi dậy nguồn động lực to lớn của nông dân và đã đạt được những thành tựu quan trọng Sảnxuất nông nghiệp phát triển tương đối toàn diện, liên tục, với tốc độ cao; đã tạo được ba mặthàng xuất khẩu chủ lực là gạo, cà phê (đứng thứ 2 thế giới) Đời sống đại bộ phận nông dânđược cải thiện Những thành tựu đó góp phần quan trọng vào sự ổn định và phát triển kinh tế -

xã hội, tiếp tục khẳng định vị trí quan trọng của nông nghiệp ở nước ta Tuy nhiên, bên cạnhnhững thành tựu đạt được trong việc thực hiện đường lối, chính sách phát triển nông nghiệp,vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, giải quyết: mô hình quản lý hợp tác xã nôngnghiệp, CNH, HĐH nông nghiệp, vấn đề giải quyết chính sách xã hội ở nông thôn, chính sáchkhuyến khích nông nghiệp, chính sách đất đai, cơ chế quản lý, nhiều nguồn lực chưa được khaithác và sử dụng có hiệu quả Đường lối phát triển nông nghiệp của Đảng và nhà nước cần tiếptục phát triển, hoàn chỉnh Đảng đã tiến hành tổng kết thực tiễn 20 năm đường lối đổi mới đấtnước, trong đó có đường lối, chính sách phát triển nông nghiệp, rút ra những bài học thànhcông và những vấn đề còn yếu kém trong việc thực hiện đường lối, chính sách phát triển nôngnghiệp

- TP Cần Thơ là trung tâm kinh tế ÐBSCL có đóng góp quan trọng vào sự phát triển củađồng bằng, đặc biệt có chính sách đầu tư phát triển của nhà nước và có sự quan tâm lãnh đạosáng suốt, đường lối đúng đắn của và sự hỗ trợ của các Ban ngành chuyên môn TP Cần Thơ làđộng lực thúc đẩy Thành phố ngày càng phát triển Ðối với nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấukinh tế của TP Cần Thơ nói chung và huyện Phong Điền nói riêng, nhằm nâng cao thu nhập của

người dân và nâng cao hiệu quả sử dụng đất Chính vì vậy, việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng,vật nuôi được Ðảng, chính quyền và nhân dân huyện Phong Điền rất quan tâm, là vấn đề quantrọng đang được đặt ra hàng đầu trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở tại địa phương.Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm tăng thu nhập và ổn định đời sống của nhân dân, pháttriển kinh tế xã hội nông thôn, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế chung của huyện,

nên em chọn đề tài “PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ CỦA VIỆC CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU TRONG LĨNH VỰC TRỒNG TRỌT TẠI HUYỆN PHONG ĐIỀN, TP CẦN THƠ” để

làm luận văn tốt nghiệp

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

- Phân tích hiệu quả của việc chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồng trọt

- Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả của việc chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồngtrọt

1.3 GIẢ THUYẾT CẦN KIỂM ĐỊNH VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Câu hỏi nghiên cứu

− Thực trạng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp của huyện Phong Điền trong những nămgần đây như thế nào?

− Các giải pháp nào để nâng cao hiệu quả chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồng trọt?

- Hiệu quả sản xuất của chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồng trọt được đánh giá ra sao?

1.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.4.1 Không gian nghiên cứu

- Số liệu được thu thập tại các xã thuộc huyện Phong Điền

1.4.2 Thời gian nghiên cứu.

- 2006- 2009

1.5 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU.

Nguyễn Quang Diệp (2004), so sánh hiệu quả kinh tế giữa mô hình luân canh lúa mè, với

mô hình lúa 2 vụ ở Nông trường Sông Hậu TP Cần Thơ, so sánh hiệu quả canh tác giữa môhình luân canh lúa mè với lúa 2 vụ Vì Nông trường Sông Hậu có mô hình luân canh lúa mè, đã

so sánh được hiệu quả luân canh lúa mè đem lại hiệu quả cao hơn lúa 2 vụ

a) Khái niệm về cơ cấu kinh tế và cơ cấu kinh tế nông nghiệp

“ Cơ cấu kinh tế là một tổng thể các bộ phận hợp thành nền kinh tế của mỗi nước Các

bộ phận đó gắn bó chặt chẽ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau và biểu hiện ở các quan hệ tỷ

lệ về số lượng, tương quan về chất lượng trong những không gian và thời gian nhất định, phù hợp với những điều kiện kinh tế- xã hội nhất định, nhằm đạt được hiệu quả kinh tế - xã hội cao.” [8]

b) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

“Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự biến đổi về vị trí, vai trò, tỷ trọng và tính cân đối vốn

có giữa các yếu tố, các bộ phận của ngành, các vùng, các thành phần kinh tế cho phù hợp với điều kiện lịch sử, kinh tế - xã hội và điều kiện tự nhiên của một nước trong một giai đoạn nhất định”.[1]

− Chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồng trọt:

