Dạy học tác phẩm Chí phèo, Đời thừa của Nam Cao theo đặc trưng thể loại : Luận văn ThS. Giáo dục học: 60 14 10

1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC PHẠM THỊ THU DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO, ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN CHUYÊN NGÀNH:

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ THU

DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO, ĐỜI THỪA

CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯ NG PHÁP DẠY HỌC

(BỘ MÔN NGỮ VĂN)

Mã số: 60 14 10

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐOÀN ĐỨC PHƯ NG

HÀ NỘI – 2012

iii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang Bảng 2.1 Bảng th ng kê s ng tác phẩm tr tình và t s (C g

trình chuẩn) 26 Bảng 2.2 Tổng h p từ 11 giá iê ng THPT Phúc Th và 13

giá iê ng THPT Ng c Tảo - huy n Phúc Th - Thành ph Hà

N i 32 Bảng 2.3 Tổng h p 175 phi u c 2 ng THPT Phúc Th và

THPT Ng c Tảo - huy n Phúc Th - Thành ph Hà N i 34 Bảng 3.1 Tổng h p k t quả (tính ra %) c a l p th c nghi m và l p

i chứng 104

iv

MỤC LỤC

Trang

L i cả i

Danh m c vi t t t ii

Danh m c các bảng iii

M c l c iv

MỞ ĐẦU 1

Chư ng 1: C SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 13

1.1 Th lo i và d y h c tác phẩ c g e ặc g lo i 13

1.1.1 Th lo i c 13

1.1.2 D y h c tác phẩ c g e ặc g lo i 15

1.2 ặc g c a lo i hình tác phẩm t s 16

1 3 ặc g lo i truy n ng n 21

1.3.1 Nhân v t 22

1.3.2 C t truy n 22

1.3.3 Ngôn ng và gi g i u 23

1.3.4 K t cấu 23

Chư ng 2: THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO, ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI 25

