Bài tập giữa kì môn Xã hội học giáo dục: Quản lý chất lượng giáo dục

Bài tập giữa kì môn Xã hội học giáo dục: Quản lý chất lượng giáo dục tìm hiểu về hệ thống quản lý giáo dục; quản lý chất lượng giáo dục là chất lượng tổng thể của hệ thống sản phẩm trong quá trình giáo dục; hệ thống quản lý chất lượng định hướng vào khách hàng thúc đẩy không ngừng quá trình nâng cao chất lượng sản phẩm; hệ thống quản lý chất lượng hiệu quả đề cao phương pháp quản lý theo quá trình và ra quyết định dựa trên sự kiện, dữ liệu thực tế; mọi thành viên trong nhà trường đều phải là những chủ thể quản lý chất lượng dạy học và giáo dục.

H C VI N QU N LÝ GIÁO D CỌ Ệ Ả Ụ

BÀI T P GI A KÌ MÔN XàH I H C GIÁO D CẬ Ữ Ộ Ọ Ụ

H  VÀ TÊN:Ọ

L P CAO H C QLGD K20­2 (LONG BIÊN­ GIA LÂM)Ớ Ọ

Đ  BÀI: Trình bày hi u bi t, đã tr i nghi m v  m t v n đ  mà anh ch  Ề ể ế ả ệ ề ộ ấ ề ị

tâm đ c nh t.ắ ấ

CH  Đ : Ủ Ề QU N LÝ CH T LẢ Ấ ƯỢNG GIÁO D CỤ

             Nh ng th p k  g n đây, khoa h c qu n lý ch t lữ ậ ỷ ầ ọ ả ấ ượng (QLCL) phát  tri n m nh m , d n tr  thành m t phể ạ ẽ ầ ở ộ ương th c qu n lý hi n đ i đứ ả ệ ạ ược áp 

d ng trong nhi u lĩnh v c, trên hành trăm qu c gia và ngày càng ch ng t  tínhụ ề ự ố ứ ỏ  

u vi t so v i ác ph ng pháp qu n lí

ư ệ ớ ươ ả    (QL) truy n th ng. Phề ố ương th cứ   QLCL hi n đ i, tiêu bi u là hai H  th ng QLCL qu c t  ISO 9000 và QLCLệ ạ ể ệ ố ố ế  

T ng thổ ể (Total Quality Management) được h p thành b i 4 y u t  c  b nợ ở ế ố ơ ả   sau:

      ­ Nh ng tri t lí QLCL m i;ữ ế ớ

      ­ Nh ng phữ ương pháp QLCL hi n đ i;ệ ạ

      ­ Nh ng công c  QLCL khoa h c;ữ ụ ọ

      ­ L c lự ượng QLCL đ i chúng.ạ

V i góc nhìn giáo d c và qu n lý giáo d c, bài vi t này t p trung phân tíchớ ụ ả ụ ế ậ  

nh ng tri t líữ ế   QL m i, mà b n ch t là h  th ng nh ng quan đi m, nh ng tớ ả ấ ệ ố ữ ể ữ ư 

tưởng mang tính quy lu t, ph n ánh k t qu  c a quá trình v n đ ng và đ iậ ả ế ả ủ ậ ộ ổ  

m i trong t  duy qu n lí. Nh ng tri t lí  y đã th t s  đóng vai trò n n t ngớ ư ả ữ ế ấ ậ ự ề ả  

t  tư ưởng cho s  hình thành và phát tri n c a các phự ể ủ ương th c QLCL hi n đ iứ ệ ạ   đang chi ph i s  phát tri n c a các ngành s n xu t ­ d ch v  c a các qu c giaố ự ể ủ ả ấ ị ụ ủ ố   trong b i c nh kinh t  th  trố ả ế ị ường, kinh t  tri th c, qu c t  hoá và h i nh pế ứ ố ế ộ ậ   toàn c u.ầ

1. H  th ng QL đ nh h ệ ố ị ướ ng vào ch t l ấ ượ ng s  quy t đ nh ch t l ẽ ế ị ấ ượ ng  

s n ph m giáo d c ả ẩ ụ

      Trong th  k  XX, các nhà nghiên c u v  khoa h c qu n lí cùng cácế ỷ ứ ề ọ ả  

qu n lí gia hàng đ u trên th  gi i đã đi đ n th ng nh t quan ni m choả ầ ế ớ ế ố ấ ệ  

r ng:ằ  ch t l ấ ượ ng s n ph m do h  th ng qu n lý quy t đ nh ả ẩ ệ ố ả ế ị  Tr  l i câu h i:ả ờ ỏ  

ai ch u trách nhi m v  ch t lị ệ ề ấ ượng trong m t t  ch c,ộ ổ ứ  Deming cho r ng 94% ằ   thu c v  h  th ng QL ộ ề ệ ố , 6% thu c v  ngộ ề ười lao đ ng (ộ Qu n lý có hi u qu ả ệ ả  theo ph ươ ng pháp Deming. Nguy n Trung Tín, Ph m Phễ ạ ương Hoa biên d ch.ị   NXB Th ng kê. 1996), cònố  Pareto đúc k t thành quy t c 80:20, trong đó,ế ắ  80%  thu c v  lãnh đ o, qu n lý ộ ề ạ ả , 20% thu c v  ngộ ề ười th a hành (Nguy n Quangừ ễ  

