Các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố hồ chí minh

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nên tôi đã chọn đề tài “Các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn Phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bànthành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài

-LÊ ĐỖ KIM NGÂN

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN PHẦN MỀM KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP Hồ Chí Minh – Năm 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-LÊ ĐỖ KIM NGÂN

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN PHẦN MỀM KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số: 60340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN VĂN THẢO

TP Hồ Chí Minh – Năm 2016

Minh” là do bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS Trần Văn Thảo.

Số liệu trong đề tài được thu thập, sử dụng một cách trung thực và kết quảnghiên cứu trình bày trong luận văn này không sao chép ở bất cứ luận văn nào vàcũng chưa được trình bày hay công bố ở bất cứ công trình nghiên cứu nào trướcđây

TP Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2016Người thực hiện luận văn

Lê Đỗ Kim Ngân

MỤC LỤC

Trang

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU

DANH MỤC HÌNH

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 3

4 Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 3

5 Đóng góp của đề tài 4

6 Bố cục luận văn 4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 6

1.1 Các nghiên cứu tại Việt Nam 6

1.1.1 Các nghiên cứu về xây dựng phần mềm kế toán 6

1.1.2 Các nghiên cứu liên quan đến định hướng lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp 6

1.2 Các nghiên cứu trên thế giới 10

1.2.1 Các nghiên cứu về đánh giá và lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp .10 1.2.2 Các nghiên cứu về việc lựa chọn gói phần mềm nâng cấp 12

1.2.3 Các nghiên cứu về sự hài lòng đối với phần mềm kế toán 13

1.3 Nhận xét 15

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 17

2.1 Một số vấn đề chung về phần mềm kế toán 17

2.1.1 Khái niệm phần mềm kế toán 17

2.1.2 Phân loại phần mềm kế toán 17

2.1.4 Vai trò của phần mềm kế toán 19

2.2 Quy trình lựa chọn phần mềm kế toán 20

2.3 Doanh nghiệp nhỏ và vừa 21

2.4 Các lý thuyết nền 23

2.4.1 Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) 23

2.4.2 Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior – TPB) 23

2.4.3 Lý thuyết hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT – United theory of Acceptance and Use of Technology) 24

2.5 Các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm 26

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30

3.1 Thiết kế nghiên cứu 30

3.1.1 Phương pháp nghiên cứu 30

3.1.2 Quy trình nghiên cứu 31

3.2 Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết 32

3.2.1 Các giả thuyết nghiên cứu 32

3.2.2 Mô hình nghiên cứu 32

3.3 Xây dựng thang đo 34

3.3.1 Thang đo yêu cầu người sử dụng 34

3.3.2 Thang đo tính năng phần mềm 34

3.3.3 Thang đo điều kiện thuận tiện 34

3.3.4 Thang đo sự tin cậy của nhà cung cấp 35

3.3.5 Thang đo sự hỗ trợ từ nhà cung cấp 35

3.3.6 Thang đo chi phí và lợi ích 36

3.3.7 Thang đo quan điểm 36

3.3.8 Thang đo quyết định lựa chọn phần mềm kế toán 36

3.4 Mẫu nghiên cứu định lượng 37

3.4.1 Kích thước mẫu 37

3.4.2 Phương pháp chọn mẫu 37

3.4.3 Công cụ thu thập và phân tích dữ liệu 37

3.4.3.1 Công cụ thu thập dữ liệu 37

3.4.3.2 Phân tích dữ liệu 38

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 40

4.1 Thống kê mô tả 40

4.1.1 Đặc điểm mẫu khảo sát 40

4.1.2 Thống kê mô tả thang đo 40

4.2 Đánh giá độ tin cậy thang đo 40

4.3 Phân tích nhân tố khám phá 46

4.3.1 Phân tích nhân tố khám phá biến độc lập 46

4.3.2 Phân tích nhân tố khám phá biến phụ thuộc 50

4.4 Phân tích hồi quy 51

4.4.1 Phân tích tương quan 51

4.4.2 Phân tích hồi quy 52

4.5 Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu 56

4.5.1 Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu 56

4.5.2 Dò tìm sự vi phạm các giả định cần thiết trong hồi quy tuyến tính 59

4.5.2.1 Giả định liên hệ tuyến tính và phương sai của sai số không đổi 59

4.5.2.2 Giả định về phân phối chuẩn của phần dư 60

4.5.2.3 Phân tích ảnh hưởng của biến định tính đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán 62

4.6 Kết quả nghiên cứu và bàn luận 62

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 66

5.1 Kết luận 66

5.2 Kết quả nghiên cứu và đóng góp 66

5.2.1 Kết quả nghiên cứu 66

5.2.2 Đóng góp của đề tài 67

5.3.1 Kiến nghị đối với đối tượng DNNVV 68

5.3.2 Kiến nghị đối với nhà cung cấp phần mềm 68

5.4 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo 69

5.4.1 Hạn chế 69

5.4.2 Hướng nghiên cứu tiếp theo 70

KẾT LUẬN CHUNG 71

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BKHĐT: Bộ kế hoạch đầu tư

BTC: Bộ tài chính

CP: Chính phủ

DNNVV: Doanh nghiệp nhỏ và vừa

EFA (Exploratory Factor Analysis): Phân tích nhân tố khám phá

H (Hypotheses): Giả thuyết

KMO: Kaiser – Meyer –

Olkin

NĐ: Nghị định

Sig (Observed significane level): Mức ý nghĩa quan sát

SPSS (Statistical package for the social sciences): Phần mềm thống kê cho khoa học

Bảng 3.2 Thang đo tính năng phần mềm sau khi điều chỉnh 32

Bảng 3.3 Thang đo điều kiện thiết yếu sau khi điều chỉnh 32

Bảng 3.4 Thang đo sự tin cậy của NCC sau khi điều chỉnh 33

Bảng 3.5 Thang đo sự hỗ trợ từ NCC sau khi điều chỉnh 33

Bảng 3.6 Thang đo chi phí và lợi ích sau khi điều chỉnh 34

Bảng 3.7 Thang đo quan điểm sau khi điều chỉnh 34

Bảng 3.8 Thang đo quyết định lựa chọn phần mềm kế toán 34

Bảng 4.1 Thống kê mẫu khảo sát 38

Bảng 4.2 Thống kê mô tả thang đo 39

Bảng 4.3 Kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo 42

Bảng 4.4 Kết quả EFA của các nhóm biến độc lập - ma trận xoay 45

Bảng 4.5 Kết quả EFA của biến phụ thuộc 49

Bảng 4.6 Ma trận tương quan giữa các biến 50

Bảng 4.7 Kết quả đánh giá mô hình 51

Bảng 4.8 Phân tích phương sai – ANOVA 52

Bảng 4.9 Bảng hệ số hồi quy sử dụng phương pháp Enter 52

Bảng 4.10 Giả thuyết nghiên cứu 55

Bảng 4.11 Kết quả kiểm định Levene 60

Bảng 4.12 Kiểm định Post Hoc 61

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnh 8

Hình 1.2 Mô hình nghiên cứu 10

Hình 2.1 Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa 20

Hình 2.2 Mô hình chấp nhận công nghệ (Davis, 1989) 21

Hình 2.3 Thuyết hành vi dự định (Ajzen, 1991) 22

Hình 2.4 Mô hình hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ 23

Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu 29

Hình 3.2 Mô hình nghiên cứu đề xuất 31

Hình 4.1 Mô hình nghiên cứu điều chỉnh 57

Hình 4.2 Biểu đồ Scatterplot 58

Hình 4.3 Biểu đồ phần dư chuẩn hóa 59

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, công nghệ thông tin trở nên quan trọng đối với quá trình sản xuất

