Quản lý hoạt động dạy học môn toán trong các trường trung học phổ thông tỉnh thái bình

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÁI BÌNH ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH..33 2.1.. Thực trạng quản lý củ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

DƯƠNG VĂN THANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Hữu Châu

HÀ NỘI - 2014

MỤC LỤC

Lời cảm ơn Error! Bookmark not defined Danh mục các từ viết tắt Error! Bookmark not defined Danh mục các bảng Error! Bookmark not defined Danh mục các hình Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

5 Vấn đề nghiên cứu 3

6 Giả thuyết khoa học 4

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4

7.1 Về không gian, thời gian nghiên cứu 4

7.2 Giới hạn về nội dung nghiên cứu 4

8 Phương pháp nghiên cứu 4

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 4

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

8.3 Phương pháp quan sát hoạt động thực tế 5

8.4 Nhóm phương pháp xử lý thông tin 5

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5

10 Cấu trúc của luận văn 5 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌCMÔN

TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined 1.1 Sơ lược lịch sử vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Toán Error! Bookmark

not defined

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined

1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học Error! Bookmark not

defined

1.3 Hoạt động dạy học môn Toán trong trường THPT Error! Bookmark not

defined

1.3.1 Vị trí, vai trò của môn Toán trong trường THPT Error! Bookmark not

defined

1.3.2 Mục tiêu của môn Toán trong trường THPT Error! Bookmark not defined 1.3.3 Nội dung môn Toán trong trường THPT Error! Bookmark not defined 1.3.4 Xu hướng dạy học môn Toán Error! Bookmark not defined 1.3.5 Các tình huống dạy học điển hình trong môn Toán Error! Bookmark not

defined

1.4 Quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo đối với hoạt động dạy học môn Toán

Error! Bookmark not defined

1.4.1 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Sở Giáo dục và Đào tạo Error!

Bookmark not defined

1.4.2 Quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo đối hoạt động dạy học môn Toán trong

các trường Trung học phổ thông Error! Bookmark not defined

1.5 Những thách thức của hoạt động dạy học môn Toán THPT hiện nay Error!

Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÁI BÌNH ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN

TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 33 2.1 Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục Error! Bookmark not

defined

2.1.1 Về kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.2 Về giáo dục Error! Bookmark not defined

2.2 Khái quát chung về các trường THPT tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not

defined

2.2.1 Quy mô trường, lớp Error! Bookmark not defined 2.2.2 Đội ngũ giáo viên môn Toán tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not defined 2.2.3 Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy học môn Toán Error! Bookmark not

defined

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán trong các trường THPT tỉnh Thái Bình Error!

Bookmark not defined

2.4 Thực trạng quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Bình đối với hoạt động dạy học môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh 43

2.4.1 Nhận thức về tầm quan trọng của quản lý hoạt động dạy học môn Toán

Error! Bookmark not defined

2.4.2 Đánh giá chung về mức độ thực hiện các nội dung quản lý hoạt động dạy học

môn Toán Error! Bookmark not defined

2.4.3 Thực trạng quản lý của Sở GD&ĐT đối với hoạt động dạy học bộ môn Toán

trong các trường THPT Error! Bookmark not defined

2.4 Đánh giá thực trạng quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Bình đối với hoạt

động dạy học bộ môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh Error!

Bookmark not defined

2.4.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined 2.4.2 Những tồn tại, hạn chế Error! Bookmark not defined 2.4.3 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN CỦA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO THÁI BÌNH TRONG CÁC TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 68

3.1 Nguyên tắc xây dựng các biện pháp quản lý Error! Bookmark not defined

3.1.1 Nguyên tắc tính hiệu quả Error! Bookmark not defined 3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ Error! Bookmark not defined 3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn, khả thi Error! Bookmark not defined

3.2 Định hướng của các biện pháp Error! Bookmark not defined

3.3 Biện pháp quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo đối với hoạt động dạy học môn

Toán trong các trường Trung học phổ thông Error! Bookmark not defined

3.3.1 Xây dựng Hội đồng bộ môn Toán của Sở GD&ĐT Thái Bình nhằm nâng cao

chất lượng quản lý và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên bộ môn Toán Error! Bookmark

not defined

3.3.2 Đổi mới công tác chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, linh hoạt, sáng tạo chương

trình, kế hoạch dạy học bộ môn Toán trong các trường Trung học phổ thông Error!

