Tài liệu trình bày khái quát cuộc đời, sự nghiệp sáng tác, quan niệm nghệ thuật, tiểu thuyết và tiểu thuyết phóng sự trong văn chương Vũ Trọng Phụng. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm chi tiết nội dung.
Trang 1VŨ TR NG PH NGỌ Ụ
1. Cu c đ iộ ờ
Vũ Tr ng Ph ng sinh ọ ụ ngày 20 tháng 10 năm 1912 trong m t gia đình ộ r t nghèo ấ ở Hà
N i ộ (mà theo l i Ngô T t T là nghèo “gia truy n”).ờ ấ ố ề
Ông thân sinh là Vũ Văn Lân, quê H ng Yên, v n làm ngh th đi n xở ư ố ề ợ ệ ở ưởng xe ôtô Ch. Biollot Hà N i nh ng ông ở ộ ư m t lúc Vũ Tr ng Ph ng m i 7 tháng tu i ấ ọ ụ ớ ổ
Bà thân sinh là Ph m Th Khách, ki m s ng b ng ngh khâu vá thuê, là ngạ ị ế ố ằ ề ườ ỉi t nh
Hà Đông (nay là thành ph Hà N i). Sau khi ch ng m t, bà v y t n taor nuôi con t ố ộ ồ ấ ở ậ ầ ừ năm 24 tu i và đổ ược đánh giá là “m t ng ộ ườ i m chí t c a m t ng ẹ ừ ủ ộ ườ i con chí hi u ế ”.
Vũ Tr ng Ph ng thu bé l n lên trong tình yêu thọ ụ ở ớ ương c a m và đủ ẹ ượ ắc c p sách
đ n trế ường. Năm 1921, ông b t đ u h c Pháp văn trắ ầ ọ ở ường Hàng Vôi r i trồ ường Hàng Kèn, sau đó n a là trữ ường Sinh T Là ừ m t trong nh ng l a thanh niên đ ộ ữ ứ ượ c h c ti ng ọ ế Pháp và ch Qu c ng đ u tiên c a n ữ ố ữ ầ ủ ướ c ta, Vũ Tr ng Ph ng vô ọ ụ cùng th n t ầ ượ ng
n n văn hóa Pháp ề và là l p nhà văn ớ tích c c truy n bá văn h c ch Qu c Ng ự ề ọ ữ ố ữ
Trang 2Tuy v y, tu i th c a ông không đậ ổ ơ ủ ược suôn s Trong môi trẻ ường h c đọ ường, v i ớ
xu t thân nghèo khó, l i m côi nên ông b tách bi t v i các h c trò khá gi không bi tấ ạ ồ ị ệ ớ ọ ả ế
đ n s đ ng c m khác. Đi u này làm ông mang trong mình s t ti, y u đu i và cô ế ự ồ ả ề ự ự ế ố
đ c. Chính s m c c m đã d n nén và ngày càng l n lên trong lòng c u Tý (tên s a ộ ự ặ ả ồ ớ ậ ữ
c a Vũ Tr ng Ph ng), r i sau này l i bi n thành n i u t c, bi ph n v i cu c đ i, v iủ ọ ụ ồ ạ ế ỗ ấ ứ ẫ ớ ộ ờ ớ
xã h i.ộ
Năm 1926, khi m i 15 tu i, Vũ Tr ng Ph ng đã đ b ng Ti u h c. V i gia c nh ớ ổ ọ ụ ỗ ằ ể ọ ớ ả khó khăn, ông l a ch n thi vào trự ọ ường S ph m s c p v i hi v ng tìm đư ạ ơ ấ ớ ọ ược h c ọ
b ng đ đ đ n ph n nào cho gia đình nh ng không thành. T đó, ông b t đ u bổ ể ỡ ầ ầ ư ừ ắ ầ ươn
tr i ki m s ng và lăn l i trong cu c đ i xô b Kho ng tháng 10 năm 1926, Vũ Tr ng ả ế ố ộ ộ ờ ồ ả ọ
Ph ng xin vào làm th kí cho nhà hàng Godard nh ng ch vài tháng đã b đu i vi c do ụ ư ư ỉ ị ổ ệ quá say mê văn chương mà l là công vi c. Năm 1927, ông l i xin vào đánh máy ch ơ ệ ạ ữ ở nhà in Vi n Đông (Vi n Đông n quán IDEO). Nh ng l n n a vì đam mê mà ông đã ễ ễ ấ ư ầ ữ
vi t văn trong gi làm vi c, nên ch sau 2 năm, ông l i b sa th i.ế ờ ệ ỉ ạ ị ả
Đây cũng là c duyên đ u tiên đ a Vũ Tr ng Ph ng chuy n sang chuyên tâm vi t ơ ầ ư ọ ụ ể ế văn, vi t báo. Chính vì th i gian làm th kí và s ng ph Hàng B c, Hà N i – n i ôngế ờ ư ố ở ố ạ ộ ơ
đã g n bó g n h t cu c đ i – đã giúp Vũ Tr ng Ph ng có v n s ng vô cùng phong ắ ầ ế ộ ờ ọ ụ ố ố phú. Ông được ti p xúc v i nhi u h ng ngế ớ ề ạ ười, va ch m v i nhi u cu c m u sinh ạ ớ ề ộ ư
kh c li t, b t g p nh ng cách làm ti n, nh ng bon chen, t i ác, nh ng tr y l c, c m ố ệ ắ ặ ữ ề ữ ộ ữ ụ ạ ạ
b y và c nh ng c nh bi đát mà đê ti n.ẫ ả ữ ả ệ
H n n a, Vũ Tr ng Ph ng l i s ng qua nh ng đo n bi thơ ữ ọ ụ ạ ố ữ ạ ương c a đ t nủ ấ ước. Đó là
cu c kh ng ho ng kinh t 19291933 trên quy mô toàn c u, làm đ i s ng c a giai c p ộ ủ ả ế ầ ờ ố ủ ấ lao đ ng v n đã kh n đ n nay l i càng kh n đ n, mà b n nhi u ti n l i nhân c h i ộ ố ố ố ạ ố ố ọ ề ề ạ ơ ộ tích tr đ u c , cho vay lãi n ng. Đó cũng là s thoái trào c a phong trào cách m ng ữ ầ ơ ặ ự ủ ạ 19301931, r i đó cũng là phong trào Âu hóa đồ ương b t đ u phát tri n r m r ắ ầ ể ầ ộ