và phát triển của doanh nghiệp, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong doanhnghiệp trở thành một xu hướng tất yếu trên con đường hội nhập quốc tế Với môitrường kinh doanh cạnh tranh, doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức,chẳng hạn như về chất lượng sản phẩm, hiệu quả hoạt động, các vấn đề liên quanđến khách hàng, nhà cung cấp, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thay đổi, ứngdụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả nhất Đối với các DNNVV tại ViệtNam, việc áp dụng công nghệ thông tin vẫn còn gặp nhiều khó khăn và chưa thực

sự hiệu quả Bên cạnh đó, nền kinh tế Việt Nam đang trên đà phát triển và hội nhậpngày càng sâu rộng với nền kinh tế quốc tế, các hiệp ước song phương, đa phươngđược ký kết mang lại rất nhiều cơ hội, nhưng song song đó là những thách thức màcác DNNVV phải đối mặt Vấn đề về thông tin kế toán được các doanh nghiệp chútrọng hơn, vai trò của ngành kế toán cũng ngày càng quan trọng và được quan tâm,đầu tư đúng mức hơn

Hơn nữa, các DNNVV tại Việt Nam khá đa dạng về loại hình hoạt động,quyết định lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp với đặc điểm doanh nghiệp là mộttrong những quyết định quan trọng và khó khăn Lựa chọn một phần mềm kế toánphù hợp cho doanh nghiệp không chỉ góp phần cải thiện hiệu quả công tác kế toán,đáp ứng nhu cầu thông tin của nhà quản trị, mà còn gia tăng sức cạnh tranh, gópphần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, DNNVV tại Việt Namđứng trước sức ép cạnh tranh không chỉ với các doanh nghiệp trong nước mà cònvới các doanh nghiệp nước ngoài, các tập đoàn đa quốc gia, những doanh nghiệphùng mạnh cả về vốn, thương hiệu và ứng dụng công nghệ thông tin Thành phố HồChí Minh là nơi có số lượng doanh nghiệp lớn nhất cả nước, tuy nhiên, mức độdoanh nghiệp đầu tư vào ứng dụng công nghệ thông tin vẫn chưa cao trong tổng chi

phí hoạt động và đầu tư của doanh nghiệp Để tồn tại, phát triển và nâng cao nănglực cạnh tranh, các DNNVV cần từng bước cải thiện về nhiều mặt Trong đó, tổchức công tác kế toán hiệu quả là một trong những vấn đề cần được quan tâm vàđầu tư nhiều hơn, nhất là đối với các DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ ChíMinh, là thành phố năng động, sáng tạo, giữ vai trò "đầu tàu" kinh tế đối với vùngkinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước

Hơn nữa, thông tin kế toán ngày càng quan trọng đối với việc ra quyết địnhcủa nhà quản trị, yêu cầu đối với thông tin kế toán cũng cao hơn, đòi hỏi thông tin

kế toán cần được cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời Đối với quyết định lựa chọnphần mềm kế toán phù hợp ứng dụng vào doanh nghiệp, phần mềm kế toán cần phùhợp với nhu cầu doanh nghiệp, phù hợp với văn hóa kinh doanh, môi trường kinh tế

và các yếu tố khác Trong khi đó, thị trường phần mềm kế toán tại thành phố Hồ ChíMinh rất đa dạng Quyết định lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp là một quyếtđịnh khó khăn và chịu tác động bởi rất nhiều các yếu tố, vì vậy, doanh nghiệp cần

có sự đầu tư đúng mức

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nên tôi đã chọn đề tài “Các nhân

tố tác động đến quyết định lựa chọn Phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bànthành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn này

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện nhằm hỗ trợ các DNNVV lựa chọn phần mềm kếtoán phù hợp Đồng thời, kết quả nghiên cứu có thể giúp các nhà cung cấp phầnmềm hiểu hơn về các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toáncủa khách hàng là các DNNVV Từ đó, nhà cung cấp phần mềm có thể hướng đếncải thiện sản phẩm, nâng cao tính cạnh tranh và đưa sản phẩm, dịch vụ ngày mộtgần hơn với nhu cầu khách hàng Để đạt mục đích này, nghiên cứu giải quyết cácmục tiêu cụ thể dưới đây:

- Nhận diện các nhân tố đến quyết định chọn phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Đo lường, đánh giá mức độ tác động của các nhân tố đến quyết định chọn phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

- Đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả trong việc lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp cho các DNNVV

Câu hỏi nghiên cứu

Luận văn trả lời hai câu hỏi nghiên cứu sau:

- Các nhân tố chính tác động đến quyết định chọn phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh?

- Mức độ các nhân tố này ảnh hưởng đến quyết định chọn phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh?

3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp định tính kết hợp phương pháp định lượng, trong đó phương pháp định lượng được sử dụng chủ yếu

- Phương pháp định tính: tìm hiểu, khám phá các nhân tố chính tác động đếnquyết định lựa chọn phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành phố HồChí Minh Dựa trên cơ sở lý thuyết, kết quả nghiên cứu từ các nghiên cứu được thựchiện trước đây kết hợp thảo luận tay đôi với các nhà quản lý, kế toán trưởng, các kếtoán đang làm việc tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Từ đó tiếnhành thiết kế, xây dựng bảng câu hỏi khảo sát và đề xuất mô hình nghiên cứu

- Phương pháp định lượng: dữ liệu thu thập từ quá trình khảo sát được đưavào phân tích thông qua phần mềm SPSS, áp dụng mô hình hồi quy tuyến tính đolường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến quyết định lựa chọn phần mềm kếtoán phù hợp tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

4 Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu

Các nhân tố tác động đến việc lựa chọn phần mềm kế toán tại các doanhnghiệp là rất đa dạng Tuy nhiên, đề tài tập trung nghiên cứu các nhân tố chính tácđộng đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành

Đối tượng nghiên cứu

Các nhân tố chính tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán tạicác DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, quyết định lựa chọnphần mềm kế toán

6 Bố cục luận văn

Luận văn bao gồm 5 chương:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu

Chương 1 trình bày tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài được thực hiện ở Việt Nam và trên thế giới

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương này giới thiệu các cơ sở lý thuyết bao gồm các vấn đề chung về phầnmềm kế toán và những lý thuyết nền trong nghiên cứu

Chương 3: Mô hình nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu

Chương 3 trình bày các giả thuyết nghiên cứu, mô hình nghiên cứu, phươngpháp nghiên cứu, xây dựng thang đo đo lường các khái niệm và mẫu nghiên cứuđịnh lượng.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 4 trình bày kết quả nghiên cứu bao gồm: đặc điểm mẫu khảo sát,đánh giá độ tin cậy thang đo, đánh giá giá trị thang đo, phân tích hồi quy, kiểm định

mô hình nghiên cứu và các giả thuyết, kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương 5 trình bày tóm tắt kết quả nghiên cứu, những đóng góp, kiến nghị,hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

Chương 1 trình bày các nghiên cứu nổi bật về các nhân tố tác động đến việc đánh giá lựa chọn phần mềm kế toán đã được thực hiện trên thế giới và Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến nay, gồm mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, nội dung nghiên cứu, kết quả của các nghiên cứu trước đây và những vấn đề còn tồn tại trong lĩnh vực này.