+ Là sự thay đổi quan hệ tỷ lệ về mặt lượng giữa các thành phần, các yếu tố và các bộ phận hợpthành trong lĩnh vực trồng trọt theo xu hướng nhất định

e) Hiệu quả tài chính

- Là mối tương quan giữa các chỉ số tài chính, trong đề tài này là so sánh kết quả của sảnxuất là thu nhập, lợi nhuận với chi phí bỏ ra để được kết quả đó

2.1.1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu sản xuất nông nghiệp và nông thôn

a) Nhân tố địa lí, tự nhiên:

- Bao gồm vị trí địa lí, tài nguyên, nguồn nước, nguồn năng lượng, đất đai, khí hậu, thờitiết…Điều này thấy rất rõ qua cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn của các vùng kinh tế nước

ta Thấy được điều trên, cho phép chúng ta tránh được cả hai khuynh hướng trong thực tiễn, đó

là quá đề cao sự lệ thuộc của cơ cấu kinh tế vào các nhân tố tự nhiên, hoặc là quá coi nhẹ sựảnh hưởng của các nhân tố tự nhiên đối với sự hình thành và phát triển của cơ cấu kinh tế

b) Những nhân tố kinh tế- xã hội:

- Đây là các nhân tố có tính chất quyết định đến cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn Cóthể chia 2 nhân tố này thành hai nhân tố nhỏ sau đây:

+ Nhân tố thị trường: thị trường phản ánh nhu cầu xã hội, vì vậy nó quyết định việc sản xuất,làm cho sản xuất thay đổi, dẫn đến làm biến đổi cơ cấu kinh tế

+ Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất xã hội, đặc biệt là cơ sở vật chất kỹ thuật và trình

độ quản lí Trong thực tế, những vùng có điều kiện hạ tầng cơ sở phát triển (mạng lưới giaothông, bưu chính viễn thông…) và vì vậy, nhanh chóng tạo ra sự thay đổi trong phân công laođộng, kết quả là cơ cấu kinh tế nông thôn được chuyển từ hướng nông nghiệp - công nghiệp -dịch vụ sang nông nghiệp - dịch vụ - công nghiệp và lâu dài sẽ là công nghiệp - dịch vụ - nôngnghiệp

c) Những nhân tố quốc tế:

- Đó là các hoạt động kinh tế đối ngoại, hợp tác và phân công lao động quốc tế Đặc biệt là

sự tác động của các yếu tố như: thị trường, đầu tư quốc tế, xuất khẩu lao động…

* Đề tài phân tích chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồng trọt tạ huyện Phong Điền là: Môhình trồng lúa 3 vụ và mô hình trồng dưa hấu

2.1.2 Sự cần thiết chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn

* Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn nước ta là sự cần thiết khách quan

xuất phát từ những lí do chủ yếu sau:

- Vị trí quan trọng của nông nghiệp, nông thôn trong đời sống kinh tế xã hội Nông nghiệp

là ngành sản xuất ra những sản phẩm thiết yếu cho nhu cầu tồn tại và phát triển xã hội Nôngthôn là nơi hoạt động của ngành nông nghiệp, là nơi sinh sống, làm việc của đa phần dân số vàlao động cả nước Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, sẽ tác động rất mạnh đến sự phát triểntoàn bộ nền kinh tế quốc dân

- Thực trạng cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn nước ta Chuyển dịch còn chậm, chưathoát khỏi cơ cấu kinh tế thuần nông Tỷ trọng công nghiệp dịch vụ có tăng lên nhưng chưa ổnđịnh vững chắc

- Yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Côngnghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn là quá trình chuyển lao động nông nghiệpsang lao động công nghiệp và dịch vụ, là quá trình cơ khí hoá, thuỷ lợi hoá nền sản xuất… -Yêu cầu của cơ chế thị trường Để hình thành và xác lập yếu tố thị trường như thị trườngsản phẩm, thị trường lao động, vốn, dịch vụ…thì cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn phảichuyển dịch mạnh theo hướng gia tăng tỷ trọng các ngành dịch vụ trong nông nghiệp, nôngthôn

- Yêu cầu khai thác sử dụng Có hiệu quả nguồn lực, bảo vệ môi trường sinh thái, phát triểnnông nghiệp bền vững và giải quyết có hiệu các vấn đề xã hội phức tạp ở nông thôn

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn ở nước ta do sự đòi hỏi của sự pháttriển kinh tế đối ngoại, của hội nhập quốc tế Là một nước nông nghiệp, nước ta tham gia vàonền kinh tế thế giới trước hết và nhiều hơn cả là từ ngành nông nghiệp Chính vì vậy, chuyểndịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn sẽ cho phép chúng ta tham gia tốt vào nền kinh tếthế giới, ví dụ như xuất khẩu nông, lâm sản, và ngành nghề có chất lượng cao hơn nhiều hơn

2.1.3 Những chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính của mô hình

(1) Tổng chi phí (TCP) là toàn bộ chi phí (thể hiện bằng tiền) đầu tư vào hoạt động canh tác

