Quản lý hoạt động dạy học bổ túc trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Tủa Chùa - Điện Biên

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BTTHPT Bổ túc trung học phổ thông CĐĐH Cao đẳng, đại học CNH Công nghiệp hóa CNTT Công nghệ thông tin CSVC Cơ sở vật chất ĐH,CĐ Đại học, cao đẳng GD - ĐT Giáo dụ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ SỸ TƯỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BỔ TÚC

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN TỦA CHÙA - ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60140114

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ SỸ TƯỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BỔ TÚC

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN TỦA CHÙA - ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60140114

Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Viết Vượng

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi luôn nhận được sự động viên, khuyến khích và tạo điều kiện giúp đỡ nhiệt tình của các cấp lãnh đạo, các thầy giáo, cô giáo, anh chị em, bạn bè đồng nghiệp và gia đình

Với tình cảm chân thành, tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, các thầy giáo,

cô giáo tham gia giảng dạy, cung cấp những kiến thức giúp tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phạm Viết

Vượng - người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ,

góp ý để tôi có thể hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Phòng Giáo dục Thường xuyên và Chuyên nghiệp Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi theo học lớp thạc sỹ quản lý giáo dục và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin cảm ơn các đồng chí cán bộ, giáo viên, nhân viên Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Tủa Chùa, cùng với người thân và các bạn đồng nghiệp đã tận tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu, số liệu, tham gia đóng góp ý kiến, chia sẻ và gánh vác công việc cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành bản luận văn

Với thời gian nghiên cứu còn hạn chế, phạm vi nghiên cứu còn hẹp, thực tiễn công tác lại vô cùng sinh động, chắc chắn luận văn không thể tránh được những thiếu sót và hạn chế Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy giáo, cô giáo, bạn bè đồng nghiệp và bạn đọc

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 8 năm 2015

Tác giả

Lê Sỹ Tường

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BTTHPT Bổ túc trung học phổ thông CĐĐH Cao đẳng, đại học

CNH Công nghiệp hóa CNTT Công nghệ thông tin CSVC Cơ sở vật chất

ĐH,CĐ Đại học, cao đẳng

GD - ĐT Giáo dục - Đào tạo GDCN Giáo dục chuyên nghiệp GDCQ Giáo dục chính quy GDKCQ Giáo dục không chính quy GDTX Giáo dục thường xuyên

GV Giáo viên HĐDH Hoạt động dạy học HĐH Hiện đại hóa

HTSĐ Học tập suốt đời KT-XH Kinh tế-xã hội PTCS Phổ thông cơ sở

QL HĐDH Quản lý hoạt động dạy học SGK Sách giáo khoa

TCCN Trung cấp chuyên nghiệp TDTT Thể dục thể thao

THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông

UBND Ủy ban nhân dân XHHT Xã hội học tập

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vi

Danh mục biểu đồ viii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BỔ TÚC THPT Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN 6

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứ 6

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Quản lý giáo dục 12

1.2.3 Hoạt động dạy học 13

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học 14

1.2.5 Chất lượng dạy học 15

1.3 Trung tâm Giáo dục Thường xuyên trong hệ thống giáo dục quốc dân 16

1.3.1 Giáo dục thường xuyên 16

1.3.2 Trung tâm Giáo dục thường xuyên 17

1.3.3 Nhiệm vụ của Trung tâm Giáo dục thường xuyên 18

1.3.4 Đặc điểm người học ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên 19

1.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy học bổ túc trung học phổ thông ở trung tâm GDTX 21

1.4.1 Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học 21

1.4.2 Quản lý nội dung chương trình, phương pháp dạy học 21

1.4.3 Quản lý hoạt động chuyên môn của giáo viên 22

1.4.4 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên 23

1.4.5 Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học 24

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm Giáo

dục Thường xuyên 25

1.5.1 Những yếu tố chủ quan 25

1.5.2 Những yếu tố khách quan 26

Kết luận chương 1 27

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BỔ TÚC VĂN HÓA THPT Ở TRUNG TÂM GDTX HUYỆN TỦA CHÙA - ĐIỆN BIÊN 28

2.1 Vài nét về huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 28

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 28

2.1.2 Tình hình giáo dục của huyện 29

2.1.3 Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên 30

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT ở Trung tâm Giáo dục Thường xuyên huyện Tủa Chùa - Điện Biên 37

2.2.1 Quản lý xây dựng và thực hiện kế hoạch 37

2.2.2 Quản lý nội dung chương trình và phương pháp dạy học 39

2.2.3 Quản lý đội ngũ cán bộ giáo viên 46

2.2.4 Quản lý hoạt động học tập của học viên bổ túc trung học phổ thông tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Tủa Chùa - Điện Biên 50

2.2.5 Kết quả quản lý việc kiểm tra đánh giá 51

2.2.6 Quản lý việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 53

2.3 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên 55

2.3.1 Ưu điểm và hạn chế 55

2.3.2 Các nguyên nhân thành công và hạn chế trong quản lý dạy học bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên 56

Kết luận chương 2 58

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BỔ TÚC

XUYÊN HUYỆN TỦA CHÙA - ĐIỆN BIÊN TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

59

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 59

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 59

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn, khả thi 59

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 60

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên 60

3.2.1 Tăng cường nhận thức về vai trò, nhiệm vụ của trung tâm GDTX cấp huyện đối với cán bộ giáo viên 60

3.2.2 Quản lý xây dựng và thực hiện kế hoạch 64

3.2.3 Chỉ đạo cải tiến đổi mới phương pháp dạy học 66

3.2.4 Quản lý hoạt động chuyên môn của giáo viên 69

3.2.5 Quản lý hoạt động học tập của học viên 72

3.2.6 Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học viên 74

3.2.7 Quản lý việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học 77

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 80

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp 80

3.4.1 Tính cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên 81

3.4.2 Tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Trung tâm GDTX huyện huyện Tủa Chùa - Điện Biên 83

Kết luận chương 3 84

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85

1 Kết luận 85

2 Khuyến nghị 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

PHỤ LỤC 90

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Kết quả đánh giá việc quản lý xây dựng và thực hiện kế hoạch giảng dạy (%) 38Bảng 2.2: Kết quả đánh giá quản lý việc thực hiện nội dung chương trình hệ

