Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo sự nghiệp giáo dục - đào tạo từ năm 1986 đến năm 2006 : Đề tài NCKH. QTCT.07.10

Co the phan chia cac cong trinh nghien cuu nay thanh cac nhom sau: - Cac bai noi, bai viet cua Chu tich Ho Chi Minh va cua mot so nha lanh dao khac cua Dang va Nha nuoc Viet Nam Cac tae

DAI HOC QUOC GIA HA NOI TRUNG TAM DAO TAO BOI DUONG GIANG VIEN LY LUAN CHINH TRI

DETAI KHCN CAP DHQGHN

MA SO: QTCT 07 10

DUG - DAO TAO TUT NAM 1986 DEN NAM 2006

CHU TRI BE TAI: THS NGUYEN THI MAI HOA

Cac thanh vien khac tham gia de tai:

1 TH.S IRAN ANH TUAN- VIEN LICH SlfQUAN SU

2 TH.S N G U Y £ N THI THANH TRAM- DAI HOC MO DIA CHAT

Ca quan chu quan: Trung tarn Dao tao Boi dirong giang vien

ly luan chinh tri

D A ! H O C Q U O C GiA M^ N O ' TRUNG ^AM THONG TIN ^ H I J V/'EN

HA NOI - 2008

MUG LUC

Trang

MO DAU 1

Chuang 1: CHU TRUONG PHAT TRIEN GIAO DUG - DAO TAO 8

CUA DANG TRONG NHUNG NAM 1975 - 1986 1.1 Khai quat tinh hinh giao due - dao tao tnrac nam 1986 8

1.2 Chu truong ve giao due - dao tao cua Dang tir nam 1986 den nam 29

1996

1.3 Qua trinh ehi dao thire hien va nhCmg van de dat ra 42

Chuang 2: SU NGHIEP GIAO DUC - DAO TAO CUA DANG T U 58

NAM 1996 DEN NAM 2006 2.1 Xu the cai caeh giao due tren the gidi va tinh hinh dat nuac sau 58

10 nam d6i moi

2.2 ChiJ trirang ciia Dang ve phat trien giao due - dao tao trong thai 64

ky day manh cong nghiep hoa, hien dai hoa dat nuoc

(1996-2006)

2.3 Qua trinh chi dao thirc hien va nhiing van de dat ra 76

Chuang 3: THANH TUU, HAN CHE VA M O T SO KINH NGHIEM 90

3.1 Thanh tiru 90 3.2 Han che 94 3.3 Thai ca, thach thirc ddi vai giao due Viet Nam trong nhirng thap 103

ky toi

3.4 Mot so kinh nghiem 106

KETLU.4N 117 DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO 119

PHULUC 126

BANG QUY irOC CAC CHtT VIET TAT

Trung hoc pho thong

Xa hoi chu nghia

MO DAU

1 Ly do lira chon de tai

Giao due la mot trong nhiJng linh vuc then ehot, c6 vai tro quyet dinh

doi v6i su phat trien ben vOng cua dat nu6c Giao due vira la mue tieu, vix'd la

dong luc de xay dung dat nuoc van minh, giau manh

Tij" ngan xua, dan toe Viet Nam da c6 truyen thong va tinh than hieu hoc Nhan thirc duoc vai tro quan trong cua giao due, trong moi giai doan each mang, Dang luon coi viec phat trien giao due la mot trong nhung nhiem vu uu tien hang dau cua quoc gia Quan diem cua Dang ve xay dung va phat trien giao due, ve moi quan he giua phat trien giao due va su phat trien quoc gia da thuc su la don bay thuc day giao due Viet Nam c6 nhirng bu6c tien moi

Hien nay, trong sir nghiep doi moi, xay dung dat nuoc, xay dung CNXH, Dang ta luon neu cao vai tro cua giao due, khang dinh giao due la quoc sach hang dau, gop phan phat trifen kinh te - xa hoi, dong vai tro to Ion trong cong cuoc xay dung CNXH va bao ve vung chac To quoc Viet Nam XHCN Giao due la mot dong lue dua dat nuoc thoat khoi ngheo nan, lac hau, vuon len trinh do tien tien cua the gioi Trong thdi dai cua nen kinh te tri thuc, giao due la chia khoa mo cua tien vao tuong lai

R6 rang, giao due eo mot vai tro, vi tri quan trong trong su nghiep xay dung dat nuoc Do vay, nghien cuu qua trinh phat trien giao due trong thai ky 1986-2006 duoi su lanh dao cua Dang la mot viec lam can thiet, eo y nghia khoa hoe va thuc ti6n, gop phan vao xay dung va phat trien nen giao due tien tien, hien dai hien nay

Do chinb la nhung ly do eo ban de' chiing toi ehon ehu de cho de tai

nghien cuu khoa hoc cua minh la ''Dang lank dao sit nghiep gido due - ddo

tao tit nam 1986 den nam 2006'\

2- Tinh hinh nghien cuu de tai

Ve mang de tai nay, mac du chua c6 mot cong trinh chuyen luan, nhung lau nay da c6 mot so sach, bai viet duoc cong bo v6i nhi6u goc do va pham vi nghien cuu Co the phan chia cac cong trinh nghien cuu nay thanh cac nhom sau:

- Cac bai noi, bai viet cua Chu tich Ho Chi Minh va cua mot so nha lanh dao khac cua Dang va Nha nuoc Viet Nam

Cac tae pham nay duoc tuyen chon va xuat ban trong eac euon nhu: ''Ho Chi

Minh ban ve cong tdc gido duc'\ Nxb Cbinh tri Quoc gia, 1995; Truong Chinh, ''Ra sice ndng cao trinh do van hod ciia todn Dang, tocin dan de day manh si/ nghiep xay dung CNXH va dau tranh thuc hien thong nhcit nuac nhcT, Vien

Khoa hoc -giao due, 1967; Le Duan, Truong Chinh , "Thau sudt dudng Idi ciia

Dang, dua su nghiep gido due tien ten manh me, vUng chdc'\ Nxb Su that,

1972; Pham Van Dong, "Su nghiep gido due trong che dc) XHCN'\ Nxb Su that, 1979 va "Van de gido due, ddo tqd\ Nxb, Chinh tri Quoc gia, H 1999; Do Muoi, "Bai phat hieu tai le ky niem 50 nam nen gido due each mang Viet

Nam", Nxb Sir that, 1995

Qing voi cac van kien Dang, cac tae pham nay da gop phan trinh bay, phan tich chu truong, duong loi, noi dung, nhiem vu xay dung nen giao due Viet Nam, dong thoi ehi ra cac giai doan phat trien cua he thong giao due Viet Nam, gdn voi su nghiep xay dung va bao ve To quoc Thong qua cac tae pham nay, c6 the nhan thay nhung tu tuong xuyen suot ehi dao qua trinh xay dung va phat trien nen giao due Viet Nam qua eae thoi ky each mang khac nhau

- Nhung tae pham cua cac nha lanh dao nganh giao due:

Nguyen Van Huyen "Nhung bai noi, viet ve gido diic'\ Nxb Giao due, 1969; Nguyen Khanh Toan, "Xiing quanh mot so vein de ve van hoc vd gido

duc'\ Nxb Giao due, 1980 va "Nen gido due Viet Nam: Ly luan vd thuc hdnli\

Nxb Giao due, 1991; Pham Minh Hae "5"^ thdo lich sit gido due Viet Nam

I945-1990'\ Nxb Giao due, 1992 va "45 nam phat trien gido due Viet Nam'\

Nxb Giao due, 1990; V6 Thuan Nho "35 nam phat trien su nghiep gido due

pho thdng'\^xhGid.o due, 1981

Nhung cong trinh nay c6 mot dac diem ehung la mang tinh tong ket cac buoe phat trien, eae giai doan khac nhau cua nganh giao due, trong do trong

tam la di cap den viec xay dung nen giao due m6i trong khang ehien ehong

Phap, phat trien n6n giao due phue vu su nghiep khang ehien chong My, he thong giao due - dao tao nhung nam dat nuoc buoe vao thcfi ky qua do len CNXH; buoe dau rut ra mot so kinh nghiem trong xay dung, phat trien nen giao due eiia dat nuoe

- Nhirng cong trinh eiia cac nha nghien cuu lieh siJ, nghien cuu giao due:

Pham Tat Dong, "Nen gido due Viet Nam - 50 nam tren chqng ducmg

xay dung vd phat trien \ Tap chi Nghien cuu Giao due, 2-1995; NguySn Canh

Toan, "Ban ve gido due'', Nxb Lao dong, H 2002; euon sach "N6n gido due

Viet Nam trudc nam 1945'" cua Vu Ngoc Khanh, Nxb Giao due, 1985; "Khoa

cu vd gido due'' cua Nguyen Quang Thdng; Gido due Viet Nam 1945-2005,

do Nguyen Quang Kinh chu bien, 2 tap , Nxb Chinh tri quoc gia Ha Noi,

2005

Cuon sach "N6n gido due Viet Nam trudc nam 1945"' cua Giao su Vu

Ngoc Khanh, da giiip nguoi doe eo mot cai nhln tong quat ve nen giao due

Viet Nam trudc each mang Cuon "Khoa cu vd gido due" eiia Nguyen Quang Thang de cap den lich sir giao due tu nam 1075 den nam 1975 Cuon Gido due

Viet Nam 1945-2005 do Nguyen Quang Kinh ehu bien la mot cong trinh do

so, cong phu nghiem tuc, g6m hai tap, m6i tap eo dung luong han 1.000 trang

Tap the tae gia da dau tu cong siie de thong ke mot each ehi tiet toan bo qua trinh hinh thanh, phat trien cua nganh giao due 6 timg tinh, thanh tu nam 1945-2005 Tuy nhien, phan tong ket ehung ve giao due ea nuoe thi moi ehi eo mot dung luong kha khiem ton Do vay, phan nay ehi duoc viet rat khai quat, tong the, chi phac boa nhung net 16n ve tinh hinh giao due Viet Nam, duong loi phat trien giao due cua Dang Nhieu van de thuoc ve qua trinh Dang lanh dao phat trien su nghiep giao due trong thcfi ky vSn chua duoc nghien cuu day du

Ngoai ra, tae gia de tai cung khai thae mot so luong Ion cac bai viet ve giao due - dao tao, trong do ehu yeu viet ve giao due dai hoc tren Internet, dac biet la tren trang Website http://www.cbungta.com Nhin ehung, cac an pham

nay da di cap true tiep, hoac gian tiep den cong cuoc giao due cua nuoc ta

trong cac thcfi ky khac nhau Dac biet, tu cuoi thap ky 80 den nay c6 nhieu cong trinh nghien ciJu ve giao due khong ehi trong khang ehien ehong Phap va chong My, ma con 6 thoi ky doi mdi, neu len sir dong gop to Ion cua giao due doi voi cong cuoc xay dung, phat trien dat nu6c Cung can nhan thay rang, cac cong trinh viet ve giao due - dao tao thoi ky doi moi van chua tdng ket duoc mot each day du tinh hinh giao due - dao tao thoi ky nay

Tong quat lai, nhirng cong trinh neu tren da giup cho tae gia de tai hinh thanh nhung hieu biet ehung ve van de giao due, ve he thong giao due Viet Nam til khi moi hinh thanh va phat trien, cung cap nhung gcd mo quy bau cho viec tiep can, nghien cuu de tai

Tuy nhien, nhiing cong trinh da duoc khai quat van c5n chua di sau vao nghien cuu mot each he thong toan bo qua trinh xay dung, phat trien n6n giao due

trong thoi ky 1986-2006 va duoi goc do lieh su Dang nhu di tai ma ehung toi

da lua chon

3 Muc dich va nhiem vu nghien curu

Muc dich nghien citu

- Lam ro chii truong, ducmg loi cua Dang trong viec phat trien GD - DT

1986-2006; vai tro lanh dao ciia Dang Cong san Viet Nam trong qua trinh to chirc va chi dao thuc hien xay dung, phat trien GD - DT thcfi ky 1986-2006