To n.ả  ISO 9000 và TQM. NXB Đ i h c qu c gia Tp. HCM.2001). ạ ọ ố  Theo đó, 

trong m i doanh nghi p, m i t  ch c, phỗ ệ ỗ ổ ứ ương hướng quan tr ng nh t là làọ ấ   thi t l p h  th ng QLCL h p lý và hi u qu  nh t nh m t o ra nh ng s nế ậ ệ ố ợ ệ ả ấ ằ ạ ữ ả  

ph m, d ch v  có ch t lẩ ị ụ ấ ượng đ  tho  mãn nhu c u ngày càng cao c a kháchể ả ầ ủ   hàng. Đ nh hị ướng vào ch t lấ ượng và nh m t i khách hàng tr  thành yêu c uằ ớ ở ầ  

s  m t chi ph i t t c  m i khâu, m i công đo n trong quá trình s n xu t vàố ộ ố ấ ả ọ ọ ạ ả ấ  

d ch v  cũng nh  m i thành viên trong t  ch c, t  nhà qu n lý t i các nhânị ụ ư ọ ổ ứ ừ ả ớ   viên th a hành.ừ

      Do đ nh hị ướng  y, h  th ng QLCL này đ c bi t quan tâm t i ch tấ ệ ố ặ ệ ớ ấ  

lượng c a các phân h  trong vòng đ i c a m i s n ph m. Trong các ho tủ ệ ờ ủ ỗ ả ẩ ạ  

đ ng giáo d c, các phân h  này cũng th  hi n khá rõ:ộ ụ ệ ể ệ  phân h  thi t k  mô ệ ế ế   hình s n ph m s  đ t t i (đ u vào), phân h  th c hi n thi t k ­t o ra s n ả ẩ ẽ ạ ớ ầ ệ ự ệ ế ế ạ ả  

ph m (quá trình) và phân h  s  d ng và c i ti n s n ph m (đ u ra) ẩ ệ ử ụ ả ế ả ẩ ầ

      Ti p c n tình hình QLGD   nế ậ ở ước ta hi n nay, đ nh hệ ị ướng vào ch tấ  

lượng tuy có đ t ra, song trong c  ch  v n hành đã b  phân tán do nhi u y uặ ơ ế ậ ị ề ế  

t  chi ph i. T  duy qu n lý truy n th ngố ố ư ả ề ố  t p trung vào vi c xây d ng nh ng ậ ệ ự ữ  

m c tiêu CL đ  ra ban đ u ụ ề ầ  và thường do c p qu n lý cao nh t trong h  th ngấ ả ấ ệ ố  

đ m trách nên không tránh kh i tình tr ng xa r i th c ti n; đ ng th i,ả ỏ ạ ờ ự ễ ồ ờ  t p ậ   trung vào xem xét k t qu  cu i cùng ế ả ố  (c a m i đ n v  cũng nh  m i cá nhân)ủ ỗ ơ ị ư ỗ  

th  hi n vi c đ t hay không đ t nh ng thông s , ch  tiêu c a m c tiêu đó.ể ệ ệ ạ ạ ữ ố ỉ ủ ụ  

H n ch  l n nh t là quan tâm nhi u t i các ch  s  đ u ra, cònạ ế ớ ấ ề ớ ỉ ố ầ  di n bi n quá ễ ế   trình không đ ượ c chú tr ng trong qu n lý ọ ả  Vì v y, xu t hi n hi n tậ ấ ệ ệ ượng báo  cáo "ch t lấ ượng gi ", ch y theo thành tích, tr  thành "căn b nh" ngày càngả ạ ở ệ  

ph  bi n   các nhà trổ ế ở ường và các đ a phị ương. Đây là nét đ c thù c a cáchặ ủ  

qu n lí t p trung vào m c tiêu (Management byả ậ ụ  Ojectiv) phát tri n và th nhể ị   hành t  đ u th  k  XX, ngày nay đã và đang b c l  nhi u h n ch ừ ầ ế ỷ ộ ộ ề ạ ế

2. QLCL giáo d c là ch t l ụ ấ ượ ng t ng th  c a h  th ng s n ph m trong ổ ể ủ ệ ố ả ẩ   quá trình giáo d c ụ

Quan ni m v  ch t lệ ề ấ ượng càng c  th  bao nhiêu càng t o thu n l i cho quáụ ể ạ ậ ợ   trình “th c thi” ch t lự ấ ượng b y nhiêu. Thông thấ ườn, nhân cách người h cọ   sinh luôn được xem là s n ph m ả ẩ   c a quá trình đào t o ủ ạ  Quan ni m nh  v yệ ư ậ   hoàn toàn đúng đ n nh ng r t c n đắ ư ấ ầ ược nh n th c đ y đ  và c  th  h n.ậ ứ ầ ủ ụ ể ơ

V  khái ni m “s n ph m”? T  ch c Qu c t  v  Tiêu chu n hoá ch t lề ệ ả ẩ ổ ứ ố ế ề ẩ ấ ượ  ng (International Oganization for Standardazation) đã đ nh nghĩa m t cách h t s cị ộ ế ứ  

khái quát: "S n ph m là k t qu  c a m t ho t đ ng hay ả ẩ ế ả ủ ộ ạ ộ   m t quá trình" ộ  Nó 

có th  t n t i dể ồ ạ ướ ại d ng v t ch t (ví d : trậ ấ ụ ường, l p, h c li u và thi t bớ ọ ệ ế ị  giáo d c ) hay d ng tinh th n (ki n th c, k  năng, thái đ   ) ho c c  haiụ ạ ầ ế ứ ỹ ộ ặ ả  

d ng (ph n m m giáo d c trong đĩa CD, băng Video  )ạ ầ ề ụ

Nhìn m t cách th c ti n, quá trình giáo d c không ch  có s n ph m duy nh tộ ự ễ ụ ỉ ả ẩ ấ  

là nhân cách ngườ ọi h c, đúng nh t,ấ  đó  là s n ph m cu i cùng ả ẩ ố  Có s n ph mả ẩ  

cu i cùng thì trố ước đó cũng ph i có các s n ph m b  ph n, trung gian cùngả ả ẩ ộ ậ  

n m trong chu i quá trình đào t o. Nh  ch t lằ ỗ ạ ờ ấ ượng c a h  th ng các s nủ ệ ố ả  

ph m b  ph n  y đóng góp và tác đ ng mà hình thành nên ch t lẩ ộ ậ ấ ộ ấ ượng c aủ  