2.1 Th c tr ng d y h c tác phẩm Chí Phèo, i thừa c a Nam Cao ở ng THPT hi n nay 25

2.1.1 V trí c a tác phẩ C í P i thừa c a Nam Cao trong c g Ng T PT 25

2.1.2.Nh ng thu n l i k ó k 26

2.1.3 Th c tr ng d y h c tác phẩ C í P i thừa c a Nam Cao ở ng THPT hi n nay 29

2.2.2 K t quả k ả á ừ h c sinh 34

v

2 2 ng d y h c tác phẩ C í P i thừa c a Nam Cao

e ặc g lo i 36

2 2 1 ng chung 36

2 2 2 ng d y h c truy n ng C í P e ặc g

lo i 40

2 2 3 ng d y h c truy n ng n i thừa c a Nam Cao theo ặc g lo i 46

2.2.4 K t lu n: 54

Chư ng 3: GIÁO ÁN VÀ THỰC NGHIỆM 56

3.1 Thi t k giáo án th c nghi m 56

3.2 Nh ng vấ chung c a th c nghi m 100

3.2.1.M c íc c nghi m 101

3 2 2 i g a bàn và th i gian th c nghi m 101

3.3 N i dung và ti n trình th c nghi m 102

3.3.1 N i dung th c nghi m 102

3.3.2 Ti n trình th c nghi m 102

3.4 K t quả th c nghi m 103

3.4.1 Ti n hành ki m tra 103

3.4.2 K t quả ki m tra 104

3 5 á giá k t quả th c nghi m 105

K T LUẬN VÀ KHUY N NGHỊ 109

1 K t lu n 109

2 Khuy n ngh 112

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

PHỤ LỤC 115

g á ki á giá c i ặc i ứ g g

k c iê i ứ g g c g g g i g g ả ý giả g c ả ù i g g c c i á ứ g ê

c M g iê cứ giả g c g ác ẩ

c g ấ i c g i ó ấ i i i

ải có g á i á c ù i ả T c giả g c c ấ g á c ác ẩ C í P èo, Đờ

t ừa c N C ở T PT giá iê c g g c g i

i ả ó ẫ c i c g í i ó i

c g T g i c k g k í c k g á c

k ả g á g k ả g c c i

1.3 ổi i g á c á i i i

c i giá c i gũ giá iê k g c ỉ ặ ý

c cả g c iễ V c ác ẩ C í P èo, Đờ t ừa c

c g ấ c k i ác c c i ở g ác ẩ giá g

ấ iê g c

V i ấ cả g ý ê c g i i c c i i Dạy ọc t c p ẩm Chí Phèo, Đời thừa của Nam Cao t eo đặc trưn t ể loạ ằ gó á g ả c ấ á g c á i ác

ix

iê g ừ ó á g c các i k ác g g ổ thông

x

- Lê B c P Dũ g Ng ễ V i : Những vấn đề thể loại và

lịch sử văn học (N B iá c 2008)

- P T g L Xã hội – Văn học – Nhà trường (1996), Văn học trong nhà

trường nhận diện, tiếp cận đổi mới (N B i c S 2007) Cảm thụ văn học - giảng dạy văn học (1983), Phương pháp dạy học văn (N B i c

xi

T g c Nam Cao - nhà văn hiện thực xuất sắc i 1961

Mi ức c ỉ é c á g ác ẩ c N C c ằ g:

N C iê íc g i i i c D ó các ác ẩ c N C g k cấ e i ý P g Lê g

bài Đặc trưng bút pháp hiện thực Nam Cao cũ g có g

ói á N C ói á i c g iê gặ M

c g i Bíc T i i Sức sống của một sự nghiệp văn chương in trong

c Nam Cao tác gia và tác phẩm é g g g á g ác c

N C g g ức i i i ù c i i i

g g gi c ẫ ấ i L i Ng ê Â g Nam Cao và cuộc

cách tân văn học đầu thế kỷ XX c ằ g ó g gó i c g á

k cấ g T g S g Nam Cao - nhà văn hiện thực xuất

sắc, nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn cũ g ý ki cái c c

ở g c i g c N C P g Lê g i Cấu

xii

trúc và ngôn ngữ truyện ngắn Nam Cao (Văn nghệ quân đội á g 10 -

1987) Bích Thu trong bài Sức sống của một sự nghiệp văn chương

N iá c – N i 1998 T g S có i g iê cứ Thời gian

và không gian trong thế giới nghệ thuật của Nam Cao (T c í Văn học 5

1991) Mi ức có i Tầm quan trọng của hoàn cảnh trong tác phẩm

của Nam Cao (in trong Nam Cao đời văn và tác phẩm – Nxb Văn học, Hà

iê (N iá c N i 1999); Phương pháp giảng dạy tác phẩm

văn chương theo loại thể Ng ễ Vi C (N i c S 2002);

ẫ c ồ i Ng ễ T ù g có i Sống với đôi mắt mở (Báo Văn

nghệ 24 – 1992) i g c Đến với Nam Cao c i ác giả

Ng iê cứ k á á g ác ẩ c N C P S TS Ng ễ

T T g có bài Những tác động thẩm mĩ tiềm tàng trong tác phẩm

của Nam Cao

Bê c ó c có k á g iê cứ g

á c các ác ẩ c N C g g ổ g :

C T Ki Ng i i: Nghiên cứu, tiếp thu và đi tới một cách dạy

xiv

thích hợp truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao trong chương trình bậc THCS;

ỗ Bíc Liê i i Đặc sắc nghệ thuật tác phẩm Chí Phèo và biện pháp

giáo dục thẩm mỹ cho học sinh lớp 11; Ng ễ V T g i i Một số biện pháp hướng dẫn học sinh tiếp nhận ngôn ngữ người kể chuyện trong truyện ngắn Nam Cao ở trường THPT; T T T i i k á

