Quản lý hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông Bà Điểm, Huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh

Xuất phát từ những lý do nêu trên cũng như yêu cầu giải quyết bài toán thực tế nhằm tìm ra biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học để nâng cao chất lượng dạy - học môn này, góp phầ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

i

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Quí Thầy (Cô) trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giảng dạy, trang bị cho tôi hệ thống kiến thức quí báu về khoa học quản

lý giáo dục, những phương pháp nghiên cứu khoa học và hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh các trường THPT trên địa bàn Huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh; đặc biệt trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu và đồng nghiệp tổ bộ môn Hóa học trường THPT Bà Điểm đã có nhiều đóng góp nhiệt tình giúp tôi hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Lê Kim Long -người thầy đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và

hoàn thành luận văn

Trong quá trình nghiên cứu hoàn thành luận văn, mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng song luận văn không tránh khỏi những thiếu xót và hạn chế Kính mong được sự đóng góp, chỉ bảo của Quí Thầy (Cô), bạn bè và đồng nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG ix

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài: 1

2 Mục đích nghiên cứu: 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Phạm vi nghiên cứu: 3

4.1 Giới hạn về phạm vi nghiên cứu: 3

4.2 Giới hạn về khách thể khảo sát: 3

4.3 Giới hạn về thời gian khảo sát: 3

5 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

5.1 Khách thể nghiên cứu 3

5.2 Đối tượng nghiên cứu 3

6 Câu hỏi nghiên cứu 3

7 Giả thuyết khoa học 3

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

8.1 Ý nghĩa lý luận: 3

8.2 Ý nghĩa thực tiễn: 4

9 Phương pháp nghiên cứu 4

9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận 4

9.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

9.3 Phương pháp đánh giá qua chất lượng đầu ra 4

10 Cấu trúc của luận văn 5

iv

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT

ĐỘNG TỔ BỘ MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG 6

1.1 Tổng quan về nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 7

1.2.1 Quản lý 7

1.2.2 Quản lý giáo dục 9

1.2.3 Quản lý nhà trường 11

1.2.4 Tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông 12

1.3 Hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 15

1.3.1 Mục tiêu hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 15

1.3.2 Nội dung hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 15

1.3.3 Đánh giá về chất lượng hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 16

1.4 Nội dung quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học 17

1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ bộ môn Hóa học 17

1.4.2 Quản lý hoạt động giảng dạy của tổ bộ môn Hóa học 19

1.4.3 Quản lý sinh hoạt tổ bộ môn Hóa học 22

1.4.4 Quản lý hoạt động bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của giáo viên môn Hóa học 23

1.4.5 Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá tổ bộ môn Hóa học 24

1.4.6 Quản lý các loại hồ sơ của giáo viên 25

1.4.7 Quản lý cơ sở vật chất và phương tiện dạy học môn Hóa học 26

1.4.8 Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học 27

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động của tổ bộ môn Hóa học 29

1.5.1 Các yếu tố ảnh hưởng trong nhà trường 29

1.5.2 Yếu tố ảnh hưởng từ ngoài trường 31

Tiểu kết chương 1 32

v

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ

BỘ MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG BÀ ĐIỂM, HUYỆN HÓC MÔN, THÀNH PHỐ HỒ

CHÍ MINH 33

2.1 Khái quát trường trung học phổ thông Bà Điểm 33

2.1.1 Đặc điểm địa lý tự nhiên và kinh tế xã hội 33

2.1.2 Đặc điểm Văn hóa - Giáo dục 33

2.1.3 Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh 34

2.1.4 Cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động dạy - học 40

2.2 Hoạt động tổ bộ môn Hóa học 42

2.2.1 Đội ngũ giáo viên 42

2.2.2 Tình hình hoạt động 44

2.2.3 Chất lượng dạy - học bộ môn Hóa học 48

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học 52

2.3.1 Kế hoạch hoạt động tổ bộ môn Hóa học 53

2.3.2 Quản lý hoạt động giảng dạy 55

2.3.3 Quản lý sinh hoạt tổ bộ môn 60

2.3.4 Quản lý hoạt động bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của giáo viên 63

2.3.5 Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá 63

2.3.6 Quản lý cơ sở vật chất, phương tiện dạy học môn Hóa học 67

2.3.7 Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học 70

2.3.8 Quản lý công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Hóa học 72

2.4 Đánh giá chung về quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học 78

2.4.1 Ưu điểm 78

2.4.2 Hạn chế 79

2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém 79

Tiểu kết chương 2 80

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ BỘ MÔN HÓA HỌC 81

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 81

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học 81

3.1.2 Đảm bảo tính toàn diện và đồng bộ của các biện pháp 81

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn 81

vi

3.1.4 Đảm bảo tính khả thi 82

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học 82

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao năng lực quản lý của tổ trưởng 82

3.2.2 Biện pháp 2: Đổi mới quản lý kiểm tra đánh giá học tập của học sinh 85

3.2.3 Biện pháp 3: Đổi mới quản lý họat động bồi dưỡng học sinh giỏi 88

3.2.4 Biện pháp 4: Đổi mới quản lý sử dụng hiệu quả hóa chất, dụng cụ trong hoạt động giảng dạy môn Hóa học 90

3.2.5 Biện pháp 5: Đổi mới quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn 92

3.2.6 Biện pháp 6: Đổi mới quản lý công tác bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ 94

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 95

3.4 Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 96

3.4.1 Kiểm chứng tính cần thiết các biện pháp 976

3.4.2 Kiểm chứng tính khả thi các biện pháp 97

3.4.3 Sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 989

Tiểu kết chương 3 100

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 101

1 Kết luận 101

2 Khuyến nghị 102

2.1 Đối với Sở GD-ĐT thành phố Hồ Chí Minh 102

2.2 Đối với Hiệu trưởng trường trung học phổ thông Bà Điểm 102

2.3 Đối với giáo viên tổ bộ môn Hóa học trường trung học phổ thông Bà Điểm 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

PHỤ LỤC 106

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Đội ngũ nhà giáo tại đơn vị giai đoạn 2012 - 2015 34

Bảng 2.2 Số lượng và trình độ đội ngũ GV giai đoạn 2012 - 2015 35

Bảng 2.3 Xếp loại thi đua giáo viên giai đoạn 2012 - 2015 36

Bảng 2.4 Số lượng giáo viên theo độ tuổi giai đoạn 2012 - 2015 37

Bảng 2.5 Số lượng học sinh giai đoạn 2012 - 2015 38

Bảng 2.6 Hạnh kiểm của học sinh giai đoạn 2012 - 2015 38

Bảng 2.7 Học lực của học sinh giai đoạn 2012 – 2015 39

Bảng 2.8 Số liệu HSG, tốt nghiệp THPT và cao đẳng đại học 42

Bảng 2.9 Tình hình cơ sở vật chất giai đoạn 2012 - 2015 40

Bảng 2.10 Đội ngũ GV tổ bộ môn Hóa học giai đoọan 2012 - 2015 42

Bảng 2.11 Xếp loại học lực môn Hóa học giai đoạn 2012 - 2015 48

Bảng 2.12 Tỉ lệ (%) học sinh đạt ≥ 5,0 giai đoạn 2012 - 2015 49

Bảng 2.13 Tỉ lệ (%) học sinh đạt < 5,0 giai đọan 2012 - 2015 50

Bảng 2.14 Số giải học sinh giỏi cấp thành phố và Olympic 30/4 môn Hóa học giai đoạn 2012 - 2015 51

Bảng 2.15 Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ bộ môn Hóa học 53

Bảng 2.16 Quản lý hoạt động giảng dạy tổ bộ môn Hóa học 56

Bảng 2.17 Quản lý sinh hoạt tổ bộ môn Hóa học 60

Bảng 2.18 Quản lý hoạt động bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của GV môn Hóa học 63

Bảng 2.19 Quản lý hoạt động KTĐG tổ bộ môn Hóa học 66

Bảng 2.20 Quản lý CSVC, phương tiện dạy học môn Hóa học 68

Bảng 2.21 Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học 70

Bảng 2.22 Quản lý công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Hóa học 72

Bảng 2.23 Các biện pháp GV đã áp dụng trong hoạt động dạy bồi dưỡng HSG môn Hóa học 75

Bảng 2.24 Các biện pháp GV đã áp dụng trong hoạt động dạy bồi dưỡng HSG môn Hóa học 76

viii

Bảng 3.1.Tính cần thiết các biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn

Hóa học 96 Bảng 3.2.Tính khả thi các biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn

Hóa 97 Bảng 3.3 Tương quan giữa các biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ

môn Hóa học 99

ix

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Tỉ lệ (%) xếp loại học lực môn Hóa học 49

Biểu đồ 2.2 Tỉ lệ (%) học sinh đạt ≥ 5,0 giai đọan 2012 – 2015 50

Biểu đồ 2.3 Tỉ lệ (%) học sinh đạt < 5,0 giai đoạn 2012 - 2015 51

Biểu đồ 3.1 Sự tương quan tính cần thiết và tính khả thi các biện pháp 99

Nói đến hoạt động quản lý của nhà trường thì quản lý hoạt động TCM

là vô cùng quan trọng và luôn luôn đặt lên hàng đầu bởi vì hoạt động TCM tác động trực tiếp tới chất lượng dạy của GV và chất lượng học của HS Hoạt động quản lý TCM trực tiếp là TTCM có vai trò đặc biệt quan trọng, tác động đến đội ngũ GV và HS của nhà trường Tổ trưởng chuyên môn là hạt nhân chủ yếu trong việc ứng dụng các khoa học quản lý để vận dụng linh hoạt các biện pháp quản lý nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đã đề ra

Nâng cao chất lượng hoạt động TCM trong nhà trường sẽ phát huy tinh thần nỗ lực sáng tạo của GV trong tập thể sư phạm, tính đoàn kết nội bộ, phát huy năng lực điều hành hoạt động của TTCM, đồng thời tạo một động lực thôi thúc GV trong tổ phát huy nhiều sáng kiến kinh nghiệm của mình trong lĩnh vực giảng dạy và giáo dục

Trong quá trình thực hiện đổi mới chương trình giáo dục nói chung, giáo dục trung học phổ thông nói riêng, môn Hóa học là một trong những môn học chiếm vị trí đặc biệt quan trọng và không thể thiếu trong chương trình giáo dục phổ thông Đặc trưng của môn Hóa học là tính trừu tượng không cao, tính thực tiễn phổ dụng, có tính lô gich chặt chẽ và tính thực nghiệm; là môn học luôn khơi dậy, hình thành và phát triển tư duy tích cực, độc lập, sáng tạo cho học sinh; nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết các vấn đề trên cơ sở những kiến thức Hóa học được tích lũy có hệ thống

2

Thực tiễn quản lý hoạt động TCM nói chung và hiệu quả quản lý hoạt động TCM Hóa học nói riêng ở trường trung học phổ thông Bà Điểm huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh những năm gần đây không ổn định Tổ trưởng chuyên môn không được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản lý TCM một cách có hệ thống, chất lượng giảng dạy của từng thành viên trong tổ Hóa học không đồng đều, kết quả điểm thi môn Hóa học của HS vào các trường đại học - cao đẳng hàng năm chỉ đạt mức trung bình, kết quả đào tạo HGS cấp thành phố còn thấp, năng lực tự học môn Hóa học của đại đa số học sinh chưa cao

Xuất phát từ những lý do nêu trên cũng như yêu cầu giải quyết bài toán thực tế nhằm tìm ra biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học để nâng cao chất lượng dạy - học môn này, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của trường THPT Bà Điểm, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí

Minh, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông Bà Điểm, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh” cho luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu:

Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông Bà Điểm, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tổ bộ môn Hóa học và hoạt động dạy - học môn Hóa học ở nhà trường

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài tập trung vào các nhiệm vụ sau:

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học

ở trường trung học phổ thông

3.2 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học ở trường

trung học phổ thông Bà Điểm, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh

3.3 Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân, đề xuất một số

biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

3

4 Phạm vi nghiên cứu:

Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

4.1 Giới hạn về phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu hoạt động quản lý của tổ trưởng chuyên môn đối với hoạt

động tổ bộ môn Hóa học

4.2 Giới hạn về khách thể khảo sát:

Cán bộ quản lý, giáo viên tổ bộ môn Hóa học và học sinh các trường

trung học phổ thông, huyện Hóc môn, thành phố Hồ Chí Minh

4.3 Giới hạn về thời gian khảo sát:

Nghiên cứu hoạt động quản lý của tổ trưởng chuyên môn đối với hoạt động tổ bộ môn Hóa học trong thời gian 3 năm học trở lại đây

5 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

5.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

5.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

6 Câu hỏi nghiên cứu

Cần có những biện pháp như thế nào để quản lý hoạt động tổ bộ môn Hoá học ở trường trung học phổ thông Bà Điểm, huyện Hóc Môn, thành phố

Hồ Chí Minh nâng cao chất lượng hoạt động tổ bộ môn và hoạt động dạy - học môn Hóa học ở nhà trường?

7 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý phù hợp như nâng cao năng lực quản lý của lãnh đạo bộ môn, quản lý theo qui trình các hoạt động của tổ

bộ môn sẽ nâng cao được chất lượng hoạt động tổ bộ môn Hóa học, nhờ đó

nâng cao chất lượng dạy - học của nhà trường

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận:

9 Phương pháp nghiên cứu

9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Thu thập các tài liệu liên quan đến cơ sở khoa học, quan điểm quản lý nhà trường, quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường; phân tích, phân loại, xác định các khái niệm cơ bản, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên quan để hình thành cơ sở lý luận cho đề tài, những văn bản quy phạm pháp luật về GD-ĐT liên quan đến nội dung đề tài nghiên cứu

9.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Xây dựng các phiếu điều tra

gồm các câu hỏi về vấn đề quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học Đối tượng khảo sát là CBQL, GV bộ môn Hóa học để thu thập thông tin phục vụ vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp phỏng vấn: Nhằm thu thập thêm thông tin về những kết

quả quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học mà nhà trường đã và đang tiến hành, đối tượng phỏng vấn tập trung CBQL, GV bộ môn Hóa học

- Phương pháp quan sát sư phạm: Thu thập thông tin qua việc quan sát

quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học, hoạt động dạy của GV, hoạt động học của HS

9.3 Phương pháp đánh giá qua chất lượng đầu ra

Dựa trên các số liệu thống kê kết quả đánh giá tay nghề GV, kết quả thi đua của GV, kết quả học tập của HS, kết quả đào tạo HSG, kết quả phụ đạo

HS yếu kém, kết quả tham gia các hoạt động thi đua của tổ bộ môn Hóa học

5

qua từng năm học nhằm đưa ra những nhận định, phân tích, đánh giá thực trạng và giải pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học ở

trường trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học ở trường

trung học phổ thông Bà Điểm, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học

6

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

TỔ BỘ MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan về nghiên cứu vấn đề

Quản lý giáo dục ở Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, với sự đóng góp của nhiều tác giả nghiên cứu về quản lý giáo dục như: Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Trọng Hậu Trong số các đề tài nghiên cứu về quản lý giáo dục thì có một số đề tài nghiên cứu về hoạt động của đội nhóm trong nhà trường Điều đó đặt nền móng cho việc nghiên cứu hoạt động TCM

Những năm gần đây nhiều học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục chọn các đề tài liên quan đến quản lý họat động tổ chuyên môn làm

đề tài nghiên cứu khoa học như:

-Luận văn Biện pháp chỉ đạo hoạt động TCM ở các trường THPT Huyện Thạch Thất - Hà Nội của Nguyễn Thu Thủy

-Luận văn Quản lý hoạt động TCM của HT trường THPT dân tộc nội trú, Tỉnh Hà Giang của Triệu Thị Chính

-Luận văn Biện pháp chỉ đạo của Hiệu trưởng đối với tổ trưởng chuyên môn tại trường THPT Lý Thường Kiệt, Long Biên, Hà Nội của Giang Thị Thu Hà

Các luận văn trên đã khảo sát, nghiên cứu hoạt động TCM, thực trạng quản lý hoạt động TCM, việc chỉ đạo của HT đối với hoạt động TCM và những tác động, ảnh hưởng đến hoạt động TCM ở các địa phương một cách

cụ thể Đồng thời, các luận văn cũng đã đề ra các biện pháp quản lý để đưa hoạt động TCM hoạt động có chất lượng, hiệu quả