Bổ túc THPT ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Tủa Chùa - Điện Biên (%) 40Bảng 2.3: Kết quả đánh giá thực trạng việc quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy(%) 42Bảng 2.4: Kết quả đánh giá thực trạng công tác quản lý việc soạn bài lên lớp của giáo viên (%) 44Bảng 2.5: Kết quả đánh giá việc quản lý giờ lên lớp của giáo viên bổ túc THPT tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Tủa Chùa - Điện Biên (%) 45Bảng 2.6: Kết quả đánh giá công tác quản lý việc bồi dưỡng giáo viên dạy Bổ túc THPT tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Tủa Chùa - Điện Biên (%) 46Bảng 2.7: Kết quả đánh giá thực trạng về quản lý sinh hoạt chuyên môn của

Tổ bổ túc văn hoá (%) 47Bảng 2.8: Kết quả đánh giá thực trạng quản lí phân công giảng dạy cho giáo viên dạy bổ túc THPT (%) 49Bảng 2.9: Kết quả đánh giá thực trạng quản lí hoạt động học tập của học viên

bổ túc THPT 50Bảng 2.10: kết quả khảo sát thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá nền nếp, hồ sơ chuyên môn của giáo viên (%) 52Bảng 2.11: Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học viên (%) 53

Bảng 2.12 Kết quả đánh giá thực trạng công tác quản lý việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ở trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên(%) 54Bảng 3.1 Tính cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên 82Bảng 3.2 Tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên 83

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1: Mô hình hoạt động quản lý 11

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ở nước ta hiện nay, giáo dục đang giữ vai trò trọng yếu trong việc nâng cao dân trí và đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao nhằm đáp ứng các yêu câu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội

Nghị quyết Đại hội Đảng IX đã khẳng định “Tiếp tục năng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục, thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa”

Trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, Giáo dục thường xuyên

có vai trò rất quan trọng Giáo dục thường xuyên được biết đến như là một hình thức giáo dục giúp mọi người vừa học vừa làm, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm và thích nghi với đời sống xã hội

Nội dung chương trình giáo dục thường xuyên hết sức đa dạng và phong phú; từ chương trình xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ, chương trình giáo dục đáp ứng yêu cầu của người học cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyển giao công nghệ; chương trình đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ; chương trình giáo dục để lấy văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân Chính vì thế, công tác quản lý hoạt động của các cơ

sở giáo dục thường xuyên rất phức tạp và khó khăn

Công tác quản lý hoạt động dạy học ở các Trung tâm Giáo dục thường xuyên trước đây đã được quan tâm nghiên cứu và đạt được những kết quả nhất định Song, trên thực tế việc nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học Bổ túc trung học phổ thông ở các Trung tâm giáo dục thường xuyên chưa được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu

Thực tế chất lượng giáo dục trung học phổ thông những năm gần đây đạt được nhiều thành tựu, song chất lượng và hiệu quả còn thấp, đặc biệt là hệ

bổ túc trung học phổ thông

Tủa Chùa là một huyện miền núi, địa hình núi non hiểm trở, kinh tế đặc biệt khó khăn, văn hóa, xã hội chậm phát triển, chủ yếu là đồng bào dân tộc ít người như: Mông, Thái, Dạo chính vì vậy sự phát triển cho giáo dục còn gặp nhiều trở ngại

Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên những năm qua đã có nhiều thành tích đáng kể song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như: năng lực của một số cán bộ, giáo viên chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, công tác quản lý, hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học viên còn nhiều hạn chế, bất cập Phương pháp giảng dạy của giáo viên còn chậm đổi mới, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy học chưa kịp thời

Chính vì thế, việc quản lý hoạt động dạy học hệ bổ túc trung học phổ thông tại Trung tâm đang trở thành một yêu cầu của thực tiễn và có tính cấp

thiết Là một cán bộ gắn bó với Trung tâm chúng tôi chọn đề tài: “Quản lý

hoạt động dạy học bổ túc trung học phổ thông ở Trung tâm Giáo dục Thường xuyên huyện Tủa Chùa - Điện Biên” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ

chuyên ngành Quản lý giáo dục cho mình

2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học bổ túc văn hóa THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học hệ bổ túc văn hóa THPT ở các Trung tâm GDTX

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học hệ bổ túc văn hóa THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

4 Câu hỏi nghiên cứu

- Quản lý hoạt động dạy học hệ bổ túc trung học phổ thông ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên có vai trò gì ?

- Cần những biện pháp nào để nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học bổ túc THPT tại trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên?

5 Giả thuyết nghiên cứu

Trong những năm qua, việc quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên đã có kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế bất cập, chất lượng dạy học bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên có thể được nâng cao, nếu áp dụng có hệ thống các biện pháp quản lý đồng bộ phù hợp với thực tế địa phương

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

7.1 Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học bổ túc trung

học phổ thông ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên

7.2 Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học bổ túc

THPT ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên

7.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học hệ bổ túc THPT

ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên trong giai đoạn mới

8 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu nêu trên, chúng tôi sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá lý thuyết từ các nguồn tài liệu về quản lý hoạt động dạy học có liên quan đến đề tài

8.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8.2.1 Phương pháp khảo sát điều tra bằng phiếu hỏi

Khảo sát bằng phiếu đối với lãnh đạo và cán bộ phòng chuyên môn Sở Giáo dục và Đào tạo, các chuyên viên Phòng Giáo dục Thường xuyên và Chuyên nghiệp, các trung tâm GDTX trong tỉnh và Giám đốc, Tổ trưởng chuyên môn, giáo viên và 250 học viên của trung tâm

8.2.2 Phương pháp dự giờ quan sát

Dự giờ quan sát các hoạt động của giáo viên và học viên nhằm phát hiện những ưu điểm và hạn chế trong việc thực hiện chương trình để từ đó tìm

ra biện pháp quản lý thực hiện tốt chương trình

8.2.3 Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn cán bộ, chuyên viên Phòng Giáo dục Thường xuyên và Chuyên nghiệp của Sở GD & ĐT, Ban Giám đốc, Tổ trưởng chuyên môn, cán

bộ quản lý chuyên môn khác, giáo viên và học viên của trung tâm

8.2.4 Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

Phân tích nguyên nhân những thành công và hạn chế của các biện pháp

8.3.2 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến các chuyên gia về tính khả thi của các biện pháp đề xuất trong đề tài

9 Giới hạn của đề tài nghiên cứu

9.1 Giới hạn nội dung

Luận văn nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động dạy học BTVH để đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên

9.2 Giới hạn đối tượng khảo sát

Lãnh đạo, chuyên viên Sở GD&ĐT Điện Biên, lãnh đạo các trung tâm GDTX trong tỉnh; lãnh đạo, Ban Giám đốc, giáo viên và học viên ở Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của biện pháp quản lý hoạt động dạy học bổ

túc trung học phổ thông ở các Trung tâm Giáo dục thường xuyên

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học bổ túc THPT ở

Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học hệ Bổ túc THPT ở

Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên trong giai đoạn mới

Quy mô và hình thức giáo dục thường xuyên rất đa dạng, vì giáo dục đã chuyển từ giáo dục tinh hoa sang giáo dục đại chúng, giáo dục cho mọi người,