T t c nh ng đi u trên, đã làm nên m t Vũ Tr ng Ph ng v i t tấ ả ữ ề ộ ọ ụ ớ ư ưởng bi quan,
ph n u t sau này. Th m chí, nhi u ngẫ ấ ậ ề ười còn cho r ng câu t thu t c a Xuân Tóc Đ :ằ ự ậ ủ ỏ
“Tôi sinh ra đ i dờ ưới m t ngôi sao x u”, cũng là ti ng lòng c a nhà văn.ộ ấ ế ủ
Đ u năm 1938, Vũ Tr ng Ph ng l p gia đình v i cô Vũ M Nầ ọ ụ ậ ớ ị ương, con gái c a ủ
m t nhà buôn nghèo qu n Thanh Xuân. Cu i năm đó, hai ngộ ở ậ ố ười có con gái Võ M ị
H ng.ằ
Dù tài hoa, nh ng ngòi bút c a ông không th ông g ng gánh c gia đình. Ông ph i ư ủ ể ồ ả ả làm vi c c t l c trong hoàn c nh thi u th n, t đó l i làm tr m tr ng thêm căn b nh ệ ậ ự ả ế ố ừ ạ ầ ọ ệ lao quái ác. Ông m t vào ngày 13 tháng 10 năm 1939, khi m i 27 tu i, đ l i bà n i, ấ ớ ổ ể ạ ộ
m già, m t ngẹ ộ ườ ợi v góa và con gái nh ch a đ y năm. ỏ ư ầ
Trang 32. Con người
Tìm hi u xu hể ướng văn chương c a m t tác gi , đi u quan tr ng là ph i ủ ộ ả ề ọ ả tìm hi u ể con ngườ ọ ới h v i nh ng hoàn c nh gia đình, xã h i tác đ ng vào h nh th nào. B i ữ ả ộ ộ ọ ư ế ở suy cho cùng tác ph m văn chẩ ương là s ph n ánh th gi i khách quan qua lăng kính ự ả ế ớ
ch quan c a nhà văn, lăng kính ch quan c a m t nhà văn chính là th gi i quan c a ủ ủ ủ ủ ộ ế ớ ủ
h Th gi i l i đọ ế ớ ạ ược đ nh hình d a trên nh ng đi u ki n gia đình, xã h i, ti u s b nị ự ữ ề ệ ộ ể ử ả thân. Ch ng h n th T H u có gi ng đi u ng t ngào, đ m th m cũng là ch u nh ẳ ạ ơ ố ữ ọ ệ ọ ằ ắ ị ả
hưởng c a ngủ ười m thu c nhi u ca dao, dân ca và c a quê hẹ ộ ề ủ ương x Hu v i nh ng ứ ế ớ ữ
đi u hò mái đ y h t s c thi t tha. Vì v y tìm hi u v con ngệ ẩ ế ứ ế ậ ể ề ườ ủi c a m t nhà văn s ộ ẽ giúp chúng ta gi i mã đả ược d dàng nh ng t tễ ữ ư ưởng c a nhà văn y ph n ánh trong ủ ấ ả tác ph m.ẩ
Vũ Tr ng Ph ng là m t con ngọ ụ ộ ười thông minh t thu nh L n lên ông cũng đã ừ ở ỏ ớ
th hi n mình là m t cây bút ể ệ ộ đa tài. Vũ Tr ng Ph ng tham gia vi t nhi u th lo i văn ọ ụ ế ề ể ạ
h c: k ch, ti u thuy t, truy n ng n, phóng s , d ch thu t… và th lo i nào Vũ Tr ngọ ị ể ế ệ ắ ự ị ậ ở ể ạ ọ
Ph ng cũng có đụ ược nh ng thành công nh t đ nh. Đ c bi t Vũ Tr ng Ph ng n i b t ữ ấ ị ặ ệ ọ ụ ổ ậ
v i m ng ti u thuy t và phóng s ớ ả ể ế ự
Do ph n l n cu c đ i Vũ Tr ng Ph ng s ng ầ ớ ộ ờ ọ ụ ố ởthành thị, nên ông có m t v n s ngộ ố ố
vô cùng phong phú n i đây. Xu t thân trong c nh nghèo hèn, l i ph i quay cu ng, ở ơ ấ ả ạ ả ồ
tr y tr t, v t l n v i nh ng cu c s ng m u sinh h ng ngày nên Vũ Tr ng Ph ng có ầ ậ ậ ộ ớ ữ ộ ố ư ằ ọ ụ
c h i g n gũi v i nh ng ơ ộ ầ ớ ữ người nghèo kh thành thổ ị. Ông có d p ti p xúc thị ế ường xuyên v i nh ng h ng cùng đinh dớ ữ ạ ưới đáy xã h i, đó là con sen, th ng , là đám dân ộ ằ ở nghi n hút, b n l u manh, bon gái đi m… nên ông có cái nhìn r t chân th t v h ệ ọ ư ế ấ ậ ề ọ Tuy nhiên Vũ Tr ng Ph ng lai không đọ ụ ược g n gũi, ti p xúc v i nh ng ầ ế ớ ữ người lao
đ ng chân chínhộ v i s trong sáng, kh e kho n h Cho nên Vũ Tr ng Ph ng ch a ớ ự ỏ ắ ở ọ ọ ụ ư
có cái nhìn bao dung v ngề ười lao đ ng, nh ng trang vi t c a ông v ngộ ữ ế ủ ề ười lao đ ng ộ
ph n nhi u là méo mó, phi n di n. Đ ng th i Vũ Tr ng Ph ng cũng thông thu c ầ ề ế ệ ồ ờ ọ ụ ộ
nh ng ữ h ng ngạ ười thu c t ng l p trênộ ầ ớ : b n ngh viên, b n th u khoán, b n me ọ ị ọ ầ ọ tây, b n t s n, b n viên ch c, các lo i ngọ ư ả ọ ứ ạ ười trong b máy cai tr độ ị ương th i… Đ i ờ ờ
s ng xã h i y đã cung c p cho Vũ Tr ng Ph ng nhi u hình m u nhân v t, gây ra ố ộ ấ ấ ọ ụ ề ẫ ậ trong ông cái ý th c m nh b o, s c n thi t ph i bày t thái đ trứ ạ ạ ự ầ ế ả ỏ ộ ước m t th c tr ng ộ ự ạ