Tuy có nhiều đề tài nghiên cứu về quản lý hoạt động TCM nhưng lại có rất ít đề tài nghiên cứu quản lý hoạt động ở một TCM cụ thể, vì thế công tác quản lý hoạt động TCM còn chung chung cho tất cả TCM, chưa phát huy thế mạnh và đặc thù riêng của từng TCM Đặc biệt ở trường THPT Bà Điểm thì

7

công tác quản lý hoạt động TCM Hóa học cũng có nhiều hạn chế dẫn đến chất lượng và hiệu quả hoạt động TCM chưa cao Bên cạnh đó chưa có công trình khoa học nào đề cập và nghiên cứu một cách cụ thể đến quản lý hoạt động TCM Hóa học ở trường THPT Bà Điểm

Từ nhận định trên, tác giả nhận thấy công tác quản lý của TTCM đối với hoạt động của TCM Hóa học ở trường THPT Bà Điểm, Huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh rất cần thiết, cần được nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong giai đoạn hiện nay

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

1.2.1.1 Quản lý

Khoa học quản lý xuất hiện cùng với sự phát triển của xã hội loài người Lao động xã hội càng phát triển thì khoa học quản lý cũng ngày càng phát triển theo nội tại của mọi quá trình lao động Nói cách khác nội dung, tính chất, đặc thù của mỗi đặc thù lao động tạo nên hệ quy chiếu của họat động quản lý riêng cho chính nó Quản lý là một khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn khoa học tự nhiên, xã hội - nhân văn khác như: Toán học, thống kê, kinh tế, tâm lý học, giáo dục học, đạo đức học, xã hội học, … là một nghệ thuật đòi hỏi sự khôn khéo và tinh tế cao độ để đạt được mục đích Chính vì vậy có thể nhìn nhận khái niệm quản lý theo nhiều cách khác nhau

- “Bản chất của hoạt động quản lý bao gồm hai quá trình tích hợp vào nhau: quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái “ổn định”; quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ, đưa hệ vào thế

“phát triển”…Trong “quản” phải có “lý”, trong “lý” phải có “quản” để động thái của hệ ở thế cân bằng động: hệ vận động phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong mối tương tác giữa các nhân tố bên trong (nội lực) với các nhân tố bên ngoài (ngoại lực)” [2, tr.4]

- “Quản lý là các tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản

lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức

8

nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [9, tr.9]

- Hiện nay, hoạt động quản lý được định nghĩa rõ hơn: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo), kiểm tra”.[9, tr.9]

Tóm lại, quản lý là quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản

lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung

1.2.1.2 Các chức năng quản lý

Bàn về hoạt động quản lý và người quản lý, chúng ta cần tìm hiểu người quản lý phải làm gì để tổ chức các hoạt động đạt hiệu quả và đạt được mục đích của mình Hoạt động quản lý gồm có bốn chức năng:

- Chức năng kế hoạch hóa: là chức năng đầu tiên quan trọng nhất của quá trình quản lý Kế hoạch hóa nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt mục tiêu, mục đích đó

- Chức năng tổ chức: tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc quan

hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức

- Chức năng chỉ đạo: là huy động lực lượng để thực hiện kế hoạch, biến những mục tiêu trong dự kiến thành kết quả thực hiện Giám sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của quá trình đúng tiến độ, đúng kế hoạch Khi cần thiết phải điều chỉnh, sửa đổi nhưng không làm thay đổi mục tiêu chiến lược đề ra

- Chức năng kiểm tra: kiểm tra là chức năng xuyên suốt trong quá trình quản lý và là chức năng của mọi cấp quản lý Nhiệm vụ của kiểm tra, đánh giá xem mục tiêu dự kiến ban đầu và toàn bộ kế hoạch đã đạt đến mức độ nào, kịp thời phát hiện những sai sót trong quá trình thực hiện, tìm nguyên nhân thành công, thất bại để giúp cho chủ thể quản lý rút ra bài học kinh nghiệm

Tổng hợp các chức năng quản lý tạo nên nội dung của quá trình quản

lý Trong một chu trình quản lý các chức năng thực hiện kế tiếp nhau, độc lập

9

nhau nhưng có một số chức năng diễn ra đồng thời hoặc kết hợp với việc thực hiện các chức năng khác Ngoài 4 chức năng nêu trên trong chu trình quản lý, chủ thể quản lý phải sử dụng thông tin như là một công cụ để thực hiện các chức năng trên Chu trình quản lý được thể hiện qua sơ đồ:

Sơ đồ 1 1 Sơ đồ các chức năng quản lý

1.2.2 Quản lý giáo dục

Giáo dục là một dạng hoạt động đặc biệt có nguồn gốc từ xã hội Bản chất của hoạt động giáo dục là quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xã hội của các thế hệ loài người, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hóa của dân tộc, nhân loại được kế thừa, bổ sung, hoàn thiện và trên cơ sở đó không ngừng phát triển Tính đặc thù của quá trình giáo dục là sản phẩm của quá trình hình thành nhân cách con người phù hợp với yêu cầu của xã hội Đây là một vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người Đặc biệt trong thời đại ngày nay giáo dục đã trở thành nhân tố quyết định thúc đẩy sự phát triển xã hội vì chỉ có giáo dục mới đào tạo nguồn lực đáp ứng yêu cầu phát triển của

Chỉ đạo Thông tin quản lý

10

- “Quản lý giáo dục một cách khái quát là sự tác động có tổ chức và hướng đích của chủ thể quản lý giáo dục tới đối tượng quản lý giáo dục theo cách sử dụng các nguồn lực càng có hiệu quả càng tốt nhằm đạt mục tiêu đề ra” [21, tr.17]

- ‘‘Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra” [21, tr.15]

- “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có chủ đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [21, tr.16]

Trong thực tế, Quản lý giáo dục là một quá trình tác động có kế hoạch,

có tổ chức của các cơ quan Quản lý giáo dục các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học - giáo dục nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo dục Nhà nước đề ra Vì vậy, “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều hành, phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội” [21, tr.16]

Quản lý giáo dục là một khoa học Đó là khoa học tổ chức, điều khiển các tổ chức và các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Quản lý khoa học có đối tượng, có nhiệm vụ, có phương pháp nghiên cứu riêng Quản lý giáo dục phải tuân theo quy luật khách quan

Quản lý giáo dục là một nghệ thuật Đó là nghệ thuật nắm giữ thông tin, nghệ thuật tổ chức, điều khiển các mối quan hệ trong tổ chức Nghệ thuật

tổ chức giáo dục con người, giáo dục khéo kết hợp với chính sách, kỷ luật Quản lý không phải chỉ bằng mệnh lệnh hành chính mà phải bằng cả các phương pháp tâm lý, thuyết phục, động viên, chăm lo con người

11

Quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy của GV thông qua TCM và hoạt động học của HS nhằm đạt hiệu quả cao trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và hình thành nhân cách cho HS

1.2.3 Quản lý nhà trường

Nhà trường là một thiết chế xã hội thực hiện chức năng GD-ĐT của Nhà nước và cộng đồng xã hội chuẩn bị cho thế hệ trẻ có nhân cách vững vàng bước vào cuộc sống Nhà trường là một cấu trúc cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân, đây là cơ quan giáo dục chuyên biệt, nơi chủ yếu thực hiện chức năng nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho sự duy trì và phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia

Trong hệ thống giáo dục, nhà trường chiếm giữ một phần quan trọng, là nơi tổ chức và thực hiện các hoạt động giáo dục Nhà trường là tế bào chủ chốt của hệ thống giáo dục từ trung ương đến cơ sở Vì vậy, quản lý giáo dục luôn đi kèm với quản lý nhà trường Các nội dung quản lý giáo dục luôn gắn liền với quản lý nhà trường Quản lý nhà trường có thể coi như là sự cụ thể hóa công tác quản lý giáo dục

Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhà trường đến khách thể quản lý nhà trường (giáo viên, nhân viên, học sinh…) nhằm làm cho các hoạt động giáo dục và dạy học của nhà trường đạt tới mục tiêu giáo dục, ngày càng phát triển bền vững Mục đích của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có, tiến lên một trạng thái phát triển mới Công tác quản lý nhà trường bao gồm các nội dung sau:

- Xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên, công nhân viên và tập thể HS thực hiện tốt các nhiệm vụ trong chương trình công tác của nhà trường Động viên, giáo dục tập thể sư phạm trở thành một tập thể đoàn kết nhất trí, gương mẫu và hợp tác tương trợ nhau làm việc Giáo dục HS phấn đấu học tập và tu dưỡng trở thành những công dân ưu tú Quản lý con người là việc làm phức tạp nó bao gồm các nội dung về nhân sự, tư tưởng, tinh thần, chuyên môn,