- Thong qua do, neu len nhung thanh tuu, ban che cua qua trinh do va rut kinh nghiem chu yeu phuc vu hien tai

Nhiem vu nghien citu

Tren co so tap hop, he thong hoa, bo sung tu lieu moi, xu ly nguon tu lieu mot each khoa hoe, de tai c6 nhung nhiem vu sau:

- Phan tich he thong chu truong, ehinh sach cua Dang nham phat trien

4 Doi tirong va pham vi nghien cuti

Ddi titang nghien citu

Doi tuong ciia de tai la nghien cuu noi dung eac chii truong, duong loi

do Dang Cong san Viet Nam de ra trong viec xay dung va phat trien su nghiep

GD - DT va qua trinh chi dao ciia Dang va Nha nuoc trong viec thuc thi chu truong, duong loi ay

Pham vi nghien cuu

De tai tap trung nghien curu eae su kien ehinh, quan trong, nhung moe Icfn trong qua trinh Dang lanh dao xay dung, phat trien su nghiep GD - DT trong nhung nam 1986-2006

5 Phirong phap nghien cihi

- Dua tren co so ly luan ehung ciia chu nghia Mac- Lenin

- Phuong phap lieh sii va phuong phap logic

- Phuong phap phan tich - tong hop

- Phuong phap so sanh va he thong boa

Ngoai ra, cac phuong phap khac nhu doi chieu, thong ke cung

duoc van dung de giai quyet noi dung nghien cuu ciia di tai

6 Nhutig dong gop cua de tai

Tren co so tap hop, he thong boa, bo sung tu lieu m6i, xii ly ngu6n tu lieu mot each khoa hoc, de tai co nhung dong gop sau:

- He thong hoa va bo sung them mot so tu lieu moi ve cong cuoc xay dung, phat trien su nghiep giao due trong nhirng nam 1986-2006

- Trinh bay mot each he thong, ehi tiet va khaeh quan qua trinh Dang lanh dao xay dung va phat trien su nghiep giao due - dao tao trong nhirng nam 1986-2006

- Lam sang to ducmg loi, ehu truong cua Dang trong qua trinh lanh dao xay dung, phat tridn sir nghiep giao due qua hai giai doan: 1986-1996 va 1996-

2006 va vai tro ciia giao due doi voi voi viec phat trien dat nuoc

- Rut ra mot so kinh nghiem chii yeu phue vu hien tai dua tren nhirng

danh gia, nhan xet v6 thanh tuu, nhirng va'n de eon ton tai trong qua trinh Dang

lanh dao xay dung va phat trien su nghiep giao due - dao tao nhiJng nam 1986 -2006

- De tai eo the sir dung lam tai lieu nghien cuu hay phuc vu cong tae giang day lich sir, hoac nhirng mon hoe eo lien quan

7 Ket cau Ian cua de tai

Ngoai phan mo dau, ket luan, tai lieu tham khao, phu luc, de tai gom co

3 chuong va 8 tiet:

Chuang L Dang lanh dao phat trien GD - DT trong nhiing nam

1986-1996

Chuang 2 Su nghiep giao due - dao tao duoi sir lanh dao eua Dang tu

nam 1996 den nam 2006

Chuang 3 Thanh tuu, ban che va mot so kinh nghiem

Chirorng 1 CHU T R 0 O N G PHAT TRIEN GIAO DUG - DAO TAO CUA DANG

TRONG NHIJNG NAM 1986-1996

I.L KHAI QUAT TINH HINH GIAO DUC - DAO TAO TRU6C NAM 1986

1.1.1 Khai quat tinh hinh giao due trade nam 1945

Giao due nuoc ta tbdi phong kien da timg buoe duoc xac lap, phat trien Cac trieu dai phong kien da co nhieu bien phap quan tam, phat trien giao due, duy tri nen nep thi cir va co nhung eo gang nhat dinh trong viec phat buy truy6n thong hieu hoc eiia nhan dan ta Tuy nhien, muc tieu ciia nen giao due Viet Nam phong kien m6i ehi dung lai 6 viec day va hoc de thire hien ly tuong ciia Nho giao: Tu than, td gia, tri quoc va binh thien ha Do do, giao due cQng con eo nhirng ban che nhat dinh

Voi chinh sach sir dung giao due nhu la cong cu de cai tri thuoc dia, Phap chii truong tiep tuc cho day chii Han va thi cii nhu cu, song tich cue mo truong dao tao thong ngon, dao tao nhan vien eac nganh, to chuc day tieng Phap va day chu Quoc ngu, chuan bi cai each viec hoc, nham phuc vu cho che do thuoc dia De phue

vu cho viec chuyen doi tu giao due Nho hoe sang nen giao due thuc dan, thuc dan Phap da lap ra mot Bo Hoe 6 tri^u dinh Hue, mo rong, nang cao chat luong nguoi d6 tieng Phap va Quoc ngiJ, nang cao hieu biet ve chinh tri 6 Dong Duong ciia

Phap Nen giao due phong kien tix do cung dan suy tan va thay vao do la che do giao

due do thuc dan Phap nam giu, dieu hanh

Giai doan dau cua che do thuoc dia, thuc dan Phap van de nguyen nen giao due phong kien Nho hoc Nam 1917, chiing moi ban hanh bo luat dau tien ve giao due Theo bo luat nay, tu nam 1919, khong con truong hoe ehu Han, bai bo thi Huong, thi Hoi' He thong giao due nuoc ta duoc mo phong theo he thong giao due cua Phap, nham phuc vu cho sir cai tri ciia chiing

Khoa thi Hoi cuoi cun^ duoc t6 chuc vao nam 1919

Trong hon 80 nam (tir giua the ky XIX den nam 1945), di doi voi viec day manh chinh sach ap hue, boc lot tan bao nhan dan ta, thuc dan Phap da thuc hien chinh sach giao due no dich va dong boa, ma thuc chat la thire hien mot chinb sach ngu dan

Thuc dan Phap thi hanh chinh sach "ngu dan" cue ky tham doc Chiing nhoi nhet nhirng van boa pham doc hai, thii tieu nen van hoa dan toe, bung bit nhung anb huong ciia nen van hoa nuoe ngoai, ban che viec mo trucmg,

Noi dung giao due bet siie phan dong Trucmg hoc la mot loi khi eiia bon thuc dan de thuc hien muc dieh d^u doe eac the he thanh nien bang nhirng tu tuong tu ti dan toe, ton siing va biet on "mSu quoc", huong lac ca nhan, xa r6i cuoc song thire

te va va van menh ciia To quoc Mue dich cuoi ciing cua chiing la dao tao nguoi hoc thanh nhirng ke thiia hanh trong bo may chinh quyen va eae eo so kinh doanh Noi dung giang day la nhiJng noi dung phan dan toe, xa nhan dan, xa dai ehung, tuyen truyen cho van boa phuong Tay, phuc vu cho chinh sach cai tri cua thuc dan Thuc dan Phap de cao mot each phien dien nen van hoa eiia "mSu quoc", nang no len thanh mot thu van boa ly tuong duy nhat co gia tri Trong khi do, nen van boa truyen thong ciia Viet Nam lai bi ha thap Ngon ngu duy nhat trong nha truong la tieng Phap Tie'ng Viet bi eoi re va bi gat bo hoan toan Nen giao due ciia thuc dan Phap da la mot trong nhirng nguyen nhan tach roi hoc sinh khoi doi song thuc te hang ngay

Voi chinb sach ''ngu dan" de tri va truoc su thuc tinh ciia dong dao nhan dan

ve each mang, thuc dan Phap ban che giao due hon Chiing thuc hien chinb sach tang hoc phi, bat hoc sinh dong thue than, quan ly chat che viec day hoc Viec day hoc bi han che toi mue khac nghiet, dan den tinh trang hon 90% dan so mu chu 0 nhung viing nong thon va nhirng viing riing niii heo lanh, ty le nguoi mu chu len toi 100% Trung binh trong 1.000 lang co toi 1.5000 ty ruou va ty thuoc phien, nhung chi CO 10 truong tieu hoe, ma phan Ion chi co 1 hay 1,3 lop dau cap [76, tr 25] Sc trucmg trung hoc lai cang it hon niJa Ca mot khu vuc rong Ion tu tinh Hai Ninh (na>

thuoc Quang Ninh) de'n bien gidi Viet - Lao dai may tram cay so ma chi c6 mot trucmg Cao dSng tieu hoe 6 tinh Lang Son Rat nhieu tinh mien xuoi khong c6 truong trung hoe Toan Dong Duong ehi co mot trucmg Dai hoc a Ha Noi, ma that

ra cung khong xiing v6i cai ten eua no [55, tr 49] Trong nhung nam 1939-1945,

khi ma giao due duoc coi la phat trien nhat duoi thoi thuc dan Phap, a Viet Nam

tong so hoe sinh tieu hoc cung chi co hem 40.000, tong so hoc sinh trung hoc (phan 1cm la hoe sinh cao dang tieu hoc) la hon 3.000 nguoi, con tong so sinh vien dai hoe

la 582 ngudi so voi tong so dan liic do la hon 23 trieu nguoi [77, tr 160] Nganh giao due liic do chi nham dao tao mot mot so it nguoi co c6 hoe van 6 cap trung binh, nham phuc vu nhiJng cong viec can thiet cho bo may kinh te va hanh chinh ciia thuc dan Phap

Sir xam nhap ciia nen giao due thuc dan Phap tren dat nuoc ta ngay tu dau da gay ra mot phan ung quyet liet trong nhan dan va cac tang lop si phu yeu nuac Ben canh eac truong Phap - Viet, nhieu nha giao yeu nuoc van tim each duy tri tinh than dan toe trong giao due, dien hinh la phong trao Dong Kinh nghia thuc, bat dau tu nam 1907 tai Ha Noi, duoi hinh thuc mot truong tu, nham truyen ba tu tuong yeu nuoc, each tan, mo mang dan tri, phat trien dan sinh, lam cho dan giau, nuoe manh, xay dung mot xa hoi van minh

Tom lai, cung nhu nhiJng the lire xam luoc khac, thuc dan Phap ap dat nen giao due eua Phap d eac viing chiing chiem dong de dong hoa nhan dan cac vung

do, dong thoi ra sue duy tri, loi dung cac yeu to lac hau ciia nen van boa, giao due ban dia Van hoa, giao due la mot dac quyen ehi gianh rieng cho tang lop tren R6 rang, chinh sach van hoa, giao due ciia thuc dan Phap o Viet Nam da han che, ngan can nguoi Viet Nam tu giai thoat minh khoi tinh trang dot nat, lac hau Do thuc chat

la mot chinb sach ngu dan, mot bo phan cau thanh eiia chinh sach cai tri doc ac ciia thuc dan Phap, phuc vu loi ich thuc dan la chinh

Song phcii thua nhan mot thue te la nen giao due ciia che do cu cung da dao

tao cho xa hoi ta mot so tang lop tri thuc a nhung muc do khac nhau va tham gia

vao cac nganh nghe cung da dang ban so voi nen giao due phong kien Tuy nhien, khong phai vi the ma thuc dan Phap da "Phap boa" duoc xa hoi ta, da ''khai hoa" duoc nhan dan ta Nguoi Phap da that bai trong y do do

1.1.2, Khai quat tinh hinh giao due tir nam 1945 den nam 1954

Cach mang thang Tam 1945 thanh cong da pha tan xieng xieb ciia che do thuc dan gan 100 nam ciing voi che do vua quan phong kien hang ngan nam va da khai sinh ra nu6c Viet Nam DCCH Toan the dan toe Viet Nam phan khoi buoe vao

ky nguyen moi cua dat nuoe: Ky nguyen eua doc lap va tu do Do chinh la dieu kien

CO ban de Dang, Nha nuoc va nhan dan ta xay dung dat nuoe ve moi mat, dac biet la giao due

