Phổ biến giáo dục pháp luật trong lĩnh vực giao thông - qua thực tiễn ở tỉnh Quảng Bình : Luận văn ThS. Luật: 60 38 01

Thực tiễn thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và qua các tài liệu nghiên cứu như báo cáo, đề tài, sách nghiệp vụ về công tác này từ trước đến nay thì phổ biến, giáo dục pháp

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài 7

5 Nội dung và kết cấu đề tài 8

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT ATGT 9

1.1.Cơ sở lý luận của phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông 9

1.1.1 Khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông 9

1.1.2 Mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật 12

1.1.3 Vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật 16

1.1.4 Đặc điểm phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông 17

1.1.4.1 Đặc điểm về đối tượng và chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông 17

1.1.4.2 Đặc điểm về nội dung và hình thức 18

1.1.5 Quan niệm về hiệu quả PBGDPL và các tiêu chí đánh giá hiệu quả PBGDPL 25

1.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài 29

1.2.1 Chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông 29

1.2.2 Phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông là yêu cầu cấp bách hiện nay 34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHỔ BIẾN GIÁO DỤC LUẬT TTATGT, QUA THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG BÌNH 39

2.1 Khái quát tình hình phổ biến giáo dục Luật TTATGT ở nước ta 39

2.2 Thực trạng phổ biến an toàn giao thông tỉnh Quảng Bình 56

2.2.1 Thực trạng giao thông trên địa bàn tỉnh Quảng Bình 57

2.2.1.1 Hệ thống giao thông tỉnh Quảng Bình 57

2.2.1.2 Tình hình Tai nạn giao thông đường bộ qua các năm 59

2.2.1.3 Tình hình vi phạm trật tự an toàn giao thông 61

2.2.1.4 Các nguyên nhân gây tai nạn giao thông ở Quảng bình 65

2.2.2 Tình hình phổ biến, giáo dục luật an toàn giao thông tại Quảng Bình 67

2.2.2.1 Các hoạt động phổ biến, giáo dục luật an toàn giao thông tại Quảng Bình 67

2.2.2.2 Hiệu quả công tác tuyên truyền ở Quảng bình 77

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO CÔNG TÁC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC LUẬT TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG Ở TỈNH QUẢNG BÌNH 87

3.1 Các nguyên tắc chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phổ biến giáo dục pháp luật về an toàn giao thông 87

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông ở tỉnh Quảng Bình 89

3.2.1 Phát triển các nguồn nhân lực (nhân lực và tài chính) 89

3.2.1.1 Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng về pháp luật an toàn giao thông cho các báo cáo viên- chủ thể của hoạt động phổ biến, giáo dục 89

3.2.1.2 Bảo đảm kinh phí cho các hoạt động phổ biến, giáo dục an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh 92

3.2.2.Tăng cường sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của các cấp lãnh đạo, chính quyền địa phương 93

3.2.3 Nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về ATGT 95

3.2.4 Kiện toàn tổ chức của Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao vai trò của cơ quan tư pháp 99

3.2.5 Đổi mới hình thức cũng như nội dung phổ biến, giáo dục; tùy từng đối tượng để có nội dung phù hợp 101

3.2.6 Xây dựng văn hóa giao thông 104

3.2.7 Tăng cường xử phạt, cưỡng chế đối với các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông 109

3.2.8 Tăng cường phổ biến giáo dục ATGT cho thanh thiếu niên 109

3.2.8.1 Phổ biến giáo dục ATGT đường bộ cho thanh thiếu niên trong trường học 110

3.2.8.2 Hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông cho thanh thiếu niên đang làm nghề tự do ở các địa bàn dân cư 111

3.2.8.3 Kết hợp giáo dục pháp luật và giáo dục đạo đức cho thanh thiếu niên 112

3.2.9 Trách nhiệm của người dân khi tham gia giao thông 113

KẾT LUẬN 118 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ATGT: An toàn giao thông

