Bài giảng Giới thiệu môn học Kinh tế môi trường

Bài giảng Giới thiệu môn học Kinh tế môi trường trình bày bối cảnh môi trường hiện nay; những tác động của biến đổi khí hậu đến môi trường, kinh tế và xã hội; tìm hiểu kinh tế môi trường và kết cấu nội dung của môn học.

GIỚI THIỆU MÔN HỌC KTMT

NGUYỄN QUANG HỒNG

0983305368

Hệ kinh tế

Sản xuất Hãng sản xuất Hộ gia đình Tiêu dùng

Đầu ra

Đầu vào

Hệ tự nhiên nuôi dưỡng cuộc sống

(Không khí, đất, nước, nguyên nhiên liệu, tiện nghi, )

Lấy ra

Trả lại

Mặt

trời

Bối cảnh

 Hoạt động kinh tế của con người ngày càng

mạnh mẽ làm suy giảm tài nguyên và suy thoái môi trường

 Sự cạn kiệt tài nguyên và ô nhiễm đang tác

động lại con người (VD thiếu nước, lương thực, nước biển dâng…)

 Các chính phủ và người dân đã nhận thức được vấn đề cần giải quyết

 Trên khía cạnh kinh tế, cần đánh giá đo lường tác động đến TNMT trong các quyết định kinh tế

từ đó hình thành ngành KTMT

Ngã tư Hàng Xanh

Đinh Tiên Hoàng -

Ngã tư An Sương (TP.

Ngã ba Huế (Đà Nẵng)

Đường Nguyễn

Chợ Đông

Ba (Huế)

Phố Lê Thánh

Đường CMT8 (Thái

Ngã tư Tam Hiệp (Biên

mg/m

2006 TCVN 5937-2005 (TB-1h) TCVN 5937-2005 (TB-24h)

Hiệu ứng

nhà kính

Biến đổi của

nhiệt độ

Công nghiệp Nông nghiệp

CO 2 , HFCs, SF 6 , CH 4 , NO 2 …

Trái Đất nóng lên Biến đổi khí hậu

Tác động tới

NHỮNG TÁC ĐỘNG DO Biến đổi khí hậu

Tổn thất do thiên tai gây ra

(đơn vị: tỷ USD)

Nước biển dâng do BĐKH

10 tỉnh ở ĐBSCL chịu ảnh hưởng nặng nề nhất:

Diện tích bị ngập nước nếu nước biển dâng cao 1m

Tỉnh Tổng diện tích (km 2 ) Diện tích bị ngập (km 2 ) % bị ngập

Bến Tre 2.257 1.131 50,1 Long An 4.389 2.169 49,4 Trà Vinh 2.234 1.021 45,7 Sóc Trăng 3.259 1.425 43,7 TP.HC Minh 2.003 862 43,0 Vĩnh Long 1.528 506 39,7 Bạc Liêu 2.475 962 38,9 Tiền Giang 2.397 783 32,7 Kiên Giang 6.224 1.757 28,2 Cần Thơ 3.062 758 24,7

Tại đập Thanh Liệt, mỗi ngày đêm có ít nhất

500.000 m3 nước thải bẩn như thế này từ nhánh sông Tô Lịch đổ vào sông Nhuệ (Viện Quy hoạch Thủy lợi)

Diễn biến BOD5 trên các dòng sông chính tại các thành phố lớn

Nguồn: Báo cáo Hiện trạng môi trường Quốc gia năm 2005

Các nguồn nước bị ô nhiễm

Nước trên các dòng sông bị ô nhiễm nặng nề

do DDT và các hóa chất sử dụng trong nông

nghiệp

Nước sông ô nhiễm được cho là một nguyên

nhân làm tăng gấp đôi tỷ lệ bênh thận và

Rủi ro về sức khỏe do các hóa chất độc hại trong

đất, nước, không khí

Sudan: bằng chứng về sự liên quan giữa nhiễm độc thuốc trừ

sâu và các bệnh gây chết yểu - tỷ lệ cao hơn trong phụ nữ

nông dân

Rủi ro về sức khỏe do các hóa chất độc hại trong

đất, nước, không khí

Trung Quốc: Ô nhiễm không khí ở Thủ đô Bắc Kinh đã từng

là một trở ngại lớn cho việc thành phố này được chọn để tổ

Kinh tế môi trường là gì?