“s n ph m” cu i cùng là nhân cách ngả ẩ ố ườ ọi h c sinh. Nói nh  th  b i khi xemư ế ở   xét vi c đào t o là m t quá trình t ng th  thì quá trình  y ph i bao g m r tệ ạ ộ ổ ể ấ ả ồ ấ   nhi u ho t đ ng và quá trình b  ph n n i ti p nhau và do nhi u con ngề ạ ộ ộ ậ ố ế ề ườ  i, nhi u b  ph n th c hi n.ề ộ ậ ự ệ  M i ho t đ ng, m t quá trình t o ra m t k t qu ỗ ạ ộ ộ ạ ộ ế ả 

và cho ta m t s n ph m ộ ả ẩ

Nh  v y, khi nói đ n ch t lư ậ ế ấ ượng giáo d c c a m t nhà trụ ủ ộ ường, ta v a nóiừ  

đ n ch t lế ấ ượng c a nhân cách ngủ ườ ọi h c sinh, đ ng th i cũng ph i tính đ mồ ờ ả ế  

đ n ch t lế ấ ượng c a h  th ng các s n ph m trung gian c u thành lên s nủ ệ ố ả ẩ ấ ả  

ph m cu i cùng đó. Ta v n ch ng thẩ ố ẫ ẳ ường kh ng đ nh ch t lẳ ị ấ ượng c a c  sủ ơ ở 

v t ch t, c a trang thi t b , c a đ i ngũ nh ng ngậ ấ ủ ế ị ủ ộ ữ ười thày, c a phủ ương pháp 

d y h c, ch t lạ ọ ấ ượng c a m i bài h c, m i ho t đ ng giáo d c đ u tham giaủ ỗ ọ ỗ ạ ộ ụ ề  

c u thành ch t lấ ấ ượng giáo d c đó sao? Tham gia b ng cái gì? B ng chính cácụ ằ ằ  

s n ph m c a các lĩnh v c  y, b  ph n  y, ho t đ ng  y.ả ẩ ủ ự ấ ộ ậ ấ ạ ộ ấ

      Trong nhà trường, m i thành viên đ u có quy n và nghĩa v  t o raỗ ề ề ụ ạ  

nh ng s n ph m v t ch t ho c tinh th n nh m tr c ti p ho c gián ti p ki nữ ả ẩ ậ ấ ặ ầ ằ ự ế ặ ế ế  

t o nên ch t lạ ấ ượng giáo d c. Quá trình giáo d c c a m t nhà trụ ụ ủ ộ ường có bao  nhiêu ho t đ ng, bao nhiêu quá trình b  ph n thì cũng có b y nhiêu s nạ ộ ộ ậ ấ ả  

ph m. T  m t bài so n công phu xác đ nh đẩ ừ ộ ạ ị ược nh ng phữ ương án ti n hànhế  

t i  u đ n m t gi  d y h c trên l p ti n hành h p lý, h c sinh đố ư ế ộ ờ ạ ọ ớ ế ợ ọ ược làm 

vi c tích c c và gia tăng nh ng ki n th c­k  năng­thái đ  nh  m c tiêu đãệ ự ữ ế ứ ỹ ộ ư ụ   xác đ nh; t  m t đ  dùng d y h c chu n b  công phu và s  d ng có hi u quị ừ ộ ồ ạ ọ ẩ ị ử ụ ệ ả 

đ n m t kinh nghi m t  ch c h c sinh h c t p thành công; t  m t m t bu iế ộ ệ ổ ứ ọ ọ ậ ừ ộ ộ ổ   sinh ho t ngo i khoá đạ ạ ượ ổc t  ch c t t đ n m t ý tứ ố ế ộ ưởng, m t sáng ki n hayộ ế  

t o ra ch t lạ ấ ượng cao cho m t ho t đ ng ho c mang đ n s  chuy n bi n tíchộ ạ ộ ặ ế ự ể ế  

c c cho l p, cho trự ớ ường  Đó đ u là nh ng s n ph m c  th  và hi n h u cóề ữ ả ẩ ụ ể ệ ữ  

th  đ nh lể ị ượng và đ nh tính. Bên c nh còn là h  th ng các s n ph m đị ạ ệ ố ả ẩ ượ  c

t o ra t  bên ngoài cung  ng cho nhà trạ ừ ứ ường nh  sách giáo khoa ch a đ ngư ứ ự   các đ n v  n i dung d y h c, thi t b  giáo d c, nh ng s n ph m tri th c m iơ ị ộ ạ ọ ế ị ụ ữ ả ẩ ứ ớ  

b i dồ ưỡng cho giáo viên qua các khoá b i dồ ưỡng dài h n, ng n h n  T t c ,ạ ắ ạ ấ ả  