xã h i “vô nghĩa lí, đ y r y nh ng t n n”, cũng nh ý th c v thân ph n và tình c nhộ ầ ẫ ữ ệ ạ ư ứ ề ậ ả nghèo kh c c cổ ơ ự c a mình. ủ
Đ c nh ng trang văn Vũ Tr ng Ph ng vi t v m t trái c a xã h i d khi n ngọ ữ ọ ụ ế ề ặ ủ ộ ễ ế ười
ta liên tưởng đây là tay sành s i, th o đ i, đã t ng lăn lóc lâu năm trong hang c a ỏ ạ ờ ừ ổ ủ
b n đĩ đi m, c a đám nghi n hút, b n c b c, b p b m… Th nh ng theo ch ng th c ọ ế ủ ệ ọ ờ ạ ị ợ ế ư ứ ự
Trang 4c a b n bè cùng th i v i Vũ Tr ng Ph ng, ông l i là ngủ ạ ờ ớ ọ ụ ạ ườ ấi r t khuôn phép, r t n ấ ề
n p, r t giàu t tr ng và r t bình dế ấ ự ọ ấ ị. Trong cu c s ng ông ch mong ki m chút ti n ộ ố ỉ ế ề
ph giúp m già và dành d m ti n cụ ẹ ụ ề ướ ợ ểi v đ có con n i dõi. Song cu c s ng ngheo ố ộ ố
kh c bám ri t l y ông. T tu i th b t h nh đ n l n lên g p c nh l lăng, đã hình ổ ứ ế ấ ừ ổ ơ ấ ạ ế ớ ặ ả ố thành trong t tư ưởng Vũ Tr ng Ph ng ọ ụ n i hoài nghi, t tỗ ư ưởng ph nh nủ ậ khó phai
m C nh ờ ả th t nghi p thấ ệ ường xuyên (làm nhi u ngh mà ngh nào cũng dang d ) ề ề ề ở
c ng v i ộ ớ xã h i xung quanhộ l i xa hoa, phè phạ ưỡn, tr y l c, trác táng, m t xã h i trái ụ ạ ộ ộ
ngược hoàn toàn v i mong mu n c a nhà văn. Cho nên Vũ Tr ng Ph ng s m có tâm ớ ố ủ ọ ụ ớ
tr ng ạ bi ph n v i th i cu cẫ ớ ờ ộ Cái bi ph n y không ch là s u t c c a m t cá nhân ẫ ấ ỉ ự ấ ứ ủ ộ
mà là tâm tr ng chung c a m t l p ngạ ủ ộ ớ ười có hoài bão đ p nh ng đành b t l c trẹ ư ấ ự ước
th c tr ng xã h i, mà Vũ Tr ng Ph ng ch là m t đ i di n tiêu bi u. Và cách đ Vũ ự ạ ộ ọ ụ ỉ ộ ạ ệ ể ể
Tr ng Ph ng gi i t a nh ng u t c y là ông đem ọ ụ ả ỏ ữ ấ ứ ấ ph n ánh vào văn chả ươ Cho ng nên các sáng tác c a ông nh nh ng câu ch i r a th ng th ng vào xã h i mà ông g i làủ ư ữ ử ủ ẳ ừ ộ ọ
“Xã h i chó đ u”, là “kh n n n”. ộ ể ố ạ
Bên c nh đó thì Vũ Tr ng Ph ng còn là ngạ ọ ụ ười bi quan, ông đã th a nh n: “Tôi v nừ ậ ố
là người bi quan”, vì th trong ý th c sáng tác c a Vũ Tr ng Ph ng là tâm tr ng ế ứ ủ ọ ụ ạ hoài nghi, ph đ nhủ ị , l y ấ c m h ng phê phán làm c m h ng xuyên su t và ch đ oả ứ ả ứ ố ủ ạ Và
suy cho cùng đó chính là s b t c c a m t ngự ế ắ ủ ộ ườ ấ ắi b t đ c chí và t s b t c đó Vũ ừ ự ế ắ
Tr ng Ph ng r i vào ọ ụ ơ cái nhìn c c đoanự v con ngề ười, nh t là ngấ ười lao đ ng, ông r iộ ơ vào ch nghĩa đ nh m nh.ủ ị ệ
3. Quan ni m ngh thu tệ ệ ậ
Quan ni m ngh thu t chính là ệ ệ ậ t tư ưở , l p trng ậ ườ , là cách nhìn c a m t nhà ng ủ ộ văn v cu c s ng. Văn h c ph n ánh cu c s ng, l y ch t li u t hi n th c cu c s ng.ề ộ ố ọ ả ộ ố ấ ấ ệ ừ ệ ự ộ ố Song trong cu c s ng có vô vàn s v t, hi n tộ ố ự ậ ệ ượng có th tác đ ng đ n nhà văn, làm ể ộ ế
n y sinh h c m h ng sáng tác. Nên vi c l a ch n nh ng tác đ ng nào, nh ng ả ở ọ ả ứ ệ ự ọ ữ ộ ữ
m ng hi n th c cu c s ng nào đ ph n nh trong tác ph m chính là xu t phát t quanả ệ ự ộ ố ể ả ả ẩ ấ ừ
ni m ngh thu t. Hay nói cách khác, quan ni m ngh thu t chính là cái đ nhà văn l a ệ ệ ậ ệ ệ ậ ể ự
ch n ph m vi hi n th c đ c u t thành tác ph m văn h c. Và m i m t nhà văn l i cóọ ạ ệ ự ể ấ ứ ẩ ọ ỗ ộ ạ cách th hi n quan ni m ngh thu t r t riêng, có ngể ệ ệ ệ ậ ấ ườ ộ ội b c l tr c ti pự ế , có người bày t ỏgián ti pế N u nh Nam Cao thế ư ường hé m quan ni m ngh thu t c a mình ở ệ ệ ậ ủ thông qua phát ngôn ho c suy nghĩ c a các nhân v t thì Vũ Tr ng Ph ng l i th hi n ặ ủ ậ ọ ụ ạ ể ệ
nó m t cách tr c ti p thông qua các bài vi t c a mình. ộ ự ế ế ủ
Ngay t khi bừ ước vào con đường văn chương, Vũ Tr ng Ph ng đã kh ng đ nh cho ọ ụ ẳ ị mình khuynh hướng “t th c” ả ự đ theo đu i đ n cùng. Nghĩa là ông vi t v cu c s ng ể ổ ế ế ề ộ ố
v i t t c nh ng gì v n có c a nó, không màu mè, không tô v , không bôi h ng hay ớ ấ ả ữ ố ủ ẽ ồ
Trang 5nhào n n nó cho sáng s a, cho t t đ p. Theo ông, ngặ ủ ố ẹ ười vi t văn vác trên vai mình m tế ộ chi c gế ương kh ng l đ đi vào cu c s ng mà ph n ánh cho th c ch t, tri t đ cu c ổ ồ ể ộ ố ả ự ấ ệ ể ộ
s ng y, dù cho nó có nhi u ung nh t, x u xa. Trong bài vi t “Th ng cho ông Thái ố ấ ề ọ ấ ế ư ỏ
Ph , ch báo Tin văn v bài “Văn chỉ ủ ề ương dâm u ”” (in trên Hà N i báo s 38 ngày ế ộ ố 23/9/1936), Vũ Tr ng Ph ng có vi t: “Tôi là m t trong nh ng nhà văn sĩ t chân”. Nhọ ụ ế ộ ữ ả ư
v y Vũ Tr ng Ph ng đã kh ng đ nh mình là m t văn sĩ “t chân” cũng có nghĩa v i ậ ọ ụ ẳ ị ộ ả ớ ông vi t v hi n th c xã h i tr thành m t ni m thôi thúc, m t nhu c u và trách ế ề ệ ự ộ ở ộ ề ộ ầ
nhi m c a ngệ ủ ườ ầi c m bút. Hi n th c cu c s ng v i nhan nh n c nh tệ ự ộ ố ớ ả ả ượng b i, đê ỉ ổ hèn đã th m th u vào t tẩ ấ ư ưởng Vũ Tr ng Ph ng đ nó b t ra thành nh ng trang văn ọ ụ ể ậ ữ cay nghi t. Nh ng c nh bê tha nghi n hút, nh ng k s ng không lí tệ ữ ả ệ ữ ẻ ố ưởng ch bi t chúiỉ ế
đ u vào c b c, ăn ch i, nh ng k trầ ờ ạ ơ ữ ẻ ưởng gi ch quen dâm d t, hà hi p ngả ỉ ậ ế ười nghèo
là th gi i nhân v t chính trong sáng tác c a Vũ Tr ng Ph ng. Có th nói, t th c cái ế ớ ậ ủ ọ ụ ể ả ự
xã h i “chó đ u”, “kh n n n” Vũ Tr ng Ph ng không b sót đ i tộ ể ố ạ ọ ụ ỏ ố ượng nào. T t c ấ ả
tr thành đ i tở ố ượng đ ông trút n i căm h n c a mình. Do v y khi vi t v b n trể ỗ ờ ủ ậ ế ề ọ ưởng
gi , Vũ Tr ng Ph ng r t tài tình trong vi c phanh phui b n ch t dâm ô, đ u cáng, hám ả ọ ụ ấ ệ ả ấ ể
ti n, hám danh, đ c ác… c a chúng. ề ộ ủ
Nh v y, quan đi m ngh thu t c a Vũ Tr ng Ph ng ư ậ ể ệ ậ ủ ọ ụ trái ngược hoàn toàn so v iớ
th văn chứ ương lãng m n đạ ương th i, tiêu bi u là các nhà văn c a T l c văn đoàn. ờ ể ủ ự ự
N u nh các nhà ti u thuy t lãng m n a miêu t cu c s ng b ng s ế ư ể ế ạ ư ả ộ ố ằ ự mĩ mi u, đ p ề ẹ
đ , tô v cho nó có cái th m ng, t ẽ ẽ ơ ộ ươ ắ , thì Vũ Tr ng Ph ng l i miêu t cu c s ng i t n ọ ụ ạ ả ộ ố
v i t t c nh ng cái ớ ấ ả ữ x u xa, b n th u ấ ẩ ỉ c a nó. Vũ Tr ng Ph ng hủ ọ ụ ướng ngòi bút s c s oắ ả
c a mình đi m x nh ng t n n, nh ng cái x u xa c a xã h i. B i theo l i c a chính ủ ổ ẻ ữ ệ ạ ữ ấ ủ ộ ở ờ ủ
Vũ Tr ng Ph ng: “Nhà báo thì ph i nói s th t cho m i ngọ ụ ả ự ậ ọ ười bi t”. Nói là nhà báo ế cũng có nghĩa là nhà văn sĩ nói chung khi vi t ph i thành th c, ph i nh ngế ả ự ả ư ười th kí ư
c a th i đ i, ph i ghi l i đủ ờ ạ ả ạ ượ ấc t t th y nh ng s th t hi n hi n trong đ i s ng. ả ữ ự ậ ể ệ ờ ố
Ví d khi viụ ế v Hà N i t ề ộ thì đó là: “Hà N i l m than, ăn cộ ầ ướp, ăn c p, ăn tr m, đànắ ộ
bà nghi n hút, buôn ngệ ười, đ ng bóng, s vãi hoang dâm”. Theo Vũ Tr ng Ph ng, ồ ư ọ ụ
“Nhà nh ng văn sĩ t chân có quy n và b n ph n ữ ả ề ổ ậ tả nh ng đi u y m c lòng đó là thữ ề ấ ặ ứ dâm u , nh b n”. Đ c bi t, quan đi m ngh thu t c a Vũ Tr ng Ph ng đế ơ ẩ ặ ệ ể ệ ậ ủ ọ ụ ược th ể
hi n rõ nét nh t, t p trung nhi u nh t trong lu n đi m “ệ ấ ậ ề ấ ậ ể Các ông mu n ti u thuy t ố ể ế
c là ti u thuy t; Tôi ứ ể ế và các nhà văn cùng ch hỉ ướng nh tôi, mu n ti u thuy t ư ố ể ế
là s th c đ iự ự ở ờ (…) T th c cái xã h i kh n n n, công kích cái xa hoa, dâm đãng ả ự ộ ố ạ
c a b n ngủ ọ ười có nhi u ti n, kêu ca nh ng s th ng kh c a dân nghèo b bóc l t, b ề ề ữ ự ố ổ ủ ị ộ ị
áp ch , b cế ị ưỡng b c mu n cho xã h i công bình h n n a”. ứ ố ộ ơ ữ
Nh th đ ng nghĩa v i vi c Vũ Tr ng Ph ng ư ế ồ ớ ệ ọ ụ ý th c đứ ược m i quan h m t ố ệ ậ
thi t gi a văn h c và cu c s ngế ữ ọ ộ ố Hi n th c cu c s ng chính là n n t ng c b n ệ ự ộ ố ề ả ơ ả
Trang 6nh t làm nên n i dung c a tác ph m văn h c, có nh v y tác ph m văn h c m i ph c ấ ộ ủ ẩ ọ ư ậ ẩ ọ ớ ụ