để xây dựng một xã hội học tập Các quốc gia trên thế giới đều nhận thấy vai trò không thể thiếu được của GDTX trong xã hội hiện đại

Ở Việt Nam, trong lịch sử phát triển giáo dục, GDTX được hình thành

và trải qua nhiều thời kỳ như: Bình dân học vụ, Bổ túc văn hóa Trong thời kỳ mới GDTX được gọi là giáo dục không chính quy Việc thay đổi tên gọi này

đã phản ánh những tiến bộ trong quan niệm GDTX ở Việt Nam và xu thế hòa nhập với các nước trong khu vực Trong hai thập kỷ qua, GDTX đã đạt được những thành tựu đáng kể, đã góp phần tích cực vào công cuộc xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, từng bước nâng cao mặt bằng dân trí, tăng tỷ lệ người lao động được đào tạo ngày càng cao GDTX đã tự khẳng định vị trí, vai trò của mình và trở thành một bộ phận không thể thiếu được trong hệ thống giáo dục quốc dân

Những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn có những chủ trương, chính sách để phát triển GDTX nhằm tạo điều kiện cho mọi người được học tập suốt đời

Nghị quyết TW2 khóa VIII đã đề ra chủ trương thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục “Tạo điều kiện để ai cũng được học hành”, “Tạo cơ hội cho mọi người có lựa chọn cách học phù hợp với nhu cầu và hoàn cảnh của mình” và “phát động phong trào rộng khắp toàn dân học tập, người đi học, học ở trường lớp và tự học suốt đời, người biết dạy người chưa biết, người biết nhiều dạy người biết ít, mỗi người phải không ngừng nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, phát triển các hình thức giáo dục từ xa Tiếp tục đa dạng hóa các loại hình giáo dục và các loại hình trường học đáp ứng với đòi hỏi của tình hình mới, với nhu cầu học tập của tuổi trẻ và toàn xã hội Luật Giáo dục sửa đổi bổ sung năm 2009 khẳng định “Hệ thống giáo dục Quốc dân gồm Giáo dục Chính quy và giáo dục Thường xuyên” [25;26]

Đại hội Đảng lần thứ IX đã chỉ ra „„ Đẩy mạnh phong trào học tập trong nhân dân bằng hình thức chính quy và không chính quy, thực hiện giáo dục cho mọi người, hình thành một xã hội học tập” và Đại hội xác định „„ Đẩy mạnh CNH - HĐH, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đưa nước ta thành một nước công nghiệp thoát ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại” [7]

Nghị quyết lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước cho rằng:„„Trong mọi thời đại, tri thức luôn là lực lượng nòng cốt sáng tạo và truyền bá tri thức Ngày nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, đội ngũ tri thức trở thành nguồn lực đặc biệt quan trọng, tạo nên sức mạnh của mỗi quốc gia trong chiến lược phát triển.” Và đề ra mục tiêu: „„Sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển,

cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 ”

Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020, Ban hành kèm theo Quyết định số 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ cũng đã xác định mục tiêu đối với giáo dục thường xuyên: “Phát triển giáo dục thường xuyên tạo cơ hội cho mọi người có thể học tập suốt đời, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của mình; bước đầu hình thành xã hội học tập Chất lượng giáo dục thường xuyên được nâng cao, giúp người học có kiến thức, kỹ năng thiết thực để tự tạo việc làm hoặc chuyển đổi nghề nghiệp, nâng cao chất lượng cuộc sống vật chất và tinh thần

Kết quả xóa mù chữ được củng cố bền vững Đến năm 2020, tỷ lệ người biết chữ trong độ tổi từ 15 trở lên là 98% và tỷ lệ người biết chữ trong

độ tuổi từ 15 đến 35 là 99% đối với cả nam và nữ

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, đã xác định mục tiêu đối với giáo dục thường xuyên: “Đối với giáo dục thường xuyên, bảo đảm cơ hội cho mọi người, nhất là ở vùng nông thôn, vùng khó khăn, các đối tượng chính sách được học tập nâng cao kiến thức, trình độ, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ và chất lượng cuộc sống; tạo điều kiện thuận lợi để người lao động chuyển đổi nghề; bảo đảm xóa mù chữ bền vững Hoàn thiện mạng lưới

cơ sở giáo dục thường xuyên và các hình thức học tập, thực hành phong phú, linh hoạt, coi trọng tự học và giáo dục từ xa.”

Cùng với giáo dục chính quy; GDTX đã tự khẳng định vị trí của mình

và đã trở thành một phương thức quan trọng trong việc thực hiện học tập suốt đời, giúp mọi người có cơ hội học tập nhằm cập nhật kiến thức, lĩnh hội khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin với tình hình đất nước hiện nay, khi mà toàn ngành đang thực hiện

GDTX được đặt trong bối cảnh thế giới đang có những thay đổi sâu sắc trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội Do quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và sự xuất hiện của nền “ Kinh tế tri thức”, “ Xã hội thông tin” đã và đang tạo ra những cơ hội và thách thức đối với sự phát triển của GDTX

Đổi mới nền giáo dục Việt Nam để theo kịp với nền giáo dục các nước tiên tiến trên thế giới luôn là mối quan tâm hàng đầu của các nhà nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục Việt Nam Các nhà quản lý giáo dục luôn quan tâm nghiên cứu tìm ra những biện pháp quản lý giáo dục tối ưu để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại các Trung tâm GDTX ở nước

ta cũng đang được nhiều người quan tâm, vì nội dung, chương trình dạy học ở các Trung tâm GDTX rất đa dạng và phong phú, do đó các biện pháp phải linh hoạt, mềm dẻo phù hợp với thực tế tại cơ sở

Trong thời gian gần đây đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học tại các Trung tâm GDTX như:

- “Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm Giáo dục Thường xuyên Quận Tân Bình - Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Phan Minh Khoa (2006) Đề tài đã tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý của Giám đốc Trung tâm đối với hoạt động dạy học của giáo viên Trung tâm GDTX quận Tân Bình - Thành phố Hồ Chí Minh

- “ Một số biện pháp tăng cường quản lý hoạt động dạy học ở các Trung tâm GDTX cấp huyện của tỉnh Hà Tây” của tác giả Nguyễn Thị Bích Nga (2006) Đề tài nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT ở các Trung tâm cấp huyện tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội)