CBCNVC: Cán bộ công nhân viên chức

CSGT: Cảnh sát giao thông

HĐND Hội đồng nhân dân

GTNT: Giao thông nông thôn

PBGDPL: Phổ biến, giáo dục pháp luật

TNCSHCM: Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

TNGT: Tai nạn giao thông

TTATGT: Trật tự an toàn giao thông

TT&TT: Thông tin và truyền thông

UBND: Ủy ban nhân dân

VHGT: Văn hóa giao thông

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Các đơn vị hành chính cấp huyện thuộc Quảng Bình 57 Bảng 2.2 Tai nạn giao thông đường bộ qua các năm 60 Bảng 2.3 Thống kê nhận thức của người dân về Luật ATGT 80 Bảng 2.4 Thống kê sự quan tâm của người dân về các chương trình tuyên truyền an toàn giao thông của tỉnh 81

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trung bình, mỗi ngày trên cả nước có 30 người chết do tai nạn giao thông (TNGT), cộng lại mỗi năm có trên 1 vạn người chết và vài chục ngàn người bị thương

vì lý do không đáng có này

Tính sơ qua, số người chết do TNGT một năm ở nước ta bằng số người chết trong

120 cơn bão lớn, gấp gần 3 lần hậu quả cuộc chiến kéo dài 7 năm ở I rắc

Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến TNGT như: cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu, lưu lượng phương tiện tham gia lớn , thì có một nguyên nhân chủ quan hết sức quan trọng, đó là ý thức tham gia giao thông, cao hơn có thể nói, văn hoá giao thông của chúng ta đang có vấn đề! Điều này được chứng minh bởi tình trạng vi phạm Luật Giao thông đường bộ gia tăng với các hành vi như: chạy quá tốc độ, sử dụng rượu, bia, vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm Đặc biệt gần đây, các phương tiện truyền thông liên tục đưa tin nhiều trường hợp người vi phạm bị cảnh sát giao thông xử lý đã có hành vi xúc phạm, chống đối người thi hành công vụ, như: lái xe húc vào cảnh sát, quát mắng, thậm chí cả một thiếu nữ tuổi teen đã tát thẳng cánh vào mặt cảnh sát giao thông phản ánh một thực tế là: chúng ta đã thực sự xây dựng được "văn hóa giao thông " chưa hay đã có nhưng nó đang bị "xuống cấp"?

Người ta nói rằng, muốn biết chất lượng giáo dục hãy ra ngoài đường Việc thiếu

ý thức tôn trọng luật lệ giao thông, phóng nhanh, vượt ẩu, lạng lách… suy cho cùng cũng do giáo dục mà ra Do vậy, bên cạnh việc xây dựng chiến lược cơ sở hạ tầng giao thông dài hạn là quan trọng thì việc nâng cao nhận thức của mọi công dân trong việc chấp hành luật lệ giao thông cũng cần thiết không kém Để giảm thiểu TNGT, Tháng

an toàn giao thông (ATGT) Quốc gia năm nay lấy chủ đề " Phòng chống uống rượu, bia đối với chủ phương tiện khi tham gia giao thông" Đối với Yên Bái, cùng với thực hiện chủ đề của cả nước, tỉnh xác định chủ đề Tháng ATGT 2011 là "Tháng văn hoá

giao thông" Tất cả hoạt động đó là nhằm đưa giao thông Việt nam đi vào nền nếp, xây dựng văn hóa giao thông tiên tiến

Nhắc đến khái niệm “văn hóa giao thông”, chúng ta thực sự lo ngại cho Quốc gia Bởi vấn đề văn hóa giao thông ở nước ta đang nằm trong tình trạng suy thoái nghiêm trọng và là vấn đề đáng quan tâm trong giai đoạn hiện nay

Văn hóa giao thông , qua góc độ văn hóa ứng xử, hiểu một cách nôm na đơn giản

đó là: : mỗi người khi tham gia trên đường cần có kiến thức về Luật Giao thông đường

bộ, chấp hành đúng pháp luật quy định khi tham gia giao thông Bởi, xét cho cùng, bản chất của pháp luật là để tôn vinh những giá trị đạo đức, mà đạo đức là cái đẹp, cái thiện, vì vậy những quy định của pháp luật hiểu theo một nghĩa nào đó cũng chính là văn hoá