v đ c d ng cho con ngụ ắ ụ ười. T th c cái xã h i kh n n n đ th y đả ự ộ ố ạ ể ấ ược nh ng v n đữ ấ ề
nh c nh i, n i c m, nh ng t n n đang hoành hành xã h i, giúp con ngứ ố ổ ộ ữ ệ ạ ộ ười ý th c ứ
đượ ự ậc s th t đó đ lánh xa, đ bài tr và đ hể ể ừ ể ướng đ n m t xã h i công bình h n chế ộ ộ ơ ứ
n u c say s a trong nh ng “danh t điêu trá c a văn chế ứ ư ữ ừ ủ ương” s là li u thu c đ u ẽ ề ố ầ
đ c con ngộ ười chìm sâu trong o tả ưởng, c xúy cho l i s ng thác lo n mà không th ổ ố ố ạ ể
th c t nh k p th i. Ch ng h n, Vũ Tr ng Ph ng không bi t g i gái đĩ là “ứ ỉ ị ờ ẳ ạ ọ ụ ế ọ nàng”, b i ở
ch y nó thi v l m. Ông ch ra các tai h i c a ki u vi t lãng m n “tô đi m cho gái đĩ ữ ấ ị ắ ỉ ạ ủ ể ế ạ ể
y cái thi v mà gái đĩ y không có, đ n n i đ c xong chuy n ng i ta ch th y m t
gái đĩ làm gương cho th gian noi theo!” [1,215]. ế
Trong quan đi m ngh thu t c a Vũ Tr ng Ph ng r t ể ệ ậ ủ ọ ụ ấ tr ng s th cọ ự ự , nhà văn ph iả
là người dám nói lên nh ng v t thữ ế ương c a xã h i cho m i ngủ ộ ọ ười nghe, không l ng ả
tránh, không tr n ch yố ạ hi n th c. Đi ngệ ự ượ ạ ớc l i v i đi u y là văn chề ấ ương gi d i. ả ố Cho nên trong quan ni m ngh thu t c a Vũ Tr ng Ph ng không có ch cho nh ng ệ ệ ậ ủ ọ ụ ỗ ữ
đi u thanh cao, tao nhã, nh ng th y ch là lo i văn chề ữ ứ ấ ỉ ạ ương xoàng xĩnh mà thôi.
Tuy v y, do b chi ph i b i tâm tr ng ậ ị ố ở ạ bi quan, bi ph n và t tẫ ư ưởng đ nh m nh ị ệ
ch nghĩaủ cho nên cái nhìn c a Vũ Tr ng Ph ng v hi n th c ủ ọ ụ ề ệ ự nhi u khi l ch l cề ệ ạ ,
th m chí là c c đoan, d n đ n th gi i quan hay chính là quan đi m ngh thu t c a ậ ự ẫ ế ế ớ ể ệ ậ ủ ông có nh ng bi u hi n ữ ể ệ sai l m, thi u nh t quánầ ế ấ Nh t là trong ấ cách nhìn c a ông ủ
v con ngề ườ là r t i ấ nghi t ngã, ch toàn ngệ ỉ ườ ấ : “Riêng tôi, xã h i này tôi ch i x u ộ ỉ
th y là kh n n n, quan l i tham nhũng, đàn bà h h ng, đàn ông dâm bôn, m t t i văn ấ ố ạ ạ ư ỏ ộ ụ
sĩ đ u c x o quy t ầ ơ ả ệ ”. Công b ng mà nói thì trong th gi i quan c a Vũ Tr ng Ph ng, ằ ế ớ ủ ọ ụ
m c dù th ng nh t trong khuynh hặ ố ấ ướng “t chân”, nh ng ả ư t tư ưở c a ông cũng có ng ủ chông chênh dao đ ngộ , cái nhìn v xã h i, v con ngề ộ ề ười có ph n đen t i. Song nh ngầ ố ữ
h n ch y cũng không làm m nh t đạ ế ẩ ờ ạ ược m t cây bút s c s o, tài năng, m t ngộ ắ ả ộ ười
có quan đi m h t s c ti n b và dũng c m, dám nhìn th ng vào hi n th c xã h i đ ể ế ứ ế ộ ả ẳ ệ ự ộ ể
ph n ánh nó m t cách sinh đ ng, chân th c, cho dù xã h i y là th i nát, d dáy. ả ộ ộ ự ộ ấ ố ơ
4. S nghi p sáng tácự ệ
Vũ Tr ng Ph ng là nhà văn “ọ ụ Tài danh b c m nh ạ ệ ”, s ra đi c a ông đúng vào lúc tài ự ủ năng đang đ chín nh t, đ l i ni m thở ộ ấ ể ạ ề ương ti c vô h n cho nhi u đ ng nghi p ế ạ ề ồ ệ cũng nh nhi u đ c gi M c dù s nghi p sáng tác c a Vũ Tr ng Ph ng di n ra v n ư ề ộ ả ặ ự ệ ủ ọ ụ ễ ẻ
v n ch a đ y m t th p k , nh ng ông đã đ l i cho h u th m t di s n văn h c đ s ,ẹ ư ầ ộ ậ ỉ ư ể ạ ậ ế ộ ả ọ ồ ộ trong đó có nhi u sáng tác xu t s c. ề ấ ắ
Nh n đ nh v văn chậ ị ề ương Vũ Tr ng Ph ng, nhà nghiên c u phê bình văn h c Vũ ọ ụ ứ ọ
Tu n Anh cho r ng: “Ông là m t hi n tấ ằ ộ ệ ượng văn chương đ c bi t. Đ c bi t trong tínhặ ệ ặ ệ
Trang 7đ c sáng c a nó, đ c bi t trong s không th tr n l n v i ai trong c cu c đ i và văn ộ ủ ặ ệ ự ể ộ ẫ ớ ả ộ ờ nghi p. Và mệ ượn cách nói c a ông khi phê bình T t đèn: Ông là m t hi n tủ ắ ộ ệ ượng đ c ặ
bi t tùng lai ch a t ng th y. Nh ng năm 30, c th h n là giai đo n 19321939 có th ệ ư ừ ấ ữ ụ ể ơ ạ ể coi là m t th i k ng n, đ c bi t là s chín mu i và hoàn thi n đ ng lo t các th lo i ộ ờ ỳ ắ ặ ệ ự ồ ệ ồ ạ ể ạ văn h c hi n đ i, v i nh ng tác ph m đ nh cao và nh ng tên tu i l n trong làng văn. ọ ệ ạ ớ ữ ẩ ỉ ữ ổ ớ