Một số công trình nghiên cứu về biện pháp quản lý hoạt động đào tạo như:

- “Một số biện pháp quản lý hoạt động đào tạo của Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Bắc Ninh” của tác giả Đỗ Văn Chiêm (2006) Đề tài nghiên cứu các biện pháp quản lý của Trung tâm GDTX tỉnh Bắc Ninh đối với hoạt động liên kết đào tạo

- “Một số biện pháp quản lý công tác liên kết đào tạo tại chức ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Bắc Ninh” của tác giả Phạm Văn Thiệp (2006) Đề tài nghiên cứu các biện pháp quản lý của Trung tâm trong công tác liên kết đào tạo các lớp tại chức ở Trung tâm GDTX tỉnh Bắc Ninh

Tuy đã có các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học, liên kết đào tạo, nhưng vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT đặc biệt đối với Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.2.1 Quản lý

Quản lý là hoạt động ra đời cùng lúc với sự phát triển của xã hội loài người và đã trở thành nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển đó Thuật ngữ quản lý được hiểu theo nhiều cách khác nhau ta có thể kể đến các định nghĩa như sau:

- “Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẵng - 2008):

- Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức nhằm đạt được mục đích nhất định (23, tr.34)

- Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất (15.tr 29)

- Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động (5Tr 28)

Những định nghĩa trên tuy có khác nhau về cách diễn đạt, nhưng chúng đều thống nhất ở những dấu hiệu cơ bản như sau:

- Quản lý là một quá trình tác động có tổ chức, có kế hoạch, có mục tiêu xác định vào các đối tượng hoạt động

- Quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận (hai phân hệ), đó là chủ thể quản lý (cá nhân hoặc tổ chức làm nhiệm vụ quản lý) và đối tượng quản lý (các cá nhân hay bộ phận chịu sự quản lý)

- Hoạt động quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm

- Quản lý, xét về mặt công nghệ, chính là sự vận động của thông tin Quản lý là thu thập, xử lý, lưu trữ các thông tin trong một hệ thống

Có thể biểu thị bằng mô hình sau:

Phương pháp

Từ đó ta có thể định nghĩa:

Quản lý là những tác động có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý trong một tổ chức nhằm đưa tổ chức vận hành đạt được mục tiêu đã xác định

1.2.2 Quản lý giáo dục

Xét trên quan điểm hệ thống thì quản lý giáo dục là một bộ phận cấu thành của quản lý xã hội Do đó, cũng như quản lý xã hội, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình

Cũng như khái niệm quản lý, khái niệm quản lý giáo dục cũng có nhiều cách diễn đạt, trình bày khác nhau:

- Theo tác giả Đặng Quốc Bảo “ Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát

là hoạt động điều hành, phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh

mẽ công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội” [2;31]

- Theo tác giả Trần Kiểm Quản lý giáo dục được phân ra nhiều cấp độ

cụ thể khác nhau Tuy nhiên, có thể xác định được ở cấp vi mô và cấp vĩ mô

Quản lý giáo dục ở cấp vĩ mô là “ những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất

cả các mắt xích của hệ thống ( từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục - đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục [16; 36,37]

Quản lý giáo dục cấp vi mô là: “Hệ thống những tác động tự giác (có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh và các lực lượng xã hội trong

và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [17; 36,37]

- Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “ Quản lý giáo dục là hệ thống những

làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục, là quá trình giáo dục - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [10;61]

Từ những định nghĩa trên, có thể diễn đạt một cách khái quát như sau:

Quản lý giáo dục là những tác động có mục đích, có hệ thống, có kế hoạch, của các chủ thể quản lý đến hệ thống giáo dục quốc dân và các nhà trường nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra

Quản lý giáo dục có vai trò to lớn, tham gia bảo đảm chất lượng phát

triển giáo dục của đất nước

1.2.3 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học là một hoạt động cơ bản trong các nhà trường, nó ảnh hưởng trực tiếp đến tất cả các hoạt động khác Thông qua dạy học, nhà trường trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức phổ thông cơ bản, hiện đại, hình thành thế giới quan khoa học, phát triển trí tuệ, năng lực tư duy và hình thành hệ thống kỹ năng, kỹ xảo tương ứng, từ đó, nâng cao trình độ học vấn phổ thông, hoàn thiện nhân cách, hình thành thái độ, lối sống văn hóa

Về thức chất, hoạt động dạy học là hai hoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh phối hợp và tác động với nhau Hai hoạt động này có mối quan hệ biện chứng tạo ra sự cộng hưởng hưởng tới mục tiêu dạy học

- Hoạt động giảng dạy của giáo viên là hoạt động tổ chức, điều khiển, hướng dẫn hoạt động học tập của học sinh, giúp họ tìm tòi, khám phá, luyện tập hình thành kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ cuộc sống

- Hoạt động học tập của học sinh là hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điều khiển nhằm thu nhận, xử lý thông tin biến thành kiến thức, kỹ năng, thái độ của bản thân

Mục tiêu quá trình dạy học là giúp học sinh nắm vững hệ thống kiến thức có trong chương trình cấp học, bậc học, hình thành hệ thống kỹ năng, kỹ xảo tương ứng và thái độ tích cực đối với cuộc sống, lao động

Tóm lại hoạt động dạy học là hoạt động tổ chức, điều khiển, hướng dẫn

của người giáo viên, nhằm giúp học sinh chủ động, tích cực học tập để đạt được các mục tiêu dạy học Hay nói cách khác hoạt động dạy học là quá trình tương tác giữa giáo viên và học sinh nhằm giúp học sinh đạt được các mục

tiêu học tập của mình

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong quản

lý nhà trường, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, làm ổn đinh, trật tự, kỷ cương của nhà trường

Quản lý hoạt động dạy học bao gồm các nội dung sau đây:

+ Quản lý việc xây dựng và thực hiện các mục tiêu, kế hoạch dạy học + Quản lý việc thực hiện chương trình và dổi mới phương pháp dạy học + Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên

+ Quản lý hoạt động học tập của học sinh

+ Quản lý việc kiểm tra, đánh giá quá trình và kết thúc năm học, cấp học + Quản lý cơ sở vật chất ( CSVC ), thiết bị dạy học

+ Quản lý xây dựng môi trường học tập tích cực, thân thiện

Như vậy, Quản lý hoạt động dạy học là quản lý quá trình dạy và học của giáo viên và học sinh, trên cơ sở quản lý các thành tố của quá trình dạy học, làm cho chúng vận hành thông suốt, nhằm đạt đến mục tiêu xác định