Bookmark not defined

3.3.3 Quản lý đổi mới sinh hoạt chuyên môn nhằm đẩy mạnh đổi mới phương pháp

dạy học định hướng phát triển năng lực học sinh 79

3.3.4 Quản lý đổi mới kiểm tra và đánh giá kết quả học tập bộ môn Toán 89

3.3.5 Tăng cường quản lý cơ sở vật chất, nâng cao hiệu quả sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại 91

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 95

3.5 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 95

3.5.1 Mục đích yêu cầu của khảo nghiệm 95

3.5.2 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 95

Tiểu kết chương 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

1 Kết luận 98

2 Khuyến nghị 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO 100

PHỤ LỤC 103

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Với mục tiêu chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu chú trọng trang bị kiến thức sang tập trung phát triển toàn diê ̣n n ăng lực và phẩm chất người học là mục tiêu của quá trình GD&ĐT ở các nhà trường phổ thông trong hệ thống giáo dục hiện nay Nhiệm vụ cấp thiết hiện nay đối với ngành giáo dục là đổi mới căn bản và toàn diện nhằm nâng cao chất lượng GD&ĐT Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT

đã xác định: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên

đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội.” [2, tr 02]

Nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng dạy học luôn là nhiệm vụ quan trọng, tiên quyết trong quá trình phát triển nhà trường phổ thông Với mục tiêu trang bị cho HS những tri thức và kĩ năng về khoa học xã hội - nhân văn, Toán học, khoa học tự nhiên, kĩ thuật để họ có thể tiếp tục được đào tạo ở bậc học tiếp theo, nhà trường phổ thông chú trọng phát triển cho học sinh phẩm chất và năng lực, kỹ năng cần thiết đáp ứng yêu cầu xây dựng đất nước trong giai đoạn mới Chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp phát triển KTXH của đất nước, đáp ứng nhu cầu của cá nhân người học, giáo dục THPT đang thực hiện đổi mới từ nội dung chương trình, PPDH, hình thức tổ chức dạy học và hình thức KTĐG

Đánh giá về tình hình đổi mới giáo dục những năm qua, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn

diện GD&ĐT đã chỉ rõ: “Chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp Hệ thống giáo dục và đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo; còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất, kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động; chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc Phương pháp giáo dục, việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất ” [2, tr 01]

Điều đó cho thấy sự lúng túng trong tìm kiếm biện pháp quản lý, sự chậm chạp trong thay đổi nhận thức và tư duy giáo dục đã làm cho công tác

quản lý nhiều năm qua bộc lộ một số hạn chế, trong đó quan trọng nhất là chưa có những biện pháp hữu hiệu để thay đổi thật sự một lối học, lối dạy thụ động đã thành nếp quen Sự nghiệp đổi mới giáo dục trong những năm gần đây đã tập trung mọi cố gắng vào đổi mới chương trình và SGK, đổi mới PPDH Đây có thể được coi là một cuộc "cách mạng" từ quan niệm, nhận thức, tư duy đến hành động Điều đó đòi hỏi công tác quản lý của các cấp QLGD đối với các nhà trường, đặc biệt là quản lý HĐDH cũng phải có những chuyển biến thích hợp

Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tỉnh Thái Bình đã có những chủ trương chỉ đạo, đầu tư, quan tâm đến chất lượng dạy học bộ môn Toán trong các trường THPT Thực tế việc dạy học môn Toán của tỉnh đang ổn định và

có những tiến bộ nhất định, đã có một bộ phận thầy cô quan tâm đổi mới PPDH, tích cực khai thác ứng dụng CNTT, tự làm đồ dùng dạy học bên cạnh đó còn nhiều GV ngại thay đổi, ngại tìm tòi, học hỏi sử dụng phương tiện giảng dạy ngày càng đa dạng, hiện đại Hơn thế nữa một bộ phận cán bộ quản lý ở các nhà trường chưa nhận thức đầy đủ sự cần thiết của việc quản lý chặt chẽ hoạt động chuyên môn còn buông lỏng việc thực hiện chương trình dạy học, chưa quan tâm đến bồi dưỡng và phát triển đội ngũ, chưa quan tâm đến việc đầu tư CSVC, trang thiết bị dạy học Trong khi đó việc tổ chức thanh tra, kiểm tra của Sở Giáo dục và Đào tạo chưa được thường xuyên mới chỉ dừng lại việc kiểm tra đột xuất và kiểm tra định kỳ 4 năm một lần Với các lý do trên cho thấy việc tìm ra các biện pháp điển quản lý HĐDH nhằm nâng cao kết quả học tập của học sinh tỉnh Thái Bình là một vấn đề cần phải giải quyết hiện nay

Là một giáo viên dạy môn Toán đã từng trực tiếp giảng dạy tại trường THPT hơn 10 năm và hiện nay công tác tại Sở GD&ĐT tỉnh Thái Bình, được đào tạo nâng cao, tôi càng nhận thức rõ việc kiện toàn công tác quản lý của Sở GD&ĐT, nhất là quản lý HĐDH là hết sức quan trọng và thật sự cần thiết Vì vậy, nghiên cứu thực tế quản lý của Sở GD&ĐT để làm sáng tỏ những vấn đề thuộc lý luận quản lý và tìm ra những biện pháp quản lý hữu hiệu trong công tác dạy và học ở nhà trường phổ thông là một việc làm có ý nghĩa thiết thực, đáp ứng yêu cầu của tình hình quản lý nhà trường hiện nay