để tạo ra sản phẩm

(2) Doanh thu là giá trị thành tiền từ sản lượng sản phẩm với đơn giá sản phẩm đó ( Doanhthu của nông hộ được tạo ra từ sản xuất lúa)

DT = Sản lượng x Đơn giá

(3) Lợi nhuận ( LN ) phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí bỏ ra

LN= Tổng doanh thu – ∑ (Chi phí tính công lao động nhà)

(4) Thu nhập ( TN )

TN = Tổng doanh thu - ∑ (Chi phí chưa tính công lao động nhà)

(5) Thu nhập /chi phí

∑ Thu nhập

TN/ CP= ∑ Chi phí

-Cho biết 1 đồng chi phí đầu tư, chủ thể đầu tư sẽ tạo ra được bao nhiêu đồng thu nhập

(6) Lợi nhuận/ Thu nhập

∑ Lợi nhuận

LN/CP =

∑ Thu nhập

Cho biết 1 đồng thu nhập sẽ tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhuận

(7) Thu nhập /ngày công lao động gia đình

∑ Thu nhập TN/NC = - ∑ Ngày công lao động gia đình

Là trong một ngày công lao động gia đình bỏ ra, tạo ra được bao nhiêu đồng thu nhập (8) Thu nhập/Doanh thu

∑ Thu nhập

TN/DT = ∑ Doanh thu

-cho biết 1 đồng doanh thu tạo ra được bao nhiêu đồng thu nhập

(9) Lợi nhuận/ Doanh thu

∑ Lợi nhuận LN/DT = -

∑ Doanh thu

Cho biết 1 đồng doanh thu sẽ tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhuận

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2.1 Phương pháp thu thập số liệu

Số liệu sơ cấp được thu thập bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp các hộ nông dân, sốmẫu quan sát là 72 mẫu, trong đó có 36 mẫu là các hộ nông dân tròng lúa, và 36 mẫu là các hộnông dân trồng dưa hấu

Xã Trường Long 4 mẫu dưa, 9 mẫu lúa

Xã Nhơn Nghĩa 9 mẫu dưa, 7 mẫu lúa

Xã Mỹ Khánh 8 mẫu dưa, 4 mẫu lúa

Xã Nhơn Ái 2 mẫu dưa, 6 mẫu lúa

Xã Giai Xuân 10 mẫu dưa, 5 mẫu lúa

Xã Tân Thới 3 mẫu dưa, 5 mẫu lúa

- Tham khảo các số liệu báo cáo của phòng Kinh tế huyện Phong Điền

- Tham khảo sách, tài liệu khoa học

Từ niên giám thống kê của huyện về cơ cấu, tốc độ tăng trưởng của các ngành nông lâm - ngư nghiệp, công nghiệp - xây dựng, thương mại - dịch vụ

Báo cáo kinh tế sản xuất của huyện về diện tích, sản lượng và giá trị sản xuất

2.2.2 Phương pháp phân tích số liệu.

+ Kiểm định Mann – Whitney (Kiểm định U)

Kiểm định U là một loại kiểm định bằng cách xếp hạng các mẫu độc với mục kiểm định

sự bằng nhau của các tổng thể có phân phối bất kỳ Kiểm định giả thuyết H0: phân phối của cáctổng thể thì giống nhau

(1) Trường hợp mẫu nhỏ (n ≤ 10 và n1 ≤ n 2 )

(2) Trường hợp mẫu lớn (n>10)

2.2.2.1 Đối với mục tiêu nghiên cứu (1): phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu sản xuất

nông nghiệp tại huyện Phong Điền, TP Cần Thơ Sử dụng phương pháp thống kê mô tả thựctrạng chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp thông qua giá trị sản xuất, sản lượng, diện tích,qua đó đánh giá sự chuyển dịch cơ cấu giữa ngành trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản

2.2.2.2 Đối với mục tiêu nghiên cứu (2): phân tích và đánh giá hiệu quả sản xuất đối với

nông hộ trồng lúa và nông hộ trồng dưa trong chuyển dịch cơ cấu sản xuất tại huyện PhongĐiền Dựa trên phân tích hiệu quả tài chính của một số mô hình chuyển dịch cơ cấu sản xuấtđược tính trên một đơn vị đất canh tác Một số chỉ tiêu được áp dụng để đánh giá hiệu quả sảnxuất như sau:

+ Doanh thu/Chi phí

+ Thu nhập /chi phí

+ Thu nhập/ Doanh thu

+ Lợi nhuận/ Doanh thu

+ Lợi nhuận/ Lợi nhuận

+ Thu nhập /ngày công lao động gia đình

Dùng kiểm định Kiểm định Mann – Whitney để kiểm định các chỉ tiêu trên

2.2.2.3 Đối với mục tiêu (3): chỉ ra một số giải pháp nhằm năng cao hiệu quả sản xuất trong

quá trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp tại huyện Phong Điền Dựa trên kết quảđánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả,

từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất từ hoạt động chuyển dịch cơcấu sản xuất nông nghiệp

Chương 3:

GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 3.1 GIỚI THIỆU VỀ HUYỆN PHONG ĐIỀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ

3.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội

3.1.1.1 Điều kiện tự nhiên

a) Vị trí địa lý

- Về không gian địa lý, Phong Điền ở phía Đông Bắc giáp với quận Bình Thủy và quậnNinh Kiều của thành phố Cần Thơ rất thuận lợi cho việc phát triển về giao lưu hàng hóa và khaithác du lịch sinh thái vườn và chợ nổi nhờ hệ thống sông Cần Thơ - Phong Điền và lộ VòngCung lịch sử (đường tỉnh 923) và hương lộ 28

b) Điều kiện tự nhiên

- Phong Điền có diện tích tự nhiên là 12.364,04 ha, hệ thống kênh rạch thuận lợi cho việcgiao lưu hàng hóa bằng đường thủy và nuôi trồng thủy sản, cơ cấu kinh tế của huyện đangchuyển hướng sang kinh tế thương mại, dịch vụ, đặc biệt là khai thác du lịch sinh thái sôngnước miệt vườn và kết hợp với chợ nổi Phong Điền

- Phong Điền có mạng lưới song ngòi, kênh rạch chằng chịt thuận lợi cho việc cung cấpnước phụ vụ cho sản xuất nông nghiệp

- Phong Điền có các điều kiện thời tiết khí hậu đặc trưng của vùng châu thổ sông Cửu Longkhá thuận lợi nên nhiệt độ khá cao, với độ chênh lệch ngày đêm và các tháng trong năm khôngnhiều như các tỉnh phía bắc, có số ngày nắng trong năm khá cao, có năm đạt tới 2.575,8 giờ,lượng mưa ở mức dưới 2.000 mm/năm, ít chịu ảnh hưởng của gió bão và không khí lạnh Nhìnchung, thời tiết khí hậu của Phong Điền thuộc loại mưa thuận gió hòa, thuận lợi cho hoạt động

sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, tạo cảnh quan môi trường theo hướng kết hợp nôngnghiệp với du lịch sinh thái.

- Huyện có chợ nổi Phong Điền và khu du lịch Mỹ Khánh là hai địa điểm nổi tiếng thu hút

du khách Đặc sản nổi tiếng của Phong Điền là cam mật Vườn cam ở Phong Điền được lập từnhững năm 1950 - 1960, và trở thành sản vật đặc trưng làm nền văn minh miệt vườn PhongĐiền, sánh vai cùng các xứ vườn nổi tiếng khác, như Cái Mơn (Bến Tre); Cái Bè, An Hữu(Tiền Giang) Những năm cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990, là thời hoàng kim của câycam mật Phong Điền Đến tận bây giờ, dấu vết của thời hoàng kim vẫn còn, qua những ngôinhà tường, nhà ngói khang trang nằm tỏa khắp các kinh rạch, bên dòng sông hiền hòa và vườncây trái xanh um Một thời, những trái cam chín mọng bóng da lươn, vị ngọt thanh, nhiều nước,mỏng vỏ đã đi khắp Việt Nam, còn được xuất sang nhiều nước trên thế giới Chính cam mật, đãlàm nên miệt vườn Phong Điền trù phú hàng thế kỷ qua

3.1.1.2 Điều kiện xã hội

Dân số( Người)

M.Độ Dân số(Người/Km2)Năm 2007 123,64 104.945 849

Năm 2008 123,64 106.082 858

Năm 2009 123,64 99.727 807

( Nguồn: Niêm giám thống kê huyện Phong Điền năm 2009)

Mật độ dân số toàn huyện giảm dần qua các năm từ năm 2007- 2009

Bảng 3.2: Diện tích- Dân số- Mật độ dân số phân theo xã phường

Địa bàn Diện tích (Km2) Dân số

( Người)

M.Độ Dân số (Người/Km2) Thị Trấn PhongĐiền 7,55 10.760 1.425

Xã Nhơn Ái 15,62 14.040 899

Xã Giai Xuân 20,78 15.337 738

Xã Tân Thới 17,52 13.692 782

Xã Trường Long 29,70 18.308 616

Xã Mỹ Khánh 11,7 10.451 893

Xã Nhơn Nghĩa 20,77 17.139 825

( Nguồn: Niêm giám thống kê huyện Phong Điền năm 2009)

- Diện tích, mật độ dân số của huyện Phong Điền phân bố không đồng đều Thị Trấn Phong Điền có diện tích nhỏ nhất nhưng lại có mật độ dân số cao nhất và xã Trường Long dân số lớn nhất nhưng lại có mật độ dân số thấp nhất

Bảng 3.3: Lao động trong nông nghiệp huyện Phong Điền

ĐVT: Người

Thị Trấn Phong Điền 4.801 4.558 4.171

Xã Nhơn Ái 6.381 6.497 5.946

Xã Giai Xuân 6.346 6.380 5.839

Xã Tân Thới 6.224 6.190 5.666

Xã Trường Long 8.184 8.354 7.647

Xã Mỹ Khánh 4.272 3.975 3.638

Xã Nhơn Nghĩa 7.340 7.286 6.669

( Nguồn: Niêm giám thống kê huyện Phong Điền năm 2009)