Để quản lý hoạt động dạy học có chất lượng và hiệu quả, nhà quản lý phải biết phát huy các nguồn lực của nhà trường, kết hợp nhuần nhuyễn hoạt động dạy và học, xác định đúng mục tiêu, lựa chọn nôi dung, chương trình thích hợp, thực hiện đúng kế hoạch, áp dụng linh hoạt các phương pháp, tận dụng hết các phương tiện và điều kiện đang có, tổ chức linh hoạt các hình thức dạy học, tìm ra cách thức kiểm tra đánh giá, kết quả chất lượng dạy học Như vậy, quản lý hoạt động dạy học là quản lý đồng bộ các thành tố của quá trình dạy học

Quản lý hoạt động dạy học bổ túc văn hóa ở Trung tâm GDTX là quản

lý quá trình lao động hợp lý của người dạy và người học, cùng với quản lý các điều kiện đảm bảo để đáp ứng các yêu cầu giáo dục

Quản lý dạy học bổ túc có tính mềm dẻo, linh hoạt, chủ thể quản lý là Giám đốc Trung tâm, không chỉ bằng các mệnh lệnh mà là sự tôn trọng tính tự chủ, phát huy sở trường và quyền hạn, trách nhiệm của tập thể hội đồng sư phạm

Thực tiễn quản lý hoạt động dạy học bổ túc trong các trung tâm GDTX đang nảy sinh nhiều vấn đề mới, đòi hỏi các giám đốc trung tâm phải biết nhu cầu, nguyện vọng, năng lực, phẩm chất của giáo viên, học sinh, để tạo ra môi trường quản lý có hiệu quả

- Tác giả Lê Đức Phúc cho rằng “chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự vật, sự việc Đó là tổng thể những thuộc

tính cơ bản khẳng định sự tồn tại của một sự vật và phân biệt nó với các sự vật khác Chất lượng giáo dục là trình độ và khả năng thực hiện mục tiêu giáo dục đáp ứng ngày càng cao của người học và sự phát triển ngày càng cao của

Chất lượng dạy học suy cho cùng phải được biểu hiện bằng mức độ kiến thức, kỹ năng, thái độ và hành vi được hình thành ở người học Dạy học

có chất lượng chính là việc thực hiện tốt ba mục tiêu: hình thành kiến thức, kỹ năng và thái độ tích cực cho người học

Quản lý chất lượng dạy học là quản lý tất cả các thành tố của quá trình dạy học, mà trung tâm điểm là quản lý hoạt động dạy và hoạt động học, nhằm nâng cao chất lượng dạy học

Tóm lại: quản lý chất lượng dạy học là quản lý các hoạt động dạy và học, cùng với quản lý các thành tố tham gia nhằm đạt đươc mục tiêu chất lượng dạy học cao nhất

1.3 Trung tâm Giáo dục Thường xuyên trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1 Giáo dục thường xuyên

- Theo Hội thảo tiểu khu vực của UNESCO về GDTX năm 1987 thì

GDTX “ bao gồm toàn thể các cơ hội học tập mà mọi người mong muốn hoặc cần có sau xoá mù chữ cơ bản và giáo dục tiểu học”

- Theo Luật Giáo dục 2009: “Giáo dục thường xuyên giúp mọi người

vừa làm vừa học, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm và thích nghi với đời sống xã hội Nhà nước có chính sách phát triển giáo dục thường xuyên, thực hiện giáo dục cho mọi người, xây dựng xã hội học tập” [25 ; 53]

- Tại hội thảo về chiến lược phát triển GDTX đến 2020, của vụ Giáo

dục Thường xuyên, Bộ GD - ĐT đã nêu “GDTX được hiểu một cách khái quát là cung ứng cơ hội cho mọi người để học tập suốt đời nhằm thúc đẩy tài nguyên con người thông qua các chương trình tương đương, chương trình tạo thu nhập, chương trình đáp ứng sở thích cá nhân, chương trình định hướng tương lai”

Với quan niệm này, GDTX đồng nghĩa với giáo dục tiếp tục, giáo dục suốt đời nhằm thúc đẩy sự phát triển tài nguyên con người GDTX có chức năng thay thế, tiếp nối, bổ sung và hoàn thiện kiến thức cho giáo dục chính quy, giúp hoàn thiện kỹ năng hoạt động nghề nghiệp cho mọi người

1.3.2 Trung tâm Giáo dục thường xuyên

- Hội nghị về Trung tâm GDTX được tổ chức tại Srilanca tháng 11/1994

định nghĩa: “Trung tâm GDTX là tổ chức giáo dục địa phương, ngoài hệ thống giáo dục chính quy, thuộc các làng hoặc các cộng đồng thành phố, thường được quản lý bởi nhân dân địa phương, có nhiệm vụ cung cấp nguồn lực cho

sự phát triển địa phương và việc học tập định hướng theo gia đình Các cá nhân có thể tham gia vào các hình thức học tập khác nhau của GDTX”

- Theo Luật Giáo dục 2009, trung tâm GDTX là cơ sở GDTX của hệ thống giáo dục quốc dân, được tổ chức tại cấp tỉnh và cấp huyện Sở Giáo dục

- Đào tạo trực tiếp quản lý các trung tâm GDTX

Nói tóm lại trung tâm GDTX là nơi cung ứng các cơ hội và điều kiện học tập cho những người không có điều kiện học tập trong các cơ sở giáo dục chính quy

1.3.3 Nhiệm vụ của Trung tâm Giáo dục thường xuyên

Theo QĐ 01/2007/ QĐ -BGĐT ngày 02/1/2007 ban hành quy chế tổ

chức và học tập TTGDTX thì: “GDTX là phương thức giáo dục giúp người vừa làm vừa học, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm và thích nghi với đời sống xã hội “[4]

Trung tâm GDTX có các nhiệm vụ sau:

1 Tổ chức thực hiện các chương trình giáo dục:

- Chương trình xoá mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ

- Chương trình giáo dục đáp ứng yêu cầu của người học cập nhật kiến thức, kỹ năng, chuyển giao công nghệ

- Chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Chương trình bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học ứng dụng CNTT,TT Chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, chương trình dạy tiếng dân tộc thiểu số cho cán bộ, công chức công tác tại vùng dân tộc, niền núi theo kế hoạch hàng năm của địa phương:

- Chương trình GDTX cấp THCS và THPT

2 Điều tra nhu cầu học tập trên địa bàn, xác định nội dung học tập, đề xuất với Sở GD và ĐT, chính quyền địa phương việc tổ chức các chương trình và hình thức học phù hợp với từng loại đối tượng