12

đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng và đề bạt Quản lý con người là khoa học nghệ thuật Chính đội ngũ giáo viên có chất lượng và phương pháp quản lý giáo dục tốt sẽ làm nên mọi thành công của giáo dục

- Chỉ đạo tốt các hoạt động chuyên môn theo chương trình giáo dục của

Bộ GD-ĐT, của nhà trường, làm sao để chương trình được thực hiện nghiêm túc và phương pháp giáo dục luôn được cải tiến, chất lượng dạy - học ngày một nâng cao Trong quản lý giáo dục, điều quan trọng nhất là quản lý chuyên môn bao gồm: quản lý chương trình, quản lý thời gian, quản lý chất lượng đào tạo Biện pháp quản lý là theo dõi sát sao mọi công việc, kiểm tra kịp thời, thanh tra để uốn nắn Tổ chức tốt việc tự giám sát, tự kiểm tra của các bộ phận, các TCM là biện pháp quản lý tốt và có hiệu quả nhất

- Quản lý nhà trường cũng có nghĩa là chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của giáo viên, công nhân viên Chỉ khi nào cuộc sống vật chất của GV được đảm bảo, tinh thần phấn khởi vươn lên, lúc đó mới có thể nói là quản lý tốt Cần tạo thành một phong trào thi đua phấn đấu liên tục trong nhà trường, thầy dạy tốt - trò học tốt, cả trường hướng tới một chất lượng giáo dục tốt

- Quản lý CSVC và TBDH nhằm phục vụ tốt cho việc giảng dạy, học tập và giáo dục HS Quản lý tốt CSVC nhà trường không đơn thuần chỉ là bảo quản tốt, mà phải phát huy tốt chức năng của chúng cho hoạt động dạy - học

và giáo dục, đồng thời bổ sung thêm những thiết bị mới có giá trị

- Quản lý tốt nguồn tài chính hiện có của nhà trường theo đúng nguyên tắc quản lý tài chính của Nhà nước Đồng thời biết động viên, thu hút các nguồn tài chính khác nhằm xây dựng CSVC, mua sắm TBDH phục vụ hoạt động giáo dục và dạy - học

1.2.4 Tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông

1.2.4.1 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn

Quản lý hoạt động TCM là những tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý (hiệu trưởng) đến đối tượng quản lý (tổ chuyên môn) nhằm đảm bảo cho hoạt động của TCM đi vào nề nếp đạt hiệu quả và phù hợp

13

với điều kiện thực tế của trường, trong đó sử dụng và khai thác có hiệu quả

các tiềm năng, các cơ hội để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

Quản lý hoạt động TCM chủ yếu là tác động đến TTCM và tập thể giáo viên trong TCM để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình

giáo dục HS theo mục tiêu đào tạo

1.2.4.3 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn

Theo qui định tại khoản 2, điều 16 Điều lệ trường trung học, TCM có các nhiệm vụ chính sau đây:

- Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ

- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với GV

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho GV

- Tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành

- Hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường

- Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi HT yêu cầu

Trong hoạt động giáo dục của nhà trường, TCM giúp HT điều hành các hoạt động chuyên môn liên quan đến hoạt động dạy - học; trực tiếp quản lý GV trong tổ TCM là đầu mối để HT quản lý nhiều mặt, nhưng chủ

14

yếu vẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy - học và giáo dục trong nhà trường

1.2.4.4 Tổ trưởng chuyên môn

Mỗi TCM có 1 tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của

HT, do HT bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của TCM và giao nhiệm vụ vào đầu năm học Nhiệm kỳ của TTCM là 1 năm, hết một năm học có thể bổ nhiệm lại hoặc bổ nhiệm mới tùy theo điều kiện và yêu cầu công tác của nhà trường

TTCM là người đứng đầu TCM, là người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng lực chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh TTCM là người có khả năng tập hợp GV trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong

tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp và ứng xử

1.2.4.5 Chức năng của tổ trưởng chuyên môn

TTCM có chức năng quản lý như người đứng đầu một đơn vị Giúp HT điều hành các hoạt động chuyên môn liên quan đến dạy - học

TTCM là người có khả năng xây dựng kế hoạch, điều hành tổ chức các hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình của Bộ GD-

ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường

TTCM còn có chức năng KTĐG toàn bộ hoạt động chuyên môn của

GV trong tổ, đánh giá, xếp loại, đề xuất khen thưởng, kỷ luật GV thuộc tổ mình quản lý

1.2.4.6 Nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn

Nghiên cứu kiến thức chuyên môn, các phương pháp giảng dạy mới qua tài liệu, sách báo, trên các phương tiện thông tin đại chúng, qua các lớp bồi dưỡng chuyên môn, qua mạng internet

TTCM có khả năng tập hợp GV trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

TTCM đi đầu trong việc áp dụng PPDH mới, đồng thời phải gần gũi để động viên, nhắc nhở, giúp đỡ, trao đổi với tổ viên áp dụng PPDH mới một cách có hiệu quả nhất

15

TTCM thường xuyên tổ chức chuyên đề cụ thể từng chương trong chương trình sách giáo khoa, để GV thảo luận tìm ra con đường truyền thụ kiến thức mới và chỉ cho HS có cách tái hiện kiến thức cũ nhanh và chính xác

TTCM giao nhiệm vụ cho các thành viên về việc viết sáng kiến kinh nghiệm theo từng chủ đề có áp dụng PPDH mới đồng thời có thảo luận góp ý rút kinh nghiệm học hỏi lẫn nhau

1.3 Hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

1.3.1 Mục tiêu hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

Xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động giáo dục và dạy học, quản

lý kế hoạch và hoạt động của tổ viên, quản lý các thành viên trong việc thực hiện tốt qui chế chuyên môn

Thực hiện tốt các chức năng quản lý để đảm bảo sự ổn định trong các hoạt động của TCM theo chương trình kế hoạch nhằm đạt được mục tiêu

Trao đổi kinh nghiệm giữa các thành viên trong TCM nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm; tạo sự đoàn kết thống nhất, động viên kịp thời các thành viên trong TCM Hóa học hoàn thành tốt nhiệm vụ

Tạo sự thay đổi cần thiết trong tổ để thích ứng và phát triển Xây dựng TCM Hóa học vững nghiệp vụ, trình độ chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn

Quản lý chất lượng học tập bộ môn Hóa của HS; nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, từng bước nâng tỉ lệ HS khá, giỏi, giảm tỉ lệ HS yếu kém

1.3.2 Nội dung hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ GD-ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường;

Hướng dẫn GV trong tổ thiết lập hồ sơ chuyên môn cá nhân gồm: giáo

án, sổ điểm cá nhân, sổ hội họp, sổ theo dõi HS yếu kém, sổ báo giảng

16

Tổ chức và tham gia học tập bồi dưỡng chính trị, bồi dưỡng thường xuyên, chuyên môn, nghiệp vụ cho GV trong TCM Hóa học, tham gia hội giảng, thao giảng và đăng ký dạy tốt theo đúng qui chế chuyên môn

Tích cực đổi mới PPDH, tổ chức các lớp học chuyên đề, tích hợp liên môn nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề của HS tham gia học tập môn Hóa

Lập kế hoạch dự giờ thăm lớp để học tập kinh nghiệm giảng dạy, kỹ năng đứng lớp và trao đổi chuyên môn

Tổ chức các tiết học thực hành thí nghiệm theo đúng kế hoạch giảng dạy năm học, rèn kỹ năng thực hành thí nghiệm và phát triển tư duy cho HS

Lập kế hoạch mua sắm dụng cụ, hóa chất phục vụ cho thí nghiệm chứng minh trên lớp và các tiết thực hành ở phòng bộ môn

Tổ chức lớp bồi dưỡng HSG thi cấp thành phố, Olympic miền Nam, phụ đạo HS yếu kém

Tổ chuyên môn sinh hoạt 2 tuần/1 lần, có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi HT yêu cầu

Đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo qui định của chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với GV

1.3.3 Đánh giá về chất lượng hoạt động của tổ bộ môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

Đánh giá hoạt động dạy - học: thực hiện chuyên môn đúng theo chương trình chuẩn của Bộ GD-ĐT, theo kế hoạch của tổ, theo kế hoạch của GV và đánh giá theo các mức độ đánh giá: tốt, khá; đạt yêu cầu, chưa đạt yêu cầu

Đánh giá hoạt động bồi dưỡng GV: cần xác định mục đích yêu cầu, đối tượng tham gia bồi dưỡng; kế hoạch, nội dung, hình thức bồi dưỡng (thường xuyên, dự giờ thăm lớp, thao giảng, hội giảng, thi giáo viên giỏi, tổ chức các chuyên đề ); Tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm công tác bồi dưỡng GV

17

Đánh giá chất lượng đào tạo: tỉ lệ HS khá, giỏi của bộ môn, số lượng

HS đạt thành tích HSG cấp thành phố, tỉ lệ đậu tốt nghiệp THPT, tỉ lệ đậu đại học - cao đẳng so với chỉ tiêu đăng ký đầu năm học của TCM Hóa học

Kiểm tra đánh giá hồ sơ chuyên môn, giáo án, kế hoạch thực hiện chuyên đề, hoạt động phòng thí nghiệm, hoạt động dạy tốt, thao giảng và hoạt động tham quan học tập ngoại khóa do TCM Hóa học tổ chức

Đánh giá chất lượng hoạt động của TCM Hóa học ở các mặt sau:

- Có kế hoạch công tác và hoàn thành các nhiệm vụ theo qui định trong điều lệ trường trung học:

+ Kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, học kỳ và cả năm học về thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác;

+ Kế hoạch dạy chuyên đề, tự chọn, dạy ôn thi tốt nghiệp THPT, dạy bồi dưỡng HSG phụ đạo HS yếu kém;

+ Kế hoạch sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình

-Tổ chuyên môn sinh hoạt ít nhất 2 tuần một lần về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác:

+ Biên bản sinh hoạt chuyên môn của TCM;

+ Sổ nhật ký hoặc biên bản đánh giá chất lượng về hiệu quả hoạt động của các thành viên trong tổ;

+ Biên bản đánh giá, xếp loại giáo viên;

+ Hằng tháng rà soát, đánh giá để cải tiến các biện pháp thực hiện nhiệm

vụ được giao;

+ Biên bản rà soát đánh giá để cải tiến các biện pháp thực hiện nhiệm

vụ được giao của TCM;

+ Biên bản chỉnh sửa, bổ sung các nội dung mới, các biện pháp mới và

kế hoạch của TCM

1.4 Nội dung quản lý hoạt động tổ bộ môn Hóa học

1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ bộ môn Hóa học

18

Lập kế hoạch là quá trình xác định mục tiêu hoạt động của TCM và qui định những biện pháp tốt nhất để thực hiện mục tiêu Nó có vai trò định hướng cho toàn bộ hoạt động, là cơ sở để huy động tối đa các nguồn lực cho việc thực hiện các mục tiêu và là căn cứ cho việc KTĐG quá trình thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của nhà trường, của TCM cũng như của cá nhân

Các loại kế hoạch của tổ trưởng chuyên môn Hóa học:

Năm

Kế hoạch hoạt động tổ bộ môn; kế hoạch giảng dạy; kế hoạch bồi dưỡng HSG phụ đạo HS yếu kém; kế hoạch thao giảng; kế hoạch dạy học theo chuyên đề; kế hoạch kiểm tra chất lượng HS; kế hoạch ôn thi tốt nghiệp THPT; kế hoạch mua sắm dụng

cụ và hóa chất; kế hoạch thanh kiểm tra GV; kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn; kế hoạch tham quan học tập ngoại khóa cho HS

Học kỳ

Kế hoạch giảng dạy; kế hoạch bồi dưỡng HSG phụ đạo HS yếu kém; kế hoạch thao giảng; kế hoạch dạy học theo chuyên đề;

kế hoạch kiểm tra học kỳ; kế hoạch thanh kiểm tra GV

Tháng Chương trình công tác tháng; thống nhất trọng tâm bài giảng Tuần Lịch sinh hoạt tổ bộ môn

Các loại kế hoạch của giáo viên bộ môn Hóa:

Năm

Kế hoạch công tác; kế hoạch giảng dạy; kế hoạch chủ nhiệm;

kế hoạch tự bồi dưỡng thường xuyên; kế hoạch thao giảng; kế hoạch bồi dưỡng HSG phụ đạo HS yếu kém; kế hoạch làm đồ dùng dạy học và viết sáng kiến kinh nghiệm

Học kỳ

Kế hoạch giảng dạy; kế hoạch chủ nhiệm; kế hoach công tác;

kế hoạch kiểm tra đánh giá chất lượng học tập của HS; kế hoạch thao giảng; kế hoạch bồi dưỡng HSG phụ đạo HS yếu kém

Tháng Kế hoạch tự bồi dưỡng thường xuyên và viết sáng kiến kinh

nghiệm; kế hoạch giảng dạy

Tuần Kế hoạch giảng dạy (Sổ báo giảng)

Kế hoạch của TCM phải thật cụ thể, nêu rõ nội dung công việc, mục

19

đích yêu cầu, thời gian, phân công công việc, lề lối làm việc

Để TCM lập được kế hoạch đáp ứng với mục tiêu, sát với tình hình thực tế và có tính khả thi thì tổ trưởng cần:

- Xác định mục tiêu, chương trình công tác của tổ dựa trên mục tiêu chung của nhà trường

- Thu thập các thông tin, tổ chức đánh giá thông tin, dự báo sự phát triển từ đó xác định các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể, các phương pháp, biện pháp thực hiện trong kế hoạch

- Xây dựng một bản kế hoạch chung về hoạt động chuyên môn trong năm học dựa vào kế hoạch hoạt động chung của nhà trường, nội dung hoạt động của tổ bộ môn Hóa học phải nêu được kế hoạch hoạt động cụ thể của tổ

- Trong một năm học có bao nhiêu buổi sinh hoạt và mỗi buổi sinh hoạt giải quyết một chuyên đề, mỗi chuyên đề cần tổ chức số tiết hợp lý

- Xây dựng kế hoạch khảo sát chất lượng, kiểm tra học kỳ, hoàn thành

hồ sơ sổ sách, kiểm tra hồ sơ GV, báo cáo cho HT

- Nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý, chuyên môn, tay nghề, kỹ năng đứng lớp của GV trong TCM Hóa học để có sự phân công nhiệm vụ hợp lý

- Xây dựng kế họach hoạt động phòng thí nghiệm, thiết kế qui trình mượn và trả dụng cụ hóa chất, có kế họach kiểm tra mua sắm mới TBDH

1.4.2 Quản lý hoạt động giảng dạy của tổ bộ môn Hóa học

- Khảo sát, đánh giá thực trạng chất lượng học tập của học sinh

Ngay từ đầu năm học, TTCM thực hiện theo kế hoạch của Ban chuyên môn hướng dẫn và chỉ đạo các thành viên trong TCM Hóa học, tổ chức kiểm tra chất lượng đầu năm để đánh giá phân loại HS, giao cho GV có trách nhiệm thống kê chất lượng HS theo qui định của qui chế đánh giá xếp loại HS trung học phổ thông do Bộ GD-ĐT ban hành

- Lập kế hoach nâng cao chất lượng học tập của học sinh

Căn cứ vào kết quả đã khảo sát về tình hình thực tế của nhà trường, thực hiện chỉ đạo của HT, TTCM xây dựng kế hoạch giảng dạy chung của tổ

+ Giáo viên lập danh sách theo dõi HS yếu kém và có kế hoạch giúp đỡ

cụ thể, bên cạnh đó GV lập danh sách bồi dưỡng HSG môn Hóa học tham dự các kỳ thi cấp thành phố

+ Xây dựng kế hoạch giảng dạy theo chuyên đề khắc sâu và nâng cao kiến thức bộ môn Hóa học cho HS

+ Tổ trưởng chỉ đạo GV biên soạn đề cương chung cho tổ, theo mức độ

từ dễ đến khó để rèn luyện kỹ năng làm bài tập, phát triển tư duy giải quyết vấn đề và tạo sự hứng thú cho HS khi tìm tòi khám phá kiến thức môn học

- Thực hiện kế hoạch nâng cao chất lượng học tập của học sinh

Căn cứ vào kế hoạch đề ra, TTCM tổ chức triển khai quản lý hoạt động học tập để nâng cao chất lượng học tập của HS cả về thời gian và chất lượng học tập, tinh thần, thái độ và phương pháp học tập dưới sự quản lý của GV

Vai trò của TTCM là đảm bảo đồng bộ thực hiện chương trình giảng dạy theo đúng quy định, tổ chức các buổi họp tổ có chất lượng, nội dung sinh hoạt phong phú, đề ra những biện pháp phù hợp để nâng cao chất lượng giảng dạy và đánh giá chất lượng học tập của HS chính xác và khách quan

TTCM kiểm tra việc soạn giảng của GV theo tuần, ngoài những đợt thao giảng chuyên môn tổ trưởng cần phải tổ chức kiểm tra dự giờ thăm lớp

GV để phát hiện những vấn đề cần điều chỉnh chung trong toàn tổ Phân tích kết quả đào tạo của từng GV, qua đó đề nghị GV tích cực đề ra các biện pháp

cụ thể để cải thiện kết quả học tập của HS theo từng lớp

Thực hiện tốt các tiết thực hành thí nghiệm tại phòng bộ môn và thí nghiệm chứng minh trên lớp để khơi dậy cho HS niềm đam mê khám phá kiến thức khoa học

21

Bố trí dạy thay ở những lớp GV thiếu, vắng, dạy bù những tiết nghỉ, HS nghỉ học phải tổ chức phụ đạo để theo kịp chương trình

- Thực hiện kế hoạch phân công giảng dạy

Tình hình đội ngũ GV hiện nay, ở bất cứ tổ bộ môn nào trong nhà trường vừa thừa lại vừa thiếu, chất lượng về chuyên môn nghiệp vụ không đồng đều, cho nên việc phân công giảng dạy GV sao cho phù hợp với yêu cầu ngày càng cao của xã hội, vừa phù hợp với trình độ năng lực vừa phù hợp với nguyện vọng cá nhân không phải là điều dễ dàng Công việc này đòi hỏi TTCM phải hiểu rõ, hiểu đúng, đánh giá chính xác từng con người để tư vấn với HT phân công giảng dạy hợp lý, hợp tình Mọi sự phân công của GV nên thận trọng, khéo léo sao cho công bằng, khách quan, vô tư, đạt hiệu quả giáo dục cao Phân công giảng dạy còn phải xuất phát từ quyền lợi học tập của HS Việc phân công giảng dạy cần chú ý tới khối lượng công việc của GV sao cho hợp lý, nhất là đối với GV làm công tác kiêm nhiệm Phân công giảng dạy cho GV,TTCM cần lưu ý các bước sau:

+ Nghiên cứu kỹ từng đối tượng để nắm bắt được khả năng, nguyện vọng, sở trường của họ

+ Phối hợp chặt chẽ với phó Hiệu trưởng chuyên môn, TTCM đề xuất

dự kiến phân công

+ Đưa kế hoạch phân công dạy lớp ra tổ bàn bạc, trao đổi

+ Quyết định phân công giảng dạy cho từng GV, chỉ thay đổi trong những trường hợp thật sự cần thiết

- Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên

Việc thực hiện chương trình dạy học đòi hỏi GV phải theo đúng qui định của ngành GV không được tuỳ tiện cắt xén, thêm bớt chương trình, đây cũng là yếu tố quyết định hoàn thành đúng tiến độ kế hoạch năm học

Quản lý về hồ sơ chuyên môn, yêu cầu GV nghiêm túc thực hiện đủ, đúng các lọai hồ sơ chuyên môn của GV như: kế họach cá nhân, kế họach giảng dạy, kế hoạch KTĐG xếp lọai HS, kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên,

HS ghi vào vở Cần quan tâm hơn nữa trong việc hướng dẫn cho HS chuẩn bị bài ở nhà

Thực hiện đủ tiết thực hành, thí nghiệm, tiết kiểm tra Khi trả bài kiểm tra của HS, GV phải có nhận xét cụ thể và yêu cầu HS lưu lại bài kiểm tra Đối với các tiết thực hành, HS phải có bài thu họach được lưu lại tại phòng thực hành, thí nghiệm

Về hình thức kiểm tra: Kiểm tra tập trung, thực hiện các dạng đề chẵn

lẽ, trắc nghiệm và tư luận

Tổ chức dự giờ thao giảng, ít nhất mỗi GV trong năm phải đăng ký một tiết thao giảng cho tổ dự Ngoài ra còn phải xây dựng kế họach dự giờ đồng nghiệp trong từng tháng

1.4.3 Quản lý sinh hoạt tổ bộ môn Hóa học

Sinh hoạt TCM là một hoạt động chuyên môn không thể thiếu trong hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng dạy - học Thông qua sinh hoạt TCM sẽ xuất hiện nhiều ý tưởng

và sáng kiến kinh nghiệm từ GV Do vậy, TTCM cần tạo điều kiện để GV nói lên ý tưởng, kinh nghiệm của mình Nội dung sinh hoạt tổ cần đa dạng, phong phú, có thay đổi và phải chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chức

Thông qua sinh hoạt chuyên môn GV thảo luận, đánh giá, thống nhất định hướng nội dung, phương pháp giảng dạy các bài giảng, học hỏi rút kinh nghiệm tiết dự giờ thao giảng đồng nghiệp để nâng cao trình độ chuyên môn

và tay nghề

Việc sinh hoạt TCM thực hiện theo định kỳ quy định trong Điều lệ trường THPT (2 tuần/lần) Thời gian do HT quy định và tùy thuộc yêu cầu về

23

tính chất, nội dung công việc

Nội dung sinh hoạt TCM triển khai nội dung sinh họat của Ban chuyên môn và các họat động chuyên môn của tổ, tránh việc sinh hoạt tổ chỉ để giải quyết sự vụ, sự việc hoặc sinh họat TCM mang tính hành chính

Nắm bắt thông tin, tình hình của tổ trong buổi sinh hoạt chuyên môn, TTCM góp ý kịp thời và khắc phục những khuyết điểm tồn tại của từng thành viên trong tổ bộ môn, từng bước nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn

1.4.4 Quản lý hoạt động bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của giáo viên môn Hóa học

Hiệu trưởng và TTCM đánh giá, phân loại năng lực của GV để có kế hoạch bồi dưỡng phù hợp vời từng đối tượng Phân loại GV một cách khách quan, TTCM phải thu thập và phân tích thông tin từ nhiều kênh như: dự giờ thăm lớp, dùng phiếu thăm dò HS, thông tin TCM, lấy ý kiến từ phía cha mẹ học sinh Đây là việc làm rất cần thiết đối với TTCM cũng như HT nhà trường trong công tác quản lý Việc đánh giá xếp loại GV thuận lợi trong việc phân công giảng dạy, tổ chức bồi dưỡng GV đúng năng lực làm cho công tác giảng dạy của họ đáp ứng được yêu cầu của người học, từ đó nâng cao chất lượng dạy - học trong nhà trường Tổ trưởng có trách nhiệm tư vấn cho HT về việc đề nghị GV tham gia đào tạo trên chuẩn và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ

Thực hiện chỉ đạo của HT, TTCM bàn bạc lên kế hoạch cụ thể về vấn

đề tự học, tự bồi dưỡng của tổ mình qua việc phân công cụ thể cho từng GV Nghiên cứu những vấn đề cần thiết để thảo luận trước tổ trong buổi họp chuyên môn như: những nội dung dạy học khó, PPDH mới, những chuyên đề

về đổi mới PPDH Từ đó, GV được phân công chịu trách nhiệm báo cáo chuyên đề trong các buổi họp để cả tổ cùng bàn bạc thảo luận đi đến thống nhất chung Tổ trưởng có kế hoạch phân công GV tư vấn giúp đỡ lẫn nhau trong chuyên môn: GV có năng lực giúp đỡ GV yếu đặc biệt là tư vấn giúp đỡ

GV trẻ mới ra trường đang trong thời gian tập sự Trong bản kế hoạch của

24

mình, mỗi cá nhân đều phải đăng ký vấn đề tự hoc, tự bồi dưỡng Tất cả GV trong tổ đều phải thiết lập hồ sơ tự học, tự bồi dưỡng, đây là một loại hồ sơ bắt buộc đối với GV Mỗi GV tham gia đăng ký đề tài sáng kiến kinh nghiệm đầu năm học