Caeh mang thang Tam la moe md dau cho cong euoc xay dung va phat trien nen van hoa, giao due dan toe va dan ehii eiia nude Viet Nam moi

Vai nhiJng kho khan tram trong ma thuc dan Phap de lai cho giao due, nhiem

vu cap bach liie nay la phai thanh toan duoc nan mij chu Day duoc coi la mot trong

ba nhiem vu Icm nhat eiia toan dan liic bay gio: Diet ''giac doi", "giac dot" va ''giac ngoai xam" Tinh hinh khan cap liic nay dat ra cho nganh giao due cung liic tap trung chong nan mu chiJ va mo cac trucmg dao tao nhan tai cho dat nuac

Trong giai doan lich su moi, yeu eau ehong nan that hoe phai duoc trien khai nhanh chong va manh me, gop phan dac luc vao viec giao due quan chiing lao dong hieu biet ve ban chat cua che do moi, quyen loi va nghia vu ciia cong dan, nham dong vien long yeu nuoe, bun diie y chi xay dung va bao ve che do moi Chinh phii nuoe Viet Nam DCCH do Chii tich Ho Chi Minh diing dau da de ra chii truong dau tien, nham giai quyet nhiJng yeu cau cap bach ve giao due Chinh phii nuoc Viet Nam DCCH da quyet dinh: 'Trong thoi ban ngan se eii hanh lenh bat buoe hoc chu quoc ngu de chong nan mii chu triet de" [60, tr 52] Ngay sau do mot ngay, ngay 3-9-1945, trong buoi hop Hoi dong cbinh phii dau tien, van de giao due da duoc Chii tich Ho Chi Minh neu len Trong khi chi ra 6 nhiem vu cap bach, nham buoe dau thuc hien chii trucmg vua khang ehien, viJa kien quoc, dat nhiem vu diet "giac dot"

dumg hang thu hai Ngudi cung de nghi phai gap riit ehong lai nan that hoc cho toan dan De nghi nay ciia Nguoi da duoc thong qua va tro thanh quyet dinh ciia Hoi dong Chinh phii

Ngay 8-9-1945, Chinh phii ban hanh ba sSc lenh ve Binh dan hoe vu: Sac lenh

so 17/SL; Sac lenh so 19/SL; Sac lenh so 20/SL Ba sac lenh tren bo sung cho nhau

de tro thanh Dao luat dau tien ciia nen giao due Viet Nam DCCH, co tae dung lam chuyen bien quan niem va nhan thue eua eac cap chinh quyen va cac tang lop nhan dan doi voi van de hoc chii Quoc ngiJ

Tom lai, ngay tiJ thang 9-1945, Nha nuoe Viet Nam DCCH da de ra hai nhiem vu ve giao due:

Mot la, danh do chinh sach ngu dan, ehong nan mii chiJ

Hai Id, giao due lai nhan dan, chong eae thoi hu tat xau do che do cu de lai,

lam cho dan toe Viet Nam tro nen mot dan toe dung cam, yeu nuoc, yeu lao dong, mot dan toe xiing dang voi nuoe Viet Nam doc lap

Tu tuong ehi dao eiia Dang va Nha nuoe Viet Nam Dan chii Cong hoa la phai xay dung mot nen giao due phue vu su nghiep nang cao dan tri, tren co so nhan thiic sau sac tinh chat nham hiem va khac phue he qua tai hai ciia ehinh sach ngu dan, boi ''mot dan toe dot la mot dan toe ye'u" Nhiem vu cap bach ngay sau khi gianh doc lap trong linh vuc giao due la lam sao cho moi ngu5i biet doc, biet viet chiJ quoc ngiJ, co kien thuc, hieu biet duoc quyen loi va bon phan eiia minh; lam cho sir nghiep giao due tro thanh mot bo phan gan bo mat thiet, dong hanh, phue vu sir nghiep each mang,

Voi chii truong trong linh vuc GD - DT nhu tren Dang va nhan dan da n6 lire xay dung nen giao due dan toe, dan chii, phuc vu khang ehien Nen giao due ciia nuoc Viet Nam doc lap ra doi la nen giao due nhan dan, nen giao due phuc vu nang cao dan tri, de lam cho ca dan toe thanh mot dan toe thong thai, mot dan toe co hoc

va van minh Tu nay, van de nang cao dan tri tro thanh quoc sach, xay dung mot nen giao due tro thanh mot bo phan gan bo voi sir nghiep each mang Theo do, bat

d^u xay dung he thong giao due quoc dan, dong thoi, quy mo phat trien ciia giao due duoc mo rong hon ban thdi ky tru6e thang 8-1945 Nen giao due thoi ky nay duoc goi la nen giao due dan ehu mdi - giao due dan chu nhan dan voi ba tinh chat: Dan toe, khoa hoc, dai ehiing Day la mot san pham v6 gia eiia Caeh mang thang Tam, lay muc tieu nang cao dan tri la mue tieu hang dau

Cuoi nam 1946, khi cuoc khang ehien toan quoc bung no, de phu hop voi tinh hinh m6i Dang da co chii trucmg chuyen nen giao due cho phii hop voi thoi ehien Liie nay, buoe vao cuoc khang ehien tru5ng ky, giao due lai eang eo vi tri quan trong Giao due ciing eae linh vuc khac tham gia vao viec dong vien siic nguoi, sue ciia vao cuoc khang ehien, kien quoc Trong khang ehien, phong trao Binh dan hoc vu van tiep tuc duoc phat trien Dong thoi voi Binh dan hoc vu, Bo tiie van hoa, nhiJng truong tap trung dau tien cung duoc mo ra, truoc bet cho can bo Truong Dang Nguyen Ai Quoc duoc thanh lap va tien hanh nhirng lop hoc tap chinh tri de nang cao trinh do ly luan ehinh tri eiia can bo Cac truong Pho thong Lao dong ciing duoc thanh lap,

Chiing ta da tien hanh khoi phue, cai to va buoe dau xay dung cac nganh hoc tir tieu hoc den dai hoc, Ngoai trucmg pho thong, trong dieu kien khang ehien Dang

va Nha nuoc con ehii trong phat trien eae lop mau giao, xay dimg he thong bo tiie van boa va he thong giao due cao ddng

Giao due khong chi dung lai o trinh do binh dan hoc vu, xoa nan mu chir, ma ngay tu nam 1947-1948, nganh giao due da xay dung bac binh dan hoc vu cho nguoi Ion,

Ve giao due Pho thong, Bo Giao due da trien khai eae chii truong cua Dang, tiep tue phat trien giao due pho thong, thay doi lai co cau, cung nhu noi dung cho thich hop voi hoan canh moi: Hoc di doi voi hanh; niia ngay hoc, niia ngay tham gia lao dong, san xuat, hoac phue vu cong tae khang ehien Liic nay, viec thieu can bo

CO trinh do dang la van de nong bong Do vay, van de xay dung nganh giao due dai

hoc, cao dang va chuyen nghiep la bet sue can thiet, Chinh vi vay, Dang va Nha nu6e da trien khai xay dung mot loat cac trucmg dai hoc, cao dang va trung hoe

Nhu vay, xuyen suot thoi ky dau khang ehien Dang va Nha nuoc ta da co

chii truong timg buoe cai each, doi m6i nen giao due, nham phue vu sir nghiep khang chie'n, kie'n quoc Nam trong yeu cau phuc vu khang ehien, kien quoc, nhiem

vu va chuc nang eiia giao due cung duoc xac dinh ro ret Ve eo ban, do la sir ke tuc

va phat trien nhiJng quan diem eua Cbii tich Ho Chi Minh trong nhiJng nam

1945-1946 ve mot nen giao due m6i cua nu6c Viet Nam moi

Nam 1950, cuoc khang ehie'n ciia ta da Ion manh ve moi mat Day la luc ea dan toe bu6c vao thoi ky chuyen minh eiia cuoc khang ehien Voi da thang loi ehung eiia dan toe, Trung uong Dang va Chinh phii da quyet dinh tien hanh cuoc cai

each giao due Ian thu nhat (1950) Noi dung ehinh ciia ban De dn cai cdch gido due

la nham cai tao nha trucmg duoc xay dung theo mo hinh giao due Phap thanh nha trucmg phuc vu khang ehien, kien quoc Noi each khac, chiing ta can phai xay dung

mot nen giao due thuc sir mang tinh chat dan chii nhan dan Nen giao due moi la nen giao due ciia dan, do dan va vi dan, triet de dua ba tren nguyen tae "Dan toe,

khoa hoc vd dai chiing" Cuoc cai each giao due 1950 duoc thuc hien mot each toan

dien, sau rong trong toan bo cong tae giao due va 6 tat ca eac mat Cuoc cai each giao due 1950 da thoi vao nganh giao due mot siie song moi, dat nen tang cho cho viec xay dung mot nen giao due dan chii moi eiia nuoc Viet Nam voi ba bo phan eo ban: Giao due the he tre, nang cao trinh do van hoa ciia nhan dan lao dong va dao tao can bo TiJ do, mot he thong giao due hoan ehinh tiJ mam non den dai hoc da hinh thanh va phat trie'n, phue vu dac lire cho cuoc khang ehien va kien quoc vl dai eiia dan toe, phu hop voi loi ich cua quan ehiing va nhan dan lao dong Tat nhien, ben canh nhung thanh tuu ma cuoc cai each giao due 1950 da dem lai, no cung boe

16 nhieu ban che ve noi dung, quy mo va chat luong Tuy con mot so han che nhat dinh, nhung cuoc cai each da mang lai nhung thanh qua buoe dau, dap ling duoc yeu eau dat ra liic bay gio

Trong dieu kien cuoc khang ehie'n dang co nhiJng buoe phat trien ve chat, mot c6ng tae duoc Dang va Chinh phii tieh cue ehii trong do la day manh binh dan hoe vu va bo tiic van boa

Sau cao trao diet dot (1948-1950), tinh den thang 6-1950, so nguoi duoc xoa nan mii chu trong ca nuoc len tdi hem 10 trieu ngudi Tmh hinh nay da tao thuan loi cho cong tae binh dan hoc vu TiJ nam 1951, binh dan hoc vu da chuyen sang thoi

ky tien hanh song song hai mat cong tae: ViJa tiep tue day toi viec xoa nan mu ehu, viJa buoe dau day manh cong euoc bo tiic van hoa, n6 lue phue vu eac nhiem vu chinh tri I6n

Nam 1954, euoc khang ehien ehong thue dan Phap xam luoc ket tbiic bang thang loi eiia ehien thang Dien Bien Phu Hiep dinh Gionevo dugc ky ket Caeh mang nuoc ta buoe vao giai doan mdi Nhin lai ehang dudng da qua, phai khang dinh rang, voi ducmg loi, ehii truong chi dao cua Dang va Nha nude, vdi sir n6i luc eiia ta't ea eac ban, nganh va cac cap ehinh quyen, su n6 lire va y thuc lam chii dat nude eiia nhan dan, trong linh vire van boa, giao due da gat hai duoc nhung thanh tuu to Idn, dang ke, gop phan xung dang vao thang loi cuoi ciing cua dan toe trong cuoc khang ehien 9 nam trudng ky, gian kho, cam go Nen van boa, giao due mdi eiia nude Viet Nam DCCH la mot nen van hoa, giao due vua khang ehien, vua kien quoc, dap ung duoc nhiJng yeu cau thue tien eiia mot giai doan lich sir hao hung ciia dan toe, Vdi nhirng thanh tieh to Idn, vdi bude tien dai chua tung ed, trudc giai doan each mang mdi: Dat nude bi chia cat thanh hai mien vdi hai ehe do ehinh tri - xa hoi khac nhau va tien hanh dong thoi hai ehien luge each mang d ea hai mien dudi

su lanh dao ciia mot Dang thong nhat, liie nay van hoa, giao due dang dung trudc nhirng nhiem vu to Idn: Ciing ganh vac su menh lich sir la dau tranh thong nhat nude nha