1.1 Các nghiên cứu tại Việt Nam

1.1.1 Các nghiên cứu về xây dựng phần mềm kế toán

Nghiên cứu của Nguyễn Việt (2006)

Trong nghiên cứu “Xây dựng Phần mềm kế toán sử dụng trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam”, tác giả thống kê có khoảng 70 phần mềm kế toán

được vận dụng trong các doanh nghiệp kể cả doanh nghiệp nhỏ và vừa Và để chọnmột phần mềm kế toán phù hợp cần khảo sát các tính chất sau: tính động, tính dễ sửdụng, tính quản trị, tính tự động cao, tính liên kết, tính chi tiết - tính bảo mật và antoàn tài liệu, chi phí có hợp lý, thêm các mô - đun khác có tốn kém thêm nhiều chiphí không Ngoài ra tác giả cũng đề cập đến vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin sẽlàm thay đổi cấu trúc về hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời tác giả cũng có đưa

ra một số các kiến nghị, giải pháp khắc phục vấn đề này

1.1.2 Các nghiên cứu liên quan đến định hướng lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp

Nghiên cứu của Thái Ngọc Trúc Phương (2013)

Nghiên cứu “Các tiêu chí lựa chọn phần mềm kế toán áp dụng cho doanh

nghiệp nhỏ và vừa – Nghiên cứu trên địa bàn quận Tân Phú Thành phố Hồ Chí Minh” với mục tiêu nghiên cứu các vấn đề được DNNVV quan tâm khi tiến hành

lựa chọn phần mềm kế toán và xác lập các tiêu chí lựa chọn phần mềm kế toán phùhợp cho các DNNVV trên địa bàn quận Tân Phú

Nghiên cứu sử dụng phương pháp: định lượng chủ yếu là thống kê mô tả, từkết quả khảo sát, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu với các tiêu chí lựa chọn phần

mềm kế toán được các DNNVV quan tâm và áp dụng, gồm hai nhóm tiêu chí đó làphần mềm kế toán phù hợp nhu cầu người sử dụng và phần mềm kế toán có khảnăng đáp ứng các tính năng.

Từ đó, tác giả đưa ra định hướng phần mềm kế toán áp dụng cho cácDNNVV và đề xuất hướng đầu tư cho những phần mềm kế toán thích hợp

Nghiên cứu của Võ Văn Nhị, Nguyễn Bích Liên, Phạm Trà Lam (2014)

Nghiên cứu “Định hướng lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp cho các doanh

nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam” được thực hiện nhằm xác định các tiêu chí lựa

chọn phần mềm kế toán quan trọng mà DNNVV nên áp dụng thông qua việc đolường mức độ thỏa mãn của DNNVV trong ứng dụng phần mềm kế toán Phạm vinghiên cứu được giới hạn trong các tiêu chí liên quan đến chất lượng phần mềm vànhà cung cấp dịch vụ trong quá trình ứng dụng phần mềm

Nhóm tác giả sử dụng phương pháp định tính kết hợp phương pháp địnhlượng Kết hợp lý thuyết kỳ vọng và phân tích các tiêu chí đánh giá chất lượng phầnmềm, chất lượng nhà cung cấp dịch vụ phần mềm Mô hình nghiên cứu điều chỉnhcho phù hợp với thị trường Việt Nam và phù hợp với phần mềm kế toán bao gồmcác yếu tố sau: khả năng hỗ trợ của nhà cung cấp phần mềm kế toán, tính tin cậycủa nhà cung cấp phần mềm kế toán, tính khả dụng của phần mềm kế toán, khảnăng duy trì của phần mềm kế toán, phần mềm kế toán cung cấp chức năng phùhợp, tính tin cậy của phần mềm kế toán, tính cá nhân hóa của phần mềm kế toán,tính mở của phần mềm kế toán, khả năng thay thế của phần mềm kế toán và biếnphụ thuộc sự hài lòng của doanh nghiệp

Khả năng hỗ trợ của nhà cung cấp

Tính tin cậy của nhà

Tính tin cậy của phần mềm kế toán

Tính cá nhân hóa của

Hình 1.1 Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnhKết quả nghiên cứu cho thấy khả năng hỗ trợ doanh nghiệp của nhà cung cấpphần mềm kế toán là nhân tố tác động mạnh nhất, tính khả dụng của phần mềm kếtoán tác động mạnh thứ hai, tiêu chí chất lượng liên quan đến phần mềm kế toánkhông tác động mạnh

Nghiên cứu của Nguyễn Văn Điệp (2014)

Trong bài viết “Lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp với doanh nghiệp trong

ngành giao thông vận tải”, tác giả đề xuất các tiêu chí lựa chọn phần mềm kế toán

phù hợp điều kiện của doanh nghiệp:

- Thứ nhất, nguồn gốc xuất xứ

- Thứ hai, các vấn đề liên quan tới quá trình sử dụng

- Thứ ba, những vấn đề cần quan tâm trong công tác triển khai và kỹ thuật

- Thứ tư, khả năng hỗ trợ thích hợp cho các cải tiến trong tương lai

Qua khảo sát và tìm hiểu thông tin tại các doanh nghiệp đang sử dụng phầnmềm kế toán, tác giả đưa ra những hạn chế cơ bản của các phần mềm kế toán hiệnnay Bài viết này hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp với điềukiện của doanh nghiệp, góp phần giảm chi phí và thời gian hạch toán Đồng thời,nhà cung cấp có thể tham khảo kết quả nghiên cứu để cho ra đời sản phẩm phầnmềm kế toán ngày càng tiện ích và dễ dàng sử dụng hơn, giảm tối đa các khiếmkhuyết thường gặp, giá thành rẻ và phù hợp với mọi đối tượng trong nền kinh tế

Nghiên cứu của Huỳnh Thị Hương (2015)

Nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn phần mềm kếtoán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố Hồ Chí Minh” nhằm hỗ trợDNNVV trong việc ra quyết định lựa chọn phần mềm phù hợp với đặc điểm công

ty, nâng cao hiệu quả kinh tế Đồng thời nghiên cứu cũng giúp nhà cung cấp phầnmềm thấy được những vấn đề khách hàng quan tâm khi quyết định lựa chọn phầnmềm, hướng đến nâng cao chất lượng và tính năng của phần mềm kế toán

Nghiên cứu giải quyết 2 câu hỏi sau:

1 Những nhân tố ảnh hưởng quyết định lựa chọn phần mềm kế toán của cácDNNVV?

2 Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đó đến quyết định lựa chọn phần mềm

kế toán như thế nào?