dù h u hình hay vô hình, nh ng s n ph m giáo d c  y c n ph i đ m b oữ ữ ả ẩ ụ ấ ầ ả ả ả  

ch t lấ ượng. Nh  trăm con su i h p thành dòng sông, bao nhiêu s n ph m nhoư ố ợ ả ẩ  

nh  nh  v y s  góp ph n h u hi u đ  làm cho quá trình giáo d c có ch tỏ ư ậ ẽ ầ ữ ệ ể ụ ấ  

lượng, t  đó cùng tác đ ng và t o ra s n ph m cu i cùng là nhân cách h cừ ộ ạ ả ẩ ố ọ   sinh đ m b o theo m c tiêu đào t o và đáp  ng nh ng nhu c u c a kháchả ả ụ ạ ứ ữ ầ ủ   hàng: ngườ ọi h c, ph  huynh, nhu c u xã h i. M i thành viên, t  ngụ ầ ộ ỗ ừ ười qu nả  

lý lãnh đ o đ n ngạ ế ười giáo viên, n u th m nhu n đi u r t c  th   y sế ấ ầ ề ấ ụ ể ấ ẽ  khi n cho vi c v n hành ch t lế ệ ậ ấ ượng trong nhà trường tr  nên rõ ràng h n,ở ơ  

v i m t trách nhi m cao h n, t o ra ch t lớ ộ ệ ơ ạ ấ ượng h n.ơ

3. H  th ng QLCL đ nh h ệ ố ị ướ ng vào khách hàng thúc đ y không ng ng ẩ ừ   quá trình nâng cao ch t l ấ ượ ng s n ph m ả ẩ

       Ch t lấ ượng giáo d c ph i đáp  ng nh ng yêu c u c a khách hàng,ụ ả ứ ữ ầ ủ  

nh ng trư ước h t c n đáp  ng nh ng yêu c u c a “khách hàng n i b ” trongế ầ ứ ữ ầ ủ ộ ộ   nhà trường. Đây là m t tri t lí m i th  hi n đ nh hộ ế ớ ể ệ ị ướng nhân văn và tính th cự  

ti n trong quan ni m v  CL và QLCL hi n đ i.ễ ệ ề ệ ạ

Lâu nay, ta v n thẫ ường quan ni m t o ra ch t lệ ạ ấ ượng GD đ  đáp  ng m cể ứ ụ   tiêu mà Nhà nước đã xác đ nh. Đó là s  th  hi n tính đúng đ n và b n ch t xãị ự ể ệ ắ ả ấ  

h i c a m t n n GD chân chính, b i GD t  cu c đ i đi ra và vì cu c đ i màộ ủ ộ ề ở ừ ộ ờ ộ ờ  

nó đi đ n. Tuy nhiên, nhìn t  s  v n hành GD t i m i c  s  nhà trế ừ ự ậ ạ ỗ ơ ở ường mà  xét thì cái đích  y r t d  tr  nên xa v i, thi u c  th , d n đ n tính tráchấ ấ ễ ở ờ ế ụ ể ẫ ế   nhi m cá nhân không cao n u không nh n th c th u đáo r ng, con đệ ế ậ ứ ấ ằ ườ  ng

đ n đích  y đế ấ ược xây lên b i t ng viên g ch nh , m i viên t a nh  m i ho tở ừ ạ ỏ ỗ ự ư ỗ ạ  

đ ng bình thộ ường hàng ngày, v i nh ng s n ph m mà ch t lớ ữ ả ẩ ấ ượng c a nóủ  

ph i đả ược xem xét, đo đ m m t cách r t c  th , chân xác.ế ộ ấ ụ ể

Khái ni m "khách hàng" thông thệ ường được hi u là ngể ười mua hàng hoá.  Theo ISO 9000, n i hàm khái ni m này độ ệ ược m  r ng h nở ộ ơ  "khách hàng là tổ 

ch c hay cá nhân nh n và s  d ng s n ph m ứ ậ ử ụ ả ẩ  " (Tiêu chu n Vi t Nam.ẩ ệ  TCVN  ISO 9000:2000. H  th ng qu n lý ch t l ệ ố ả ấ ượ ng ­ c  s  và t  v ng ơ ở ừ ự  Hà N i­ộ 2000).  Đó là người mua, là người tiêu dùng, là ngườ ử ụi s  d ng ho c nh n vặ ậ ề 

nh ng giá tr  gia tăng, tóm l i là ngữ ị ạ ườ ượi đ c hưởng l i t  s n ph m v t ch tợ ừ ả ẩ ậ ấ  

ho c tinh th n c a quá trình s n xu t ho c cung  ng d ch v ; có khách hàngặ ầ ủ ả ấ ặ ứ ị ụ   bên ngoài t  ch c (External Customer), nh ng cũng có khách hàng bên trongổ ứ ư  

t  ch c, đổ ứ ược g i là khách hàng n i b  (Internal Customer).ọ ộ ộ  

Trong giáo d c, có th  th yụ ể ấ  khách hàng bên ngoài là Nhà nước ­ xã h i màộ   yêu c u "đ t hàng" th  hi n qua m c tiêu giáo d c, là ph  huynh, là các cầ ặ ể ệ ụ ụ ụ ơ 

s  s  d ng ngu n nhân l c ­ s n ph m c a quá trình đào t o. Cách hi u trênở ử ụ ồ ự ả ẩ ủ ạ ể  

c n đầ ược b  sung cho đ y đ  h n theo cách hi u c a T  ch c qu c t  vổ ầ ủ ơ ể ủ ổ ứ ố ế ề  Tiêu chu n hoá ch t lẩ ấ ượng:“công đo n sau là khách hàng c a công đo n ạ ủ ạ  