Vậy người tham gia giao thông có văn hoá chính là người có sự nhường nhịn, không phóng nhanh vượt ẩu, không chở người quá quy định; không lạng lách, đánh võng, không vượt đèn đỏ; không sử dụng bia rượu khi tham gia giao thông; không buôn bán trên lòng đường, vỉa hè, không đỗ xe đúng nơi quy định gây che khuất tầm nhìn; có sự phối hợp với cơ quan chức năng khi thi hành nhiệm vụ Trong tình huống xảy ra tai nạn, va quệt không nên quá về vấn đề đúng, sai mà chú ý tới cái quan trọng

là sức khoẻ và tính mạng của con người

Để có được văn hoá ứng xử khi tham gia giao thông, tạo sự chuyển biến trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông không chỉ một thời gian ngắn, trong một tháng phát động mà đòi hỏi cả một quá trình nỗ lực lâu dài, trong đó, quan trọng nhất là giáo dục

ý thức mỗi người, nhất là đối tượng trẻ đang ngồi trên ghế nhà trường Cần thiết phải

có các biện pháp mạnh hơn nữa và việc tăng cường kiểm tra, giám sát, xử phạt vi phạm giao thông không nên làm theo kiểu "chiến dịch" Khi cơ quan chức năng làm theo

"chiến dịch", rất dễ làm nảy sinh tâm lý đối phó ở người chấp hành

Trên thực tế , vấn đề văn hóa giao thông ở nước ta còn quá yếu kém, khách quan

mà nhận xét rằng: trình độ văn hóa giao thông nước ta phải xếp vào hạng bét so với các nước trên thế giới Tự chúng ta cũng nhận thấy điều đó và nhất là người nước ngoài khi đến Việt Nam, họ quá choang ngợp và khiếp sợ trước thực tế giao thông nước ta Người dân nước ta quá coi thường pháp luật và tính mạng con người dẫn đến thái độ rất ẩu khi tham gia giao thông Nhất là bộ phận buôn bán vì lợi nhuận mà lẫn cả lòng đường vỉa hè để làm nơi kinh doạnh, làm cho đường sá nhở hẹp lại càng nhỏ bẻ hơn Còn rất nhiều vấn đề nhức nhối khi nói đến giao thông Việt Nam

Năm nay, năm 2012 Được ủy ban an toàn quốc gia chọn làm “năm an toàn giao thông”, với chủ đề: “ Thiết lập kỷ cương trật tự an toàn giao thông trong phạm vi cả nước và chông ùn tắc giao thông ở các tỉnh thành phố lớn Đồng thời, phát động mạnh

mẽ phong trào toàn dân tham gia giữ gìn trật tự an toàn giao thông, khắc phục ùn tắc giao thông và xây dựng văn hóa giao thông đến từng phường xã, khu dân cư”

Phó thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc, chủ tịch Ủy ban An Toàn giao thông Quốc Gia yêu cầu các Bộ, Ngành và chính quyền địa phương tập trung tổ chức, triểu khai thực hiện quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp về đảm bảo an toàn giao thông Một số chỉ tiêu cụ thể như: tiếp tục kiềm chế tai nan giao thông trên cả ba tiêu chí, hàng năm giám từ 5 tới 10% số vụ tai nan, số người chết và bị thương do tai nạn giao thông gây ra, từng bước cải thiện tình trạng ùn tắc giao thông… Phó thủ Tướng cũng nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông, xem đây là một hoạt đông then chốt trong công việc thực hiện mục tiêu của “năm an toàn giao thông” năm 2012