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phương pháp định

lượng Dựa trên nền tảng hai lý thuyết hành vi dự định (TPB) và mô hình chấp nhậncông nghệ (TAM) kết hợp các tiêu chuẩn đánh giá, lựa chọn phần mềm kế toán củaNguyễn Phước Bảo Ấn cùng kết quả tổng hợp từ 11 bài nghiên cứu tham khảo, tác

giả lựa chọn đưa vào nghiên cứu sáu nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn phần mềm kếtoán của các DNNVV ở Việt Nam, bao gồm: yêu cầu người sử dụng, tính năng phầnmềm, trình độ chuyên môn của nhân viên công ty phần mềm, sự chuyên nghiệp củacông ty phần mềm, dịch vụ sau bán hàng, giá phí của phần mềm

Yêu cầu người sử dụng

Tính năng phần mềm

Trình độ chuyên môn của

1.2 Các nghiên cứu trên thế giới

1.2.1 Các nghiên cứu về đánh giá và lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp

Nghiên cứu của Ahmad A Abu-Musa (2005)

Ahmad A Abu-Musa thực hiện nghiên cứu “The Determinates Of Selecting

Accounting Software: A Proposed Model” với mục tiêu chính là điều tra, phân tích

và đánh giá các yếu tố chính doanh nghiệp cần xem xét khi lựa chọn phần mềm kếtoán, phát triển một khuôn khổ lý thuyết tích hợp cho các yếu tố quyết định chínhnhư là sự hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình đánh giá và lựa chọnphần mềm kế toán phù hợp với nhu cầu hiện tại và tương lai Mô hình đề xuất cácyếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phần mềm kế toán, tác giả xác định bốn yếu tốquyết định chính, đó là:

- Yêu cầu người dùng cuối

- Tính năng phần mềm kế toán

- Môi trường và cơ sở hạ tầng

- Sự tin cậy của nhà cung cấp

Nghiên cứu đề xuất một mô hình linh hoạt cho các doanh nghiệp, đưa ra cácthủ tục thực tế để thực hiện mô hình nhằm hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn phần mềm

kế toán phù hợp

Nghiên cứu của Anil S Jadhav và Rajendra M Sonar (2009)

Tác giả thực hiện nghiên cứu “Evaluating and selecting software packages:

A review” với mục tiêu cung cấp một cơ sở cải thiện quá trình đánh giá và lựa chọn

các gói phần mềm

Nghiên cứu trả lời cho 5 câu hỏi sau đây:

1 Các nghiên cứu trước đây đã đóng góp những gì về vấn đề đánh giá và lựa chọn các gói phần mềm?

2 Các phương pháp lựa chọn gói phần mềm?

3 Các hệ thống / công cụ hỗ trợ ra quyết định trong việc đánh giá và lựa chọn các gói phần mềm là gì?

4 Các kỹ thuật đánh giá phần mềm là gì?

5 Tiêu chí đánh giá phần mềm là gì?

Trong nghiên cứu của mình, tác giả cung cấp một danh sách chung các tiêuchí đánh giá và ý nghĩa của chúng: các tiêu chí liên quan đến đặc điểm chức năngcủa phần mềm, chất lượng của phần mềm, nhà cung cấp, chi phí và lợi ích, phầncứng và phần mềm, các ý kiến về kỹ thuật và phi kỹ thuật và các tiêu chí liên quan

đến đầu ra Ngoài ra, nhóm tác giả cũng đề cập một số các kỹ thuật đánh giá và lựachọn phần mềm được sử dụng rộng rãi Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ dừng lại ở việctổng quan có hệ thống các nghiên cứu trước đây

Nghiên cứu của Anil S Jadhav và Rajendra M Sonar (2011)

Trong nghiên cứu “Framework for evaluation and selection of the software

packages: A hybrid knowledge based system approach”, tác giả mô tả phương pháp

chung để lựa chọn phần mềm, các tiêu chí đánh giá các phần mềm, và kiến thức dựatrên cách tiếp cận hệ thống để hỗ trợ ra quyết định trong việc đánh giá và lựa chọncác gói phần mềm

Nghiên cứu xem xét các tiêu chí đánh giá phần mềm:

1 Các tiêu chí liên quan chức năng

2 Các tiêu chí chất lượng

3 Các tiêu chí nhà cung cấp

4 Tiêu chí chi phí và lợi ích

5 Tiêu chí quan điểm

6 Tiêu chí kỹ thuật

7 Tiêu chí đầu ra

Trong nghiên cứu này, tác giả so sánh các cách tiếp cận đánh giá và lựa chọnphần mềm khác nhau, kết quả cho thấy khả năng ứng dụng tiếp cận hệ thống tronglựa chọn phần mềm tương đối tốt hơn so các cách tiếp cận còn lại liên quan đến cáckhía cạnh sau: hiệu quả tính toán, kiến thức / kinh nghiệm tái sử dụng, tính linh hoạttrong giải quyết vấn đề, tính nhất quán và trình bày các kết quả đánh giá

1.2.2 Các nghiên cứu về việc lựa chọn gói phần mềm nâng cấp

Nghiên cứu của nhóm tác giả David Roberts, Dr Aileen Cater-Steel, Prof Mark Toleman (2006)

Nghiên cứu “Factors Influencing the Decisions of SMEs to Purchase

Software Package Upgrades” nhằm khám phá những yếu tố ảnh hưởng đến các

doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quyết định nâng cấp các gói phần mềm

Nghiên cứu nhằm trả lời 2 câu hỏi:

(1) Những yếu tố ảnh hưởng đến doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quyết định nâng cấp các gói phần mềm?

(2) Mức độ các yếu tố xác định ảnh hưởng đến khả năng nâng cấp phần mềmnhư thế nào?

Nghiên cứu kết hợp sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu định tính (phỏngvấn) và định lượng (khảo sát), các dữ liệu thu thập được trình bày và phân tích Sáuyếu tố được xác định là có ảnh hưởng đến quyết định nâng cấp các gói phần mềmtại các doanh nghiệp nhỏ và vừa: đặc điểm kinh doanh/quản lý, sự đổi mới củangười quản lý (sáng tạo), lợi thế tương đối, ảnh hưởng bên ngoài, sự phức tạp củaquyết định mua hàng, và khả năng tương thích

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự đổi mới của người quản lý (sáng tạo) có tácđộng mạnh nhất đến quyết định nâng cấp các gói phần mềm tại các doanh nghiệpnhỏ và vừa (33,4%), tiếp theo là lợi thế tương đối (3,7%), sự phức tạp của quyếtđịnh mua hàng (2,4%) Trái ngược với những nghiên cứu trước đây và kết quảphỏng vấn sơ bộ, các nhân tố còn lại không cho thấy sự ảnh hưởng đối với quyếtđịnh nâng cấp phần mềm kế toán Nguyên nhân có thể do cỡ mẫu, lý thuyết nềnchưa phù hợp, thiếu nhân tố

1.2.3 Các nghiên cứu về sự hài lòng đối với phần mềm kế toán

Nghiên cứu của Elikai và cộng sự (2007)

“Accounting Software Selection and User Satisfaction Relevant Factors for Decision Makers” được thực hiện với mục đích cung cấp cái nhìn sâu sắc về các

yếu tố và các đặc điểm quan trọng nhất đối với người dùng trong việc lựa chọn, giữlại, hoặc thay đổi các gói phần mềm kế toán Trong nghiên cứu này, nhóm tác giảxác định các nhân tố và tính năng của phần mềm hiện tại mà người sử dụng hài lòngnhất và lý do tại sao các doanh nghiệp thay đổi phần mềm đang sử dụng

Nhóm tác giả sử dụng bảng câu hỏi khảo sát với tổng cộng 57 cá nhân thamgia, đa số là những nhà kiểm soát, nhà quản lý, kế toán, giám đốc tài chính, nhữngngười có hơn 20 năm kinh nghiệm làm việc và 5 năm đảm nhiệm vị trí hiện tại

Đối với vấn đề lựa chọn phần mềm kế toán, nhóm tác giả xác định 5 yếu tốchính có tác động đến việc lựa chọn một phần mềm, bao gồm: chức năng / năng lực(bao gồm linh hoạt / tuỳ biến), chi phí, khả năng tương thích, nhà cung cấp ổn định /khả năng tồn tại, hỗ trợ từ nhà cung cấp Trong nghiên cứu, nhóm tác giả nhận địnhngười dùng dường như bị thu hút bởi một sản phẩm tuyệt vời, đáp ứng đầy đủ nhucầu hơn là tìm đến một nhà cung cấp với hy vọng tìm thấy sản phẩm phù hợp vớinhu cầu của họ Tuy nhiên, nghiên cứu tồn tại một số hạn chế nhất định: mẫu khảosát khá nhỏ, kết quả khảo sát có thể còn không phù hợp ở hiện tại