Kh i đ u và k t thúc s nghi p văn h c ng n ng i c a Vũ Tr ng Ph ng g n nh ở ầ ế ự ệ ọ ắ ủ ủ ọ ụ ầ ư
n m tr n trong kho ng th i gian này.”ằ ọ ả ờ
Trong kho ng th i gian Vũ Tr ng Ph ng sáng tácả ờ ọ ụ , xã h i Vi t Nam có nhi u sóng ộ ệ ề gió, nhi u bi n đ ng sâu s c, tác đ ng m nh m đ nh p đ phát tri n văn h c ề ế ộ ắ ộ ạ ẽ ể ị ộ ể ọ Nhìn
m t cách t ng quát thì quá trình sáng tác c a Vũ tr ng Ph ng có th chia làm ộ ổ ủ ọ ụ ể 3 ch ng ặ
đườ sáng tác: ng
Ch ng đặ ường th nh t: T năm 1930 đ n năm 1935 ứ ấ ừ ế
Ch ng đặ ường th hai: T năm 1935 đ n năm 1936 ứ ừ ế
Ch ng đặ ường th ba: T năm 1936 đ n tháng 10 năm 1939 ứ ừ ế
a. Ch ng th nh t: ặ ứ ấ T năm 1930 đ n năm 1935 ừ ế
Vũ Tr ng Ph ng có sáng tác đăng báo t nh ng năm 1930. Qua nh ng l i k s sài ọ ụ ừ ữ ữ ờ ể ơ
c a Tam Lang (“Hoài ni m v Vũ Tr ng Ph ng” – Tao đàn, s đ c bi t v Vũ Tr ng ủ ệ ề ọ ụ ố ặ ệ ề ọ
Ph ng) và c a Thi u Quang (“T p san phê bình” s đ c bi t trên Ng báo kho ng ụ ủ ề ậ ố ặ ệ ọ ả năm 1930) thì ngòi bút Vũ Tr ng Ph ng đã có ọ ụ khuynh hướng t chân rõ r tả ệ “T ả chân” ởđ tàiề , v ch ra nh ng ạ ữ chuy n d dáy c a xã h iệ ơ ủ ộ ; nh t là l i văn “l i t m t ấ ố ạ ả ộ cách b o h n n a, b o đ n s sàng” (Tam Lang Bài đã d n). ạ ơ ữ ạ ế ỗ ẫ
Năm 1931, Vũ Tr ng Ph ng cho ra m t v k ch ọ ụ ắ ở ị Không m t ti ng vang ộ ế Tác ph m ẩ này có th để ược coi là c t m c đánh d u s nghi p sáng tác c a Vũ Tr ng Ph ng m t ộ ố ấ ự ệ ủ ọ ụ ộ cách chính th c, qua tác ph m ông đã kh ng đ nh mình là m t cây bút hi n th c phê ứ ẩ ẳ ị ộ ệ ự phán.
Vũ Tr ng Ph ng ch th c s n i ti ng t nh ng thiên phóng s ọ ụ ỉ ự ự ổ ế ừ ữ ự C m b y ng ạ ẫ ườ i
(Đăng trên báo Nh t Tân, 1933) và ậ Kĩ ngh l y Tây ệ ấ (Đăng trên báo Nh t Tân t s 69, ậ ừ ố ngày 05/12/1934). Cũng năm 1934, Vũ Tr ng Ph ng cho đăng ti u thuy t ọ ụ ể ế D t tình ứ trên
H i Phòng tu n báo. Câu chuy n tình lãng m n di n ra trên bãi bi n, phòng khách này ả ầ ệ ạ ễ ể không h p l m v i ngòi bút “t chân” c a nhà văn, nó ch ch ng t s c h p d n m nhợ ắ ớ ả ủ ỉ ứ ỏ ứ ấ ẫ ạ
m c a trào l u lãng m n khi đó đ i v i ông. ẽ ủ ư ạ ố ớ
Trang 8T u chung l i, nh ng sáng tác c a Vũ Tr ng Ph ng th i kì này có m y đ c đi m ự ạ ữ ủ ọ ụ ờ ấ ặ ể
n i b t: ổ ậ
Trước h t, đó là ế khuynh hướng “t chân” và t cáo xã h iả ố ộ , th hi n rõ trong ể ệ
ph n l n các tác ph mầ ớ ẩ H n h n các nhà văn tr ơ ẳ ướ c năm 1930, Vũ Tr ng Ph ng đã ọ ụ táo b o, xông xáoạ trong vi c “l t m t trái” d dáy c a xã h i thu c đ a th i nát khi ệ ậ ặ ơ ủ ộ ộ ị ố
đó. Ngay t s m ông đã th hi n mình là ừ ớ ể ệ k thù không đ i tr i chung c a xã h i ẻ ộ ờ ủ ộ
đ ng ti nồ ề Giá tr hi n th c ị ệ ự ch y u c a sáng tác Vũ Tr ng Ph ng th i kì này ph n ủ ế ủ ọ ụ ờ ầ nào ph n ánh đả ượ tình tr ng b n cùng, phá s n, l u manh hóa c a t ng l p ti u t c ạ ầ ả ư ủ ầ ớ ể ư
s n, dân nghèo thành th và nông dân trong nh ng năm kh ng ho ng kinh t , tình tr ng ả ị ữ ủ ả ế ạ giàu nghèo b t công và nh ng t n n trong xã h i thành th đ ấ ữ ệ ạ ộ ị ươ ng th i ờ Qua đó ông
bày t thái đỏ ộ ghê g m đ n ớ ế thói l a l c, đ u gi , b t nhân, chà đ p lên chu n m c ừ ọ ể ả ấ ạ ẩ ự
đ o đ c, lên luân th ạ ứ ườ ng đ o lí, ch bi t đ n ti n và nh c d c ạ ỉ ế ế ề ụ ụ
Tuy v y, th i kì này Vũ Tr ng Ph ng cũng ậ ờ ọ ụ b c l nhi u m t y uộ ộ ề ặ ế Đó là ph m vi ạ
ph n ánh còn h pả ẹ , đ i t ố ượng ph n ánhả ch y u là đám l u manh và dân nghèo ủ ế ư ở thành th ; ị ch a đi vào đ tài hi n th c r ng l n, đi n hình ư ề ệ ự ộ ớ ể , chi u sâu c a s ph n ánh ề ủ ự ả cũng nh tình c m c a nhà văn còn h n ch ư ả ủ ạ ế. Nhà văn lên án s b t công, th i nát c a ự ấ ố ủ