Kinh tế môi trường là một nhánh của kinh tế học nghiên cứu các vấn đề môi trường theo quan

điểm và phương pháp phân tích của kinh tế

học, tập trung vào các nội dung sau:

 Ứng dụng công cụ kinh tế để nghiên cứu các

nguồn tài nguyên môi trường được sử dụng và quản lý như thế nào? (phân bổ các nguồn tài

nguyên khan hiếm cho các mục đích sử dụng có tính cạnh tranh)

 Xem xét các hoạt động kinh tế ảnh hưởng đến các môi trường tự nhiên ra sao? Đo lường

những ảnh hưởng đó như thế nào?

 Xem xét cách thay đổi các thể chế và chính

sách kinh tế nhằm cải thiện môi trường

Kinh tế môi trường là gì?

KTMT trả lời các câu hỏi sau đây:

 Đâu là nguyên nhân kinh tế cơ bản làm suy

thoái tài nguyên môi trường?

 Mức chất lượng môi trường bao nhiêu là có thể chấp nhận được?

 Làm sao có thể đo lường bằng tiền giá trị của tài nguyên môi trường để đưa vào quá trình ra

quyết định?

 Giải pháp nào giải quyết các vấn đề suy thoái tài nguyên môi trường?

Tiếp cận nguyên nhân kinh tế của ô nhiễm

Tại sao con người gây suy thoái môi trường?

 Có phải do ý thức bảo vệ môi trường kém?

 Có phải do cách thức xây dựng nền kinh tế và các thể chế đã hướng mọi người ra các quyết

định gây hậu quả phá hoại môi trường?

 Các nhà kinh tế tin rằng con người gây ô nhiễm

bởi vì cách đó là cách rẻ nhất để thải bỏ các phế

phẩm sau khi sản xuất và tiêu dùng hàng hóa

Tại sao con người lại có quyết định sản xuất, tiêu dùng và phát thải như thế? (1)

tạo ra các “khuyến khích kinh tế” hướng

người ta ra quyết định như thế.

môi trường có nghĩa là không có động cơ

khuyến khích chúng ta tính các hậu quả

môi trường do mình gây ra.

Mức chất lượng môi trường bao nhiêu là có thể chấp nhận được?

quả về mặt kinh tế?

ảnh hưởng

nhưng ngăn ngừa ô nhiễm là cách tốt nhất

để có một hành tinh xanh (Miller,1993)

Làm sao có thể đo lường bằng tiền giá trị của tài nguyên môi trường?

cả giá trị sử dụng và giá trị phi sử dụng.

giá trị.

Làm thế nào đánh giá hiệu quả dự án đầu tư có tính đến yếu tố môi trường?

các trường hợp cụ thể

Khai thác và sử dụng hợp lý TN

tạo (thuỷ sản, rừng)

không tái tạo (khoáng sản).

Phương pháp nghiên cứu

Dự kiến kết quả

Cuối khóa học, người học được kỳ vọng:

 Hiểu được các mối liên kết giữa các vấn đề khác nhau về môi

trường và tài nguyên thiên nhiên và các hoạt động kinh tế ảnh

hưởng lên môi trường và tài nguyên thiên nhiên;

 Biết được các vấn đề môi trường và tài nguyên thiên nhiên này có thể được giải quyết như thế nào bằng các công cụ kinh tế phù hợp

và cải cách vấn đề quyền sở hữu/thể chế;

 Làm quen với các kỹ thuật đánh giá khác nhau có thể được

sử dụng để lượng hóa bằng tiền tác động môi trường của các hoạt động kinh tế/các chương trình/các chính sách;

 Hiểu được phân tích lợi ích chi phí có thể được áp dụng như thế nào trong việc đánh giá giữa các phương án quản lý môi trường/tài nguyên khác nhau;

 Sẽ có thể áp dụng nghiên cứu thực tế các vấn đề môi trường ở Việt Nam.

Nội dung

Tài liệu tham khảo

lý môi trường, NXB thống kê.

Environmental Economics, Second

Edition, McGraw-Hill Ryerson Ltd.