tr ướ  Th  là n i hàm khái ni m c” ế ộ ệ  “khách hàng n i b ộ ộ” đã c  th  h n, mangụ ể ơ   tính th c ti n h n cho vi c v n hành CL. Ch ng h n: giáo d c Trung h cự ễ ơ ệ ậ ẳ ạ ụ ọ  

là khách hàng c a giáo d c Ti u h c; l p 2 làủ ụ ể ọ ớ  khách hàng c a l p 1; vi c h củ ớ ệ ọ  

c a h c sinh làủ ọ  khách hàng mà vi c d y s  nh m đ n; ho t đ ng c a thày vàệ ạ ẽ ằ ế ạ ộ ủ   trò trong quá trình giáo d c làụ  khách hàng c a các b  ph n ph c v  nh  thủ ộ ậ ụ ụ ư ư 

vi n, thí nghi m, ngệ ệ ười lao công; người giáo viên hôm nay chu n b  bài cóẩ ị  

ch t lấ ượng và h c sinh chu n b  so n bài, h c bài   nhà chu đáo chính làọ ẩ ị ạ ọ ở  

nh m đáp  ng nh ng yêu c u c aằ ứ ữ ầ ủ  “công đo n sau” ạ  là  ho t đ ng d y và h cạ ộ ạ ọ   trên l p ngày mai  C  th , m i m t cá nhân trong gu ng máy v n hành CLớ ứ ế ỗ ộ ồ ậ  

c a nhà trủ ường có th  d  dàng xác đ nh m t cách c  th  nh t, tr c quan nh tể ễ ị ộ ụ ể ấ ự ấ  

nh ng khách hàng n i b  “sát sữ ộ ộ ườn” bên c nh, g n gũi, hàng ngàyạ ầ   mà mình 

c n ph i ph c v , c n ph i c  g ng ti n hành nh ng công vi c có CL nh mầ ả ụ ụ ầ ả ố ắ ế ữ ệ ằ   đáp  ng nhu c u c a h  Nh ng công vi c, nh ng ho t đ ng c a cá nhân,ứ ầ ủ ọ ữ ệ ữ ạ ộ ủ  

c a t  nhóm và các b  ph n trong trủ ổ ộ ậ ường mà suôn s  và có CL s  làm cho sẻ ẽ ự 

v n hành c a c  gu ng máy nhà trậ ủ ả ồ ường tr  nên có CL t t và hi u qu  cao.ở ố ệ ả   Cũng b i nhu c u c a khách hàng ngày m t cao h n (trong tr ng thái đ ng),ở ầ ủ ộ ơ ạ ộ   nên vì lương tâm, danh d  uy tín c a mình và vì đ ng nghi p, h c sinhự ủ ồ ệ ọ   (nh ng khách hàng n i b  có ý nghĩa s  m t) mà ai cũng mong mu n m iữ ộ ộ ố ộ ố ỗ   công vi c c a mình tr  nên có ch t lệ ủ ở ấ ượng h n. V y là,ơ ậ  đ nh h ị ướ ng vào khách   hàng c a h  th ng QLCL m i t o ra đ ng l c thúc đ y không ng ng quá ủ ệ ố ớ ạ ộ ự ẩ ừ   trình nâng cao ch t l ấ ượ ng s n ph m giáo d c ả ẩ ụ

4. H  th ng QLCL hi u qu  đ  cao ph ệ ố ệ ả ề ươ ng pháp qu n lý theo quá trình ả  

và ra quy t đ nh d a trên s  ki n, d  li u th c t ế ị ự ự ệ ữ ệ ự ế

      Theo ISO 9000 thì “Quá trình là t p h p các ngu n l c và ho t đ ngậ ợ ồ ự ạ ộ   liên quan v i nhau đ  bi n đ i các y u t  đ u vào thành đ u ra”. Theo đó,ớ ể ế ổ ế ố ầ ầ   quá trình là m t t p h p tuy n tính c a các công đo n:ộ ậ ợ ế ủ ạ  Đ u vào (Input) ­ Quá ầ   trình bi n đ i (Process) ­ Đ u ra (Output) ế ổ ầ  Trong các quá trình s n xu t, d chả ấ ị  

v  (trong đó có giáo d c), tụ ụ ương  ng v i các công đo n trên là các phânứ ớ ạ  

h :ệ  Thi t k  cho đ u vào ­ Th c hi n thi t k  ­ Phân ph i, cung  ng đ u ra ế ế ầ ự ệ ế ế ố ứ ầ  

Khâu ki m soát quá trình ể  không t n t i đ c l p   công đo n cu i ch  nh mồ ạ ộ ậ ở ạ ố ỉ ằ  

ki m tra, tìm ki m và lo i b  nh ng s n ph m kém ch t lể ế ạ ỏ ữ ả ẩ ấ ượng mà g n li n,ắ ề  

đi cùng v i m i phân h  đ  phát hi n sai sót, đi u ch nh k p th i, phòng ng aớ ỗ ệ ể ệ ề ỉ ị ờ ừ   không đ  x y ra khuy t t t.ể ả ế ậ