xã h i, song ộ ch a nhìn rõ m i mâu thu n giai c pư ố ẫ ấ và nguyên nhân sâu xa c a nh ng ủ ữ
t n n xã h i nh l u manh, m i dâm… Nh ng l i k t án đ ng ti n tuy đanh thép ệ ạ ộ ư ư ạ ữ ờ ế ồ ề
nh ng ư ch a ch ra đư ỉ ược nguyên nhân căn b nả khi n đ ng ti n lũng đo n xã h i là ế ồ ề ạ ộ
do th l c s d ng đ ng ti n. ế ự ử ụ ồ ề
Sáng tác Vũ Tr ng Ph ng th i kì này còn ọ ụ ờ có nh ng mâu thu nữ ẫ Trong khi ph i ơ bày nh ng ung nh t c a xã h i, ph n ánh cu c s ng kh n kh c a ngữ ọ ủ ộ ả ộ ố ố ổ ủ ười nghèo,
nh ng n n nhân c a xã h i, ngòi bút Vũ Tr ng Ph ng r i vào ữ ạ ủ ộ ọ ụ ơ ch nghĩa t nhiên ủ ự
l nh lùng và có thái đ mi t th đ i v i hạ ộ ệ ị ố ớ ọ. L i vi t c a Vũ Tr ng Ph ng v n còn ố ế ủ ọ ụ ẫ
s ng số ượng hay đ c p đ n cái dâm c a con ngề ậ ế ủ ười nh loài đ ng v t. ư ộ ậ
Cũng trong th i kì nàyờ , t tư ưởng bi quan đ nh m nh b t đ u chi ph iị ệ ắ ầ ố đ n sáng ế tác c a Vũ Tr ng Ph ng, m c dù nó ch a th c s đ m nét và ph bi n. Ch trong ủ ọ ụ ặ ư ự ự ậ ổ ế ỉ D t ứ tình, t tư ưởng này m i tr thành t tớ ở ư ưởng ch đ o c a tác ph m. ủ ạ ủ ẩ
b. Ch ng đ ặ ườ ng th hai: ứ T năm 1935 đ n năm 1936 ừ ế
Đây là giai đo n sáng tác ạ ng n nh tắ ấ , song d i dào và ồ đ t t i đ nh cao nh tạ ớ ỉ ấ trong
s nghi p văn h c c a Vũ Tr ng Ph ng. Đây th i kì mà tài năng c a Vũ Tr ng Ph ng ự ệ ọ ủ ọ ụ ờ ủ ọ ụ
Trang 9n r h n c B ng s c lao đ ng ngh thu t không bi t m t m i, Vũ Tr ng Ph ng đãở ộ ơ ả ằ ứ ộ ệ ậ ế ệ ỏ ọ ụ
vi t nên nhi u ki t tác. Trên tu n báo Công dân s 1, ra ngày 25 tháng 9 năm 1935, ông ế ề ệ ầ ố
b t đ u cho đăng phóng s ắ ầ ự Dân bi u và dân bi u ể ể
Ti p đó trên Hà N i báo s ra đ u tiên ngày 01 tháng 01 năm 1936, ông b t đ u cho ế ộ ố ầ ắ ầ
ra m t ti u thuy t ắ ể ế Giông tố. Cũng trên Hà N i báo, ông l n lộ ầ ượt đăng phóng s ự C m ơ
th y c m cô ầ ơ (t s 12, ra ngày 25 tháng 3 năm 1936), ừ ố S đ ố ỏ (ti u thuy t ho t kê, t s ể ế ạ ừ ố
40, ra ngày 07 tháng 10 năm 1936) và m t lo t truy n ng n (ộ ạ ệ ắ Gi c m ngày T t, T t ăn ấ ơ ế ế mày, L l i, B răng vàng, Con ng ỡ ờ ộ ườ i điêu trá, H sê líu h líu sê sàng ồ ồ ).
Trong khi đó, trên t ờ T ươ ng lai Vũ Tr ng Ph ng cho đăng ti u thuy t ọ ụ ể ế V đê ỡ (t ừ tháng 7 năm 1936) và nhi u bài bút chi n. Trên t ề ế ờ Sông H ươ ông cho đăng ti u ng ể thuy t ế Làm đĩ cũng trong năm 1936. Th i kì này, ờ không khí sinh ho t chính tr náo ạ ị
nhi t hào h ngệ ứ khi bước vào th i kì M t tr n dân ch đã nh hờ ặ ậ ủ ả ưởng m nh m đ n ạ ẽ ế ngòi bút c a Vũ Tr ng Ph ng, v n đã đủ ọ ụ ố ược tích lũy và rèn luy n th i kì trệ ở ờ ước, đ ể
bước vào th i kì sung s c nh t khi n ông có th ờ ứ ấ ế ểphát huy cao nh t nh ng m t tích ấ ữ ặ
c c, s trự ở ườ và đ t đng ạ ược nh ng thành t u xu t s c. ữ ự ấ ắ
Đây cũng là th i kì t t ờ ư ưở ng Vũ Tr ng Ph ng b c l rõ nét nh t v tính ch t ph c ọ ụ ộ ộ ấ ề ấ ứ
t p c a nó ạ ủ V i m t lo t ti u thuy t khá đ y đ n ra đ i năm 1936 ph m vi hi n th c ớ ộ ạ ể ế ầ ặ ờ ạ ệ ự
đã m r ng ra khá r ng l n. Dở ộ ộ ớ ường nh nhà văn mu n ư ố bao quát toàn th xã h i đ ể ộ ể
d ng nên b c tranh toàn c nh v hi n th c Vi t Nam đ ự ứ ả ề ệ ự ệ ươ ng th i ờ S ph n ánh đã ự ả
được nâng lên c b r ng l n chi u sâu, th gi i nhân v t phong phú h n bao gi h t.ả ề ộ ẫ ề ế ớ ậ ơ ờ ế
Ti u thuy t ể ế Giông t , V đê ố ỡ bao trùm m t đ a bàn r t r ng t nông thôn đ n thành th , ộ ị ấ ộ ừ ế ị
v i r t nhi u môi trớ ấ ề ường ho t đ ng khác nhau cho các nhân v t thu c đ m i t ng ạ ộ ậ ộ ủ ọ ầ
l p, đ a v xã h i, có tính cách và s ph n khác nhau. ớ ị ị ộ ố ậ
Cũng trong năm 1936, Vũ Tr ng Ph ng còn cho ra m t ti u thuy t ọ ụ ắ ể ế Làm đĩ được