- Lao đông trong nông nghiệp huyện Phong Điền giảm dần qua các từ 2007- 2009 lý do làlao động đã chuyển dần qua các lĩnh vực khác phi nông nghiệp, từ đó cho thấy huyện PhongĐiền đang từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang các ngành khác

b) Văn hóa – Xã hội

- Phong Điền có khu di tích lịch sử Phan Văn Trị, di tích khảo cổ Óc Eo, tượng đài chiếnthắng Ông Hào, chợ nổi Phong Điền và hàng chục khu du lịch sinh thái như: Mỹ Khánh, GiáoDương, Vườn Mai, với những trái cây đặc sản như dâu Hạc Châu, cam Mật, vú sữa

- Phong Điền cũng chính là nơi sản sinh ra những nghệ nhân đờn ca tài tử Nam Bộ, được dukhách trong và ngoài nước biết đến Với những ưu điểm và đặc thù riêng của địa phương, bằng

sự phấn đấu và quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân Phong Điền tập trung nâng caochất lượng các thiết chế văn hóa theo bốn tiêu chí; từng bước nâng cao đời sống văn hóa, vậtchất và tinh thần cho nhân dân vững tin phấn đấu tiến lên xây dựng thành quận văn hóa - đô thịsinh thái của thành phố Cần Thơ

c) Cơ sở hạ tầng

- Những năm trước đây, khi huyện Phong Điền mới được thành lập, hầu hết trường lớp trênđịa bàn đều cũ kỹ, xuống cấp Năm 2009, khoảng 50% phòng học của huyện đã được kiên cốhoá; huyện có 4 trường đạt chuẩn quốc gia Phong Điền là một trong những đơn vị hoàn thànhsớm kế hoạch xây dựng nhà vệ sinh và hệ thống nước diệt khuẩn ở các trường học theo chươngtrình chung của thành phố

- Năm 2008, kế hoạch vốn thành phố giao cho huyện Phong Điền đầu tư cho xây dựng cơbản gần 98 tỷ đồng Tính đến ngày 12-12-2008, huyện đã thực hiện được khối lượng hoànthành ước hơn 84 tỷ đồng và đạt 86,17% so với kế hoạch vốn giao, cấp phát giải ngân được gần

62 tỷ đồng, đạt 63,26% so với kế hoạch Năm 2009, huyện Phong Điền đã đầu tư trên 1 tỷ đồnglắp đặt hệ thống chiếu sáng công cộng tại trục đường trung tâm hành chính mới Toàn bộ hệ

thống điện được lấy từ nguồn năng lượng mặt trời Đây cũng là địa phương đầu tiên tại Đồngbằng Sông Cửu Long sử dụng nguồn năng lượng này.

3.1.1.3 Điều kiện kinh tế

- Phong Điền là huyện nông nghiệp, huyện đã xác định cơ cấu kinh tế của địa phương trongnhững năm tới là: Nông nghiệp, Thương mại - Dịch vụ và Tiểu thủ công nghiệp Trong quyhoạch phát triển tương lai của thành phố Cần Thơ, toàn huyện Phong Điền sẽ là vùng du lịchsinh thái miệt vườn sông nước phía Tây thành phố Đây được coi như “lá phổi xanh” của thànhphố Cần Thơ

- Thế mạnh trong nông nghiệp của huyện là cây ăn trái Theo thống kê của Hội Nông dânhuyện Phong Điền, năm 2004 toàn huyện hiện có khoảng 6.000 ha vườn cây ăn trái đa chủngloại (chiếm hơn 50% diện tích đất tự nhiên) Huyện có trên 1.000 ha diện tích hoa màu và câycông nghiệp ngắn ngày, trong đó có khoảng 40% diện tích chuyên sản xuất hoa màu trái vụ.Sản xuất màu là một trong những thế mạnh của Phong Điền và hàng năm đều đem lại lợi nhuậnkhá cao cho nông dân Những năm gần đây, nội bộ ngành nông nghiệp đã có sự chuyển dịch cơcấu rõ nét, ngành chăn nuôi phát triển ngày càng mạnh Năm 2009, toàn huyện có hơn 300 hadiện tích nuôi các loài cá sặc rằn, rô phi, trê vàng lai, lươn, ba ba và tôm càng xanh, cá taitượng…Nuôi cá sấu là một trong những mô hình mới của nông dân huyện Phong Điền Tuynhiên, hầu hết các mô hình làm ăn có hiệu quả đều xuất phát từ kinh nghiệm tự phát trong nhândân, quy mô và phương thức sản xuất kinh doanh còn nhỏ lẻ Trước mắt, những mô hình nàyđang có hiệu quả nhưng về lâu dài, nếu không có sự hỗ trợ định hướng của Nhà nước sẽ có thểgặp rủi ro trong sản xuất Ngoài ra, còn một số khó khăn khác là một số công trình thủy lợi nộiđồng, đê bao khép kín chưa được quan tâm đầu tư đúng mức nên nhiều mô hình tuy có hiệu quảnhưng khó nhân rộng; nhiều nông dân thiếu thông tin trong khâu chọn giống vật nuôi, câytrồng; nguồn vốn trợ giá giống cây trồng vật nuôi của nhà nước quá ít; thị trường tiêu thụ cũngchưa được chú trọng khi các mô hình kinh tế nông nghiệp mới đang phát triển nhanh

a) Trong lĩnh vực nông nghiệp

-Tình hình sản xuất nông nghiệp.