3 Tổ chức các lớp học theo các chương trình GDTX cấp THCS và THPT (dành riêng cho các đối tượng được hưởng chính sách xã hội người tàn tật, khuyết tật, theo kế hoạch hàng năm của địa phương)

4 Tổ chức dạy và thực hành kỹ thuật nghề nghiệp, các hoạt động lao động sản xuất và các hoạt động khác phục vụ học tập

5 Nghiên cứu, tổng kết rút kinh nghiệm về tổ chức và hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục góp phần phát triển hệ thống GDTX

6 Liên kết với các trường trung cấp chuyên nghiệp thực hiện các chương trình GDTX lấy bằng tốt nghiệp trung cấp

7 Liên kết với các cơ sở giáo dục đại học thực hiện các chương trình GDTX lấy bằng tốt nghiệp TCCN, CĐ, ĐH (đối với Trung tâm GDTX cấp tỉnh)

Như vậy, Trung tâm GDTX là một cơ sở giáo dục có các loại hình đào tạo đa dạng, với nhiều chương trình giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu của đông đảo người học

1.3.4 Đặc điểm người học ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên

Trung tâm GDTX thực hiện hết sức linh động, mềm dẻo, linh hoạt, thời gian, chương trình đào tạo phù hợp với các đối tượng người học

Nét đặc thù của Trung tâm Giáo dục thường xuyên là học viên vừa là đối tượng quản lý đồng thời là chủ thể tự quản lý hoạt động của bản thân mình

Hiện nay các Trung tâm GDTX đang xây dựng đội ngũ giáo viên cơ hữu để đáp ứng yêu cầu giảng dạy, tuy nhiên nhiều Trung tâm vẫn thiếu giáo viên, cả về số lượng và chất lượng Nhiều trung tâm GDTX trên địa bàn tỉnh Điện Biên, chỉ có một số ít giáo viên cơ hữu, số giáo viên thiếu phải hợp đồng thỉnh giảng từ nhiều nguồn khác nhau Điều đó, gây khó khăn cho Trung tâm trong việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên tại đơn vị mình

Người học ở các trung tâm GDTX cũng rất đa dạng, từ người chưa biết chữ cho đến người mới biết chữ, từ nông dân cho đến công nhân viên chức Nội dung, hình thức học tập phong phú, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người có cơ hội học tập, nâng cao trình độ và năng lực của bản thân

Ngoài ra, Trung tâm giáo dục thường xuyên có thêm loại đối tượng nữa

là những người có nhu cầu học nghề, học tin học, ngoại ngữ mà Trung tâm phải đáp ứng Chính vì vậy việc quản lý và tổ chức các hình thức học tập đòi hỏi hết sức linh hoạt, mềm dẻo và phù hợp với từng đối tượng

Học viên học BTVH của Trung tâm giáo dục thường xuyên có 2 loại: + Học viên trong độ tuổi phổ thông (gồm những học sinh không đủ điều kiện vào các trường trung học phổ thông) Số này ngày một gia tăng tại các trung tâm nên việc học tập được tổ chức tập trung, liên tục vào ban ngày, tất cả các ngày trong tuần

+ Đối với học viên lớn tuổi là người lao động, cán bộ địa phương thì học vào các buổi tối hoặc tập trung các ngày thứ 7 và chủ nhật trong tuần

SỰ KHÁC NHAU GIỮA GDCQ VÀ GDTX

Đối tượng Học theo độ tuổi Mọi lứa tuổi có thể theo học

Thời gian Quy định và liên tục Thời gian linh hoạt

Chương trình Quy định chặt chẽ Linh hoạt, mềm dẻo, theo nhu

cầu người học Hình thức học Tập trung trong nhà

1.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy học bổ túc trung học phổ thông ở trung tâm GDTX

1.4.1 Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học

Tại điều 27, Chương 2, Luật Giáo dục (sửa đổi bổ sung năm 2009) đã

ghi rõ “mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, sức khoẻ, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động, sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; Chuẩn bị cho học sinh học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc.” [25; 37]

Việc xây dựng mục tiêu, kế hoạch dạy học bổ túc THPT ở các trung tâm GDTX thường được xây dựng kế hoạch theo từng khối, từng môn học từng bài, từng học kỳ Ban Giám đốc xây dựng kế hoạch chung của đơn vị và chỉ đạo xây dựng kế hoạch tổ chuyên môn, kế hoạch của giáo viên giảng dạy

Quản lý kế hoạch, gắn liền với việc xây dựng kế hoạch, người quản lý

và lãnh đạo nhà trường coi kế hoạch như căn cứ pháp lý để giám sát giáo viên thực hiện chương trình, nội dung, chất lượng giảng dạy đồng thời, quản lý cần gắn với việc tạo mọi điều kiện tốt nhất cho thực hiện kế hoạch và đạt được hiệu quả cao nhất

1.4.2 Quản lý nội dung chương trình, phương pháp dạy học

Để quản lý chương trình dạy học bổ túc trung học phổ thông, người quản lý cần phải nắm vững chương trình của từng khối học, từng môn học, phương pháp và đặc trưng của từng bộ môn

Quản lý chương trình dạy học cũng chính là quản lý nội dung dạy học

Để quản lý được nội dung dạy học, người quản lý cần nắm chắc phân phối chương trình dạy học của các môn học mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đồng thời có sự điều chỉnh phù hợp với tình hình cụ thể của địa phương, của

đơn vị mình nhưng không được tách rời mục tiêu giáo dục và kế hoạch giảng dạy của nhà trường

Theo Luật Giáo dục, nội dung Giáo dục thường xuyên được thể hiện trong các chương trình sau:

- Chương trình xoá mù chữ và giáo dục sau khi biết chữ;

- Chương trình giáo dục đáp ứng yêu cầu của người học; cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyển giao công nghệ;

- Chương trình đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ về chuyên môn nghiệp vụ;

- Chương trình giáo dục để lấy văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân

Nội dung của các chương trình phải đảm bảo tính thiết thực, giúp người học nâng cao khả năng lao động, sản xuất và chất lượng cuộc sống

Phương pháp dạy học là cách dạy và cách học của giáo viên và học sinh Phương pháp dạy học luôn có sự đổi mới để phù hợp với nội dung, chương trình, mục tiêu dạy học và tâm lý người học

Người quản lý cần khuyến khích, động viên ủng hộ giáo viên về việc đổi

mới phương pháp dạy học tích cực Luật Giáo dục ghi rõ: Phương pháp giáo dục thường xuyên phải phát huy vai trò chủ động, khai thác kinh nghiệm của người học, coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tự học, sử dụng phương tiện hiện đại và công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học