Đối với tỉnh quảng bình, ngày 13 tháng 2 năm 2012,Ban thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TU về lãnh đạo thực hiện Năm an toàn giao thông 2012 Thời gian qua, cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp đã nêu cao vai trò trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện quyết liệt nhiều biện pháp bảo đảm

trật tự an toan giao thông, nên tình hình trật tự an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, tai nan giao thông được kiềm chế, giảm cả về số vụ số người chết và bị thương

Tuy vậy, so với các tỉnh thành khác thì ở Quảng Bình giao thông vấn đang là một vấn đề phức tạp, tai nan còn nhiều, các hành vi vi phạm giao thông vấn thường xuyên diễn ra

Theo thông báo của Phòng cảnh sát Giao Thông Công An Tỉnh Quảng Bình: Trong 6 tháng đâu năm 2011, trên địa bàn toàn tỉnh có xảy ra 424 vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng làm chết 114 người, bị thương 411 người, thiệt hại tài sản ước tính 2,9 tỷ đồng Riêng trong tháng 10 năm 2011, trên địa bàn đã có 58 vụ tai nạn giao thông làm chết 16 người, bị thương 57 người Trong tháng này đã có 3 vụ tai nạn bị khởi tố Hình sự… Đặc biệt, các cấp ngành và gia đình đang rất lo sợ vì tình trạng tai nạn giao thông xảy ra mạnh ở lứa tuổi thanh thiếu niên, học sinh trong khu vực tỉnh

Ông Nguyễn Văn Long _ Phó Ban thường trực Ban ATGT, Giám đốc Sở giao thông vận tải Tỉnh Quảng Bình cho Biết: “Nguyên nhân chủ yếu khiến số vụ tai nạn giao thông tăng là do người tham gia giao thông thiếu ý thức trách nhiệm đối với bản thân và cộng đồng xã hội, điều khiển phương tiện tuỳ tiện, không tuân thủ Luật Giao thông, tham gia giao thông trong tình trạng uống bia rượu quá nồng độ qui định, không làm chủ được bản thân, phóng nhanh vượt ẩu, đi sai phần đường, tranh vượt sai qui định dẫn đến hậu quả gây tai nạn giao thông; số vụ tai nạn giao thông phần lớn nằm trong độ tuổi thanh thiếu niên và học sinh (chiếm từ 70-80% số vụ) Bên cạnh đó, số lượng xe máy, xe ô tô đăng ký mới tăng nhanh, khiến lưu lượng người và phương tiên tham gia giao thông tăng, đây là một trong những bất cập hiện nay khiến số vụ tai nạn giao thông xảy ra liên tục Theo báo cáo của Sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Bình, chỉ tính trong 6 tháng đầu năm 2007, Quảng Bình có gần 300 xe ô tô, hơn 12.400 xe máy được đăng ký mới, đưa tổng số phương tiện quản lý tham gia giao thông lên tới gần 150.000 chiếc

Ngoài những nguyên nhân nói trên, công tác chỉ đạo và thực hiện nhiệm vụ đảm bảo trật tự ATGT vẫn còn những tồn tại nhất định Trong công tác chỉ đạo, việc kiểm tra, giám sát, đôn đốc thực hiện kế hoạch còn thiếu sự quan tâm đúng mức của các ngành, các cấp, các địa phương, do đó nhận thức về trách nhiệm giữ gìn trật tự ATGT đối với nhân dân chuyển biến còn chậm Hiệu quả công tác tuyên truyền trật tự ATGT còn thấp, chưa chuyển biến được hành vi, vi phạm của người tham gia giao thông, chưa đổi mới được biện pháp và hình thức tuyên truyền Đặc biệt, việc quản lý giáo dục đối với lứa tuổi vị thành niên và học sinh còn lỏng lẻo và chưa quyết liệt; chưa phối hợp và phát huy được tiềm năng về sức mạnh ở các địa phương đó là lực lượng công an xã, phường, thôn, xóm, đội trật tự Những lực lượng này sẽ được tạo điều kiện về pháp lý

và sự quan tâm để thuận lợi trong việc theo dõi phát hiện các đối tượng ở địa phương