Vận dụng tri thức đọc hiểu để hướng dẫn học sinh đọc tác phẩm Chí Phèo

của Nam Cao trong nhà trường THPT

i c Lê V T g g i Tựa Đô lứa xứn đô (N i i

1941 - c i g Nam Cao tác gia và tác phẩm N iá c N i

1998)

S Các g T á g Tá :

T g i N C i ê T c í Văn nghệ á g 12/1952 i i trong Mấy vấn đề văn học N B V g 1956 Ng ễ T i c

ằ g ác ẩ Chí Phèo c N C ổi ấ c Trong bài Qua

truyện ngắn Chí Phèo ê cái i c c N C (T c í

V c 4/1964 – i i g Nam Cao về tác gia và tác phẩm, Nxb Giáo

c 1998) g iê cứ T T ấ L c ằ g g Chí Phèo c

N C k ẳ g g ừ c g các i

g g c ả

B i i c g iê cứ Ng ễ g M Lưỡi dao Chí Phèo là

ánh chớp trước cơn giông tố i 1980 i i g N văn tư tưởng và phong cách N i c c gi N i 2001 ê ê cả i c

c N C Ng ễ g T g i í c ấ g hoá trong nhân

- Phân tích bình giảng tác phẩm văn học 11 - Ng ễ g M c iê

- Tác phẩm văn chương trong nhà trường phổ thông – Những con đường

khám phá c Vũ D g ỹ - Lê Bả

- Thiết kế bài học Ngữ văn 11(T 1) - P T g L (c iê )

- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 11(T 1) - Ng ễ V g (c iê )

- Sách giáo viên Ngữ văn 11 1 T S (C iê ) N iá

c 2007

- Phân tích, bình giảng tác phẩm văn học 11 Ng ễ g M (c

iê ) N iá c Vi N 2003

4.Đối tượng v phạm vi nghiên cứu

4 Đố tượn n ên cứu

xix

gi ổi i g ê các k g ấ D ó i c

ừ cũ ừ i ừ i ổi ừ ổ

Lí c ổ c i ác ẩ c các i ( ặc i i) L i g ằ g i

Bấ k ác ẩ cũ g c i ấ g có

ức ó N i g iê cứ c ằ g có i:

k c Mỗi i i gồ

Ng ễ V L g g c Phân tích tác phẩm văn học hiện đại Việt

Nam từ góc nhìn thể loại N iá c Vi N cũ g c ỉ õ:

c i cái ó c c V g ẫ c ấ

g g g ĩ c i giá i V có

c ức g ái i íc iê ả i Tái i gi i gồ g ki ê g i ê g c

i gi các gi i cả g

Ng i c c gi i i g ác ẩ g

g i c c c í các á ấ ổi í các N i g có g é iê g c ấ g í

ó c c c i g i Y có ý g ĩ c ấ c

g c i i có g g g i ẩ ý N i g c

c

ặc g i i g g i á i c g c c í

i i c ặc g g k g c g i ứ g

i i các i k ác c í ác g i ấ ẽ gi các i i c i g g c g ở ê

ả g c g g ó c ặ c ẽ i các i k ác i c

g i i ấ i ki i các

c c i các c c g ấ iê g g ặc g i

xxx

CHƯ NG 2

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO, ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI 2.1.Thực trạng dạy học t c phẩm Chí Phèo, Đờ t ừa của Nam Cao ở

trường THPT hiện nay

2 .Vị trí của t c p ẩm Chí Phèo, Đời thừa của Nam Cao tron c ươn trìn N ữ văn THPT