1.4.3 Quản lý hoạt động chuyên môn của giáo viên

Luật Giáo dục Việt Nam năm 2009 quy định quyền hạn và nhiệm vụ của nhà giáo Người quản lý dựa trên căn cứ đó, kết hợp với điều kiện thực tế

để có biện pháp quản lý đúng và hiệu quả

Quản lý hoạt động chuyên môn của giáo viên là quản lý những mặt sau:

- Quản lý hồ sơ của giáo viên gồm: Kế hoạch giảng dạy, giáo án, sổ điểm, sổ chủ nhiệm, sổ dự giờ Những hồ sơ này là căn cứ mang tính pháp

lý trong công tác giảng dạy và những hoạt động giáo dục khác của giáo viên

- Giám đốc có kế hoạch kiểm tra và quản lý theo quy định và phát huy được tính chủ động sáng tạo của cá nhân

- Quản lý công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ giáo viên bằng nhiều hình thức như: tự học, giao lưu học tập, viết sáng kiến kinh nghiệm

1.4.4 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên

Công tác kiểm tra, đánh giá trong giảng dạy diễn ra thường xuyên nhằm đảm bảo cho việc thực hiện giáo dục đúng pháp luật, đồng thời phát huy nhân rộng những yếu tố tích cực, phát hiện ngăn chặn những vi phạm sai trái, bảo vệ được lợi ích của cá nhân, tổ chức tham gia hoạt động giáo dục

Cuốn “Cẩm nang thanh tra, kiểm tra giáo dục” đã cung cấp các văn

bản quy định về công tác thanh tra, kiểm tra giáo dục để giúp các nhà quản lý giáo dục có cơ sở vững chắc trong việc thực hiện các biện pháp quản lý của mình [3] Căn cứ vào các văn bản hướng dẫn và điều kiện thực tế của địa phương, của Trung tâm, Giám đốc vận dụng phù hợp để có những biện pháp quản lý hiệu quả

Kiểm tra đánh giá là một trong những nội dung thể hiện rõ nhất công tác quản lý trong quản lý giáo dục nói chung, quản lý học tập dạy học nói riêng và là một trong những yếu tố quan trọng giúp cho sự phát triển, hoàn thiện trong công tác quản lý và nâng cao chất lượng và hiệu quả của giáo dục Công tác kiểm tra, đánh giá trong quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng nhà trường luôn gắn liền với hoạt động của giáo viên và học tập của học sinh

Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học viên là nhiệm vụ của GV và

là một trong những yếu tố của quá trình dạy học Thông qua kết quả học tập của học viên mà người Giám đốc đánh giá được chất lượng giảng dạy của

giáo viên Mặt khác, dựa trên kết quả kiểm tra, đánh giá mà Giám đốc có thể điều chỉnh hoạt động quản lý dạy học sát với thực tế và đạt chất lượng cao

Việc đánh giá giáo viên không chỉ thông qua kết quả kiểm tra, đánh giá

hồ sơ mà còn thông qua việc kiểm tra, quản lý các kế hoạch kiểm tra của giáo viên, việc thực hiện quá trình, đổi mới phương pháp giảng dạy

Kiểm tra, đánh giá giáo viên và học sinh không thể tách rời nhau mà tác động qua lại lẫn nhau để thúc đẩy quản lý hoạt động dạy học có hiệu quả hơn Người quản lý, lãnh đạo trung tâm cần có những biện pháp hợp lý và luôn có những sự đổi mới hợp với yêu cầu của thực tế

1.4.5 Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học là một trong những điều kiện thiết yếu để tiến hành quá trình dạy học Đây là phương tiện để truyền tải thông tin giúp GV tổ chức, điều khiển hoạt động dạy học của mình theo yêu cầu

Giám đốc là người quyết định việc hiện thực hoá vai trò của cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Việc quản lý phải có kế hoạch và mang tính thiết thực, tiết kiệm, hiệu quả Muốn vậy, giám đốc phải có kế hoạch, có sự phân công, kểm tra, có thông tin cụ thể, kịp thời, để bổ sung và sửa chữa cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ hoạt động dạy học kịp thời, đúng yêu cầu và có chất lượng

Thực hiện công tác quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cùng gắn với việc xã hội hoá giáo dục Muốn thực hiện có hiệu quả cần có sự tổ chức, phối hợp với các cơ quan, tổ chức xã hội, hội cha mẹ học sinh để bổ sung và hiện đại hoá cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ giảng dạy, học tập của trung tâm

Như vậy, các nội dung của quản lý hoạt động dạy học của Giám đốc trong trung tâm không hề tách rời nhau mà tác động qua lại lẫn nhau, tạo điều kiện cho nhau phát triển và tồn tại trong một thể thống nhất của hoạt động quản lý giáo dục nói chung và hoạt động dạy học Bổ túc THPT nói riêng

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm Giáo dục Thường xuyên

1.5.1 Những yếu tố chủ quan

Quản lý hoạt động dạy học của Giám đốc Trung Tâm GDTX chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó, những yếu tố chủ quan gồm: Phẩm chất, năng lực quản lý và trình độ chuyên môn của người quản lý là những yếu tố

có tác động mạnh mẽ và rõ nét nhất

Để có hiệu quả cao trong công tác quản lý hoạt động dạy học, người quản lý trước hết phải có phẩm chất chính trị vững vàng để thực hiện đúng đường lối, mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước Là người gương mẫu thực hiện những chính sách, pháp luật, thực hiện đúng quyền lợi và nghĩa vụ, chức năng của người quản lý trong Trung tâm

Giám đốc phải là người có kinh nghiệm, năng lực, uy tín về chuyên môn, biết thu hút, động viên những lực lượng xã hội trong và ngoài trung tâm, tham gia có hiệu quả vào việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng dạy học nói riêng của Trung tâm

Giám đốc trung tâm phải không ngừng nâng cao trình độ của mình để đáp ứng yêu cầu của giáo dục Quản lý giáo dục nói chung và quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT tại các Trung tâm GDTX nói riêng cũng luôn vận động đối mới, người quản lý cần linh hoạt không nên máy móc, cứng nhắc Muốn làm được như vậy, Giám đốc phải có năng lực quản lý tốt, trình độ chuyên môn và bản lĩnh vững vàng

Giám đốc trung tâm phải biết huy động các tổ trưởng chuyên môn, các giáo viên cùng tham gia xây dựng các tổ chuyên môn vững mạnh Các tổ chuyên mạnh, giáo viên giỏi, phong trào thi đua tốt sẽ giúp ích rất nhiều cho Giám đốc quản lý chuyên môn, quản lý trung tâm