Bảng 3.4: Tình hình sản xuất nông nghiệp.

Lĩnh vực Đơn

vị tính

2007 2008 2009 2008/2007 2009/2007

Tuyệt đối

Tương đối (%)

Tuyệt đối

Tương đối (%) Trồng trọt Ha 16.015,1 16.714 17.425 698,9 4,36 1409,9 8,79

Chăn nuôi Con 132.203 136.268 178.513 4.080 3,08 46.310 35,02

(Nguồn: báo cáo kinh tế xã hội huyện Phong Điền năm 2007 – 2009)

- Qua bảng số liệu ta cũng nhận thấy rằng tổng diện tích trồng trọt năm tăng qua các năm từ16.015,1 ha năm 007 lên 16.714 ha năm 2008 (tăng 698.9 ha tức 4.36%), và lên 17.425 ha năn

2009 ( tăng 1409.9 ha, tức 8,79% so với năm 2007) Nguyên nhân diện tích đất trồng trọt tăng

là người dân đã tận dụng thêm những vùng đất trước đây không canh tác, nay đã được tận dụng

và tăng số vụ sản suất trong năm

- Chăn nuôi năm cũng tăng cụ thể là 132.203 con năm 2007 lên 136.283 con năm 2008, tăng4.080 con (3,08%) và lên 178.513 con năm 2009, tăng 46.310 con (35,02%)

- Song song với ngành trồng trọt tăng lên về diện tích, ngành chăn nuôi tăng lên về sốlượng, thì ngành thủy sản cũng tăng về mặt diện tích như sau:

Diện tích canh tác thủy sản năm 2007 là 355,85 ha tăng lên 360 ha năm 2008, năm 2009 là

358 ha, tăng 2,15 ha ( 0,06%) so với năm 2007

Hình 3.1: Cơ cấu giá trị sản xuất ngành nông nghiệp

- Giá trị sản xuất của nội bộ ngành nông nghiệp có sự thay đổi qua các năm, tỷ trọng giá trịsản xuất ngành trồng trọt giảm dần từ 82% năm 2007 xuống 78% năm 2009, tỷ trọng giá trị sảnxuất ngành chăn nuôi thì không có sụ thay đổi nhiều tư 6% năm 2007 xuống 5% năm 2008 vàlên 6% năm 2009, tỷ trọng giá trị sản xuất ngành thủy sản tăng dần qua các năm từ 12% năm

2007 lên 15% năm 2008 và lên 16% năm 2009 Qua đó cho thấy có sự thay đổi về tỷ trọng giá

trị sản xuất nội bộ ngành nông nghiệp theo hướng tỷ trọng giá trị sản ngành trồng trọt giảm và

tỷ trọng giá trị sản xuất ngành thủy sản tăng

2008(triệu đồng)

Tỷ trọng(%)

2009(triệu đồng)

Tỷ trọng(%)Nông nghiệp 284.486 47,85 294.379 43,11 312.986 36,58Công nghiệp 168.992 28,42 217.815 31,90 330.197 38,60

(Nguồn : báo cáo kinh tế xã hội huyện Phong Điền năm 2007 – 2009)

- Qua bảng 3.10 nhìn chung chỉ có tỷ trọng trong lĩnh vực nông nghiệp giảm dần qua cácnăm, còn các lĩnh vực khác thì tăng, tuy giá trị sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp tăng dần,nhưng tỷ trọng lại giảm dần qua các năm, từ 47,85% năm 2007 xuống 43,11% năm 2008, và36,58% năm 2009 Tuy tỷ trọng giảm dần, nhưng vẫn chiếm khá lớn, thậm chí là chiếm caonhất trong năm 2007, và 2008 trong cơ cấu giá trị các lĩnh vực kinh tế

- Về lĩnh vực công nghiệp, thì ngược lại với lĩnh vực nông nghiệp, tỷ trọng tăng dần qua cácnăm từ 28,42% năm 2007 lên 31,90% năm 2008, và 38,60% năm 2009, tỷ trọng chiếm thứ nhìnăm 2007 và năm 2008, chiếm cao nhất ở năm 2009 trong cơ cấu giá trị các lĩnh vực kinh tế.