Để tạo điều kiện tốt cho GV trong công tác tự học, tự bồi dưỡng thì TTCM có kế hoạch thường xuyên, tổ chức các chuyên đề như: chuyên đề đổi mới PPDH, chuyên đề bồi dưỡng HSG và phụ đạo HS yếu kém, chuyên đề trao đổi kinh nghiệm luyện thi đại học, hội thi thao giảng GV giỏi cấp trường để chọn GV thi GV giỏi cấp tỉnh, phong trào dự giờ thăm lớp, hội thi làm đồ dùng dạy học, các chuyên đề ngoại khóa Tất cả các hoạt động đó đều có tác dụng nâng cao năng lực dạy học của GV vì thế TTCM phải có kế hoạch cụ thể để tất

cả các GV tham gia, sau mỗi lần tổ chức các hội thi đều phải rút kinh nghiệm

Tổ trưởng phải là người đi đầu trong việc tự học, tự bồi dưỡng để GV noi theo Tổ trưởng thường xuyên kiểm tra trình độ, tay nghề của GV, kịp thời phát hiện những GV có năng lực sư phạm tốt để bồi dưỡng họ trở thành

GV nòng cốt trong tổ, đồng thời nhận biết được đầy đủ những mặt còn yếu của GV đề ra biện pháp khắc phục thích hợp

Hiệu trưởng, TTCM cần coi trọng vấn đề bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao nghiệp vụ là quyền lợi và nghĩa vụ đối với GV Việc quan tâm đúng mức của HT đến công tác bồi dưỡng GV sẽ là một trong những biện pháp có hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của tổ bộ môn

1.4.5 Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá tổ bộ môn Hóa học

Kiểm tra là chức năng cơ bản, có vai trò quan trọng trong quá trình quản lý; KTĐG hoạt động TCM là biện pháp quan trọng không thể thiếu trong quá trình quản lý; mục đích KTĐG giá hoạt động TCM Hóa học là:

- Kiểm tra hoạt động TCM Hóa học nhằm nắm bắt tinh thần thái độ thực hiện qui chế chuyên môn, thực hiện nhiệm vụ của GV và có tác dụng uốn nắn, giáo dục một số GV còn thiếu sót trong hoạt động chuyên môn

- Kiểm tra đánh giá hoạt động TCM Hóa học nhằm mục đích đưa hoạt

25

động chuyên môn vào nề nếp, góp phần nâng cao chất lượng dạy - học

- Kiểm tra đánh giá hoạt động TCM Hóa học còn giúp cho TTCM kịp thời điều chỉnh kế hoạch hoạt động chuyên môn của tổ cho đúng hướng, phù hợp với thực tiễn nhà trường

- Tránh tình trạng phát động phong trào nhưng không tổ chức đánh giá rút kinh nghiệm hoặc để một thời gian dài mới KTĐG quá trình hoạt động của TCM TTCM coi hoạt động KTĐG là công việc thường xuyên, đều đặn, phải kiểm tra ở mọi góc độ theo kế hoạch đã định trước; kiểm tra đột xuất; kiểm tra thông qua các hình thức nắm bắt thông tin trong tập thể GV và HS

Khâu KTĐG giá hoạt động chuyên môn là khâu phức tạp nhưng quan trọng, đòi hỏi TTCM phải sử dụng nhiều kênh, nhiều nguồn thông tin Đánh giá phải đúng, mang tính sư phạm phát huy được sức mạnh nội lực của TCM

Để hoạt hoạt động KTĐG đạt kết quả cao, tổ trưởng lưu ý các nội dung sau:

+ Xây dựng kế hoạch KTĐG khoa học phù hợp với diễn biến hoạt động của TCM Hóa học

+ TTCM phải nắm vững chương trình dạy học và tổ chức cho GV nghiên cứu kỹ mục tiêu, nội dung chương trình dạy học Xây dựng chương trình dạy học trong đó qui định rõ nội dung, phương pháp, hình thức dạy học, thời gian dạy học môn Hóa và thể hiện được mục tiêu của từng cấp học

+ Quản lý GV dạy đúng và dạy đủ chương trình dạy học là nắm toàn bộ hoạt động dạy của GV: soạn bài, lên lớp, ôn tập, kiểm tra, tổ chức các hình thức học tập ngoài lớp học Dùng thời khoá biểu để kiểm soát tiến độ thực hiện chương trình dạy học của GV sao cho đồng đều cân đối, tránh sự so le, thiếu giờ, thiếu bài, kịp thời xử lý các sự cố ảnh hưởng đến việc thực hiện chương trình dạy học Bên cạnh đó TTCM kiểm tra sổ sách như: sổ báo giảng, sổ đầu bài, lịch kiểm tra học tập, sổ dự giờ để nắm tình hình có liên quan đến việc thực hiện chương trình dạy học hàng ngày GV

1.4.6 Quản lý các loại hồ sơ của giáo viên

Đối với hoạt động quản lý, hồ sơ là một phương tiện phản ánh quá trình

26

quản lý có tính khách quan và cụ thể, giúp HT và TTCM nắm bắt các hoạt động của TCM và GV

Trong phạm vi quản lý hoạt động dạy của GV, hồ sơ cần có: kế hoạch

cá nhân, kế hoạch giảng dạy, giáo án, sổ ghi điểm và theo dõi HS, sổ báo giảng, sổ dự giờ, sáng kiến kinh nghiệm, sổ chủ nhiệm và sổ bồi dưỡng chuyên môn

Để quản lý tốt hồ sơ của GV, cần quy định nội dung và thống nhất các loại mẫu, cách ghi chép từng loại hồ sơ, có kế hoạch KTĐG giá chất lượng hồ

sơ theo kế hoạch của Ban chuyên môn Để quản lý tốt hồ sơ chuyên môn của

GV, TTCM thực hiện các biện pháp:

+ Hướng dẫn GV lập kế hoạch cá nhân, kế họach giảng dạy, soạn giáo

án, sổ báo giảng, sổ điểm …

+ Thống nhất cơ bản hồ sơ chuyên môn về nội dung lẫn hình thức + KTĐG hồ sơ định kỳ hàng tuần, tháng, học kỳ và năm học

1.4.7 Quản lý cơ sở vật chất và phương tiện dạy học môn Hóa học

Cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học là phương tiện lao động sư phạm của GV và HS Đây là hệ thống bao gồm: đất đai, phòng học, thiết bị chung, TBDH theo từng môn học và các thiết bị phục vụ các hoạt động giáo dục khác như giáo dục lao động, thể chất, thẩm mỹ

Cơ sở vật chất và TBDH là nội dung, phương tiện chuyển tải thông tin, giúp GV tổ chức và điều khiển hoạt động nhận thức của HS, giúp HS hứng thú học tập, rèn luyện tác phong và kỷ luật lao động, kỹ năng thực hành, hình thành phương pháp học tập chủ động tích cực

TTCM Hóa học giữ vai trò quyết định trong việc thực hiện sử dụng phòng thí nghiệm, hóa chất và dụng cụ; mức độ sử dụng tùy thuộc vào nội dung trong bài giảng Trong hoạt động phòng thí nghiệm tránh hình thức, đảm bảo tính thiết thực, tiết kiệm, hiệu quả

TTCM chỉ đạo GV được phân công phụ trách thí nghiệm, thường xuyên nắm tình hình số lượng, chất lượng về hóa chất, dụng cụ hiện có, thông

27

báo nhu cầu cần bổ sung trong thời gian tới; hàng năm tiến hành kiểm kê hóa chất, dụng cụ, xây dựng nội quy bảo quản, sử dụng hóa chất; khi làm hư hỏng, mất mát phải quy rõ trách nhiệm và xử lý đúng mức nhằm nêu cao tinh thần trách nhiệm bảo vệ tài sản chung của nhà trường

Tổ trưởng KTĐG việc sử dụng dụng cụ, hóa chất và thiết bị dạy học thông qua việc qui định cụ thể đối với GV phải có kế hoạch sử dụng cụ thể trong từng bài giảng và sổ mượn hóa chất và dụng cụ phòng thí nghiệm môn Hóa học