Với mong muốn nghiên cứu thực trạng công tác quản lý của Sở GD&ĐT đối với HĐDH trong các trường THPT sẽ tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu của công tác quản

lý nói chung, từ đó tìm ra nguyên nhân và những biện pháp thích hợp, nên tôi chọn đề

tài: “Quản lý hoạt động dạy học môn Toán trong các trường Trung học phổ thông tỉnh Thái Bình” để nghiên cứu Tôi mong muốn xác định được những biện pháp có tính

tổng thể để hoàn thiện công tác quản lý HĐDH trong các trường THPT Làm tốt đề tài này cũng sẽ góp phần tạo ra mô hình quản lý chung HĐDH của Sở GD&ĐT, góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý HĐDH trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh Thái Bình, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài đề xuất các biện pháp quản

lý HĐDH bộ môn Toán của Sở GD&ĐT Thái Bình nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý của Sở GD&ĐT đối với HĐDH nói chung

và HĐDH môn Toán nói riêng

- Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lý của Sở GD&ĐT Thái Bình đối với HĐDH môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh

- Đề xuất một số biện pháp quản lý của Sở GD&ĐT Thái Bình đối với HĐDH môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: HĐDH môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý của Sở GD&ĐT đối với HĐDH môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh

5 Vấn đề nghiên cứu

Đề tài tập trung vào nghiên cứu hai vấn đề cơ bản sau:

- Quy trình quản lý của Sở GD&ĐT đối với HĐDH gồm những bước nào? Nói cách khác, đề tài phải làm rõ các biện pháp quản lý của Sở GD&ĐT đối với HĐDH môn Toán trong các trường THPT

- Để đảm bảo chất lượng dạy học môn Toán có cần thiết phải tuân thủ theo quy trình quản lý như hiện nay hay không và các biện pháp quản lý như thế nào thì hợp lý và có tính khoa học?

6 Giả thuyết khoa học

Chất lượng dạy học môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh Thái Bình còn bộc lộ một số hạn chế vì biện pháp quản lý, chỉ đạo của Sở GD&ĐT hiện nay chưa thật hiệu quả Nếu xây dựng và áp dụng một cách linh hoạt, sáng tạo và đồng bộ các biện pháp quản lý mang tính hệ thống, có tính khả thi thì hiệu quả việc dạy học môn Toán sẽ được nâng cao hơn, đáp ứng mục tiêu dạy học môn Toán trong trường THPT

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

7.1 Về không gian, thời gian nghiên cứu

- Các nghiên cứu khảo sát được tiến hành trong các trường THPT đại diện của các huyện, thành phố trong tỉnh

- Khảo sát và sử dụng những số liệu kết quả từ năm học 2011-2012 trở lại đây

7.2 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu biện pháp quản lý HĐDH môn Toán cấp Sở GD&ĐT

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sưu tầm, đọc tài liệu, nghiên cứu các công trình nghiên cứu về quản lý HĐDH, tổng hợp các quan điểm, lý luận liên quan đến vấn đề nghiên cứu

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi nhằm thu thập số liệu, thông tin về

thực trạng quản lý HĐDH và các biện pháp quản lý HĐDH bộ môn Toán trong các trường THPT tỉnh Thái Bình

Đối tượng trưng cầu ý kiến là CBQL các cấp: CBQL cấp Sở, cấp trường: hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên môn Toán và một số học sinh lớp 12 trong các trường THPT đại diện cho các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh Thái Bình

Phương pháp phỏng vấn (đối tượng phỏng vấn là Giám đốc, Phó giám đốc

Sở phụ trách chuyên môn khối THPT, Trưởng, phó phòng Giáo dục Trung học và chuyên viên trực tiếp phụ trách bộ môn Toán của Sở GD&ĐT Thái Bình)

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm của quản lý và hoạt động dạy học

Nghiên cứu sản phẩm của công tác quản lý HĐDH của Sở GD&ĐT (kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên môn, các quyết định quản lý HĐDH)

Nghiên cứu các đánh giá sản phẩm hoạt động giảng dạy, hoạt động chuyên môn của GV và các sản phẩm hoạt động học của HS qua kết quả các bài kiểm tra, các bài thi, các kỹ năng học sinh thể hiện trong học tập môn Toán hiện nay

8.3 Phương pháp quan sát hoạt động thực tế

8.4 Nhóm phương pháp xử lý thông tin

Phương pháp thống kê và phân tích thống kê

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa lý luận:

Đề tài khái quát cơ sở lý luận về quản lý, quản lý giáo dục từ đó nghiên cứu, phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý HĐDH môn Toán cấp Sở GD&ĐT, xác định tính cấp thiết của công tác quản lý HĐDH môn Toán của Sở GD&ĐT, chỉ ra những bài học và mặt hạn chế, đề xuất các biện pháp quản lý HĐDH bộ môn Toán trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh

- Ý nghĩa thực tiễn:

+ Kết quả nghiên cứu góp phần gợi ý đổi mới công tác quản lý HĐDH bộ môn Toán của Sở GD&ĐT Thái Bình

+ Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho các Sở GD&ĐT khác trong cả nước và có giá trị tham khảo cho các nhà QLGD

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán trong các trường Trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Bình đối với hoạt động dạy học môn Toán trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh

Chương 3: Biện pháp Quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Bình đối với hoạt động dạy học môn Toán trong các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh