Nghiên cứu quy hoạch môi trường cấp huyện, ứng dụng cho các huyện đặc trưng (Thường Xuân, Thọ Xuân, Hậu Lộc) của tỉnh Thanh Hóa : quy hoạch môi trường huyện Thọ Xuân đến năm 2020 : Đề tài NCKH

Hệ thống thoát nước trong khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng sẽ được nối với hệ thống các ao, hồ và trạm bơm nước ra sống Chu và được phân chia theo 5 khu vực nhà ở.. Hệ thống th

Đ Ạ I H Ọ C Q U Õ C G IA H Ả N Ộ I

TRUỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TựN H IÊN

DÊ TÀI TRỌNG DlỂM CẤP DẠI HỌC QUỐG GIA

NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH MÔI TRƯỜNG CẤP HUYỆN, ÚNG DỤNG CHO CÁC HUYỆN ĐẶC TRƯNG (THƯỜNG XUÂN, THỌ XUÂN,

HẬU LỘC) CỦA TỈNH THANH HOÁ

BÁO c á o CHUVêN Để

QUY HOẠCH MÔI TRƯỬNG HUYỆN THỌ XUÂN ĐẾN NĂM 2020

PGS.TS Vũ Quyết Thắng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên

D A I H O C Q U O C í-p, f ' j ộ

T R U N G T Â M 1 r H i ; T

D r / U L

HÀ NỘI, 2007

I ĐỊNH HƯỚNG QUY HOẠCH BẢO VỆ MỒI TRƯỜNG HUYỆN THỌ XUÂN ĐẾN NẢM 2020

1.1 Vùng môi trường đô thị, công nghiệp

a) Khu đô thị Lam Sơn - Sao Vàng

Dựa trên đặc điểm về điều kiện tự nhiên, tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội và định hướng phát triển của tỉnh, huyện, khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng

có ý nghĩa và vai trò quan trọng rất lớn không chỉ ở hiện tại mà còn cả trong tương lai của thời kỳ cồng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Do đó, quy hoạch môi trường khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng phải quy hoạch theo hướng khu đô thị, công nghiệp sinh thái Trên cơ sở này, quy hoạch môi trường được xác định cho những lĩnh vực sau:

Hệ thống cấp nước: theo quy hoạch phát triển khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn

- Sao Vàng: dự báo nhu cầu cấp nước cho khu Lam Sơn là 4.500 m3/ngày đêm, và khu Sao Vàng là 1.200 m3/ngày đêm Đối với khu Lam Sơn: sử dụng nguồn nước mặt lấy từ kênh Nông Giang Xây dựng 1 trạm cấp nước mặt và trạm xử lý có công suất khoảng 4.000 m3/ngày đêm để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho khu Lam Sơn, đảm bảo đến năm 2010 cấp 100 lít/người/ngày và đến năm 2020 cấp đủ 130 lít/người/ngày Đối với khu Sao Vàng: Sử dụng hệ thống cấp nước là các giếng khơi Ngoài ra khoan thêm một số giếng nước ngầm, xử lý sát trùng để cấp nước cho nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của khu vực

Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải

Hệ thống thoát nước mưa tự chảy (tận dụng địa hình theo hướng Tây sang Đông) để đảm bảo thoát nước trong mùa mưa, tránh gây úng ngập trong khu vực xung quanh Nước mưa được chảy theo hướng Tây sang Đông và phân lưu thành hai tuyến thoát nước chính đổ vào hồ điều hòa qua các tuyến cống rồi qua cống ngầm chảy về sông Chu Nước thải sinh hoạt tại mỗi hộ gia đình được xử lý qua các bể tự hoại, chảy qua hố ga trước khi vào hệ thống cống thoát nước chung của khu vực Nước thải sinh hoạt được tổ chức thu gom theo hệ thống bao gồm: hệ thống cống, hồ điều hòa, trạm làm sạch nước thải và xử lý đạt tiêu chuẩn loại B trước khi thải ra sông Chu Tại các khu trung tâm, tận dụng hồ đồi Tếch để làm hồ điều hòa xử lý tập trung lượng nước thải sinh hoạt của khu dân cư sau khi qua một số đoạn cống và trạm bơm trước khi thải ra sông Chu Tại khu Sao Vàng: Nước thải sinh hoạt sau khi được xử lý qua các bể tự hoại, cho chảy qua các mương để tận dụng tuới cho nônơ nghiệp Hệ thống thoát nước trong khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng sẽ được nối với hệ thống các ao, hồ và trạm bơm nước ra sống Chu và được phân chia theo 5 khu vực nhà ở v ề mùa khô, hệ thống này sẽ tiêu nước tự chảy, về mùa mưa khi nước lũ sông Chu lên cao thì dùng trạm bơm tiêu úng

Hệ thống thu gom và xử lý nước thải công nghiệp', tận dụng các hệ thống thu

gom và thoát nước thải công nghiệp đã có của các nhà máy, được xử lý qua các trạm xử lý của nhà máy và các hồ sinh học, kết hợp điều chỉnh phù hợp theo quy hoạch chung của khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng Trong mạng lưới quy hoạch nước thải sẽ được phân thành các khu dựa theo quy hoạch bố trí các khu công nghiệp, kết hợp tận dụng các vùng đất trũng để tạo ra các hồ điều hòa, giảm bớt mức độ ô nhiễm Và tùy theo mức độ ô nhiễm ở từng khu, cần thiết phải xây dựng nhà máy xử lý nước thải trước khi đổ ra sông

Hệ thống thu gom và xử lý chất thải rắn : Để đảm bảo thu gom đựợc toàn bộ

lượng rác thải sinh hoạt đến năm 2010 là 20,07 tấn/ngày và năm 2020 là 54 tấn/ngày cần phải đầu tư mua các trang thiết bị thu gom, vận chuyển (các xe đẩy tay,

xe ép rác, xe chở rác vận chuyển, ) Đối với khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng cần thiết phải thành lập công ty dịch vụ môi trường Chất thải rắn sinh hoạt được xử lý bằng cách: tái chế, chế biến phân vi sinh và chôn lấp tùy theo các thành phần chất thải Trước khi xử lý, rác thải phải được phân loại Thành phần chất thải hữu cơ đem chế biến thành phân vi sinh, chất thải vô cơ có thể tái chế, và đem chôn lấp Theo quy hoạch, khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng dự kiến sẽ xây dựng khu xử lý chất thải tập trung tại khu vực phía Nam xã Xuân Phú, với quy

mô khu xử lý là lOha Tại khu vực này, tận dụng địa hình trũng có thể quy hoạch xây dựng bãi chôn lấp rác hợp vệ sinh theo hình thức bãi chôn lấp chìm

Với tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt đến nãm 2020 của khu đô thị khoảng 102.555,72 tấn (tương đương 256.389,3 m3 với tỷ trọng rác thải 0,4tấn/m3), nếu đem chôn lấp hợp vệ sinh với hệ số đầm nén k = 0,7 thì chiếm dung tích khoảng 179.473 m3 trong sức chứa bãi chôn lấp, ước tính chiếm diện tích đất khoảng 4,7ha Như vậy, để đảm bảo chôn lấp được toàn bộ lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh cho khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng đến năm 2020 và xử lý cả lượng rác thải công nghiệp, bệnh viện, các loại phế thải khác và cả lượng rác thải sinh họat của khu vực các xã lân cận thì trong khu quy hoạch xử lý chất thải tập trung cần xây dựng bãi chôn lấp hợp vệ sinh với quy mô > 5ha, đồng thời kết hợp phân loại rác thải lựa chọn thành phần chất thải có thể tái chế, tái sử dụng và chế biến thành phân vi sinh nhằm giảm bớt lượng rác thải đem chôn lấp, tiết kiệm quỹ đất kéo dài tuổi thọ của bãi chôn lấp

Thu gom và xử lý chất thải công nghiệp : Theo dự báo, tổng lượng chất thải rắn

công nghiệp khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng đến năm 2010 là 18.437,7 tấn Lượng rác này được thu gom vận chuyến tới khu xử lý tập trung tại khu vực phía Nam xã Xuân Phú

Thu gom và xử lý chất thải bệnh viện: Chất thái rắn bệnh viện thông thường

(chất thải sinh hoạt bệnh viện) được thu gom, vận chuyên và xử lý cùng với chất

3

thải rắn sinh hoạt; chất thải rắn y tế nguy hại được thu gom, phân loại và vận chuyển riêng đưa tới khu xử lý tập trung để chôn lấp riêng tại các ô chôn lấp chất thải nguy hại hoặc được xử lý bằng phương pháp đốt trong lò đốt chất thải nguy hại

Hệ thống cây xanh, công viên: Quy hoạch trồng cây xanh dọc tuyến đường theo

lớp, khoảng cách, loại cây đáp ứng yêu cầu cách ly khu vực sản xuất, chống ồn, bụi Diện tích cây xanh trong khu đô thị đựoc gắn với nhau thành một hệ thống kết hợp loại hình khu - tuyến - điểm - diện, bao gồm các khu cây xanh, công viên trên đồi, diện tích các hồ nước, giải cây xanh hẹp dọc theo đường phố, bờ sông, vườn hoa nhỏ ở góc phố, các điểm nút giao thông, và công viên lớn kết hợp với mặt nước các hồ tạo cảnh quan và điều kiện vi khí hậu của khu vực

Hệ thống các hồ và các vùng đất trũng: Khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao

Vàng có vị trí nằm chuyển tiếp giữa hai dạng địa hình đồi núi và đồng bằng nên trong khu vực tạo ra nhiều vùng đất trũng và hình thành hệ thống các hồ nước đứng tập trung trên địa bàn thị trấn Sao Vàng như: Hồ Thống Nhất - Vĩnh Trinh (quy mô

27 ha), hồ Đội 13 (15 ha), hồ Đội 14 có 2 cái (16 ha), các hồ Đội 6 gồm 4 hồ (11 ha), hồ Đồng Trường và hồ 11 (23 ha) v.v Tất cả các hồ này hiện góp phần quan trọng vào việc cung cấp nguồn nước tưới, đồng thời là nơi cung cấp nguồn cá mỗi nãm trên dưới 100 tấn Quy hoạch các hồ trong khu vực thành hồ sinh thái cùng với các lưu vực của các hồ đó Xung quanh các hồ xây dựng hệ thống thu gom nước và nước phải được xử lý sơ bộ trước khi đổ vào hồ Mặt nước của các hồ phải được quy hoạch, tạo không gian mặt nước hồ sinh thái Đối với các hồ nông thường sử dụng trồng lúa một vụ phải được nạo vét để có nước quanh năm và quy hoạch thành hồ cảnh quan, ở khu vực xung quanh ven các hổ quy hoạch thành vành đai cây xanh, kết hợp với đường giao thông, công viên hình thành các cảnh quan sinh thái trong khu đô thị

Giảm thiểu ô nhiễm không khí: Quá trình phát triển công nghiệp và hình thành

các khu đô thị tại khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng đã, đang và sẽ gây

ra các tác động nghiêm trọng ảnh hưởng tới môi trường và đang trở thành mối đe dọa đối với môi trường không khí của khu đô thị, công nghiệp do bụi, khí thải từ các cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, các phương tiện giao thông, v.v Để giảm thiểu ô nhiễm không khí cho khu đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng cần tiến hành bắt buộc các nhà máy trong khu vực phải lắp đặt các hệ thống lọc bụi và công nghệ giảm thiểu các khí thải độc hại ra môi trường Rà soát quy hoạch và lắp đặt các thiết bị lọc khí đối với các ngành công nghiệp gâv ô nhiễm không khí khuyến khích các cơ sở sản xuất tiến hành thực hiện các biện pháp sản xuất sạch hơn, các biện pháp xử lý ô nhiễm Đầu tư cải tạo hệ thống dường giao thông trong khu vực đô thị, công nghiệp Lam Sơn - Sao Vàng, quy hoạch xâv dựng các tuyến đường vành đai quanh khu trung tâm nhằm hạn chế anh hưữns về ô nhiễm không khí

do các phương tiện giao thông gây ra Thiết lập các vùng đệm, vành đai cây xanh cách ly khu vực dân cư với khu vực sản xuất công nghiệp theo quy chuẩn thiết kế

xây dụng.

b) Khu vực thị trấn Thọ Xuân

Dựa vào đặc điểm phát triển và các vấn đề môi trường thị trấn đang phải đối mặt, quy hoạch môi trường thị trấn Thọ Xuân được xác định đề cập đến các lĩnh vực:

Hệ thống thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt: Quy hoạch các điểm và tuyến thu

gom rác thải dựa trên cơ sở các tuyến đường giao thông của thị trấn Bố trí đặt các thùng rác công cộng dọc các trục đường chính với khoảng cách 200m/thùng, đặt tại các khu vực chợ, trung tâm thương mại và khu vực các cơ quan hành chính, trường học Loại bỏ bãi rác hiện đang tồn đọng ở khu vực ngoài đê sông Chu nằm phía đầu thị trấn Xây dựng một số bãi chứa rác tạm tập trung, đảm bảo hợp vệ sinh để thu gom và xử lý toàn bộ lượng rác thải phát sinh trên địa bàn thị trấn đến năm 2020 Đồng thời hình thành các tuyến đường thu gom, vận chuyển để đưa toàn bộ lượng rác tại các điểm thu gom trong thị trấn đến khu xử lý chất thải rắn tập trung tại khu vực phía Nam xã Xuân Phú Đối với rác thải bệnh viện cần phải thu gom triệt để và

xử lý riêng chất thải y tế nguy hại

Hệ thống cấp nước: Quy hoạch xây dựng trạm xử lý và cấp nước cho dân cư thị

trấn với công suất thiết kế đảm bảo đến năm 2020 cung cấp được 130 lít/người/ngày đêm và đảm bảo nhu cầu cấp nước cho các khu thương mại - dịch vụ, đạt mục tiêu 100% người dân được sử dụng nước sạch

Hệ thống thu gom, thoát nước và xử lý nước thải: Xây đựng hệ thống thu gom và

xử lý nước thải cho toàn bộ khu vực thị trấn: Nước thải sinh họat từ các hộ gia đình phải đi qua hố ga lắng và xử lý sơ bộ bằng phương pháp sinh học trước khi đổ ra hệ thống cống thải chung Đặc biệt đối với những khu vực công cộng và khu vực các nhà cao tầng, quy hoạch xây dựng đồng bộ ngay từ đầu hệ thống bể tự hoại và xử lý nước thải ngay từ đầu Hệ thống thoát nước thải của thị trấn sử dụng cống có kết cấu bằng bê tông cốt thép, tận dụng các hồ, ao trong khu vực thị trấn tạo thành hồ điều hòa, tự làm sạch nước thải Nước thải bệnh viện được thu gom riêng bằng hệ thống thoát nước thải của bệnh viện và được xử lý đảm bảo tiêu chuẩn trước khi thải ra cống thoát nước chung của thị trấn

Hệ thống hạ tầng BVMT tại các khu trung tâm dịch vụ, thương mại, chợ, bển bãi:

Tại khu vực các chợ, trung tâm dịch vụ - thương mại đảm bảo có hệ thống tiêu thoái nước, thu gom rác thải, vận chuyển tới nơi chôn lấp chất thải của thị trấn Trong các chợ và khu dịch vụ thương mại có đội kiểm tra về an toàn thực phẩm và kiểm soát dich bênh

Xử lý ô nhiễm tại lưu vực các hồ thị trấn: Quy hoạch các hồ thị trấn thành hồ

sinh thái Để xử lý tình trạng ô nhiễm tại lưu vực các hồ của thị trấn cần phải quy hoạch hộ thống thu gom và xử lý nước thải của các hộ dân cư ở xung quanh hồ trước khi thải xuống hồ Xung quanh các hồ tiến hành kè bờ, tạo ra dải cây xanh, kết hợp quy hoạch khu công viên cảnh quan sinh thái xung quanh khu vực hồ để tạo

ra các không gian xanh trong khu vực thị trấn, điều hòa khí hậu cho khu vực

c) Các thị tứ, trung tâm các cụm xã

Dựa trên đặc điểm này, định hướng quy hoạch bảo vệ môi trường khu vực các thị tứ cho các lĩnh vực sau:

Hệ thống thu gom và xử lý rác thải: Trên địa bàn các thị tư, bố trí các điểm thu

gom rác thải sinh hoạt và rác thải từ các cụm làng nghề công nghiệp - tiểu thủ công Quy hoạch các bãi chứa rác tập trung cho từng thị tứ Rác thải sau khi được thu gom, tập kết tại các bãi chứa rác tập trung sẽ được vận chuyển đến khu xử lý chất thải tập trung tại phía Nam xã Xuân Phú để xử lý

Hệ thống cấp thoát nước vệ sinh môi trường: Quy hoạch các trạm cấp nước cho

từng thị tứ, đảm bảo cung cấp đáp ứng đủ nhu cầu dùng nước sạch cho dân cư và cho các hoạt động sản xuất của làng nghề công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp trong cụm Xây dựng hệ thống tiêu thoát nước trên cơ sở tận dụng khai thác các hệ thống tiêu đã có, tận dụng ao, hồ của các khu dân cư để trữ nước thải sinh hoạt và cải tạo thành các hồ sinh thái, hồ tự làm sạch và nối với các hệ thống tiêu đã có nhằm thoát nước thải Nước thải từ các hộ gia đình ở khu vực thị tứ phải được xử lý qua các bể

tự hoại, hố ga, hồ sinh học trước khi đổ vào hệ thống tiêu thoát nước thải cúa thị tứ Quy hoạch cải tạo lại các hệ thống cống rãnh hiện có

Bảo vệ môi trường các khu vực làng nghề trên địa bàn thị tứ: Quy hoạch bố trí

các làng nghề giống nhau, sản xuất có cùng chất thải như nhau ở cùng một khu để quy hoạch các khu vực xử lý chất thải, nước thải Tại mỗi cơ sở sản xuất làng nghề trên địa bàn thị tứ phải có hộ thống xử lý nước thải, chất thải riêng đảm bảo xử lý sơ

bộ đạt tiêu chuẩn trước khi thải ra hệ thống xử lý chung Tại các làng nghề trên phải quy hoạch hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn Xây dựng và áp dụng hệ thống tiêu chuẩn môi trường không khí đối với các làng nghề có nguồn gây

ô nhiễm không khí như làng nghề chế biến đồ mộc cao cấp, cơ khí nhỏ tại thị tứ Xuân Lai, khai thác chế biến vật liệu xây dựng tại cụm làng nghề ở thị tứ thuộc xã Xuân Thiên, Thọ Lập, Khuyến khích bắt buộc các chủ hộ sản xuất thực hiện giảm thiểu ô nhiễm môi trường không khí thông qua cải tạo, nâng cấp và đầu tư mới quy trình công nghệ sản xuất thân thiên với môi trường, thay thế nguyên liệu đầu vào, bố trí vị trí sản xuất ở cuối hướng gió nhằm giảm khả năng phân tán của khí thải độc hại

1.2 Vùng bảo tồn

Các khu bảo tồn có tiểm năng rất lớn để phát triển du lịch Tuy nhiên phát triển

du lịch sẽ tác động đến môi trường nước, không khí, đất và cảnh quan sinh thái, nhất là làm gia tăng lượng rác thải sinh hoạt

a) Định hướng quy hoạch B VM Ĩ các khu du lịch: Theo đề án “phát triển du lịch

Thanh Hóa thành trọng điểm du lịch quốc gia” khu di tích Lam Kinh sẽ được phát triển trở thành một trong các khu du lịch trọng điểm của tỉnh, hợp nhất với khu du lịch Thành Nhà Hồ phát triển thành cụm du lịch Thành Nhà Hồ - Lam Kinh Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội của huyện sẽ hình thành phát triển tuyến du lịch chính trong nội huyện:

Tuyến du lịch Lam Kinh - Long Hồ (Thọ Lập) - Khu di tích Lê Hoàn (Xuân Lập): phát triển du lịch thắng cảnh và du lịch văn hóa lịch sử, gắn với các lễ hội truyền thống Tuyến: Đập Bái Thượng - hộ thống sông Chu: phát triển du lịch cảnh quan

Ngoài ra tận dụng phát triển tối đa lợi thế có nhiều di tích lịc sử văn hóa (xem phụ lục 1) để phát triển các điểm du lịch tại các vùng phụ cận trong huyện Khu du lịch Lam Kinh được ngăn cách với khu công nghiệp Lam Sơn bởi sông Chu Việc hình thành và phát triển một bên là khu công nghiệp, một bên là trọng điểm khu du lịch đòi hỏi phải có sự quy hoạch hợp lý nhằm tránh những tác động tiêu cực, gây ảnh hưởng bất lợi đến môi trường

b) Hệ thống hạ tầng về bảo vệ môi trường các khu du lịch: Với sự quan tâm đầu tư

phát triển du lịch của huyện, đến năm 2020 dự báo số lượng du khách đến các điểm

du lịch trên toàn huyện sẽ gia tăng, đặc biệt là trong các mùa lễ hội Cùng với sự gia tăng của khách du lịch, hộ thống các cơ sở lun trú, dịch vụ (nhà hàng, khách sạn, nhà nghỉ, các cơ sở hạ tầng vể giao thông, cung cấp điện, bưu chính viễn thông, )

sẽ được hình thành và phát triển ở tốc độ nhanh để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch Từ đó nảy sinh các vấn đề về môi trường tại các điểm du lịch: vấn đề nước thải, rác thải, ngày càng gia tăng

c) Hệ thống cấp thoát nước: Tại các điểm du lịch, đầu tư xây dựng hệ thống cấp

nước hợp vệ sinh đủ đảm bảo cung cấp nước cho toàn bộ người dân sống trong khu vực có điểm du lịch và du khách trong mùa lễ hội Nguồn nước cấp cho khu du lịch Lam Kinh có thể tận dụng nguồn nước mặt từ hồ chứa nước (quy mô gần 50ha) nằm trong phạm vi khu đi tích, nguồn nước mặt sông Chu và từ các giếng khoan, cải tạo

và xây dựng hệ thống thoát nước cho các khu, điểm du lịch Xây dựng hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt cho toàn khu, điểm du lịch Tất cả nước thải từ các hoạt động du lịch ở các hồ nước, nước thải từ tàu thuyền chở khách trên sông Chu, nước thải từ các nhà hàng ăn uống và các khu vê sinh,., phải được thu gom và xử lý đạt

tiêu chuẩn cho phép trước khi thải ra môi trường, tránh gây ô nhiễm nguồn nước sông Chu, làm mất cảnh quan hộ sinh thái sông Chu

d) Hệ thôhg thu gom và xử lý rác thải: Dựa theo không gian vùng du lịch xác định

trên sơ đồ, quy hoạch các điểm thu gom rác thải trên từng tuyến du lịch Tại mỗi điểm thu gom áp dụng các biện pháp xử lý sơ bộ nhằm đảm bảo vệ sinh môi trường, tránh tình trạng rác thải vứt bừa bãi, ô nhiễm nước rác Lượng rác tại các điểm thu gom sẽ được đưa đi xử lý tại bãi chôn lấp chất thải ở khu xử lý chất thải tập trung phía Nam xã Xuân Phú Tại các điểm du lịch, bố trí các thùng thu gom rác thải đặt cách nhau từ 100-200m theo tuyến đường đu khách tham quan trong khu du lịch Sau đó, vào cuối ngày (trong mùa du lịch) tổ dịch vụ môi trường tại các điểm du lịch sẽ đi thu gom rác tại các thùng rác và đưa đến nơi xử lý

e) Quy hoạch bảo tồn các khu di tích:

Thọ Xuân có nhiều khu di tích được xếp hạng Quốc gia và cấp tỉnh (xem phụ lục 1) Các khu di tích này phải được quy hoạch và quản lý để bảo vệ các giá trị di sản văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và đặc biệt là gìn giữ các giá trị tâm linh, tinh thần của người dân Đặc biệt là khu di tích văn hóa lịch sử Lam Kinh

Khu di tích Lam Kinh: có tiềm năng du lịch phong phú và sinh động với hệ sinh thái cảnh quan đa dạng: rừng - hồ - núi và di tích Mục tiêu quy hoạch nhằm bảo tồn, tôn tạo, bảo vệ và phát huy các di tích lịch sử văn hóa, rừng Lam Kinh và cảnh quan sinh thái vùng; Nâng cao đời sống, vật chất, tinh thần, dân trí của nhân dân vùng quy hoạch, các xã vùng ven khu di tích nhằm khơi dậy niềm tự hào ở mỗi người dân nơi đây Để thực hiên các nhiệm vụ này, cần tiến hành quy hoạch cấp nước, thoát nước thải, quản lý và thu gom, xử lý chất thải rắn,., để bảo vệ môi trường cho khu di tích Tại khu di tích Lam Kinh, rác thải sẽ được thu gom và đưa đến bãi chôn lấp rác ở khu xử lý chất thải tập trung tại phía Nam xã Xuân Phú để xử