      H  th ng QLCL qu c t  ISO 9000 đã xây d ng phệ ố ố ế ự ương pháp qu n líả   theo quá trình (MBP: Management By Process) và th  hi n nó trong m t đúcể ệ ộ  

k t hàm xúc:ế

      1) Vi t ra nh ng gì s  làm;ế ữ ẽ

      2) Làm đúng nh ng gì đã vi t;ữ ế

      3) Ki m soát nh ng gì đã làm đ  đúng v i nh ng gì đã vi t.ể ữ ể ớ ữ ế

Vi t ra nh ng gì s  làm ế ữ ẽ  không ch  là m t nguyên t c hành đ ng mà th  hi nỉ ộ ắ ộ ể ệ   tri t lý quan tr ng nh t c a h  th ng QLCL hi n đa  Tri t lý này đế ọ ấ ủ ệ ố ệ ị ế ược hình  thành t  ý từ ưởng làm vi c không l i (Zero Deflect). Mu n công vi c ti nệ ỗ ố ệ ế   hành không l i, ph iỗ ả  làm đúng ngay t   đ uừ ầ  Làm đúng ngay t   đ u sừ ầ ẽ 

cho ch t l ấ ượ ng t t nh t, ti t ki m nh t và chi phí th p nh t ố ấ ế ệ ấ ấ ấ  Đ  làm đúngể   ngay t  đ u c n h t s c quan tâm QLCL phân h  thi t k  Phân h  này ph iừ ầ ầ ế ứ ệ ế ế ệ ả  

d m b o yêu c u bao quát tả ả ầ ường minh, đ y đ , và ch t ch  t t c  quá trìnhầ ủ ặ ẽ ấ ả  

t o ra s n ph m. Thi t k  càng chi ti t, càng t  m  thì càng d  dàng đi đ nạ ả ẩ ế ế ế ỉ ỉ ễ ế  

m c tiêu “làm đúng ngay t  đ u”.ụ ừ ầ

      Đ  quy t đ nh đ m b o đúng ngay t  đ u, đòi h i m i quy t đ nh QLể ế ị ả ả ừ ầ ỏ ỗ ế ị  

ph i có đ  căn c  th c t , căn c  khoa h c nh t đ nh d a trên nh ng sả ủ ứ ự ế ứ ọ ấ ị ự ữ ự 

ki n, d  ki n v i nh ng thông tin chính xácệ ữ ệ ớ ữ

      Qu n lí theo quá trình (MBP) là m t xu th  đang đả ộ ế ược áp d ng r ngụ ộ   rãi   các nở ước công nghi p phát tri n. Đó là gi i pháp QL tiên ti n d a trênệ ể ả ế ự  

n n t ng c a nguyên lý đ i công nghi p, mà theo K.Marx:ề ả ủ ạ ệ  "nguyên lý c a đ i ủ ạ   công nghi p là phân gi i quá trình s n xu t xét ngay trong b n thân nó ( ) ệ ả ả ấ ả  

thành nh ng y u t  c u thành nó ữ ế ố ấ " (K. Marx. T  b n. Q.1, T.1, S  Th t. 1975,ư ả ự ậ   tr.322) (có nghĩa thành các công đo n c  b n nh t). Đây cũng là phạ ơ ả ấ ương pháp 

QL tiên ti n phù h p v i xu th  phát tri n c a th i đ i: t  qu n lý các côngế ợ ớ ế ể ủ ờ ạ ừ ả  

đo n riêng r  chuy n sang qu n lí toàn b  các công đo n trong t ng th  quáạ ẽ ể ả ộ ạ ổ ể   trình. Theo các qu n lý gia ngả ười M  M. Hammer và J. Champy thì: "ỹ Trong 

th i đ i h u công nghi p mà chúng ta đang b ờ ạ ậ ệ ướ c vào, các công ti ph i s n ả ẵ   sàng nhìn l i chính mình và v ạ ượ t kh i các công đo n, ch c năng b  chia c t ỏ ạ ứ ị ắ  

đ  v ể ươ ớ n t i quá trình toàn b ộ" (Michael Hammer & James Champy. Tái l pậ   công ty.  Vũ Ti n Phúc d ch. NXB Thành ph  H  Chí Minh. 1996)ế ị ố ồ

      Tri t lý QL theo quá trình đã tr  thành m t trong nh ng nguyên t cế ở ộ ữ ắ   QLCL quan tr ng, đó là nguyên t cọ ắ  Ti p c n quá trình ế ậ , v i t  tớ ư ưởng chủ 

đ o: k t qu  mong mu n s  đ t đạ ế ả ố ẽ ạ ược m t cách hi u qu  khi các ngu n l cộ ệ ả ồ ự  

và các ho t đ ng có liên quan đạ ộ ược QL nh  m t quá trình. B i l , cách ti pư ộ ở ẽ ế  

c n quá trình giúp các ch  th  QL d  đoán trậ ủ ể ự ước được k t qu  và xác đ nhế ả ị  

m t cách h  th ng nh ng ho t đ ng c n thi t đ  đ t độ ệ ố ữ ạ ộ ầ ế ể ạ ược k t qu  mongế ả  

mu n, d  tính đố ự ược các cách th c ki m soát h u hi u di n bi n ch t lứ ể ữ ệ ễ ế ấ ượ  ng

c a quá trình; đ ng th i nó làm cho vi c s  d ng nh ng ngu n l c có hi uủ ồ ờ ệ ử ụ ữ ồ ự ệ  

qu , trên c  s  t p trung  u tiên vào nh ng khâu, nh ng ho t đ ng, nh ngả ơ ở ậ ư ữ ữ ạ ộ ữ   ngu n l c và phồ ự ương pháp tr ng y u, t  đó t o ra nh ng c  h i c i ti n đọ ế ừ ạ ữ ơ ộ ả ế ể  nâng cao ch t lấ ượng s n ph m.ả ẩ