1.5.2 Những yếu tố khách quan

Ngoài những yếu tố chủ quan của chính bản thân người quản lý ảnh hưởng đến công việc còn có những yếu tố khách quan của bên ngoài tác động đến quản lý hoạt động dạy học của người quản lý trong Trung tâm

Trước hết là những yếu tố về đội ngũ giáo viên và học viên trong Trung tâm Số lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên, học viên là những yếu quan trọng chi phối quản lý kết quả quản lý hoạt động dạy học của người quản lý Chất lượng tuyển chọn học viên và chất lượng giảng dạy của giáo viên là những tác động trực tiếp tới quản lý hoạt động dạy học ở các Trung tâm GDTX

Điều kiện cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy học là yếu tố có tác động quan trọng đến công tác quản lý Cơ sở vật chất và phương tiện phục vụ cho hoạt động giảng dạy của giáo viên, học tập của học viên như: phòng học, thư viện, phòng thí nghiệm

Những yếu tố về môi trường kinh tế, văn hoá, xã hội ở địa phương cũng tác động mạnh mẽ tới quản lý hoạt động dạy học của Giám đốc Trung tâm Việc tác động của kinh tế - xã hội cũng tác động trực tiếp tới hoạt động dạy học của giáo viên và hoạt động học của học viên trong Trung tâm Sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội là điều kiện quan trọng mà người làm công tác quản lý trong nhà trường cần khai thác để nâng cao chất lượng Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học Bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX là việc chỉ đạo công tác kiểm tra, thanh tra, đánh giá của lãnh đạo cấp trên đối với Trung tâm

Sở GD&ĐT, UBND tỉnh phải luôn định hướng chính xác cho hoạt động quản lý của Trung tâm đúng hướng Đồng thời, qua kiểm tra, thanh tra của cấp trên sẽ giúp cho Giám đốc điều chỉnh kịp thời cho công tác quản lý hoạt động dạy học của mình

Kết luận chương 1

1 Nâng cao chất lượng giáo dục đang trở thành vấn đề bức thiết đối với toàn xã hội, là điều trăn trở đối với người làm công tác quản lý giáo dục trong giai đoạn hiện nay

2 Dạy học là con đường quan trọng nhất, hiệu quả nhất để thực hiện mục tiêu giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục Quản lý hoạt động dạy học bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX giúp hoạt động dạy học thực hiện được yêu cầu đặt ra

3 Quản lý hoạt động dạy học bổ túc THPT ở Trung tâm GDTX là một hoạt động có cơ sở lý luận và pháp lý, đó là tiền đề định hướng cho hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX

4 Quản lý hoạt động dạy học bổ túc văn hóa bị chi phối bởi các yếu tố chủ quan và khách quan, nếu biết tận dung khai thác thế mạnh, loại bỏ những trở ngại, mâu thuẫn sẽ giúp cho chất lượng dạy học bổ túc trung học phổ thông đạt được chất lượng và hiệu quả

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BỔ TÚC VĂN HÓA THPT Ở TRUNG TÂM GDTX HUYỆN TỦA CHÙA - ĐIỆN BIÊN

2.1 Vài nét về huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

2.1.1.Điều kiện tự nhiên

Tủa Chùa trước đây thuộc tỉnh Lai châu, có tên là Tả Chải, sau đó đổi tên là Tả Sìn Thàng Theo nguyện vọng của nhân dân Châu Mường Lay, ngày 18/10/1955, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ra Nghị định thành lập Châu Tủa Chùa trực thuộc khu tự trị Thái Mèo Tủa Chùa ngày nay thuộc tỉnh Điện Biên

Huyện Tủa Chùa có hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn, là một trong

64 huyện nghèo cả nước (theo Nghị quyết 30A của Chính phủ)

Phía Bắc giáp huyện Sìn Hồ (tỉnh Lai Châu), phía Đông giáp huyện Quỳnh Nhai (tỉnh Sơn La), phía Nam giáp huyện Tuần Giáo, phía Tây giáp huyện Mường Chà và thị xã Mường Lay của tỉnh Điện Biên

Diện tích đất tự nhiên là 68.526,45 ha, dân số hơn 5 vạn người trong đó

có 07 dân tộc thiểu số chiếm trên 90% gồm dân tộc Hmông, Thái, Khơ mú… dân cư phân bố không đồng đều trên 11 xã và 01 thị trấn

Tủa Chùa là huyện miền núi đất rộng, người thưa, giao thông, đường xá chưa được xây dựng nhiều, nên đi lại khó khăn, nhất là đối với học sinh nhỏ tuổi

Người dân sống chủ yếu bằng nghề nông, lâm nghiệp Phần lớn người dân tộc thiểu số vẫn còn thói quen đốt nương làm rẫy, làm thuê kiếm sống

2.1.2 Tình hình giáo dục của huyện

Tủa Chùa - Điện Biên là huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa, kinh tế, văn hoá - xã hội đặc biệt khó khăn Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế, văn hóa chung của tỉnh, Giáo Dục - Đào tạo huyện Tủa Chùa cũng có những chuyển biến rõ rệt

- Về quy mô: Hệ thống mạng lưới trường lớp được duy trì, củng cố tiếp tục phát triển mở thêm nhiều trường học từ mầm non đến THPT, từ trung tâm huyện thị đến đến những điểm bản xa xôi, hẻo lánh thuận tiện cho con em dân tộc được đến trường

Hiện nay trên địa bàn huyện có:

2.1.3 Trung tâm GDTX huyện Tủa Chùa - Điện Biên

2.1.3.1 Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của Trung tâm

Sáu mươi năm qua, kể từ ngày thành lập cho đến nay, Đảng bộ và Nhân dân các Dân tộc huyện Tủa Chùa luôn phát huy truyền thống đoàn kết, cần cù, thông minh anh dũng và sáng tạo trong cả những năm tháng đấu tranh chống giặc giữ nước và trong xây dựng Tổ quốc, quê hương Trải qua biết bao biến cố, thăng trầm của lịch sử, Tủa Chùa đã không ngừng phát triển hòa vào những trang sử hào hùng của Dân tộc và nhất là trong công cuộc đổi mới và hội nhập

Mặc dù đã phát triển về mọi mặt, nhưng Tủa Chùa vẫn là huyện đặc biệt khó khăn và nghèo của tỉnh Điện Biên mà nguyên nhân chủ yếu là do điều kiện

tự nhiên, khả năng phát triển kinh tế - xã hội và trình độ dân trí, chất lượng