lý Theo điều tra, tổng lượng rác thải sinh hoạt và các loại rác thải, phế thải khác năm 2006 trong toàn bộ khu di tích là 1.850 tấn nhưng mới chỉ được thu gom khoảng 46,6% Để đạt được mục tiêu bảo vệ môi trường đến năm 2020 thu gom được toàn bộ lượng rác thải trong khu di tích cần phải tăng cường năng lực thu gom, mua sắm các trang thiết bị, phương tiện thu gom nhằm đáp ứng giải quyết được toàn bộ lượng rác thải phát sinh Thực hiện quy hoạch bảo tồn khu rừng Lam Kinh nằm trong khu di tích Đặc biệt cần phải bảo tồn nghiêm ngặt khu trung tâm điện Lam Kinh ở chân núi Dầu với diện tích trên 41 ha đã trở thành khu vực có rừng cây xum xuê (trong đó có nhiều cây lim tái sinh từ thời thuộc Pháp đến nav vẫn còn) Hiện tại, Ban quản lý di tích Lam Kinh chịu trách nhiệm bảo vệ và châm sóc rừng

Số cây lim tái sinh và những cây hỗn hợp khác mọc lên ngày càng nhiều

f) Quy hoạch bảo vệ hệ sinh thái cảnh quan sông Chu:

Dọc theo sông Chu, đã hình thành và phát triển một hệ thống làng mạc, thôn xóm trù phú với những cánh đồng mía, ngô, lúa bát ngát xanh dờn, lưu giữ nhiều di sản vô giá Hệ thống sông Chu có vai trò đặc biệt quan trọng về nhiều mặt như cấp nước, trở thành trục quy hoạch chính để nối liền các khu đô thị, công nghiệp và khu vực đồng bằng, là tuyến giao thông đường thủy quan trọng để nối liền các vùng miền, Trong quá trình phát triển và hình thành những làng mạc trù phú cùng với các hệ thống phụ lưu của sông đã tạo nên cảnh sắc nên thơ rất đặc trưng của sông Chu Khu vực đầu nguồn sông Chu trên địa bàn huyện nằm ngăn cách giữa khu di tích Lam Kinh và khu công nghiệp Lam Sơn dễ bị tổn thương do các tác động từ các hoạt động phát triển công nghiệp và du lịch Vì vậy, quy hoạch bảc vệ hệ sinh thái cảnh quan sông Chu phải đảm bảo vừa phát triển đô thị, dân cư cũng như vùng

hạ lưu sông Chu để nâng cao đời sống nhân dân và thúc đẩy kinh tế phát triển, vừa bảo tồn, phục hồi và gìn giữ được phong cảnh, cảnh quan tự nhiên của hệ sinh thái sông Chu

Trên cơ sở đó phải đảm bảo thực hiện các mục tiêu: phục hồi và gìn giữ các giá tri cảnh quan sinh thái đã tồn tại trước đây; đẩy mạnh việc bảo vệ môi trường nông thôn, đô thị thông qua cái nhìn tổng thể về toàn bộ lưu vực sông Chu và thiết lập một phương thức để chia sẻ tầm nhìn rộng lớn đối với lưu vực sông Chu; thực hiện quy hoạch các hộ thống tiêu thoát nước thải đổ vào sông Chu Toàn bộ các hệ thống nước thải (cả sinh hoạt lẫn công nghiệp) đều phải xử lý đảm bảo tiêu chuẩn môi trường cho phép trước khi thải ra sông Chu; nghiêm cấm việc đố chất thải ra ven bờ sông Chu, quy hoạch thu gom và vớt rác thải ở ven sông, dưới lòng sông để trả lại cảnh quan sinh thái cho hệ thống sông Chu, tránh gây ô nhiễm cục bộ và trên diện rộng ra cả vùng hạ lưu sông Chu

g) Quy hoạch bảo tồn rừng nguyên sinh tại xã Thợ Lãm:

Nằm ở khu vực đồi Chè ở phía Đông núi Chẩu thuộc thôn Điền Trạch - xã Thọ Lâm hiện nay người dân còn giữ được khu rừng tự nhiên rất tốt như rừng nguyên sinh, có quy mô khoảng 25ha Đây là khu rừng nguyên sinh duy nhất còn lại trên địa bàn huyện Thọ Xuân, với đặc thù là một khu rừng độc lập, không gắn liền con sông, con suối nào Khu rừng này tuy không có giá trị đa dạng sinh học cao, chủ yếu chỉ là các loại cây gỗ tạp tự nhiên từ nhóm 4 trở đi và các thảm thực vật: cây dương xỉ, dây leo, thiên nhiên kiện, động vật có một số loài chim, bò sát, rắn và một vài thứ nhỏ, chó ma, chồn, cáo,., nhưng khu rừng này lại có một vị trí và vai trò rất quan trọng đối với cuộc sống của người dân trong vùng Theo nhận thức của người dân, khu rừng này chính là lá phổi xanh của toàn bộ khu vực sân bay Sao Vàng và khu dân cư trong vùng Trong kháng chiến, khư rừng đã trở thành lá chắn nguỵ trang cho khu quân sự sân bay Sao Vàng Ngoài việc điều tiết môi sinh, môi trường khu rừng còn tạo nguồn nước phục vụ cho sán xuất nông nghiệp của dãn cư, đáp