      B t k  m t ho t đ ng giáo d c d y h c và giáo d c đ u mang tínhấ ỳ ộ ạ ộ ụ ạ ọ ụ ề  

ch t quá trình b i đ u có th  phân gi i ra thành các công đo n, phân h  nhấ ở ề ể ả ạ ệ ư 

v y. Đ i m i phậ ổ ớ ương th c qu n lý nhà trứ ả ường theo tinh th n QLCL khoa h cầ ọ  

nh t thi t ph i d a trên cách qu n lý theo quy trình. Nhìn t ng th , quá trìnhấ ế ả ự ả ổ ể   giáo d c đào t o c a m t nhà trụ ạ ủ ộ ường đượ ảc r i ra trên các quá trình b  ph nộ ậ  

t a nh  các m t xích: đ u vào, quá trình đào t o (bao g m các quá trình nhự ư ắ ầ ạ ồ ỏ 

h n nh  d y h c và giáo d c đ o đ c h c sinh, ph i h p các ngu n l c,ơ ư ạ ọ ụ ạ ứ ọ ố ợ ồ ự  

đi u hành, ki m tra đánh giá) vàề ể    đ u ra. M i m t xích đ u có nh ng tiêuầ ỗ ắ ề ữ   chu n c  th , có quy trình và cách th c ph i h p các ngu n l c đ  th c hi nẩ ụ ể ứ ố ợ ồ ự ể ự ệ  

hi u qu  quy trình đó. V n hành QLCL chính là đ m b o cho s  trôi ch yệ ả ậ ả ả ự ả  

c a các quá trình  y, theo nh ng chu n m c c  th , nh  đó mà nâng cao ch tủ ấ ữ ẩ ự ụ ể ờ ấ  

lượng giáo d c.ụ

4. Cách ti p c n theo h  th ng đ i v i qu n lý ế ậ ệ ố ố ớ ả

      Vi c xác đ nh, hi u và qu n lý các quá trình có liên quan l n nhau nhệ ị ể ả ẫ ư 

m t h  th ng s  đem l i hi u l c và hi u qu  c a t  ch c nh m đ t độ ệ ố ẽ ạ ệ ự ệ ả ủ ổ ứ ằ ạ ượ  c các m c tiêu đ  ra. Quan ni m này d a trên s  s  tính  u vi t c a cách ti pụ ề ệ ự ơ ở ư ệ ủ ế  

c n h  th ng.ậ ệ ố

       Nh  cách ti p c n h  th ng, ch  th  QL s  có đi u ki n t ng h p vàờ ế ậ ệ ố ủ ể ẽ ề ệ ổ ợ  

s p x p các quá trình đ t k t qu  mong đ i, s  nâng cao kh  năng t p trungắ ế ạ ế ả ợ ẽ ả ậ  

n  l c vào các quá trình chính, đ ng th i s  t o nên s  tin tỗ ự ồ ờ ẽ ạ ự ưởng đ i v i cácố ớ   bên quan tâm v  s   n đ nh, tính hi u l c và hi u qu  c a t  ch c.ề ự ổ ị ệ ự ệ ả ủ ổ ứ

      V n d ng ti p c n h  th ng trong QLCL, m i t  ch c s  đáp  ngậ ụ ế ậ ệ ố ỗ ổ ứ ẽ ứ  

nh ng yêu c u toàn di n sau đây: 1) C u trúc t  ch c thành m t h  th ng đữ ầ ệ ấ ổ ứ ộ ệ ố ể 

đ t đạ ược m c tiêu theo cách hi u l c và hi u qu  nh t; 2) Cách ti p c n hụ ệ ự ệ ả ấ ế ậ ệ 

th ng s  làm hài hoà và th ng nh t các quá trình do n m b t và đi u ch nhố ẽ ố ấ ắ ắ ề ỉ   toàn b  các m i quan h  ph  thu c l n nhau gi a chúng trong h  th ng; 3)ộ ố ệ ụ ộ ẫ ữ ệ ố   Cung c p hi u bi t t t h n cho ngấ ể ế ố ơ ười lao đ ng v  vai trò và trách nhi m c nộ ề ệ ầ   thi t đ  đ t đế ể ạ ược m c tiêu chung và vì th  s  gi m đi nh ng c n tr  mangụ ế ẽ ả ữ ả ở   tính ch c năng; 4) Nâng cao năng l c và hi u qu  đi u hành cho các c p qu nứ ự ệ ả ề ấ ả  

lý trong t  ch c do ti p c n h  th ng bu c ngổ ứ ế ậ ệ ố ộ ười qu n lý ph i tìm hi u cácả ả ể   năng l c c a t  ch c và thi t l p ngu n l c b t bu c trự ủ ổ ứ ế ậ ồ ự ắ ộ ước khi hành đ ng,ộ  

ph i đ t ra m c tiêu và xác đ nh cách v n hành c a các ho t đ ng trong hả ặ ụ ị ậ ủ ạ ộ ệ 

th ng, đ ng th i ph i liên t c c i ti n h  th ng thông qua vi c s  d ng cácố ồ ờ ả ụ ả ế ệ ố ệ ử ụ   công c  QLCL đ  đo lụ ể ường và đánh giá