Nghiên cứu của Elikai và cộng sự (2007)

Nghiên cứu “Accounting Software Selection And Satisfaction: A

Comparative Analysis Of Vendor And User Perceptions” nhằm mục đích so sánh

nhận thức của nhà cung cấp và người sử dụng về các yếu tố quan trọng để xác địnhxem liệu có sự tương đồng hoặc không tương đồng giữa nhận thức của nhà cung cấp

và người sử dụng đối với từng nhân tố, từ đó hỗ trợ rút ngắn khoảng cách về nhậnthức của người sử dụng và nhà cung cấp, góp phần cải thiện chất lượng phần mềm

và gia tăng sự hài lòng của người sử dụng

Nhóm tác giả thông qua khảo sát các nhà cung cấp phần mềm kế toán, xácđịnh nhận thức của nhà cung cấp về các yếu tố chính và các tính năng phần mềm mànhà cung cấp cho là quan trọng nhất trong việc phát triển các gói phần mềm Kếtquả nghiên cứu được so sánh với dữ liệu về các nhân tố và đặc điểm quan trọng nhấtđối với người sử dụng khi lựa chọn phần mềm trong nghiên cứu nhóm tác giả đã

thực hiện trước đó (nghiên cứu Accounting Software Selection and User

Satisfaction Relevant Factors for Decision Makers).

Kết quả nghiên cứu cho thấy tính năng / khả năng được nhà cung cấp vàngười sử dụng đánh giá là yếu tố quan trọng nhất trong quyết định lựa chọn phầnmềm Yếu tố quan trọng tiếp theo là chi phí của phần mềm, có sự khác biệt về nhậnthức giữa nhà cung cấp và người sử dụng đối với các yếu tố còn lại Nhà cung cấpđánh giá các tiêu chí còn lại theo thứ tự sau: sự hỗ trợ từ nhà cung cấp, sự ổn định /khả năng tồn tại của nhà cung cấp, khả năng tương thích với các phần mềm và hệ

thống khác, và cuối cùng là nhóm nhân tố khác Trong khi đó, người sử dụng đánhgiá tiêu chí quan trọng thứ ba là khả năng tương thích với các phần mềm và hệthống khác, tiếp theo lần lượt là sự ổn định / khả năng tồn tại của nhà cung cấp, sự

hỗ trợ từ nhà cung cấp và nhóm nhân tố khác Nhóm tác giả thể hiện sự khác nhauchi tiết trong từng nhân tố giữa nhận thức của nhà cung cấp và người sử dụng trongkết quả nghiên cứu

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng tồn tại một số hạn chế điển hình vốn có trongmột nghiên cứu khảo sát Dữ liệu các gói phần mềm cụ thể tại các doanh nghiệp baogồm trong mẫu khảo sát có thể không thể khái quát hết các gói phần mềm Hơn nữa,nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ một nghiên cứu trước đó, các gói phần mềm bao gồmtrong mỗi nghiên cứu là không giống nhau nên có thể có sự khác biệt

1.3 Nhận xét

Qua tổng quan các nghiên cứu liên quan, có thể thấy rằng khá nhiều cácnghiên cứu về lĩnh vực này được thực hiện tại Việt Nam và trên thế giới Tại ViệtNam, các đặc điểm về kinh tế, quan điểm, luật pháp,…có những nét đặc trưng riêng,các nhân tố tác động đến việc lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp tại các DNNVV

vì vậy cũng có những điểm khác biệt so với thế giới

Hầu hết các nghiên cứu hiện không đi sâu vào nghiên cứu từng nhóm ngànhnghề hoặc từng đối tượng doanh nghiệp, vì vậy cần thiết nghiên cứu thêm về lĩnhvực này, các nghiên cứu về chiều sâu, nghiên cứu chi tiết từng lĩnh vực cụ thể,chẳng hạn như lĩnh vực thương mại, sản xuất, du lịch,…hoặc nghiên cứu về cáctrường hợp lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp cho doanh nghiệp cụ thể

Hơn nữa, môi trường kinh doanh, công nghệ liên tục thay đổi và phát triển,nhu cầu về phần mềm kế toán tại các DNNVV ngày càng cao hơn Theo đó, cácnhân tố tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp cho doanhnghiệp cũng có sự thay đổi nhất định, điểu này dẫn đến kết quả một số nghiên cứutrước đây sẽ không còn phù hợp so với thời điểm hiện tại Thêm vào đó, công nghệthông tin của Việt Nam nói một cách tự tin đã có sự phát triển mang tính đột phá, có

Tóm tắt chương 1

Trong chương 1, tác giả trình bày tóm tắt các nghiên cứu và kết quả mà các nghiên cứu trước đây đã đóng góp, qua đó cho thấy một số khe hỗng nghiên cứu còn tồn tại và sự cần thiết thực hiện thêm các nghiên cứu về lĩnh vực này.

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Chương này trình một số vấn đề liên quan đến phần mềm kế toán, quy trình lựa chọn phần mềm kế toán chung, các tiêu chí đánh giá lựa chọn phần mềm phù hợp, lý thuyết hành vi hợp lý (TBP), mô hình chấp nhận công nghệ (TAM), lý thuyết hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT) cũng được trình bày trong chương này.

2.1 Một số vấn đề chung về phần mềm kế toán

2.1.1 Khái niệm phần mềm kế toán

Phần mềm kế toán đã trở nên phổ biến đối với nhiều doanh nghiệp trong việcghi nhận các giao dịch kinh doanh, chuẩn bị các báo cáo tài chính và các hoạt độngphân tích Sử dụng phần mềm kế toán, các giao dịch tài chính được ghi lại một cáchnhanh chóng và chính xác với chi phí tương đối thấp Hơn nữa, phần mềm kế toángiúp tăng hiệu quả hoạt động tổng thể bằng cách cải thiện cả về số lượng và chấtlượng của thông tin quản lý sẵn có (Abu-Musa, 2005)

Trong thông tư 103/2005/TT-BTC hướng dẫn tiêu chuẩn điều kiện phầnmềm kế toán (2005, trang 1), thuật ngữ “Phần mềm kế toán là bộ chương trình dùng

để tự động xử lý các thông tin kế toán trên máy vi tính, bắt đầu từ khâu nhập chứng

từ gốc, phân loại chứng từ, xử lý thông tin trên các chứng từ theo quy trình của chế

độ kế toán đến khâu in ra sổ kế toán và báo cáo tài chính, báo cáo kế toán quản trị”

“Phần mềm kế toán (còn được gọi là phần mềm hệ thống kế toán, phần mềmgiải pháp về kinh doanh, hệ thống quản lý nguồn lực doanh nghiệp) là một trongnhững phần mềm của máy tính thực hiện việc ghi nhận thông tin và xử lý thông tincủa kế toán thông qua các phân hệ của kế toán như kế toán các khoản phải thu, phảitrả, tiền lương, hàng tồn kho, chi phí, tính giá thành sản phẩm,…Từ đó, tổng hợp vàcung cấp các báo cáo kế toán theo yêu cầu của nhà quản lý” (Trần Phước, 2007)

2.1.2 Phân loại phần mềm kế toán

2.1.2.1 Phân loại theo bản chất nghiệp vụ kinh tế phát sinh

Theo bản chất nghiệp vụ kinh tế phát sinh, phần mềm kế toán có thể phânloại là phần mềm kế toán bán lẻ và phần mềm kế toán quản trị

ra của phần mềm này sẽ là đầu vào cho phần mềm kế toán tài chính quản trị.