1.1.3 Khai quat tinh hinh giao due tir 1954 den 1975

Chu tritang phdt trien gido due a mien Bdc

Trudc hoan canh lich sir mdi, dan toe ta phai tien hanh dong thoi hai ehien

luge each mang khac nhau dong thoi d ca hai mien: Mot Id, tien hanh each mang

XHCN d mien Bac, xay dung mien Bac thanh can cu dia viing manh eiia each mang

ca nude, hau thuSn va chi vien dac lire cho each mang mien Nam; hai la, tien hanh

each mang DTDCND d mien Nam, nham giai phong mien Nam khoi ach thong tri ciia de quoc My va tay sai, thue hien thong nhat nude nha, hoan thanh doc lap dan t6c va dan chii trong ea nude Nhu vay, mot trong trach to Idn dat len vai mien Bac: Trd thanh hau phuong Idn cua tien tuyen Idn mien Nam, ehi vien siie ngudi, sue eiia cho mien Nam dau tranh ehong de quoc My va be IQ tay sai Nghi quyet cua Hoi nghi BCHTLT Dang lan thu 1 (11-1958) neu ro: "Nhiem vu co ban cua chiing ta d mien Bac la phai day manh cuoc each mang XHCN" [2, tr 4]

Dung trudc nhiem vu lieh sir vl dai do, giao due ed mot trach nhiem rat nang

ne va cung ve vang Dd la lam cho nhan dan lao dong ed trinh do van hoa ngay cang cao, nam duge nhiJng hieu biet can thie't ve khoa hoc, ky thuat de thiet thue phue vu sir nghiep each mang XHCN Do dd, chii truong cua Dang trong giao due

la phat trien giao due, nham nang cao trinh do van hoa cua nhan dan, dao tao va boi duong can bg de lam cho sire san xuat va hieu qua lao dong khong ngung tang len, cai thien va nang cao ddi song nhan dan, thue hien thang Igi nhiem vu dau tranh thong nba't nude nha

TiJ sau nam 1954, chiing ta tiep quan eac vung bi dich tam chiem, giao due la mot trong nhirng nganh rat sdm boat dong trd lai Liic nay, chiing ta cd nhiJng thuan Igi rat can ban: Xay dung nen giao due trong dieu kien mien Bac cd hoa binh, nhan dan cd dieu kien de di hoc, tinh uu viet ciia che do mdi dugc phat huy Dudi sir quan tam eiia Dang va Nha nude, nhan dan lao dong tham gia hoc tap dong dao, dua lai sir thay doi Idn trong thanh phan xa boi

Ben canh dd, giao due mien Bac gap khong it kho khan Trudng so qua it, giao vien khong dii, so lugng hoe sinh trong mot Idp qua nhieu, do tuoi trong mot Idp ebenh lech Nhung kho khan hon ca la nen giao due ciia ta la nen giao due thuge dia, dai da so con em nhan dan lao dong khong dugc di hoc, hon 3 trieu ngudi mii chir trong lua tuoi tu 12 den 50, phan Idn la d cac viing mdi giai phong Do dd

ehiing ta phai bat dSu xay dung lai tir dau: Tie'p tue thanh toan nan mu chu cho ngudi Idn d viing tu do cu, day manh thanh toan mii chiJ cho nhan dan d vung mdi giai phong, bo tiic van boa cho nhan dan lao dong, ma irude he't la cho can bg, cong nhan, nong dan va can bg cQ Tiep tuc thue hien binh dan hgc vu, trong dd, cong tae

bo tiic van hoa cd vai trd bet sire quan trgng de nang cao trinh do van hoa cho can

bg, cong nhan, nong dan va nhirng ngudi lao dong khac, vdi mue dich dap ung nhu eau ngay cang cao ve dao tao can bg va lao dong ed ky thuat

Dung trudc yeu eau each mang trong giai doan mdi, liic nay nen giao due

Viet Nam diJng trudc hai nhiem vu to Idn: Mot la, phai dao tao hang van can bg cao

ca'p va trung ca'p de cung cap cho cac nganh, dac biet la cac nganh ed lien quan den

san xua't; hai Id, phai day manh viec nang cao trinh do van boa ehung ciia nhan dan,

trudc bet la eua cong nhan, nong dan, quan doi va can bg eae nganh, lam cho moi ngudi cd dii dieu kien de phue vu dat nude

Liic nay, tren toan mien Bac cd hai he thong giao due: He thong giao due tieu hgc va trung hgc 10 nam do che do cu de lai va he thong pho thong 9 nam dugc Chinh quyen nude Viet Nam DCCH thuc hien trong khang ehien chong Phap Hai

he thong nay vSn dugc Chinh quyen song song duy tri de dam bao boat dong binh thudng cua GD - DT

Trong hoan canh mdi, trudc yeu cau nang cao chat lugng dao tao de gop phan true tiep tham gia xay dung mien Bac XHNC va dau tranh thong nhat nude nha, thang 3-1956, Dai hoi giao due pho thong toan mien Bae da hgp va thong qua de an thuc hien giao due pho thong mdi 10 nam

Dung trude nhiem vu cap bach la tien hanh cai tao XHCN va xay dung CNXH, giao due dung trudc trach nhiem nang ne la phai dap ung dugc nhiem vu ciia giai doan each mang mdi Vi the, Dang da de ra ehii truong eai each giao due lan thu 2 (1956) vdi muc tieu la dao tao, boi dudng the he thanh nien va thieu nhi trd thanh nhirng ngudi phat trien ve mgi mat, nhiJng cong dan tot, trung thanh vdi

T 6 quoc, nhiJng ngudi lao dong tot, can bg tot ciia nude nha, cd tai, cd due de phat

17

trien che do dan chu nhan dan, tien len xay dung CNXH d nude ta, dong thdi thuc hien tho'ng nhat nude nha tren co so doc lap dan toe va dan chii [77, tr 45] Thue hien euge cai each giao due lan nay, chuong trinh hgc d eae cap duge cai tien, sach giao khoa dugc bien soan lai, loai hinh trudng Idp ed su thay doi Trudng tu thuc bi bai bo, thay vao dd la trudng dan lap He thong giao due pho thong duge cai tien Day la mot budc di co ban ban dau, quan trgng trong qua trinh xay dung nen giao due XHCN, thay the' dan cho he tho'ng giao due thue dan, xoa bd hoan toan nen giao due hii nho phong kie'n He thong giao due cQ dugc eai tao va xay dung lai theo

md hinh eiia eae nude XHCN, chu yeu la Lien X6 Cong euoc xay dung nen giao due dugc tie'n hanh d tat ea eac cap hgc, bac hgc tiJ giao due pho thong de'n giao due dai hgc va giao due chuyen nghiep

Mot nhiem vu quan trgng duge Dang dae biet quan tam, dd la thue hien thanh toan nan mii ehiJ trong hai nam (1956-1958) Phong trao hgc tap dugc phat dong manh me trong nhan dan Dang cung phat dong phong trao Bo tiie van boa rong rai, nham nang cao trinh do van boa ciia edng nhan, ndng dan, can bg cac nganh Thang 9-1960, Dai hoi dai bieu toan quoc lan thu III ciia Dang da cd nhung chii truong mdi trong giao due, md ra mot thdi ky mdi cho GD - DT

Thang 8-1964, de' qud'c My bat dau ehien tranh pha hoai mien Bac, nhiJng boat dong bang khong quan ciia de quoc My ngay cang trd nen ae liet Dang va Nha nude ta da cd nhiJng chuyen hudng trong nhiem vu each mang ve giao due Ngay 5-8-1965, Thii tudng Chinh phii ra Chi thi so 88/TTg ve viec chuyen hudng cong tae eiia nen giao due trong dieu kien ea nude cd ehien tranh, trong dd chi rd phuong hudng ehung trong vice chuyen hudng la tiep tuc phat trien sir nghiep giao due mot each manh me va viJng chae, gan chat hon niJa viec hgc tap, giang day va mgi mat boat dong ciia nha trudng vdi ddi song san xuat va ehien dau, bao dam an toan va sue khoe cho hgc sinh trong khi hgc tap va tham gia san xuat, phuc vu ehien dau Ngoai ra, tinh hinh liic nay ddi hoi nha trudng phai dao tao dugc nhiJng eon ngudi

cd pham chat chinh tri va dao due dap ung dugc nhung yeu cau ciia san xuat va ehien dau Dong thdi, "cong tae bd tiic van hoa phai dugc dat ra cap thiet hon trudc

va phai budc vao mot thdi ky phat trien mdi" [1, tr 2], Vdi khi the "hgc bo tiie van hoa de cho'ng My, ciiu nude", phong trao bo tiie van hoa phat trien ram rg d khdp noi, thue su trd thanh mot phong trao each mang sdi noi Bo tiic van boa dugc tien hanh dudi nhieu hinh thufc khac nhau: Hinh thuc tap trung; loai trudng "Bd tiie van hoa cong nong"; hinh thiic bo tiic van boa ngoai gid lam viec; hinh thuc hgc tai chuc

GD - DT khong ehi tap trung vao nhiJng ddi tuong d do tuoi di hgc, ma con chii trgng ca doi ngu can bg Nhan thiie sau sac rang, de GD - DT ed the phat trien manh me va cd cha't lugng, va'n de doi ngu giao vien can duge quan tam thich dang Liic nay Dang da cd ehinh sach phat trien trudc tien la so lugng giao vien di ddi vdi nang cao chat lugng Chiing ta tiep tuc khan truong md nhieu Idp su pham cap tdc vdi noi dung, chuong trinh dao tao thie't thue, gat bd nhirng diem lac hau, the hien dugc tinh hien dai va trinh do eiia khoa hgc liic dd Nham day manh viec dao tao doi ngu giao vien, he thong eae trudng Idp dao tao nhanh ehdng duge xay dung TiJ euoc cai each giao due lan thu hai nam 1956, giao vien thudng xuyen dugc bdi dudng ve nhirng van de eo ban eiia dudng loi each mang va giao due XHCN Xay dung va phat trien doi ngii giao vien khong ehi the hien quyet tam danh thang giae

My tren mat tran giao due, ma con lam nhiem vu trgn ven eiia hau phuong Idn ddi vdi tuyen tuyen Idn, ehuan bi lire lugng giao vien cho mien Nam sau giai phong va mien Bae sau ehien tranh thong nhat To quoc

Mac dii ed nhieu khd khan va trong dieu kien ehie'n tranh ac liet, giao due Viet Nam thdi ky nay khong ngiJng dugc xay dung, phat trien, md rong quy md dao tao vdi nhieu bien phap chu dong, sang tao

Chu tritang phdt trien gido due a mien Nam

Tir sau nam 1954, de quoc My am muu bien mien Nam thanh thuoc dia kieu mdi bang mgi thii doan Tren linh vuc van boa - tu tudng, de quoc My va be lu tay sai eoi van hoa, giao due lam mot cong cu khong the thieu de thong tri, no dich nhan dan, mot cong cu hd trg dae lire cho qua trinh xam luge ve ehinh tri, quan su, kinh te Ve giao due, muc tieu ciia My la bien giao due thanh mot cong cu phuc vu

cho muu do xam luge lau dai Chiing eai to bg may giao due, loai bd nhiJng anb

hudng cua nin giao due Phap, xay dung nen giao due kieu My- nen giao due phan

dong tai mien Nam Tham vgng eiia My va ehinh quyen tay sai trong linh vuc giao due la: "Vii trang cho thanh nien mot tinh than qud'c gia manh liet, mot y chi ben bi da'u tranh cho tu do, dan chu" [79, tr 438] De thuc hien tham vgng nay, ehiing sir dung nhieu thu doan liJa bip tinh vi Be ngoai, ehiing ra sue "cham lo" cho giao due, nhung thue chat mud'n diing eac eo so giao due va noi dung, chuong trinh nham liJa phinh, ru ngu cac tang Idp thanh nien, hudng bg vao con dudng "ehdng cong", lam tay sai cho My,