đã từng có tiền sử về vi phạm trật tự ATGT, thường đua xe, phóng nhanh vượt ẩu để

từ đó có các biện pháp phối hợp tích cực cùng với gia đình, chính quyền địa phương giáo dục răn đe, nhắc nhở, ngăn chặn kịp thời các hành vi sai phạm có thể xảy ra

Ý thức được sự nóng bỏng của vấn đề TTATGT và vai trò vô cùng quan trọng của công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông ở nước ta nói chung cũng như ở Quảng Bình nói riêng Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang có sự chuyển mình đáng kể về kinh tế xã hội và cùng với nó là đời sống giao thông vô cùng phức tạp, ngày ngày đang là bài toán nan giải cho nước nhà và cũng như ở Quảng Bình

Mặt khác, để góp phần nhỏ vào sự nghiệp xây dựng văn hóa giao thông, đưa đời sống giao thông nước nhà và khu vực tỉnh nhà đi vào ổn định Tôi đã lựa chọn nội dung: “ Phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông, qua thực tiễn ở Tỉnh Quảng Bình” làm đề tài Luận văn tốt nghiệp cho mình Dấu biết một cánh én nhỏ không đủ kéo mùa xuân về, nhưng mỗi chung ta hãy cùng nhau chung sức, thiết nghĩ chúng ta hoàn toàn có thể nghĩ tới một nước Việt Nam có nền Văn hóa giao thông sáng rạng hơn

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Từ khi nền kinh tế Việt Nam chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường thì bức tranh về kinh tế của Việt Nam có nhiều điểm sáng, mức sống của người dân được cải thiện từng bước, được bạn bè các nước trong khu vực và quốc tế hết lòng ca ngợi về những thành tựu đổi mới trong quá trình xây dựng đất nước Tuy mức tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đạt được là khá cao nhưng đi liền với

nó là vấn đề về tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông, đặc biệt là giao thông đường

bộ, số vụ giao thông không ngừng tăng cả về quy mô và số lượng Cho nên nhiều người thường nói rằng giao thông đường bộ ở Việt Nam giống như một quả bong bóng dẹp được chỗ này thì chỗ khác lại ùng ra, có không biết bao nhiêu là chiến dịch, chỉ thị nhưng chỉ được một thời gian ngắn lại đâu vào đấy

Khi nghiên cứu đề tài, nhất là qua việc phân tích thực trạng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông, từ đó đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông trên phạm vi cả nước nói chung

và cụ thể ở Tỉnh Quang Bình nói riêng Qua đó góp phần xây dựng lối sống văn hóa giao thông tiên tiến, văn minh, cùng với cả nước phát triển một cách toàn diện và bền vững

Ngoài ra, khi nghiên cứu đề tài Giúp cho chính bản thân Tôi và những người có quan tâm về vấn đề trật tự an toan giao thông và văn hóa giao thông hiểu thêm về tầm quan trọng của phổ biến giáo dục pháp luật giao thông Nó thực sự là một nhân tố thiết yếu ảnh hướng tới hạnh phúc của mọi người, mọi nhà và góp phần ổn định kinh tế - xã hội- chính trị quốc gia Từ đó mối chúng ta sẽ có cách ứng sứ phù hợp, tốt đẹp khi tham gia giao thông, từng bước xây dựng nền văn hóa giao thông tiến bộ văn minh phù hợp với xu thế thời đại và văn minh nhân loại

Đối với địa phương Tỉnh Quảng Bình, một vùng đất ở miền Trung đang từng ngày đối mới, là một trong những Tỉnh có đường Quốc Lộ 1A chạy qua với chiều dài

lớn nhất trong nước.Đây cũng là khu vực có đời sống giao thông phức tạp nhất, là điểm nóng về trật tự an toàn giao thông trong những năm gần đây