 Phần mềm kế toán tài chính quản trị (hay phần mềm kế toán phía sau văn

phòng - Back Office Accounting) dùng để nhập các chứng từ kế toán, lưu trữ, tìmkiếm, xử lý và kết xuất báo cáo tài chính, báo cáo quản trị và báo cáo phân tíchthống kê tài chính

2.1.2.2 Phân loại theo hình thức sản phẩm

Theo hình thức sản phẩm, phần mềm kế toán được phân loại thành phầnmềm đóng gói và phần mềm kế toán đặt hàng

 Phần mềm đóng gói là các phần mềm được nhà cung cấp thiết kế sẵn,

đóng gói thành các hộp sản phẩm với đầy đủ tài liệu hướng dẫn cài đặt, sử dụng và

bộ đĩa cài phần mềm Loại phần mềm kế toán này thường được bán rộng rãi và phổbiến trên thị trường

 Phần mềm kế toán đặt hàng là phần mềm được nhà cung cấp phầnmềm thiết kế riêng biệt cho một doanh nghiệp hoặc một số nhỏ các doanh nghiệptrong cùng một tập đoàn theo đơn đặt hàng, dựa trên các yêu cầu cụ thể Đặc điểmchung của loại phần mềm này là không phổ biến và có giá thành rất cao

2.1.3 Các tiêu chuẩn đối với một phần mềm áp dụng tại đơn vị kế toán ở Việt Nam

Tại Việt Nam, thông tư 103/2005/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc “Hướng

dẫn tiêu chuẩn và điều kiện của phần mềm kế toán”, phần mềm kế toán cần đáp ứng

các tiêu chuẩn của một phần mềm kế toán bao gồm:

 Phần mềm kế toán phải hỗ trợ cho người sử dụng tuân thủ các quy định

của Nhà nước về kế toán Khi sử dụng phần mềm kế toán không làm thay đổi bảnchất, nguyên tắc và phương pháp kế toán được quy định tại các văn bản pháp luậthiện hành về kế toán

 Phần mềm kế toán phải có khả năng nâng cấp, có thể sửa đổi, bổ sungphù hợp với những thay đổi nhất định của chế độ kế toán và chính sách tài chính màkhông ảnh hưởng đến dữ liệu đã có

 Phần mềm kế toán phải tự động xử lý và đảm bảo sự chính xác về sốliệu

kế toán

 Phần mềm kế toán phải đảm bảo tính bảo mật thông tin và an toàn

dữ liệu

2.1.4 Vai trò của phần mềm kế toán

Ngày nay, cùng với sự phát triển vượt bật của công nghệ thông tin, vai tròcủa phần mềm kế toán ngày càng quan trọng hơn đối với doanh nghiệp

Vai trò của phần mềm kế toán đồng hành cùng với vai trò của kế toán, nghĩa

là cũng thực hiện một phần vai trò là công cụ quản lý, giám sát và cung cấp thôngtin, vai trò theo dõi và đo lường kết quả hoạt động kinh tế tài chính của đơn vị Tuynhiên do có sự kết hợp giữa hai lĩnh vực là công nghệ thông tin và lĩnh vực kế toánnên vai trò của phần mềm kế toán còn được thể hiện qua các khía cạnh sau:

Vai trò thay thế toàn bộ hay một phần công việc ghi chép, tính toán, xử lýbằng thủ công của người làm kế toán, giúp cho việc kiểm tra giám sát tình hình sửdụng vốn và khả năng huy động nguồn vốn vào sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp nhanh hơn, chính xác hơn Căn cứ vào thông tin do phần mềm kế toán cungcấp, các nhà quản lý đề các ra quyết định kinh doanh hữu ích, có thể thay đổi quyếtđịnh kinh doanh nhanh hơn bằng cách thay đổi số liệu (trong phần dự toán) sẽ cóđược những kết quả khác nhau, từ đó nhà quản lý sẽ có nhiều giải pháp lựa chọn

Vai trò số hóa thông tin: phần mềm kế toán tham gia vào việc cung cấp thôngtin được số hóa để hình thành một xã hội thông tin điện tử, thông tin của kế toán

được lưu trữ dưới dạng các tập tin của máy tính nên dễ dàng số hóa để trao đổithông tin thông qua các báo cáo trên các mạng nội bộ hay trên internet Chẳng hạn

các nhà đầu tư có thể tìm thông tin của doanh nghiệp qua các trang web của từngdoanh nghiệp hoặc trên trang web của công ty chứng khoán (nếu các công ty đượcniêm yết) Như vậy thay vì đọc hoặc gởi các thông tin kế toán bằng giấy tờ quađường bưu điện, fax,…người sử dụng thông tin kế toán có thể có thể có được thôngtin từ máy vi tính của họ thông qua công cụ trao tin điện tử email, internet và cácvật mang tin khác Đây là công cụ nền tảng của một xã hội thông tin điện tử mànhân loại sẽ sử dụng trao đổi với nhau trong hiện tại cũng như tương lai nhằm giảmthiểu trao đổi bằng giấy tờ (Trần Phước, 2007).

2.2 Quy trình lựa chọn phần mềm kế toán

Quy trình chung để đánh giá lựa chọn một phần mểm phù hợp bao gồm sáu giaiđoạn (Sonar, 2011)

1 Xác định nhu cầu

Giai đoạn đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình lựa chọn phần mềmchính là xác định các yêu cầu chức năng và phi chức năng của phần mềm Tronggiai đoạn này, các nhu cầu cần được xác định chính xác, đầy đủ và chi tiết vì đâychính là cơ sở để doanh nghiệp chọn phần mềm phù hợp

2 Điều tra sơ bộ các gói phần mềm sẵn có

Thực hiện điều tra sơ bộ đối với các phần mềm có khả năng phù hợp vớidoanh nghiệp, xem xét các tính năng chính và các tính năng được hỗ trợ bởi các góiphần mềm, từ đó lập một danh sách các gói phần mềm được đưa vào đánh giá

3 Danh sách ngắn các gói phần mềm

Trong giai đoạn này, những phần mềm không cung cấp các chức năng cầnthiết hoặc có khả năng tương thích thấp được lọc bỏ Các tiêu chí liên quan đến nhàcung cấp hoặc giá của phần mềm cũng có thể được sử dụng để loại bỏ khỏi danhsách những phần mềm không phù hợp với doanh nghiệp Sau quá trình loại bỏ,doanh nghiệp thực hiện xem xét, đánh giá chi tiết đối với các phần mềm còn lại

4 Xây dựng các tiêu chí để đánh giá phần mềm

Các tiêu chí dùng để đánh giá phần mềm được xác định và sắp xếp theo cấu trúc hình cây, các thuộc tính cơ bản cũng được xác định và đo lường Kết quả giai

đoạn này là tập hợp các tiêu chí sắp xếp theo thứ bậc định dạng cấu trúc cây

5 Đánh giá các gói phần mềm

Việc đánh giá đối với từng tiêu chí cơ bản trong hệ thống phân cấp cây trên

hệ thống cấp bậc được thực hiện một cách chi tiết, số điểm được gán cho mỗi thuộctính cơ bản trong các tiêu chí, sau đó số điểm tổng hợp được tính toán cho từng góiphần mềm