- Về lĩnh vực thương mại tỷ trọng có tăng dần qua các năm nhưng tăng không nhiều chỉ tănggần 1% từ năm 2007 đến năm 2009

- Trong lĩnh vực dịch vụ cũng tương tựa như thương mại chỉ tăng gần 1% từ năm 2007 đếnnăm 2009, nhưng tỷ trọng lại giảm từ năm 2008 là 10,82% xuống 10,59% năm 2009

Qua phân tích trên ta thấy xu hướng phát triển kinh tế của huyện Phong Điền theo hướngcông nghiệp hóa, tỷ trọng lĩnh vực công nghiệp chiếm ngày càng cao

Hình 3.2: Cơ cấu giá trị các lĩnh vực kinh tế 3.1.2 Những thuận lợi và khó khăn của việc chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồng trọt

ở huyện Phong Điền

- Trong bối cảnh đa dạng hóa thu nhập nông thôn, nền kinh tế thị trường mở rộng, diện tíchnông nghiệp ngày càng thu hẹp, nhu cầu chi tiêu ngày càng nhiều Vì thế, sự chuyển dịch cơcấu sản xuất thuần nông sang thương mại và dịch vụ được xem là một tất yếu Tuy nhiên, sựchuyển dịch này cũng có một số thuận lợi và khó khăn

3.1.2.1 Thuận lợi.

- Điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển trồng trọt

- Điều kiện mua bán thuận lợi và có nhiều đầu mối, đường giao thông thủy và hệ thống giaothông đường bộ thuận tiện

- Công tác khuyến nông đã được đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động phục vụ cho cácchương trình phát triển sản xuất và chuyển đổi cơ cấu cây trồng Đặc biệt là việc sử dụng giốngmới trong sản xuất

- Công tác quản lý nhà nước về kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật được tăng cường và đi vào

ổn định

3.1.2.2 Khó khăn.

- Sản phẩm trồng trọt chưa được bảo quản tốt, bị thất thoát nhiều

- Chi phí sản xuất trong trồng trọt còn cao

- Giống cây trồng địa phương có năng suất thấp, chất lượng không cao, kích cỡ không đồngđều và thu hoạch không đồng loạt

- Quy mô sản xuất phân tán và nhỏ lẻ, còn mang tính tự phát

- Thị trường tiêu thụ hàng hóa nông nghiệp còn trôi nỗi

3.1.3 Những điều kiện cần thiết khi chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồng trọt tại huyện Phong Điền

3.1.3.1 Điều kiện tự nhiên

Đất đai, khí hậu các yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởngđến khả năng thích nghi và sinh trưởng, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả và năng suất của cây trồng,vật nuôi Vì vậy, căn cứ vào điều kiện tự nhiên bố trí các loại cây trồng, vật nuôi hợp lí để pháthuy hết thế mạnh đất đai của từng vùng

Về điều kiện tự nhiên trên địa bàn huyện Phong Điền có lợi thế về tài nguyên đất khá đa dạngvới phần lớn là nhóm đất phù sa có độ phì nhiêu từ khá đến cao, nguồn nước mặt ngọt quanhnăm, cùng với hệ thống sông ngòi dày đặt, địa hình bằng phẳng thuận lợi cho việc bố trí hệthống canh tác nông nghiệp theo hướng đa dạng hóa cây trồng; mạng lưới sông rạch khá pháttriển, thuận lợi cho giao thông thủy Rất thích hợp cho việc trồng màu đó là điều kiện hết sứcthuận lợi cho việc chuyển đổi cơ cấu trong trong lĩnh vực nông nghiệp

3.1.3.2 Vốn đầu tư

Vốn rất cần thiết cho đầu tư tái sản xuất trong nông nghiệp, thiếu vốn là ván đề phổ biếnđối với nông hộ, vì tích lũy vốn trong sản xuất của người dân còn rất kém, thiếu vốn trong việcđầu tư trang thiết bị, giống, phân bón,…sẽ ảnh hưởng đến tốc độ và hiệu quả trong việc chuyểnđổi cơ cấu trong sản xuất nông nghiệp, vì hoạt động trong nông nghiệp mang tính thời vụ cao Mục đích của đầu tư vốn trong sản xuất nông nghiệp là tạo điều kiện cho việc phát triển trongchuyển đổi cơ cấu cây trồng, có chính sách đầu tư vốn hợp lí, đúng đắn sẽ giúp cho người dânchuyển đổi mô hình sản xuất đạt hiệu quả cao

3.1.3.3 Yếu tố thị trường

Sản phẩm đến tay người tiêu dùng thì phải trải qua nhiều khâu trung gian, các thương láichi phối giá cả mua vào và bán ra gây ảnh hưởng không tốt đến việc cạnh tranh trên thị trường,người nông dân bán sản phẩm của mình giá rất bấp bênh, thị trường không ổn định là những lolắng của nông dân hiện nay Để giải quyết vấn đề này cần giải quyết tốt tất cả các khâu trong hệthống tiêu thụ từ đầu vào đến đầu ra của nông sản có như thế nghịch lý trong sản xuất nông

nghiệp “trúng mùa thì rớt giá" không còn xảy ra đối với nền nông nghiệp nước ta nói chung vàhuyện Phong Điền nói riêng