9

X

ứng nhu cầu cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp mía đường Hiện tại, chưa có nguồn kinh phí hỗ trợ nào từ phía chính quyền xã, huyện để đầu tư bảo vê khu rừng Khu rừng này được bảo tồn hoàn toàn dựa vào người dân trong thôn Điền Trạch Người dân nơi đây tự nguyên đóng tiền, trích kinh phí từ nguồn lợi sản xuất hoa màu, góp công sức để bảo vệ khu rừng Thôn cử một đội bảo vệ có nhiệm vụ giám sát, theo dõi trông coi khu rừng, không cho phép bất kỳ người nào vào trong rừng chặt cây Nếu có người vào rừng khai thác, chặt phá, bất kỳ người dân làng nào thấy sẽ đánh kẻng báo động và bắt xử lý theo luật làng Hiện nay, ở khu vực chân đồi phía Tây do người dân chuyển sang trồng cây công nghiệp ngấn ngày, gây sạt lở nên diộn tích rừng bị thu hẹp một phần Quy hoạch bảo tồn khu rừng cần phải

có sự phối hợp quản lý, quan tâm đầu tư của chính quyền các cấp, ngành Dự kiến quy hoạch trồng cây cao su ở các khu vực xung quanh phía chân đồi Chè để chống

sự mài mòn dưới chân đồi, bảo vệ được khu rừng, đồng thời khai thác thêm tiềm năng kinh tế cho người dân trong vùng Việc quy hoạch bảo tồn khu rừng cần tiến hành thực hiên theo mô hình dựa vào cộng đồng

1.3 Vùng môi trường nông thôn

Quy hoạch mồi trường vùng nồng thôn dựa trên cơ sở phân vùng quy hoạch phát triển của hệ thống sinh thái nông nghiệp Theo đó, dựa vào đặc điểm về điều kiện tự nhiên, các lợi thế và đặc trưng phát triển phân thành 2 khu vực: khu vực trung du miền núi và khu vực đồng bằng

a) Định hướng quy hoạch bảo vệ môi trường khu vực miền núi.

Hệ thống cấp nước khu vực miền núi: gồm nước mặt lấy từ các sông suối, nước

ngầm tầng nông và nước mưa Nguồn kinh phí chủ yếu để thực hiện dự án cấp nước nông thôn là: tài trợ của chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn,

sự hỗ trợ của ngân sách huyện và đóng góp của người dân

Quy hoạch trồng và bảo vệ rừng: Theo số liệu thống kê, kiểm kê diện tích đất,

diện tích đất đồi núi chưa sử dụng là 1.821,62 ha; diện tích rừng sản xuất là 2.014,54 ha; diện tích rừng phòng hộ là 107,78ha Như vậy, cơ cấu đất lâm nghiệp hiện tại còn nhiều bất cập Tỷ lệ diện tích đất trống đồi núi trọc còn tương đối nhiều, diện tích rừng phòng hộ còn quá ít Quy hoạch trồng và bảo vệ rừng cần tập trung vào các mục tiêu chính: tăng diện tích rừng phòng hộ theo phương án: trồng rừng phòng hộ tại các khu vực nhạy cảm (ở đầu nguồn các sông, nguồn nước), chuyển đổi rừng tự nhiên sản xuất sang rừng tự nhiên phòng hộ; tăng cường khoanh nuôi phục hồi rừng tự nhiên, khoanh nuôi để phát triển và bảo vệ các khu rừng tự nhiên rừng nguyên sinh cần phải bảo tồn; tăng diện tích và chất lượng các loại rừng trồng sản xuất bằng cách phủ xanh diện tích đất trống đồi núi trọc, ớ các khu vực núi đồi cao trồng các loại cây gây rừng, trồng rừng làm neuyên liệu tĩiấy cho các nhà máy