6 Lựa chọn phần mềm

Doanh nghiệp thực hiện việc xếp hạng các phần mềm được đánh giá theo thứ

tự điểm số giảm dần và lựa chọn phần mềm phù hợp nhất Số điểm tổng hợp thểhiện đâu là phần mềm phù hợp hơn với doanh nghiệp so với những phần mềm cònlại Tuy nhiên, quyết định lựa chọn phần mềm phụ thuộc vào con người Doanhnghiệp có thể xem xét cân nhắc về giá / hiệu suất để xác định gói phần mềm đạidiện cho các giá trị tốt nhất, sau cùng là đàm phán và ký hợp đồng với nhà cungcấp

Quá trình lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp cho doanh nghiệp là linh hoạt

và có thể tùy chỉnh đối với từng trường hợp cụ thể Đối với các DNNVV, quá trìnhlựa chọn một phần mềm có thể đơn giản hơn do hạn chế về chi phí, thời gian, nhân

sự và các vấn đề liên quan khác Tuy nhiên, quyết định lựa chọn một phần mềm kếtoán phù hợp là một quyết định quan trọng ảnh hưởng đến doanh nghiệp trong cảhiện tại và tương lai Do đó, các DNNVV cần xem xét, lập kế hoạch lựa chọn phầnmềm kế toán cụ thể và có sự đầu tư hợp lý

2.3 Doanh nghiệp nhỏ và vừa

Hiện nay, một khái niệm thống nhất trên thị trường quốc tế về những gì cấuthành nên một DNNVV vẫn chưa có Khái niệm và sự phân loại DNNVV khácnhau ở mỗi quốc gia Quy mô của doanh nghiệp thường được xác định bởi nhiều chỉtiêu khác nhau, bao gồm quy mô của tài sản, số người lao động, cơ cấu sở hữu,nguồn và loại hình tài trợ, lĩnh vực doanh nghiệp hoạt động Ở Việt Nam, có thểhiểu và phân loại theo nghị định số 56/2009/NĐ - CP về trợ giúp DNNVV, là cơ sởkinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp:

siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổngtài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số laođộng bình quân năm, trong đó tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên Tuy nhiên, việcxác định doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể khác nhau tùy vào mục đích, chẳng hạnnhư:

Thông tư 16/2013/TT-BTC, doanh nghiệp vừa và nhỏ được nhận dạng nhưsau: Doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, bao gồm cả chi nhánh, đơn vị trực thuộcnhưng hạch toán độc lập, hợp tác xã (sử dụng dưới 200 lao động làm việc toàn bộthời gian năm và có doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng)

Phân loại DNNVV theo nghị định số 56/2009/NĐ-CP.

nhỏ

Từ trên 10 Từ trên 20 Từ trên

người đến tỷ đồng đến

200 người 100 tỷ đồng

ngườiIII Thương mại 10 người trở 10 tỷ đồng Từ trên 10 Từ trên 10 Từ trên 50

người đến tỷ đồng đến người đến

50 người 50 tỷ đồng 100 ngườiHình 2.1 Phân loại DNNVV

Hữu ích cảm nhận

Thái độ sử dụng

Sử dụng thực tế

Sự dễ sử dụng cảm nhận

Hình 2.2 Mô hình chấp nhận công nghệ (Davis, 1989)

2.4.2 Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior – TPB)

Ajzen (1991) phát triển thuyết hành vi dự định từ lý thuyết hành động hợp lý(TRA) và đây được xem như là sự mở rộng của thuyết hành động hợp lý Trong lýthuyết hành động hợp lý, yếu tố quan trọng nhất quyết định hành vi của con người

là ý định thực hiện hành vi Hai nhân tố là thái độ của một người về hành vi và

chuẩn chủ quan liên quan đến hành vi quyết định ý định thực hiện hành vi Trênthực tế, lý thuyết này khá hiệu quả khi dự báo những hành vi nằm trong tầm kiểmsoát của ý chí con người.

Sự ra đời của thuyết hành vi dự định xuất phát từ giới hạn của hành vi màcon người có ít sự tự kiểm soát Hành vi kiểm soát cảm nhận là mức độ mà mộtngười nhận thức về khả năng thực hiện hành vi, đây là yếu tố thứ ba mà Ajzen cho

là có ảnh hưởng đến ý định Mô hình TBP được xem là tối ưu hơn TRA trong việc

dự đoán và giải thích hành vi người tiêu dùng

ra sau đó Mô hình xây dựng từ tám mô hình: Lý thuyết hành động hợp lý, lý thuyếthành vi dự định, mô hình chấp nhận công nghệ, mô hình động cơ thúc đẩy, mô hình

sử dụng máy tính (Model of PC Utilization – PCUM), lý thuyết phổ biến sự thay đổi(Innovation Diffution Theory), lý thuyết nhận thức xã hội (Social CognitiveTheory), lý thuyết kết hợp hành vi dự định và mô hình chấp nhận công nghệ

Theo lý thuyết hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ, mong đợi vềthành tích (Peformance Expectancy), mong đợi về sự nỗ lực (Effort Expectancy),

ảnh hưởng xã hội (Social Influence), điều kiện thuận tiện (Facilitating Conditions)

là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến ý định sử dụng và hành vi sử dụng(Venkatesh và cộng sự, 2003) Giới tính, tuổi, kinh nghiệm và sự tự nguyện đượccho là có tác động gián tiếp đến ý định sử dụng và sử dụng thực sự thông qua bốnyếu tố trên (Venkatesh và cộng sự, 2003)

Điều kiện thuận tiện

Hình 2.4 Mô hình hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công

nghệ (Venkatesh et al, 2003)Trong đó, các yếu tố được định nghĩa như sau:

 Mong đợi về thành tích là mức độ mà một người tin rằng việc sử dụng hệ

thống sẽ nâng cao hiệu suất công việc của mình (Venkatesh và cộng sự, 2003)

 Mong đợi về sự nỗ lực là mức độ dễ sử dụng của hệ thống

(Venkatesh và cộng sự, 2003)

 Ảnh hưởng xã hội là mức độ mà một người nhận thấy rằng nhữngngười quan trọng với anh ta tin rằng anh ta nên sử dụng hệ thống mới (Venkatesh vàcộng sự, 2003)

 Điều kiện thuận tiện là mức độ mà một người tin rằng để sử dụng hệthống thì cần được hỗ trợ bởi cơ sở hạ tầng kỹ thuật và tổ chức hiện có (Venkatesh vàcộng sự, 2003).