5.  M i thành viên trong nhà tr ọ ườ ng đ u ph i là nh ng ch  th  QLCL ề ả ữ ủ ể  

d y h c và giáo d c ạ ọ ụ

Ch t lấ ượng ph i đả ược qu n lý, đây là đi u không m i, nh ng QL nh  thả ề ớ ư ư ế  nào và ai QL l i là nh ng v n đ  c n đạ ữ ấ ề ầ ược nhìn nh n th u đáo, trậ ấ ước h t tế ừ  quan ni m. X a nay các c p ch  đ o, các nhà trệ ư ấ ỉ ạ ường đ u đã công phu sángề  

t o và th c hi n nhi u gi i pháp qu n lý và tìm ra nh ng con đạ ự ệ ề ả ả ữ ường hi uệ  

qu   đ  nâng  cao  CLGD:  ch ng  h n qu n lý   chả ể ẳ ạ ả ương  trình,  n i   dung vàộ  

phương pháp d y h c thông qua quy ch  chuyên môn, thông qua vi c phátạ ọ ế ệ  

đ ng các phong trào đ i m i phộ ổ ớ ương pháp, thông qua ki m tra, thanh tra, đánhể   giá  Nhìn l i th c ti n nhà trạ ự ễ ường, có th  th y r ng, đ i ngũ GV thể ấ ằ ộ ường ở 

v  th  “b  qu n lý” và th  đ ng trong v n đ  qu n lý ch t lị ế ị ả ụ ộ ấ ề ả ấ ượng

Đã t ng t n t i m t quan ni m tr  thành ti m th c c a m i th i: qu n lý làừ ồ ạ ộ ệ ở ề ứ ủ ọ ờ ả   công vi c c a các c p qu n lý, c a Ban giám hi u, c a các nhà lãnh đ o,ệ ủ ấ ả ủ ệ ủ ạ  

qu n lý các đoàn th , c a t  trả ể ủ ổ ưởng chuyên môn còn GV ch  là ngỉ ười thụ 

đ ng th c hi n các ch  trộ ự ệ ủ ương, các k  ho ch đã đế ạ ược đ nh s n. Quan ni mị ẵ ệ  

y đã thành rào c n h n ch  s  năng đ ng và sáng t o c a đ i ngũ

Trong khi đó, h  có vai trò là l c lọ ự ượng “quy t đ nh ch t lế ị ấ ượng GD”. H  c nọ ầ  

và ph i th c s  là ch  th  tích c c và ch  đ ng qu n lý CL công vi c d yả ự ự ủ ể ự ủ ộ ả ệ ạ  

h c và GD c a mình, đ ng th i tham gia qu n lý CL các ho t đ ng GD khácọ ủ ồ ờ ả ạ ộ  

c a nhà trủ ường. Nh ng quan  đi m QLCL ngày nay, dù phữ ể ương Tây hay 

phương Đông (Tinh hoa qu n lý ả  ­ 25 tác gi  và tác ph m n i ti ng nh t vả ẩ ổ ế ấ ề 

qu n lý trong th  k  XX. Nguy n C nh Ch t d ch. NXB Lao đ ng­xã h i. H­ả ế ỷ ễ ả ắ ị ộ ộ 2003), đ u th ng nh t v i nhau   m t quan đi m:ề ố ấ ớ ở ộ ể  t o ra CL s n ph m, đó là ạ ả ẩ  

vi c chung c a t t c  m i ng ệ ủ ấ ả ọ ườ i trong m t doanh nghi p, m t t  ch c; do ộ ệ ộ ổ ứ  

v y, qu n lý ch t l ậ ả ấ ượ ng cũng ph i tr  thành trách nhi m chung c a m i ả ở ệ ủ ọ   thành viên.

Trong nhà trường, QL CL giáo d c cũng ph i là m t công vi c chung, là tráchụ ả ộ ệ   nhi m không ch  c a riêng ai, riêng m t b  ph n nào. Trệ ỉ ủ ộ ộ ậ ước h t, nó c nế ầ  

được d a trên m t c  s  v ng ch c là s  đ ng thu n và quy t tâm ph n đ uự ộ ơ ở ữ ắ ự ồ ậ ế ấ ấ  

vì s  nâng cao CL giáo d c th c s  c a t ng ngự ụ ự ự ủ ừ ườ ừi: t  người cán b  qu n lýộ ả   chính quy n, đoàn th , t  nhóm chuyên môn t i m i ngề ể ổ ớ ỗ ười trong đ i ngũ GVộ  

và cán b  ph c v  Độ ụ ụ ương nhiên, đ  “dân ch  hoá" l c lể ủ ự ượng QLCL th c sự ự  trong m i nhà trỗ ường, chúng ta không ch  d ng l i   m t t  tỉ ừ ạ ở ộ ư ưởng hay, m tộ   mong mu n t t và m t kh u hi u hô hào; r t c n ph i có m t c  ch  QLố ố ộ ẩ ệ ấ ầ ả ộ ơ ế  

m i đ m b o cho đ i ngũ giáo viên th c s  làm ch  và đ  năng l c làm chớ ả ả ộ ự ự ủ ủ ự ủ 

nh ng ho t đ ng, công vi c c a mình m t cách có ch t lữ ạ ộ ệ ủ ộ ấ ượng nh t. Đó làấ  cơ 

ch  Qu n lý ch t l ế ả ấ ượ  hi n đ i, đ ng ệ ạ ược d a trên nh ng c  s  khoa h c, đự ữ ơ ở ọ ượ  c soi sáng b i m t t  duy QL m i th  hi n trong nh ng tri t lý đúng đ n vàở ộ ư ớ ể ệ ữ ế ắ  

được c u thành b i h  th ng nh ng gi i pháp QLCL th c ti n, kh  thi, đemấ ở ệ ố ữ ả ự ễ ả  

đ n nh ng cách làm m i góp ph n nâng cao ch t lế ữ ớ ầ ấ ượng giáo d c.ụ