vi t theo ki u “ti u thuy t th c nghi m”. Tuy nhiên cu n ti u thuy t này không gây raế ể ể ế ự ệ ố ể ế
được nhi u chú ý nh ề ư Giông tố hay S đ ố ỏ
Ngoài ra, th i k này, Vũ Tr ng Ph ng còn có hai phóng s ờ ỳ ọ ụ ự C m th y c m cô ơ ầ ơ và
V nh bôi h ẽ ọ ề. S dĩ trong th i kì này bút l c c a Vũ Tr ng Ph ng đ t t i m c đ nh ở ờ ự ủ ọ ụ ạ ớ ứ ỉ cao là do s tác đ ng m nh m c a M t tr n dân ch và sách báo ti n bự ộ ạ ẽ ủ ặ ậ ủ ế ộ. M t ặ khác cũng là do b n thân Vũ Tr ng Ph ng đã ả ọ ụ vượt qua đượ ực s bi quan ph n u tẫ ấ
c a chính mình. ủ
T u chung l i, quá trình sáng tác c a Vũ Tr ng Ph ng th i k này có th đự ạ ủ ọ ụ ờ ỳ ể ược khác quát nh ng đi m c b n sau: ở ữ ể ơ ả
Trang 10S thành công đáng k đ u tiên c a Vũ Tr ng Ph ng th i k này là ông đã ự ể ầ ủ ọ ụ ờ ỳ chú ý lên án giai c p th ng trấ ố ị, l t tr n b n ch t dâm ô, đ u cáng, đ c ác c a chúng. Đây làộ ầ ả ấ ể ộ ủ
đi u ch a có giai đo n trề ư ở ạ ước. Nhà văn đã ph n ánh đả ược hi n th c trên bình di n ệ ự ệ mâu thu n xã h iẫ ộ , đ kích l c lả ự ượng th ng tr xã h i, đ ng th i ông cũng ph n nào ố ị ộ ồ ờ ầ tái hi n đệ ược bi n chuy n, s ế ể ựphân hóa ph c t p, d d i c a các giai c pứ ạ ữ ộ ủ ấ , nh t là ấ quá trình tích lũy t b n, ph t lên làm giàu, leo lên đ a v cao sang và quá trình b n cùngư ả ấ ị ị ầ hóa, tha hóa ph bi n c a các t ng l p b tr ổ ế ủ ầ ớ ị ị
Nh t là Vũ Tr ng Ph ng không ch d ng l i vi c nêu hi n tấ ọ ụ ỉ ừ ạ ở ệ ệ ượng nh giai đo n ư ạ
trước mà ông đã đi sâu khai thác nh ng m i quan h bên trong hi n tữ ố ệ ệ ượng được ph n ả ánh. Và ông đã th y đấ ược người dân nghèo là n n nhân c a giai c p th ng tr Đáng ạ ủ ấ ố ị chú ý là ba ti u thuy t ở ể ế Giông t , S đ , V đê ố ố ỏ ỡ đ u d ng ch m đ n ề ụ ạ ế h th ng tr t ệ ố ậ
t xã h iự ộ , đ kích tr c ti p ho c gián ti p vào ả ự ế ặ ế b máy th c dân phong ki nộ ự ế Đ ng ồ
th i ông cũng đã chú ý đ n cu c s ng c a ngờ ế ộ ố ủ ười dân nghèo ch u nhi u thi t thòi và s ị ề ệ ự
ph n kháng c a h ả ủ ọ Ở Giông tố là vi c đi ki n c a gia đình Th M ch, trong ệ ệ ủ ị ị V đê ỡ là đám dân chúng bi u tình có t ch c. ể ổ ứ
V phề ương di n ngh thu t, th i k tài năng và sáng t o c a Vũ Tr ng Ph ng ệ ệ ậ ờ ỳ ạ ủ ọ ụ
được phát tri n m nh m nh t, ông đã xây d ng để ạ ẽ ấ ự ược m t s ộ ốnhân v t đi n hìnhậ ể sinh đ ng b t h v xã h i t b n thành th Nh ng V n Tóc Mai, Ngh Hách, Xuân ộ ấ ủ ề ộ ư ả ị ữ ạ ị Tóc Đ , bà phó Đoan, c c H ng, ông Phán m c s ng… Là nh ng cách s ng, đỏ ụ ố ồ ọ ừ ữ ố ược
cá th hóaể cao đ ộ
M t dù có nhi u đi m thành công so v i giai đo n trặ ề ể ớ ạ ước, song giai đo n này ngòiở ạ bút Vũ Tr ng Ph ng v n còn b c l m t vài ọ ụ ẫ ộ ộ ộ h n ch nh ạ ế ỏ Đó là t t ư ưởng đ nh ị
m nhệ v n còn chi ph i đ n sáng tác c a ông, trong ẫ ố ế ủ S đ ố ỏ là ông th y đ a lý đoán bi t ầ ị ế
được “h u v n” c a Xuân Tóc Đ , trong ậ ậ ủ ỏ Giông tố là ông già H i Vân “thả ượng thông thiên văn, h tri đ a lý trung tri nhân s ” và l i phán c a m th y cúng v “ti n dâm ạ ị ự ờ ủ ụ ầ ề ề
h u phú” c a Th M ch. Và ngay c khi miêu t v ngậ ủ ị ị ả ả ề ười nông dân nh m t n n nhân ư ộ ạ
c a giai c p th ng tr , Vũ Tr ng Ph ng còn t ra hoài nghi v h ví h nh “đàn ru i ủ ấ ố ị ọ ụ ỏ ề ọ ọ ư ồ sau mông con bò”. Khi xây d ng hình tự ượng người chi n sĩ c ng s n Vũ Tr ng Ph ng ế ộ ả ọ ụ cũng không có s hi u bi t sâu s c v h , kh c h a v h méo mó, thi u chân th c. ự ể ế ắ ề ọ ắ ọ ề ọ ế ự
c. Ch ng đ ặ ườ ng th ba ứ : T năm 1936 đ n tháng 10 năm 1939 ừ ế
Đây là giai đo n thoái tràoạ c a ngòi bút Vũ Tr ng Ph ng. N u nh giai đo n 1935ủ ọ ụ ế ư ạ
1936 Vũ Tr ng Ph ng vi t m t cách say s a, vi t không bi t m t m i v i m t s c ọ ụ ế ộ ư ế ế ệ ỏ ớ ộ ứ