Ve CO so, trudng lop My, Nguy da md mot so trudng Idp de pho truong "uu the'" ciia che' do xa hoi, thanh lap he tho'ng nha trudng tiJ tieu hgc den dai hgc My, Nguy sir dung ea he thong trudng Cdng giao, Phat giao, Cao dai, Hoa hao de nam lire lugng ton giao, de giao due nam sau trong vdng kiem toa ciia chiing De dap ung nhu cau nhan luc cho eae eo so san xuat - dieh vu, ehiing md mot loat trudng chuyen nghiep dao tao lao dong cd ky thuat cap thap de sua chua tai ehd cac loai may mdc thong thudng, md eae trudng day cat may, danh may De ehuan bi cho hau ehie'n My, Nguy xiie tien md eua cho dau tu nude ngoai vao giao due nhu Nhat ban dau tu vao mot so trudng va trung tam

So vdi thdi Phap thuoc, he thong dao tao nhan lire da ed budc phat trien ban

ve quy md va loai hinh dao tao chuyen nghiep va dai hgc vdi nhieu trinh do cdng nghe mdi va hien dai Chiing de ra eae viec cai to giao due nhu cong dong hoa tieu hgc, tong hgp hoa trung hgc va chuyen nghiep hda dai hgc, Trudng hgc tuy duge

md nhieu, nhung van khong dap ung dugc yeu cau hgc tap ciia con em nhan dan mien Nam Theo thong ke, cu 100 em vao Idp dau ciia bac tieu hgc thi chi ed ba em dugc hgc trung hgc de nhi, cdn 97 em bi loai ra khdi nen giao due "dai ehiing" My, Nguy Cdn trong bae tieu hgc, cd 51 % hgc sinh khong dugc len Idp bon

Ve noi dung giao due My, Nguy dung nha trudng de tuyen truyen nhirng luan thuyet, triet ly phan dong bang nhirng nguy trang ly tudng nhu chieu bai doc

lap gia hieu, tu do, dan ehii tra hinh, xuyen tae phong trao dau tranh each mang, noi xa'u mien Bac va cac nude XHCN, de cao nep song My, ea tung sue manh My, khoa hgc - ky thuat My

Tir khi My nam guong may cai tri, bien mien Nam thanh thuge dia kieu mdi, thi phan Idn cdng viec xda mii chiJ va bo tiie van hoa bi dap tat Do dd, tien hanh phat trien giao due trong dieu kien ed ehien tranh d mien Nam la bet sue khd khan Trudc tinh hinh nhu vay Dang cd chii truong bai triJ van hoa no dich doi bai kieu

My, xay dung mot nen giao due dan toe tien bd, xoa bd nan mii ehiJ, md mang

trudng hgc, eai each che do hgc tap va thi c\x, nham dap iJng tot yeu cau cua each

mang mien Nam va each mang ea nude

Den dau nam 1965, Chinh phii lam thdi Cong boa mien Nam Viet Nam mot Idn niJa xac dinh muc tieu dao tao ciia nen giao due each mang la: Dao tao va boi dudng ngudi cdng dan tot, lao dong tot, can bd tot, ehien si kien cudng, tham nhuan chan ly "Khong cd gi quy hon ddc lap tu do", ed dao due, tu tudng va tae phong tot,

cd van boa va sue khoe tot, gdp phan xay dung che do dan chii nhan dan virng manh

ve mgi mat, sSn sang chie'n dau va ehien dau dung cam, de giai phdng va bao ve dat nude, gdp phan hoan thanh CMDTDCND, thuc hien thd'ng nhat nude nha Nhu vay, mue tieu ciia giao due mien Nam giai doan nay duge Dang xac dinh la lam pha san chinh sach phan each mang ndi ehung va ehinh sach phan giao due ndi rieng ciia Chinb quyen My, Nguy, neu cao tinh chat uu viet va chinh nghia ciia ndn giao due each mang

Dang ciing de ra dudng Id'i eu the cho giao due mien Nam Dd la dua vao lire lugng ciia nhan dan, can bg giao due va cac nha giao yeu nude, kien quyet da pha chinb sach ngu dan va eac hinh thuc giao due no dich, phan dong, ngoai lai, ddi truy eiia My, Nguy, tich cue xay dung mot nen giao due dan toe, dan chii, khoa hgc theo ehii nghia Mac - Lenin, nham boi dudng cbinh tri, van boa cho nhan dan lao dong, trudc bet la can bg va ehien si, dao tao the he tre mot each toan dien, biet cam thu giac sau sac, biet yeu nude nong nan, ed kien thuc, dao due va sue khoe de tiep tue sir nghiep ehdng My, cuu nude va kien thiet xa hoi sau nay

Cd the ndi, dudng Id'i giao due mien Nam nhiJng nam khang chie'n ehdng My, curu nude da dugc xac dinh mot each cu the, rd rang, nham xay dung nen giao due thanh mot bg phan hiru co ciia cuoc khang chie'n toan dan, toan dien

Vdi mue dich nhu tren Dang da de ra nhieu chii truong, bien phap de thuc bien Dang ehii truong dua hgc sinh, con em can bg, ehien si va nhan dan cung mot so' can bg giao due, giao vien tap ket ra Bae tiep tue cdng tae, hgc tap, chuan bi lire lugng cho euoc khang ehien lau dai; bd tri mot so can bg, tri thue each mang cdng tae d chie'n khu thdi danh Phap doi viing vao eae dd thi bi dich tam chiem, tao the hgp phap di day hgc tai eac trudng tu thue; van dong md them trudng tu, tuyen truyen, van dong tri thue, giao chuc va eac hgc sinh, gay dung co so each mang trong Idng dieh; chi dao, hudng dan giao vien d dia phuong tuy tinh the de md Idp day cho tre em, ngudi Idn, tuyen truyen cho nhan dan hieu va dau tranh ddi dich thi hanh Hiep dinh Gionevo

De cd the to chiJc tot boat dong giao due Dang chii truong ciing cd va phat trien bg may lanh dao, chi dao giao due tiJ Trung uong de'n dia phuong; to chuc eae khoa huan luyen, dao tao giao vien, tien hanh thanh lap cac trudng su pham, trudng Idp dao tao giao vien mam non d eac dia phuong; eu giao vien mien Bdc vao hd trg edng tae giao due d mien Nam; day manh edng tae binh dan hgc vu Mot Tieu ban Giao due da dugc hinh thanh va lanh dao cdng tae giao due

Nen giao due each mang mien Nam ed hai nganh chinh: Binh dan hgc vu va pho thong, phuc vu cho hai ddi tugng la ngudi Idn va tre em, trong dd nganh hgc cho ngudi Idn - binh dan hgc vu cd mot vi tri va vai trd quan trgng, trudc bet la vdi can bg, ehien si

Thue hien chii truong, dudng Id'i ciia Dang, giao due mien Nam nhiJng nam 1954-1975 da ed nhung ed gang phat huy nhiJng thanh tuu ma nhan dan mien Nam

da dat dugc trong khang ehien ehdng Phap

Thdi ky nay, d mien Nam da cd nhiJng xa, huyen, tinh xoa xong mil chu, da

cd phong trao phat trien Idp Du bi binh dan, da cd nhiJng trudng Bd tiic van boa tap trung ca'p I, cap II cho can bg, ehien si thi dua, thanh nien uu tii hgc tap

Nam 1962, Tieu ban giao due Trung uong Cue mien Nam (Tieu ban giao due Mien) dugc thanh lap, chi dao cdng tae giao due mien Nam Tu dd, giao due mien Nam da cd mot he thong ehi huy, to ehu'c thong nhat va xuyen sudt tu Trung uong den cac dia phuong Muc tieu, chuong trinh va sach giao khoa cung dugc chi dao

thong nhat Mot phong trao thanh toan nan mii ehiJ duoc phat dong rong khap

Cdng tae bo tiie van hoa cho can bg, ehien si d cac co quan, don vi khu, tinh duge trien khai manh me

Ngay 19-5-1964, Hoi nha giao yeu nude dugc to chuc, nham tap hgp nhiJng ngudi lam cdng tae giao due, eac nha giao yeu nude va tien bg trong toan mien Nam "dau tranh thue hien mot nen dan toe, dan chii va tien bg ehdng lai ehinh sach

no dich eiia My va be lu tay sai"

Nhu vay, tir sau nam 1954, tuy cac co so giao due eiia ta khong ton tai mot each hgp phap, nhung ddi ngu giao vien va hgc sinh trong viing tam chiem da thich ling nhanh ehdng vdi hoan canh mdi eua euge dau tranh, van tiep tue boat dong va

cd anh hudng Idn den cac tang Idp nhan dan So ngudi tham gia giang day rat ddng

va boat dong tich cue

Song song vdi cdng tae tang cudng ddi ngu giao vien, Dang chii trgng quan

tam den viec xay dung ca so, mang ludi trudng Idp

Vdi viec giao due pho thong da duge phat trien mot each rong khdp tu ndng thon den thi tran, thanh pho, cac trudng cap I dugc md ra d tat ca cac xa, ap Hau bet eac thon ap dugc giai phdng deu cd trudng Idp, thu hiit ddng dao hgc sinh di hgc Tir can cu riJng mii Tay Nguyen den cac tinh duyen bai mien Trung Trung Bg, tiJ mien Trung den mien Tay Nam Bd giao due each mang deu rat phat trien

Nhieu viing giai phdng d Nam Bd ciing nhu Trung Bg binh quan cd den

200-300 hgc sinh mot xa theo hgc Ben canh viec md trudng Idp d xa ap cho tre em va ngudi Idn, d cac khu, cac tinh deu md trudng tap trung de to chuc Idp ngdn ngay bdi dudng van boa- chinh tri cho thanh nien va can bd true tiep tham gia khang ehien

O mien Tay Nam Bg, eac khu va cac tinh deu to chuc eac trudng phd thong ndi trii cho con em can bg, ehien si de dao tao can bd tre, cd trinh do, dap ung dugc yeu edu ngay cang cao ciia khang ehien Cac trudng van hoa tap trung nay da gdp phan quan trgng vao viec dao tao ddi ngO can bd cho cuoc khang ehien ehdng My,

cull nude va cho xay dung dat nude sau ngay giai phdng Ngoai viec eiing c6 va

phat trien trudng Idp d viing giai phdng, can bd giao due cdn tham gia vao eae phong trao da'u tranh d dd thi, gdp phdn tich cue cho euge dau tranh ehung

Thdi ky nay, eac trudng tu thue, ban edng cung dugc md nhieu, de dap ung nhu cau hgc tap ngay eang cao

TiJ sau nam 1960, viing giai phdng dugc md rong, eae Idp xoa mii chu d ap, lang, eae Idp bo tiic van hoa d eae tinh, huyen lai duge khdi phuc, mot so trudng tap trung dugc thanh lap d cac ehien khu Tren co sd dd, giao due mien Nam nhanh ehdng phat trien mang ludi trudng Idp rong khdp til ndng thon den thanh phd, thi tran, thong qua viec md trudng Idp de day hgp phap hay ban hgp phap

Trong dieu kien ehie'n tranh ngay cang ac liet, Tieu ban Giao due mien da de

ra khau hieu: "Dan bam dat, giao due bam dan, giao vien bam trudng Idp" Thue hien khau hieu, nhieu dia phuong da nhanh ehdng phan tan trudng Idp mot each he't

sue linh boat de dam bao an toan va duy tri viec hgc tap Viec duy tri ca sd giao

due, dong vien giao vien, hgc sinh d lai cac viing ven, cac viing tranh chap de duy tri giao due da gdp phan thuc hien cbii truong "mot budc khong di, mot ly khong rdi", giir dugc quan chiing tham gia phong trao each mang Giao due d cac viing dd thi duge thuc hien thong qua cac hinh thuc linh boat, sang tao nhdm xay dung co sd, boi dudng lire lugng each mang, day manh phong trao ddi dan sinh, dan chu

De xay dung va phat trien giao due, mot cdng tae dugc Dang bet sue chii trgng, dd la van de ehi dao ndi dung giao due, ma trgng tam la cdng tae chinh tri -

tu tudng Tu chuong trinh sach giao khoa den boat ddng giang day, van de dugc dat len hang dau la viec giao due tu tudng vdi nhiJng chii de nhu: Giao due truyen thong ehdng ngoai xam ciia dan toe, tinh than tu lire, tu cudng, ren luyen ban than

De nang cao chat lugng giang day, cung cap sach giao khoa, tai lieu giang day, edng tae xay dung chuong trinh, bien soan tai lieu giao due luon dugc quan tam, chii trgng Ben canh cac binh thiic giao due nang cao trinh do, ta cdn chii y ehdng van hoa doi truy, phan ddng ngoai lai, bao ve va phat huy nen van boa dan toe

Nam 1972, phong trao dau tranh manh me ram rd, rong khdp mien Nam, md

ra nhieu vimg giai phdng d mien Ddng Nam Bg Khau hieu eiia giao due liic nay la:

"Giai phdng tdi dau, md trudng tdi dd", "mot ngudi ciing day, mot ngudi cung hgc" Khac vdi mien Bdc, mien Nam thue hien xay dung va phat trien giao due trong dieu kien ehien tranh khd'c liet vdi rat nhieu khd khan, thach thuc, lai xa Trung uong Trong hoan canh dd, bd may lanh dao khang ehien luon quan tam, chi dao mot each toan dien giao due d mien Nam vdi dinh hudng cu the, sat vdi tinh hinh ed ehien tranh va cdn bi no dich Giao due duge tien hanh d ca ba viing: Vung giai phdng, viing tranh chap va viing bi tam chiem, theo phuong cham phat trien giao due ciia ta, ehdng lai nen giao due phan ddng, ddi truy ngoai lai ciia My, Nguy trong viing dieh chiem ddng, nhdm pha am muu nd dich ciia de qude My

Sau khi mien Nam duge hoan toan giai phdng Ban bi thu Trung uong Dang

da ra ehi thi 221-CT/TW ve giao due ehi rd "nhiem vu hang dau va bue thiet sd 1 la xoa nan mii chu, nhanh ehdng xoa bd tinh trang lac hau do chinh sach nd dich eiia che do My, Nguy de lai, nang cao trinh do van boa cho can bg, ehien si va nhan dan lao dong" Vdi mue tieu nhu tren, phong trao xoa nan mii ehiJ va bo tiic van hoa vdn tiep tue duge phat ddng sau rong tren toan mien Nam va da mang lai ket qua kha quan

1.1.4, Khai quat tinh hinh giao due tu 1975 den 1985

Day la thdi ky xay dung nen giao due thd'ng nhat trong ca nude, phuc vu nhiem vu tai thiet dat nude sau ehien tranh va xay dung ca sd vat chat cho CNXH Ngay sau khi mien Nam hoan toan dugc giai phdng, chiing ta da tiep quan va cai to

he thong giao due do My, Nguy de lai, tien hanh sdp xep va to chuc lai mang ludi cac trudng hgc d mien Nam thep md hinh cac trudng dai hgc mien Bdc, nhdm xay dung he thd'ng nha trudng XHCN thd'ng nhat trong pham vi ca nude Bg Chinh tri

BCHTLT (khoa IV) ra Nghi quyet 14 (1979) quyet dinh tien hanh euge eai each giao due Idn thuf 3 Mue tieu ciia cuoc cai each giao due Idn nay la xay dung mot nen giao due Viet Nam thong nhat trong ea nude, nhdm nang cao hieu qua phuc vu ciia linh vuc giao due, dap ung va phii hgp vdi yeu cau, dae diem eiia nude ta trong giai

doan mdi Cuoc cai each giao due la mot sir thay doi sau sde ve ca cau he thd'ng

giao due, ve phuong phap giao due, ndi dung giao due Nhung tren thuc te, euoc cai each giao due Idn nay mdi ehi duge tien hanh d giao due pho thong

Sau khi nghi quyet ve eai each giao due dugc ban hanh, bang loat ehinh sach

va chii trucmg cu the da dugc ban hanh, nhdm trien khai euge cai each giao due

Ddi vdi cdng tae xoa mii ebiJ, bo tiic van hoa va phd cap tieu hgc, sau khi dat nude thd'ng nhat vdn dugc day manh tren ea hai mien, vi mue do biet chiJ ciia nhiJng ngudi mdi biet ehiJ edn ban che Ngudi hgc it phat huy dugc ket qua xoa mii chiJ trong euge sdng va rat de tai mii chir Hon niJa, so ngudi biet chiJ trong do tudi quy dinh (nhat la d mien Nam, viing mien mii, viing khd khan) cdn rat thap

O eae tinh mien Bdc, cdng tae xoa mii ehiJ va bd tiic van boa vdn phat trien deu dan Phong trao phd cap cap I cho nhan dan lao ddng, phd cap cap II cho can bd

va thanh nien dien ra kha sdi ndi d ndng thdn mien xuoi phat trien trudng vua hgc vi^ra lam cap III cho thanh nien va can bg tre, dat d tiJng cum 5-7 xa, hgc van boa co ban, ky thuat ndng nghiep va quan ly kinh te ndng nghiep do vay, da phat huy tot tae dung cua minh

O eac tinh mien Nam, trong qua trinh ehdng mu ehii da kip thdi phat trien eae Idp sau xoa mu chiJ, nen tinh trang "quen chu" nhe hem d mien Bdc TiJ nam

1977, day len phong trao to chuc Idp 2-3 (xoa mu ehiJ eoi la Idp 1), vdn la nhiJng Idp binh dan vdi yeu cau tdi thieu ve trinh do giao vien Nhd vay, den nam 1985, d rat nhieu noi da phd cap Idp 3, phd cap cap I bd tiic van hoa Cac dia phuong cung

td chuc nhieu trudng bd tuc van hoa tai chuc va tap trung cap I, II, III cho can bg, thanh nien Nam 1978, md them trudng bd tiic van boa cdng nhan cap III cho toan mien Nam

Cuoc van ddng day manh phong trao phd cap cap I bd tiic van hoa cho can bd

va nhan dan lao ddng dudi tudi 40 da trd thanh phong trao thi dua vdi khi the manh

me giira eae tinh thanh Den cuoi dgt thi dua (giira nam 82), 100% can bd va thanh nien hgc xong Idp 4 bd tiic van hoa, 90% nhan dan lao ddng tiJ 40 tudi trd xudng hgcIdp 3

Nhu vay, edng tae bd tiic van hoa dugc ehi dao thd'ng nhat trong ca nude, dua

sd lugng hgc vien len hang trieu ngudi, mat bdng dan tri duge nang cao va su nghiep dao tao, boi dudng can bg cd them dieu kien de thuc hien Tuy nhien, eac trudng bd tiic van hoa tap trung cd xu hudng giam ddn tiJ ddu nam 1980, nhat la cac trudng cap III, vi d giai doan nay cac trudng phd thong cap III da phat trien

TiJ nam 1982 (sau Dai bdi V ciia Dang), de dap ung nhiing nhu cdu ve xay dung va phat trien kinh te trong ehang dudng ddu tidn eua edng euge cdng nghiep hoa XHCN, Dang chii truong day manh viec giao due ky thuat tong hgp va cdng tae hudng nghiep trong nha trudng phd thdng Dang va Nha nude chii trgng nang cao chat lugng dao tao edng nhan lanh nghe tromg eae trudng day nghe ehinh quy; dong thdi phat trien cac Idp day nghe trong eae co sd san xuat qud'c doanh va tap the Mue tieu va noi dung dao tao can bg trung hgc chuyen nghiep dugc xac dinh sat vdi yeu edu eua cac nganh kinh te, ky thuat tiJ Trung uong den dia phuong

Ddi vdi giao due dai hgc va sau dai hgc, hinh thanh mot sd trudng dai hgc trgng diem, ddu nganh cho ca nude He thdng mang ludi cac trudng eiing budc ddu dugc sdp xep lai de dat duge hieu qua cao hon Tang cudng dao tao tren dai hgc trong nude

Thdi ky nay, cdng tae dao tao, bdi dudng va xay dung doi ngu can bg, giao vien cung dugc day manh Viec bdi dudng, chudn hoa ddi ngu giao vien dugc tang cudng, trong dd dac biet chii y den ddi ngia giao vien cho giao due phd thdng Da chinh ly chuong trinh dao tao giao vien cap I theo he 10-1-2; dao tao giao vien he eao ddng thay the chucmg trinh dao tao theo he 10+3; chuyen hdn dao lao giao vien cap III tiJ 3 nam sang 4-5 nam; dao tao lai giao vien chua dat chudn Vdi nhirng nd lue

nhu tren, viec xay dung ddi ngu giao vien dat ket qua kha, nhat la d he thdng giao due phd thdng (68,5% giao vien cap I dat he chudn 10+2; 78,2% giao vien cap II dat he chuan 10+3 va cao dang Su pham; 85% giao vien cap III dat he chudn 10+4) Ddi ngu giao vien dugc dao tao cd he thdng, cd pham chat dao due tot, ed tinh thdn chiu dung khd khan, nha't la giao vien mien mii Dii ddi sdng edn nhieu khd khan, thieu thdn, song dai bg phan giao vien bam trudng, bam Idp Nhieu giao viec thuc sir la ta'm guong sang cua nganh

Cdng tae xa hoi boa giao due cQng duge day manh Nhan dan, eae doan the, cac ca'p chinh quyen cham lo cho su nghiep giao due Nhd dd, vugt qua khd khan cua hai cuoc chie'n tranh hai ddu bien gidi, vugt qua khd khan eiia khung hoang kinh te - xa hoi, giao due vdn dung viJng, ddng gdp cho dat nude, hoan thanh eo ban nhiJng nhiem vu ciia minh

Cung edn nhan tha'y mot thuc te' rdng, giua nhiJng nam 80 (XX), nude ta lam vao khiing hoang kinh te - xa bdi tram trgng, do phai duong ddu vdi nhung khd khan sau ehien tranh va hau qua eiia each quan ly kinh te theo kieu ke hoaeh boa tap trung bao cap, khong cdn phii hgp vdi thdi binh Giao due eung khong tranh khdi bi anh hudng, chi phdi, Cdng tae giao due vdn edn yeu kem d nhieu ehd:

- Quy md giao due giam siit, dac biet la d giao due mdm non va phd thdng (hieu qua dao tao d cap I rat thap, ehi thu hiit duge 80% tre trong do tudi di hgc)

He thd'ng nha trudng dugc xay dung trudc dd da xudng cap; ky cuong, ne nep trong trudng hgc khong dugc eiing cd Chat lugng giao due toan dien vdn chua cd chuyen bien dang ke

- Tdc do phat trien giao due phd thdng kha nhanh, nhung khong dn dinh Con dudng hgc nghe trong hgc sinh khong duge md rdng Chuang trinh hgc eiia hgc sinh nang ne, qua tai

- Cdng tae bd tiic van boa gap phai nhieu khd khan ehdng chat

- Co cau he thdng giao due den giai doan nay da bdt ddu bge 16 ra nhiJng bat cap, khong phu hgp vdi yeu cdu phat trien da dat ra Cdng tae quan ly giao due chua dugc ehii trgng diing muc, chua phat huy duge tiem nang to Idn ciia toan nganh

- Chat lugng giang day va hgc tap khong ddng deu; doi ngu giao vien eae cap

so vdi sir phat trien cua trudng vdn chua hoan toan dap ung duge yeu edu; co sd vat chat cua cac trudng cdn ngheo nan, thieu thdn

- Nhan thiJc ve vai trd eiia giao due vdn cdn ban che' (vai trd ciia giao due vdn dugc nhin nhan chii yeu trong linh vuc boat ddng van hoa, vai trd eiia giao due nhu

la ddng luc, nhu la ddn bdy cho su phat trien cua kinh te vdn chua dugc coi trgng diing miJc, viec nhan thiJc ve phucmg dien lue lugng san xua't va eo sd ha tdng xa bdi cua giao due cung edn cd nhiing bat cap nhat dinh)

NhiJng ban che neu tren da anh hudng den Idn de'n quy md, chat lugng eiia toan nganh giao due nhirng nam 1975-1985, tiJng budc cdn phai khdc phuc hem nira

1.2 CHU TRUONG CUA DANG \ i GIAO DUC - DAO TAO TIT NAM 1986 DEN

NAM 1996

1,2.1, Ca sd ly luan hinh thanh quan diem, dirdng loi ciia Dang ve ddi

mdi, phat trien giao due - dao tao trong thai ky mdi

Nen tang ly luan eo ban eiia viec xay dung nen giao due Viet Nam chinh la cbii nghia Mac - Lenin va tu tudng Hd Chi Minh

Tu tudng Ho Chi Minh ve gido due

Tu tudng Hd Chi Minh ve giao due la sir tdng hda truyen thdng giao due dan toe vdi tinh hoa giao due the gidi Tu tudng dd khong phai nhat thanh bat kien, ma cd mot qua trinh hinh thanh, eiing cd va lien tue phat trien trudc khi dugc dinh hinh vdi mot noi dung phong phii, mang tinh nhan van sau sdc

Tu tudng Hd Chi Minh ve giao due la ket qua eiia viec tiep thu truyen thdng

va nhiJng tu tudng giao due ciia nhieu the be chi si each mang Viet Nam ciing vdi nhirng tinh hoa ciia nen van minh, van hda Ddng - Tay, Dac biet, Ngudi tiep can nen van hda giao due Xd-viet va da tiep thu, van dung va phat trien mot each sang tao vao viec xay dung cho nhan dan ta mot nen giao due mdi Mot nen giao due xay dung chii nghia xa hoi tiJ muc dich, muc tieu dao tao den noi dung, phuong phap

giao due v.v Dd la mot "nen giao due lam phat trien hoan toan nhirng nang lire sdn ed eiia hgc sinh, "de phue vu su nghiep each mang, phue vu dudng Id'i ehinh tri cua Dang va Chinh phii de dat mue tieu gianh doe lap, giai phdng dan tdc, xay dung chu nghia xa hoi, dem lai euge sdng am no, hanh phiic cho nhan dan" [78, tr 2] Ho Chi Minh khdng dinh: "Mudn xay dung ehu nghia xa hoi, trudc bet can cd nhiJng con ngudi xa hoi chu nghia" [65, tr 310], hay "bdi duong the he each mang cho ddi sau la mot viec quan trgng va cdn thiet" [66, tr 510], "vi Igi ich mudi nam thi phai trong cay, vi Igi ieh tram nam phai trong ngudi" [64, tr.222]

Ngay tir budi ddu xay dung dat nude sau thdng Igi Cach mang Thang Tam,

Ho Chi Minh coi diet giac dot la mot nhiem vu cap thiet eiia toan Dang, toan dan

GD - DT duge Ngudi xac dinh la cuu canh dua dan tgc ta tien kip ngang hang vdi cac dan toe tren the gidi, dan tri la siJc manh cua mot dan tgc, la tdm vdc, vi the dat

nude so vdi nhan loai Theo Hd Chi Minh, nhiem vu "trong nguai" la mot ehien

luge CLia ca dan tgc, la nhiem vu ciia toan the dan ehiing nude Nam Trong thu giii nhi dong xa Ba (Lao Cai), Ngudi viet: " chau nao chua biet chiJ qud'c ngiJ, phai hgc cho biet: Chau nao biet rdi giiip anh em, ehi em hgc cho biet " [63, tr 450]

Bdi mudn xay dung mot xa hoi mdi vdi mot ddi sdng mdi, phai nang cao dan tri Mudn vay, phai phat dong toan dan thi dua day va hgc

Trong 15 nam, vdi tu each la Chii tich nude Viet Nam dan ehu cong hoa, Hd Chi Minh dac biet quan tam den giao due the he tre Trong thu gui anh chi em giao vien binh dan hgc vu, Ngudi khang dinh: " anh chi em la nhirng ngudi "v6 danh anh hiing", tuy la v6 danh nhung rat hiru ich mot phdn tuong lai cua dan tgc, nude nha ndm trong sir cd gdng cua anh chi em Cac vinh du thi tugng ddng bia da nao cung khdng bang" [63, tr.220]

Nhu vay, ehien luge "trong ngudi'' da dugc Hd Chi Minh phat ddng thuc

hien tren tat ca mgi ddi tugng ddng bao, tir binh dan den tri thuc, tir tre den gia, tu mien xuoi den mien mii, ciia ca dan tgc Trong tae phdm cudi cdng trudc khi di xa,

Hd Chi Minh can dan lai mot Idn nira: " Giao due dao due each mang cho ddi sau

la mdt viec bet sue quan trgng va can thiet" [66, tr 510]

Quan diem cua chu nghia Mdc - Lenin ve gido due

Trong qua trinh tim dudng cuu nude, cung vdi viec bdt gap chii nghia Mac Lenin, hgc thuye't each mang va khoa hgc chi ra con dudng dau tranh giai phdng dan tgc, Hd Chi Minh cung tim thay d dd nhiing quan diem each mang va khoa hgc ciia van de giao due

-Dd la tu tudng "phat trien eon ngudi toan dien" duge Mac - Angghen dua ra

Tuyen ngon Ddng Cong san (1848), trd thanh tu tudng ciia thdi dai, cd y nghia vat

chat to Idn, tao nen nhiJng tien bg cue ky sau sdc d mdi nude va tren pham vi toan the gidi

Trong Tuyen ngon Ddng Cong san, Mae - Angghen da ehi ra rdng, de tien tdi

xay dung xa hoi thanh "mot lien hgp, trong dd sir phat trien tu do ciia mdi ngudi la dieu kien cho sir phat trien tu do ciia tat ea mgi ngudi" [24, tr 628], trudc bet phai thue hien giai phdng con ngudi, coi con ngudi la trung tam euge sdng va la dong lire cua sir phat trien xa hoi; phai lam cho mdi ca nhan ngudi lao ddng cd tinh ddc lap

va ca tinh, lam cho mdi ngudi la ehii the ciia doi ngu nhan lire, cd tri tue va the lire, dao due va tay nghe, cd tinh ddc lap ea nhan va tinh cdng ddng, trach nhiem va quyen ban, Igi ich va ddng gdp, dan chu va ky cuong Cd nhu vay, tu do ciia mdi ngudi mdi la dieu kien cho sir phat trien tu do ciia tat ca mgi ngudi

Thdng Igi cua Cach mang thang Mudi 1917 da md ra mot thdi dai mdi, thdi dai qua do len chii nghia xa hoi Mot trong nhirng ddng gdp quan trgng ciia Cach mang thang Mudi, cua nhirng ngudi Bonxevieh Nga vao kho tang van hda nhan loai

la nhiJng tu tudng, quan diem ve giao due

Chang bao lau sau thdng Igi ciia Cach mang thang Mudi, tai dien dan Dai hoi Giao due toan Nga lan thu nhat (28-8-1918), Lenin da khdng dinh vai trd to Idn ciia cdng tae giao due, coi dd la dieu kien can ban dam bao thang Igi cho sir nghiep xay dung CNXH Lenin cdn chi rd, ngudi mu chu dung ngoai chinh tri, ddng thdi khdng dinh vai trd ket cau ha tang ciia giao due trong xay dung CNXH

Mot trong nhiing ddng gdp quan trgng niia ciia nhimg ngudi Bdnxevieb Nga

la tu tudng ve giao due ky thuat tdng hgp do Krupxkai dua ra trong De cuang hao

cao ve gido due duge Lenin ra't tan thudng, ddng tinh Cung nhu khau hieu ciia

Lenin: ''Hoc, hgc niia vd hoc mdi"

1.2.2 Ca sd thirc ti^n hinh thanh quan diem, dudng Idi cua Dang ve xay dimg, phat trien giao due - dao tao

Vdi nhiing thanh tuu vl dai, nhung chuyen bien to Idn trong the ky XX, loai ngudi da budc vao the ky mdi vdi mot con dudng da dinh hinh tuong ddi rd net Cude each mang khoa hgc - cdng nghe ma noi dung eo ban la each mang th6ng tin, sinh hgc, nang lugng dien ra manh me, tao nen budc phat trien nhay vgt ciia lire lugng san xuat, thiic day nhanh qua trinh chuyen dieh eo cau kinh te the gidi, qud'c

te hda lire lugng san xuat va ddi sdng xa bdi the gidi, lam cho tinh tiiy thuge Idn nhau giiJa cac qude gia ngay cang tang, day nhanh qua trinh lien ket khu vuc va loan cdu hda Trudc day, euge each mang khoa hgc - ky thuat lien quan chu yeu den yeu td nang lugng va vat cha't, thi ngay nay lai tap trung vao cac yeu td thdi gian, khdng gian va tri thuc con ngudi Su hinh thanh, phat trien nen kinh te tri thuc, xa hoi th6ng tin tao ra eo hoi mdi cho su phat trien giao due

Cach mang khoa hgc - ky thuat tae dong nhanh, manh va toan dien den giao due va nguge lai, giao due lai ddng vai trd then cbdt trong viec duy tri va phat trien ngudn cung ca'p cac tai san tri tue Su phat trien khoa hgc - cdng nghe tae dong vao co eau ngudn nhan lire xa bdi, hinh thanh co cau nganh nghe mdi trong nen kinh te De phii hgp vdi bdi canh mdi, cdng tae quan ly giao due phai chuyen tiJ tap trung sang phan cap thich hgp va md rong thanh phan cac co

sd giao due khdng thuge khu vuc Nha nude, mat khac, phai thudng xuyen ddi mdi ndi dung, chuong trinh va phuong phap giao due theo hudng hien dai Viec dua cong nghe th6ng tin vao giao due lam thay ddi phuong phap day hgc Nhieu phuong tien ky thuat hien dai dugc sir dung rong rai

Mat khac, su tang tdc phat trien khoa hgc va e6ng nghe cung tao ra nguy

CO lam tang khoang each tut hau cua cac nude cham phat tridn Bdi le, viec dot pha vao eac linh vire khoa hgc c6ng nghe hien dai ddi bdi ddu tu Idn va moi trudng the che' thuan Igi Dieu nay thuan Igi vdi cac nude phat trien, edn vdi cac nude dang phat trien thi khd khan bon nhieu Do vay, mot diem cdn phai luu tam la cuoc each mang khoa hgc - ky thuat mot mat tao ra nhung budc nhay vgt ciia lire lugng san xuat tren the gidi, mat khac, nd cQng lam suy giam hai uu the' eiia eac nude cham phat trien la xua't khau nguyen lieu va nhan cdng gia re

Su phat trien manh me ciia e6ng nghe th6ng tin da hinh thanh nen "xa hoi th6ng tin", d dd, tri thiic va thong tin trd thanh lire lugng dieu khien sir phat trien eiia xa hoi Nd tae dong de'n tirng ea nhan, td ehue, qude gia, lam thay ddi phuong thu'c hgc tap, lam viec va giai tri ciia tiJng con ngudi, lam thay ddi mdi quan he giiJa ea nhan - nha nude, phuong thuc quan he qude te, cung nhu cac phuong tien san xua't trong nen kinh te' va se ddn den su thay ddi can ban cac dae tinh van boa, giao due da hinh thanh qua nhieu the ky Dac diem ndi bat eiia xa hoi th6ng tin la kh6ng dua vao ngudn du triJ tu nhien nhu trong xa hoi cdng nghiep, ma chu ye'u dua vao ngudn tri thiic ve khoa hgc va cong nghe, tuc

la cac ngudn luc cd kha nang tai tao va khdng bao gid can

Qua trinh ap dung cac cdng nghe bien dai cang phat trien thi xu hudng toan cdu boa cac gia tang Toan cdu hoa va boi nhap kinh te qude te la mot xu the khach quan, da cuon cac qude gia Idn - nhd, gidu - ngheo vao the gidi hoi nhap Day la xu the tat yeu, nd md ra trudc tat ca mgi qude gia nhiJng co hoi mdi cung vdi nhirng thach thuc khong nhd Xu the nay tao nen mdi quan he gdn bd, su phu thuge Idn

nhau giira eac nen kinh te Do la qua trinh hgp tae de phat trien, cung la qua trinh

da'u tranh giira cac nude dang phat trien de bao ve Igi ich ciia minh Sir canh tranh kinh te giiJa cac qude gia ngay cang quyet liet hon, ddi bdi phai tang nang xuat lao ddng, nang cao chat lugng hang boa, ddi mdi cdng nghe mot each nhanh ehdng

Toan cdu hoa va hoi nhap kinh te qude te' keo theo su toan edu boa ve xa hoi

Dd la su di chuyen d at lao dong tir nude nay sang nude khac, su tim kiem viec lam ciia ngudn nhan luc ngoai bien gidi qud'c gia

Tdm lai loai ngudi dang tie'n de'n mot nen kinh te' tri thuc va xa hoi tri thuc mot nen kinh te va xa hoi duge phat trien dua tren co sd nen nen san xuat cong nghiep hien dai, mot nen kinh te thi trudng rat phat trien Mgi qude gia can huy dong, phat huy tdi da ngudn lire ndi sinh de tiep nhan mgi kha nang hgp tae, ddy nhanh cdng euge cong nghiep hoa, hien dai boa nen kinh te, phat trien mot nen kinh

-te thi trudng rdng md, tich cue xay dung ket eau ha tdng, eo sd xa hoi cho nen kinh

te mdi, trong dd viec dac biet cham lo, bdi duong, phat huy ngudn luc con ngudi cd the coi la bude di quan trgng hang ddu - ye'u td quyet dinh nhat de xay dung nen kinh te', xay dung xa hoi thoat khdi ddi ngheo, lac hau, nhanh ehdng phat trien va phat trien ben viJng,

Nen giao due nude ta d thdi ky trudc dd mac dii da dat dugc nhirng thanh tuu nhat dinh, nhung trong nhu cdu phat trien ehung ciia da't nude, ve each thuc, muc tieu dao tao, noi dung dao tao da nay sinh nhirng bat cap, khong cdn hoan loan phii hgp vdi tinh hinh mdi, vdi yeu cdu ngay cang cao ciia xa bdi Dac biet, do cinb hudng ciia nhiJng yeu kem trong nen kinh te nhiJng nam 1975-1985, dau tu cho giao due cdn ban che, cha't lugng giao due khdng dat dugc nhirng ket qua nhu mong mudn (nhu da trinh bay d tren)

TiJ nam 1986, dat nude bdt ddu edng cuoc ddi mdi Do vay, GD - DT cQng cdn phai chuyen minh de bdt kip vdi su ddi mdi ciia dat nude, dap ung dugc nhung nhu cdu ciia cdng cuoc ddi mdi toan dien, ddng thdi cung de khdng dinh lai vai trd cua minh trong viec tao ra nhiJng dot bien, nhiing budc ngoat quan trgng ddi vdi sir phat trien ciia kinh te - xa hoi De dap ung dugc nhu cau tren, ban than GD - DT cdn phai duoc dieu chinh va cung phai tu dieu ehinh, nhdm tao ra ngudn nhan lire -nhimg con ngudi khdng chi cd trinh do van boa, chuyen mon ky thuat cao, ma cdn

cd kha nang tu thich ung vdi mgi thay ddi, ddng thdi cdn cd kha nang tu trau ddi de

lam nhiing edng viec mdi ddi bdi nhieu ham lugng tri tue, ddi bdi nhieu lao ddng tri liic Dac biet, viec dao tao ngudn nhan luc de thay ddi eo cau kinh te, tang ty trgng ciia khu vuc dich vu trong luc lugng lao dong xa hoi eiing nhu trong tdng san pham

xa hoi, tao eo bdi nhanh ehdng chuyen dich co cau kinh te, tao kha nang bdi nhap vao qua trinh toan edu boa dang trd thanh cap bach Tat ca nhiing yeu cdu tren dang dat ganh nang len vai nen giao due Viet Nam, dat nen giao due dung trudc nhu cdu ddi mdi toan dien

1.2.3 Chii truong cua Dang ve giao due - dao tao tir nam 1986 den nam 1996

Nam 1986 - mot mdc mdi trong qua trinh phat trien ciia dat nude Dang lanh dao ca nude tien hanh edng euge ddi mdi, trong dd lay ddi mdi kinh te lam trgng tam - chuyen nen kinh te' tiJ tap trung quan lieu bao ca'p sang nen kinh te' thi trudng dinh hudng XHCN Viec da dang boa cac hinh thuc sd hiru va cac cai each kinh te dien ra mot each sau rdng, triet de da tao dieu kien cho xa hoi Viet Nam cd nhiJng bude tien mdi

Tai Dai hoi dai bidu toan qude Idn thu VI eiia Dang (12-1986), ve su nghiep

GD - DT, Dang cung da gianh mot su quan tam dac biet Muc tieu ciia GD - DT dugc xac dinh: "Giao due nhdm muc tieu hinh thanh va phat trien toan dien nhan each xa hoi chii nghia ciia the he tre, dao tao ddi ngu lao dong cd ky thuat, ddng bg

ve nganh nghe, phii hgp vdi yeu edu phan edng lao ddng ciia xa hoi" [31, tr 89 ]

Vdi muc tieu dugc xac dinh nhu tren, giao due phai "true tiep gdp phan vao viec ddi mdi cdng tae quan ly kinh te va xa hoi" [31, tr 89-90] Dai hoi VI ciia Dang cung de ra nhiem vu cdn phai nhanh ehdng "tdng ket kinh nghiem thue hien eai each giao due, dieu chinh, nang cao chat lugng ciia cuoc cai each nay" [31, tr 90] Dac biet, de cho GD - DT cd the phat trien nhanh, cd hieu qua, van de '^phat trien cd ke hoach he thdng giao due" cung dugc de cap den trong Dai bdi Dieu nay

cd nghia la he thdng giao due tir mdm non den dai hgc va tren dai hgc cdn dugc phat trien nhdm dam bao chat lugng, hieu qua dao tao Co cau he thdng giao due can phai dugc bd tri hgp ly, the hien tinh thdng nhat ciia qua trinh giao due, bao gdm

nhieu hinh thiic dao tao va bdi duong (chinh quy, khdng chinh quy, tap trung, tai chiJc) Dai hoi ciing nhan manh rdng, muc tieu dao tao eua timg loai hinh trudng hgc phai duge cu the boa thanh cac ke' hoach dao tao va eac tieu chuan danh gia ket qua dao tao, ddng thdi, che' do thi cir, cap ehung chi, van bdng, hgc vi cung cdn dugc cai tie'n theo hudng dam bao chat lugng, dam bao su edng minh

Ngoai ra nhiJng vdn de nhu: Xay dung giao due mdm non, xoa nan mu chu, va'n de phd cap giao due, md rdng giao due phd thdng trung hgc eiing dugc Dai

bdi VI chii trgng Dinh hudng d day la: Thu nhat, giao due mdm non cdn nang eao chat lugng nudi day tre em, phat trien cac Idp mdu giao; thit hai, thue bien xoa nan mil chiJ cdn lai d mot sd dia phuong; thic ba, hoan thanh co ban phd cap giao due cap I d tre em, phd cap giao due cap II d nhiJng noi cd dieu kien; thu tu, tung bude

md rong giao due phd thdng trung hgc bdng nhieu hinh thuc, cac trudng phd thdng phai day kien thue phd thdng co ban, lao ddng, ky thuat tdng hgp, hudng nghiep va day nghe phd thdng Giao due d mien mii liie nay cung la mot trong nhung trgng tam phat trien, vdi mue tieu la thuc bien tdt chu trucmg diing tieng ndi va ehu viet dan toe cung vdi tie'ng phd thdng

Dac biet, va'n de dao tao va day nghe trong ehien luge phat trien giao due cung duge nhan manh: "Md rdng va ciing cd cac trudng, Idp day nghe, de dao tao, bdi dudng cdng nhan lanh nghe, phat trien eae trung tam day nghe rdng rai cho thanh nien va nhan dan lao ddng" [31, tr 90] Nhu vay, Dai hoi da nhin rd van de cdn phai dao tao cho sat vdi nhu edu lao ddng san xuat, nhu cau phat trien kinh te, khdc phuc mot trong nhirng nhuge diem ciia ngudn nhan lire Viet Nam la "thira thay, thieu thg"

Tuy nhien, budc vao thdi ky ddi mdi, trong dieu kien hoi nhap, trong dieu kien nen kinh te tri thuc tren the gidi dang khdng ngiing phat trien, thi van de dao tao ngudn nhan lire chat lugng cao vdn la mdt trong nhung van de duge quan tam bang ddu Day la mot trong nhirng dieu kien cdt yeu phue vu va dam bao cho nen kinh te dat nude phat trien nhanh, cd the thue bien nhung bude di tat ddn dau, dac

biet la trong cac nganh edng nghe, khoa hgc - ky thuat Do vay, viec sdp xep lai mang ludi cac trudng dai bge va trung hgc chuyen nghiep, di cung vdi nd la doi ngu can bd giang day, quan ly ciing dugc coi trgng Dai hoi chi rd rdng: "Phai nhanh ehdng hinh thanh ddi ngii can bd chuyen mdn ddu nganh" [31, tr 90] Ddi ngii nay cdn phai dugc thudng xuyen bdi dudng phdm chat va nang lire, de hg ed the dam nhan tdt trgng trach eiia minh Tuy nhien, eiing cdn nang cao vi tri xa bdi, cham lo ddi sdng vat cha't, tinh than cho ddi ngu nay, coi day la mdt trong nhiing dieu kien quan trgng giiip hg thuc hien tdt edng viec ciia minh,

Tieu chuan "vira bdng, vira chuyen" eiing la mot trong nhirng mue tieu quan trgng eua giao due: "Di ddi vdi viec nang cao chat lugng dao tao chuyen mdn va nang eao chat lugng thue hanh, coi trgng giao due chinh tri, tu tudng, dao due va phap luat" [31, tr, 90-91]

Dai bdi cung chi rd rdng, giang day va hgc tap phai ket hgp vdi lao ddng san xuat, chi cd nhu vay, dao tao mdi dap ung dugc nhu eau ciia nen kinh te Ddng thdi,

ke hoach phat tridn giao due phai gdn bd vdi ke hoach phat trien kinh le - xa bdi d tiJng dia phucmg va trong ca nude Van de ddu tu cho giao due khdng chi don thuan dimg lai d ngan sach Nha nude, ma phai ddu tu diing mue va huy dong cac ngudn vdn khac nhau (cac nganh, cac dia phuong, cac td chuc kinh te, xa hoi va eac gia dinh ) Tranh thii su hgp tae qude te trong linh vuc giao due Sir hgp tae nay bao ham ca hgp tae dao tao, ca tranh thii ngudn vdn ddu tu cho giao due

Tdm lai, phan tich nhimg ndi dung ciia Nghi quyet Dai hoi VI ciia Dang ve giao due, cd the nhan thay, phat trien GD - DT dugc coi la mot trong nhiJng nhiem

vu hang ddu, quan trgng, la mdt bd phan hgp thanh dudng loi van hoa- xa hoi trong cdng euge ddi mdi Nhirng quan diem ehi dao sir nghiep GD - DT eiia Dai hoi VI mang tinh dinh hudng, tao dieu kien, tien de cho GD - DT phat trien

Tren nen tang nhirng quan diem chu yeu ciia Dai hoi VI, Hoi nghi lan thii 6 BCH Trung uong (khoa VI, 1989) ve cdng tae giao due da neu rd: "Cdng tae giao due phai hudng trgng tam vao viec tiJng bude dn dinh tinh hinh giao due, nang eao