Lý thuyết hành vi dự định và mô hình chấp nhận công nghệ TAM đã được công nhận là các công cụ hữu ích trong việc dự đoán thái độ của người sử dụng

Mô hình UTAUT được kết hợp nhiều lý thuyết và mô hình liên quan tới việcchấp nhận và ứng dụng công nghệ thông tin, mô hình này được cho là có thể giảithích khoảng 70% ý định sử dụng công nghệ (Venkatesh và cộng sự, 2003) Phầnmềm kế toán là một sản phẩm công nghệ thông tin và việc lựa chọn phần mềm kếtoán phù hợp cho doanh nghiệp chịu sự tác động của nhiều nhân tố khác nhau Do

đó, mô hình UTAUT là phù hợp để giải thích các nhân tố tác động đến quyết địnhlựa chọn phần mềm kế toán

2.5 Các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm

Wasti (1996) chỉ ra rằng người sử dụng cần lưu ý đến tính dễ sử dụng, khảnăng xử lý, tính linh hoạt, khả năng tích hợp với hệ thống khi lựa chọn phần mềm

kế toán Gamblin and Siegel (1997) đề cập đến các nhân tố cần xem xét khi lựachọn phần mềm kế toán bao gồm: tính năng và khả năng, khả năng tương thích vàtích hợp, tính linh hoạt, dễ sử dụng, giá cả phần mềm

Collins (1999) đưa ra gợi ý về lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp Collinscho rằng yếu tố quan trọng nhất khi lựa chọn phần mềm kế toán là phần mềm có thểđược tùy chỉnh để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, và sự tin cậy của nhà cungcấp cũng giữ vai trò rất quan trọng

Berlin (2002) cho rằng các tính năng và chức năng là quan trọng nhất trongviệc lựa chọn một hệ thống phần mềm mới, cần xem xét đến khả năng tùy chỉnh,khả năng tương thích với các phần mềm khác khi quyết định lựa chọn một phầnmềm Tác giả cũng chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp không sẵn sàng chuyển đổi phầnmềm cho phù hợp hơn do các vấn đề liên quan chi phí phát sinh trong quá trìnhchuyển đổi, chẳng hạn như: chi phí đào tạo, chuyển đổi dữ liệu, các chi phí phátsinh khi do gián đoạn kinh doanh

Sonar (2011), các tiêu chí chung và phổ biến cần xem xét khi đánh giá lựachọn phần mềm bao gồm tiêu chí liên quan chức năng, tiêu chí chất lượng, tiêu chínhà cung cấp, chí chi phí và lợi ích, quan điểm, tiêu chí kỹ thuật, tiêu chí đầu ra

Nhân tố yêu cầu của người sử dụng

Phần mềm kế toán phù hợp với doanh nghiệp cần đáp ứng các nhu cầu hiệntại và các nhu cầu tương lai của doanh nghiệp (Basile và cộng sự, 2002) TheoSimkin (1992), lựa chọn phần mềm phù hợp nhất với các nhu cầu là một trong haibước quan trọng khi quyết định lựa chọn phần mềm Phần mềm kế toán cần linhhoạt đáp ứng yêu cầu trong tương lai của doanh nghiệp (West và Shields, 1998).Ahmad A Abu-Musa (2005) có đề cập đến yêu cầu của người sử dụng bao gồm nhucầu hiện tại và nhu cầu tương lai của doanh nghiệp Nhu cầu hiện tại liên quan đếnquy mô doanh nghiệp, loại hình doanh nghiệp Nhu cầu tương lai liên quan đến khảnăng phần mềm kế toán có thể đáp ứng nhu cầu thay đổi của tổ chức trong tương laicủa doanh nghiệp

Nhân tố tính năng phần mềm

Elika (2007) cho rằng tính năng phần mềm kế toán gồm tính linh hoạt, xử lýthời gian thực, thân thiện với người sử dụng, tính bảo mật, khả năng nâng cấp, cókhả năng xử lý các nghiệp vụ phức tạp, có thể đáp ứng khi doanh nghiệp kinh doanh

đa ngành, chức năng lập báo cáo, truy cập web và một số các chức năng khác

Sonar (2009) đề cập đến các chức năng cơ bản, chức năng mà phần mềm đặcbiệt được định hướng, tính đầy đủ, khả năng tương thích, tính mở, khả năng tươngtác, mức độ bảo mật, số người sử dụng đồng thời

Nhân tố điều kiện thuận tiện

Điều kiện thuận tiện là mức độ mà một người tin rằng sử dụng hệ thống thìcần được hỗ trợ bởi cơ sở hạ tầng kỹ thuật và tổ chức hiện có (Venkatesh và cộng

sự, 2003)

Nhân tố liên quan nhà cung cấp

West và Shields (1998) cho rằng nhà cung cấp gói phần mềm kế toán sẽ trở

thành đối tác chiến lược của doanh nghiệp Trong quá trình lựa chọn phần mềm kếtoán, doanh nghiệp nên xem xét khả năng nhà cung cấp hỗ trợ các nhu cầu tương laicủa doanh nghiệp.

Theo Collins (1999), doanh nghiệp phụ thuộc vào nhà cung cấp phần mềm

kế toán để cung cấp thông tin cập nhật, chẳng hạn như: thuế, tiền lương, tỷ lệ khấuhao,… Doanh nghiệp cũng cần nhà cung cấp sửa chữa, khắc phục các lỗi phát sinhtrong quá trình sử dụng, hỗ trợ và liên tục nâng cấp sản phẩm Sự thành công củacác nhà cung cấp phần mềm kế toán có ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công củadoanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán

Sonar (2011) cho rằng với tiêu chí nhà cung cấp, doanh nghiệp cần xem xétcác khía cạnh như đào tạo và tài liệu liên quan (hướng dẫn, chỉ dẫn các vấn đề phátsinh, đào tạo, hướng dẫn sử dụng), bảo trì và nâng cấp (tư vấn, giao tiếp, thửnghiệm, thời gian phản hồi, kỹ năng kinh doanh, người cung cấp), uy tín nhà cungcấp (sự tín nhiệm của nhà cung cấp, lịch sử sản phẩm, bề dày kinh nghiệm, số lượngcài đặt của phần mềm, số lượng phản hồi của khách hàng, kinh nghiệm kinh doanhtrong quá khứ với nhà cung cấp nếu có)

Nhân tố chi phí và lợi ích

Các khoản chi phí cho giấy phép, phần cứng và phần mềm, chi phí lắp đặt vàđưa vào sử dụng, chi phí bảo trì và đào tạo, chi phí nâng cấp, lợi ích trực tiếp, lợi íchgián tiếp là các khía cạnh cần quan tâm khi xét đến nhân tố chi phí và lợi ích (Sonar,2011)

Nhân tố quan điểm

Sonar (2011) cho rằng doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến các bên liên quanđến phần mềm khi quyết định lựa chọn phần mềm phù hợp, chẳng hạn như ý kiến tưvấn nội bộ doanh nghiệp, thông tin đăng trên tạp chí, các cá nhân doanh nghiệpquen biết bên ngoài, tờ rơi sản phẩm, ý kiến của cấp dưới, đại diện nhà cung cấp vàbán hàng

Quyết định lựa chọn phần mềm kế toán

Quyết định lựa chọn phần mềm kế toán nên được coi là một quyết định chiến

lược (West và Shields, 1998) Để lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp, doanhnghiệp cần xem xét đến bốn nhân tố là yêu cầu của người sử dụng, tính năng phầnmềm, môi trường và cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, sự tin cậy của nhà cung cấp(Ahmad A Abu-Musa, 2005)

Tóm tắt chương 2

Trong chương 2, tác giả trình bày các vấn đề chung về phần mềm kế toán, bao gồm khái niệm, phân loại, vai trò, các tiêu chuẩn của một phần mềm kế toán Tác giả cũng trình bày quy trình đánh giá lựa chọn phần mềm và các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn một phần mềm kế toán Lý thuyết hành vi dự định TBP, mô hình chấp nhận công nghệ TAM và lý thuyết hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ UTAUT là lý thuyết nền trong nghiên cứu, kết hợp với kết quả từ các nghiên liên quan đến đề tài đã được thực hiện trước đây, tác giả tiến hành nghiên cứu “Các nhân tố tác động đến quyết định chọn phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh”.