Thị trường đầu ra không ổn định trong sản xuất nông nghiệp sẽ ảnh hưởng lớn đến tâm lí củangười dân trong việc đầu tư trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm gặp nhiều khó khăn ảnh hưởngđến thu nhập và đời sống của người dân Vì vậy, cần xác định giống cây trồng đáp ứng đượcnhu cầu của thị trường, nhằm tạo đầu ra ổn định tạo điều kiện thuận lơi giúp người sản xuất đạthiệu quả cao trong sản xuất

3.1.3.4 Khoa học kỹ thuật

Khoa học kỹ thuật góp phần quan trọng vào việc tăng năng suất cây trồng, khi áp dụng khoahoạc kỹ thuật còn nâng cao cả về chất lượng sản phẩm, góp phần lam cải thiện môi trường sinhthái, đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu trong lĩnh vực trồng trọt

3.1.3.5 về thủy lợi

Rất cần thiết cho việc sản xuất, vì hệ thống thủy lợi tốt sẽ giúp người dân chủ động đượcnguồn nước, chủ động trong việc tưới tiêu tạo điều kiện thuận lợi cho bà con sản xuất Hệ thốngthủy lợi ở huyện Phong Điền được đầu tư khá hoàn chỉnh, thuận lợi cho người dân sản xuất

3.1.4 Sơ lược về mô hình trồng lúa và dưa hấu

3.1.4.1 Cơ cấu mùa vụ của mô hình trồng lúa

Thu Đông

3600 đồng/kg khiến nông dân không có lời bao nhiêu, thậm chí có hộ phải lỗ vốn.

- Thấy giá cả thấp, hầu hết nông dân trồng lúa trong vùng không tha thiết gieo sạ lại vụ lúaThu đông mà chọn giải pháp là bán đồng trống sau khi thu hoạch lúa Hè thu cho các chủ vịtchạy đồng để có thêm chút ít thu nhập Trong khi đó thuê mướn nhân công giá lại cao hơn các

vụ khác

- Vụ Thu Đông thì xuống giống vào cuối tháng 6 đầu tháng 7 và thu hoạch vào tháng 10.Năng suất vụ này cao hơn so với vụ Hè Thu, ở đây có một số bà con không dám làm lúa thuđông, do sợ bán không được giá vì vụ lúa thu đông 2009 giá chỉ khoảng 3.000 - 3.100 đồng/kg.trong vụ Thu Đông năm 2010 giá lúa lúa cao hơn năm 2009 khoảng 5000 đồng/kg Măc dù ở

vụ Thu Đông này năng suất không cao lắm khoảng 5.8 tấn/ha, nhưng do giá khoảng 5000đồng/kg nên nông dân cũng có lời Vì vào thời điểm nước nhiều và mưa nên người ở vụ này chiphí bơm nước và thu hoạch cũng cao

- Vụ Đông Xuân xuống giống cuối tháng 10 đến tháng 2 thu hoạch Vụ Đông Xuân đươcxác định là vụ sản xuất chính đối với bà con nông dân, Đông xuân là vụ sản xuất lúa đạt hiệu

quả cao nhất trong năm Kết quả của nó có ảnh hưởng rất lớn đến các vụ lúa tiếp theo Năngsuất trung bình của vụ Đông Xuân năm 2009 ở huyện Phong Điền khoảng 7,35 tấn/ha, giá lúatrung bình ở vụ này khoảng 3500 đồng/kg

- Vụ này ngay thòi điểm mùa khô nên cũng gặp khó khăn trong vấn đề cung cấp nước chocây lúa phát triển Chi phí thu hoạch trong vụ này cũng khá cao do thiếu lao động nên giá laođộng trong vụ này tăng hơn so với vụ Thu Đông

- Giá phân bón trung bình khoảng 105000 đồng/kg

3.1.4.2 Lịch thời vụ của mô hình trồng dưa hấu

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1

- Vụ 1 hay còn gọi là vụ Xuân Hè bắt từ đầu tháng 2 đến cuối tháng 5 tùy vào các hộ nôngdân gieo trồng vào thời điểm nào, đây là vụ sản xuất chính, vụ này năng suất thường cao hơncác vụ khác, năng suất trung bình vụ Xuân Hè năm 2010 khoảng 29.5 tấn/ha, giá bán khoảng

3000 đồng/kg Trong vụ này bà con có lợi nhuận khá cao do bán được giá Khó khăn của cácnông hộ trồng dưa là vào thời điểm thu hoạch gặp mưa nhiều ngập nước sẽ bị úng hoạc nức tráitiêu thụ không được

- Vụ 2 (vụ Hè Thu ) thời gian bắt đầu gieo hạt khoảng đầu tháng 7 và thu hoạch vào giữađến cuối tháng 9, vụ này do có mưa nhiều nên chi phí bơm nước cao hơn các vụ khác, năm

2010 năng suất trung bình của vụ này khoảng 28,2 tấn/ha, giá bán trung bình khoảng 3200đồng/kg Tuy năng suất không cao bằng vụ Xuân Hè nhưng do giá bán cao hơn nên các nông

hộ trồng dưa cũng có lợi nhuận khá