1.4.8 Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học

Hoạt động học tập của HS là một hoạt động tồn tại song song với hoạt động dạy của GV Trong quá trình giảng dạy GV phải làm cho HS có động cơ

và thái độ đúng đắn trong học tập, ham thích đến trường đến lớp, ham học môn học; HS tự giác tìm tòi phát hiện vấn đề, chủ động lĩnh hội kiến thức, biến quá trình giáo dục thành tự giáo dục; phải tổ chức hướng dẫn HS học tập

có phương pháp, nắm được các phương pháp học của bộ môn Kết quả kiểm tra, xếp loại phản ánh được khả năng học tập của HS; kết quả này phải giúp cho HS nhận ra mặt mạnh, mặt còn hạn chế để vươn lên, đồng thời giáo dục cho HS tính trung thực trong học tập và trong cuộc sống

Quản lý hoạt động học tập của HS được thực hiện đầy đủ, toàn diện mang tính giáo dục cao bao gồm những nội dung cơ bản:

- Quản lý việc giáo dục phương pháp học tập của học sinh

Phương pháp học tập phù hợp với đặc thù môn Hóa học mang tính thực tiễn góp phần nâng cao chất lượng học tập của HS Vì vậy, quản lý việc giáo dục phương pháp học tập của HS cần phải đạt được những yêu cầu cụ thể là:

+ HS hiểu được mục đích, yêu cầu của môn học

+ Hình thành kỹ năng phân tích, nhận xét hiện tượng Hóa học xảy ra trong tự nhiên, kỹ năng thực hành và báo cáo thí nghiệm

+ Hình thành kỹ năng giải bài toán Hóa học theo 2 hình thức: tự luận và trắc nghiệm

28

+ HS có phương pháp học tập ở trên lớp và phương pháp học tập ở nhà

- Quản lý nề nếp học tập của học sinh

Nề nếp học tập, kỷ luật học tập của HS là những quy định cụ thể về tinh thần thái độ, hành vi ứng xử nhằm làm cho hoạt động học tập được nhịp nhàng và có hiệu quả Nề nếp học tập sẽ quyết định nhiều đến kết quả học tập

Vì vậy, cần phải xây dựng và hình thành được những nề nếp học tập sau:

+ Tinh thần, thái độ học tập tốt, chuyên cần, chăm chỉ, có nề nếp học bài và làm bài đầy đủ

+ Nề nếp tham gia hoạt động ở trường cũng như ở nhà và ở những nơi hoạt động văn hóa

+ Nề nếp sử dụng, bảo quản đồ dùng học tập

+ Ý thức về khen thưởng và kỷ luật, chấp hành nề nếp nội quy kỷ luật của nhà trường

- Quản lý việc đánh giá kết quả học tập của học sinh

Đánh giá kết quả học tập của HS là yêu cầu cần thiết trong hoạt động giảng dạy và hoạt động của tổ bộ môn Điểm số của HS phải được cập nhật, các bài kiểm tra 15 phút, một tiết trở lên phải trả cho HS đúng thời hạn quy định Giáo viên chấm kỹ, có nhận xét, phát hiện những lỗi của HS thường hay mắc phải, chữa bài kiểm tra tại lớp để HS cùng rút kinh nghiệm Đánh giá kết quả học tập của HS tập trung vào vấn đề sau:

+ Tình hình thực hiện nề nếp học tập, tinh thần thái độ học tập, tính chuyên cần và ý thức chấp hành kỷ luật HS

+ Chất lượng học tập của HS đối với môn học, các yêu cầu, các kỹ năng đạt được của HS qua các kỳ kiểm tra

Hoạt động học tập của HS diễn ra trong không gian và thời gian tương đối rộng, bao gồm học tập ở trên lớp và ở nhà Vì vậy, GV cần phải phối hợp tốt với giáo viên chủ nhiệm, gia đình HS đưa hoạt động học tập của HS vào

nề nếp từ trong trường lớp cho đến gia đình Mối quan hệ phối hợp với gia đình HS trong việc quản lý hoạt động học tập của HS là rất cần thiết, phải

29

thống nhất được với gia đình các biện pháp giáo dục, thông tin qua lại kịp thời

về tình hình học tập và rèn luyện đạo đức của HS

Tóm lại, quản lý kết quả học tập của HS là yêu cầu không thể thiếu và rất quan trọng trong quá trình quản lý họat động dạy - học Nếu quản lý tốt sẽ tạo cho HS ý thức tự giác trong học tập; rèn luyện HS có thái độ, động cơ học tập đúng đắn góp phần quyết định hiệu quả chất lượng bộ môn nói riêng và thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường nói chung

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động của tổ bộ môn Hóa học

1.5.1 Các yếu tố ảnh hưởng trong nhà trường

1.5.1.1 Nhân sự trong tổ bộ môn Hóa

Nhân sự là vấn đề hết sức quan trọng của một TCM Phẩm chất đạo đức, lối sống, trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn, thái độ đối với nghề nghiệp, ứng xử trong mọi mối quan hệ, chí tiến thủ trong nghề và trong cuộc sống… là những phương diện tạo nên cái chất của mỗi GV Một khi TCM

có được một đội ngũ khá và đồng đều, thì mọi hoạt động sẽ tiến triển theo chiều hướng tích cực và có những thuận lợi nhất định Ngược lại, TCM có đội ngũ bất cập, có những trường hợp cá biệt , bê trễ trong công việc, thiếu tính gương mẫu, không thiết tha gắn bó với nghề, thì đó là những thách thức không nhỏ đối với hoạt động của TCM

1.5.1.2 Mối quan hệ giữa các đồng nghiệp trong tổ

Đồng thuận tăng cường mối quan hệ, trao đổi, là nền tảng của niềm tin giúp điều chỉnh hài hòa các thành viên trong TCM Đồng thuận là tiêu chí, mục tiêu, giá trị và là cách thức, giải pháp để tập hợp lực lượng nhằm tạo sự

ổn định của tổ Sự phát triển vững bền luôn gắn liền với tinh thần đồng chí và phát huy sức mạnh tập thể, cũng từ đó phòng ngừa xung đột trong TCM Xuất phát từ nguyên tắc lấy con người làm gốc, tôn trọng lẫn nhau, sống có nghĩa tình, đoàn kết hợp tác trên mọi phương diện, trong những tình huống khi gặp

vướng mắc cần huy động tối đa sự đóng góp ý kiến và trí tuệ của tập thể

30

1.5.1.3 Đời sống của giáo viên trong tổ

Đời sống vật chất, tinh thần của GV ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động chuyên môn Vì thế, trong hoạt động quản lý, TTCM phải động viên tinh thần

và đề xuất với Hiệu trưởng quan tâm đến đời sống của GV trong TCM để họ chuyên tâm vào hoạt động giảng dạy tránh ảnh hưởng tới kết quả dạy - học và

mục tiêu giáo dục của nhà trường

1.5.1.4 Giáo viên phụ trách phòng thí nghiệm

Trường chưa có cán bộ chuyên trách phụ trách phòng thí nghiệm nên

GV kiêm nhiệm vừa dạy vừa quản lý phòng thí nghiệm; họ mất nhiều thời gian chuẩn bị cho giờ học có thí nghiệm, chuẩn bị thí nghiệm cho họat động giảng dạy trên lớp của GV; bản thân họ không có chuyên môn nghiệp vụ

Giáo viên phụ trách phòng thí nghiệm Hóa học thường xuyên tiếp xúc với những chất độc hại gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe cũng như năng suất làm việc

1.5.1.5 Dụng cụ, hóa chất trong phòng thí nghiệm

Môn Hoá học là môn khoa học thực nghiệm, các kiến thức đem đến cho người học được rút ra từ các thí nghiệm thực tiễn, nhất là qua các tiết thực hành hoá học Thí nghiệm hóa học còn có tác dụng phát triển tư duy, giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng và củng cố niềm tin khoa học cho HS, giúp hình thành những đức tính tốt như: thận trọng, ngăn nắp, trật tự, gọn gàng

Thí nghiệm là nền tảng của việc dạy học môn Hoá học Nó giúp học sinh chuyển từ tư duy cụ thể sang tư duy trừu tượng và ngược lại Khi làm thí nghiệm HS làm quen với các hóa chất và trực tiếp nắm bắt các tính chất lý, hoá của chúng Từ đó, HS hiểu được các phản ứng hoá học xảy ra trong tự nhiên, nắm vững các khái niệm, định luật, học thuyết của hoá học Nếu không

có thí nghiệm thì:

- Giáo viên sẽ tốn nhiều thời gian để giảng giải nhưng vẫn không rõ và hết ý vì không phải mọi thứ đều có thể diễn đạt được trọn vẹn bằng lời Lời nói rất trừu tượng còn các thí nghiệm thì cụ thể