Từ ả g g kê ác ẩ g S K Ng 11 có

ấ g ác ẩ g i i i các i k ác

c c i c k á ồ ê các e c ỉ i ác ẩ các c

cả í ấ g ki g i c cá c các e i các giả có

c iễ i g c i g ặc g k ác c

g c có i i c i Vi c c ác ẩ g e

ặc g i c í c k á c i i các k á á cái cái ẹ c ác ẩ ồ g i i c gi i gi ặc g c

i các i c k ác Từ ó ở g c i i các

e c i ĩ ác ẩ các c cả c ẻ ẹ

c c c g g Tác ẩ g c i c

ở T CS 10 ê các e k g á k ó k g k i i ác

xxxvi

cả ấ íc c Ng ói c g g C í P èo, Đờ

t ừa c N C ói iê g? T i ác ẩ e ặc g i

i c c i g g c Ng ở g T PT Bởi i c í c ở ê í g ấ c ỉ c ác ẩ các ổ c ức iê k các i g ức T i c

2 .3 Kết quả k ảo s t từ o v ên

Bảng 2.2 Tổng hợp từ 11 gi o viên trường THPT Phúc Thọ và 13 giáo viên trường THPT Ngọc Tảo - huyện Phúc Thọ - Th nh phố H Nội

xxxvii

THPT Ng c Tảo

T ng THPT Phúc

32%

55%

13%

35% 55% 10%

2

GV d y truy n ng n

Chí P èo, Đời thừa

c a Nam Cao theo

ặc g lo i?

T ng xuyên Thỉnh thoảng

35%

55%

10%

45% 45% 10%

100%

0%

100% 0%

30%

60%

10%

45% 45% 10%

xxxix

á iê ở g M c c c ằ g: k i c g

c i c ỉ c ác ẩ ặc íc k i giả g c ỉ c giả g ý c í c i i c g ồi; cũ g có c i k ẳ g : cái íc c i c c kĩ g i c c i i i c

35% 45% 20%

40% 40% 20%

4

Em hi u th nào là truy n ng n? Hi u

Hi ồ Không hi u

35% 50% 15%

10% 20% 70%

7

Khi giáo viên d y truy n ng n

C í P èo, Đời thừa c a Nam Cao

35% 15% 50%

c e g á c gặ i k ó k

V i k ả k ả á ê c g i ấ i c c g

C í P èo, Đờ t ừa c N C c c e c c i i

ổi i g á c g g ói c g ổi i

c ác ẩ c g ói iê g g i giá iê ải có ý ức

c g i c g g i á g các g á

i á i ặc g c c íc c gi

c k ả c ấ

xlv

*Tổn kết:

ê g é ặc c g c ác ẩ ? T có g giá ? T e e c c ác ẩ i ở ?

á g ác c T g gi c ác ẩ c g có i i i c: có c ừ g c ừ g cả có ừ c ừ ó có

c c k i íc ặc k i íc Ng i i g

g g ó ổ g giá ý g ĩ i cả c i g g g ấ

c c i có ừ c ừ i cả c i c c i

ý g ĩ c ả c c c ý g i

2.2.2 Địn ướn dạy ọc truyện n ắn Chí Phèo t eo đặc trưn t ể loạ

2.2.2.1 Xác định thể loại và đặc trưng thể loại của truyện ngắn Chí Phèo

g g? M i gi g g ó? ặc i ổi

i c g c i g c g ? E có é

g g Vũ i?

- K : g g ki k é kí ù g g g k g ổ

N ân vật B K ến:

- K c c g é í các iê i c Bá Ki k ái á

ê i c g g ở g Vi N c Các g á g Tá 1945 Từ ó ấ c giá i c g í

g ý g k g k i C í c i ?

- T g k i íc c ý c c i á i ái

c g ki g c c i c i : i ứ

l

con hoang -> c i c í Ki i g -> i ù

i íc -> ở g -> ở i c Bá Ki -> gặ ê T Nở -> gi Bá Ki ẫ

Có ải k g c c ?

N é g g g giải g g c i ? ả cái g c cũ ấ i ở c i ác ẩ k i e có cả giác ? N é k cấ ác ẩ ?

Tó i i ác ẩ c g có g i c i ằ

gi c i g ừ ó ái i ái á i c ý ki c

c c g i giá i c giá c c iê c i cũ g c các i