Nguyên nhân của tình trạng nói trên thì có nhiều, nhưng cơ bản nhất là ý thức của người dân khi tham gia giao thông còn kém, coi thường tính mạng và luật pháp Bởi vậy, khi nghiên cứu đề tài không có mục đích gì khác là tìm ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông của Tỉnh nhà, qua đó đúc rút những kinh nghiệm và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao ý thức của người dân khi tham gia giao thông và từng bước đưa giao thông Tỉnh nhà đi vào

nề nếp ổn định, bảo đám hạnh phúc mọi nhà

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu vào đối tượng là hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông trên địa bàn Tỉnh Quảng Bình và một vài địa phương khác trên cả nước,

từ đó tìm ra những cái làm được và những hạn chế của công tác phố biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông Cuối cùng là rút ra những bài học kinh nghiệm và một

số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyên, phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông của Tỉnh cũng như cả nước

Về phạm vi nghiên cứu đề tài chú yếu nghiên cứu vần đề phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Tỉnh Quảng Bình Cụ thể là thực trạng của công tác này ở các Huyện, thành phố Đồng Hới Quảng bình trong những năm gần đây Trong quá trình nghiên cứu có tìm hiểu ở một số địa phương khác trong cả nước

từ đó có sự svà một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyên, phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông của Tỉnh cũng như cả nước

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài

- Phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê so sánh

- Phương pháp định tính: nhận định và giả thuyết về tình hình phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông

- Phương pháp thống kê xã hội học: Điều tra, thu thập và xử lí số liệu qua phiếu thăm dò thông tin

5 Nội dung và kết cấu đề tài

Đề tài được chia làm 3 chương như sau:

Chương 1 Cơ sở khoa học, vị trí, vai trò, mục đích của phố biến giáo dục Luật trật tự

an toàn giao thông

Chương 2 Thực trạng phổ biến giáo dục Luật trật tự an toàn giao thông, qua thực tiễn tĩnh Quảng Bình

Chương 3 Một số giải pháp cho phố biến, giáo dục Luật trật tự an toàn giao thông

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT ATGT

1.1.Cơ sở lý luận của phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông

Phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông được phát triển, mở rộng từ phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung vì vậy khi tìm hiểu, nghiên cứu về phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông trước tiên phải hiểu được bản chất của phổ biến, giáo dục pháp luật là gì

1.1.1 Khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông

Khái niệm về phổ biến, giáo dục pháp luật ở nước ta đến nay vẫn chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật Để hiểu đúng bản chất của phổ biến, giáo dục pháp luật, trước hết phải tìm hiểu và nghiên cứu về khái niệm phổ biến, phổ biến pháp luật, giáo dục, giáo dục pháp luật

Theo Từ điển Tiếng Việt hoặc Từ và ngữ Hán Việt (Nxb Từ điển Bách khoa 2002), “phổ biến” là hoạt động làm cho đông đảo người biết đến bằng cách truyền đạt trực tiếp hoặc thông qua hình thức nào đó.Như vậy phổ biến pháp luật là hoạt động làm cho đông đảo người biết đến pháp luật bằng cách truyền đạt trực tiếp hoặc thông qua hình thức nào đó Theo “Sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật” (Kỷ yếu Dự án VIE/98/001 về Tăng cường năng lực pháp luật tại Việt Nam – giai đoạn II”,

-Hà Nội, 2002), phổ biến pháp luật có hai nghĩa: (i) nghĩa hẹp: là giới thiệu tinh thần văn bản pháp luật cho đối tượng của nó; (ii) nghĩa rộng: Là truyền bá pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân trên cả nước

Còn “giáo dục” là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra (Đại Từ điển Tiếng Việt 1998, Nhà

xuất bản Văn hoá – Thông tin – Trung tâm ngôn ngữ và văn hoá Việt Nam) Giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục, tác động lên đối tượng giáo dục nhằm hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm và hành

vi phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành Theo “Sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật” (Kỷ yếu Dự án VIE/98/001 về Tăng cường năng lực pháp luật tại Việt Nam – giai đoạn II”, Hà Nội, 2002), giáo dục pháp luật được hiểu là một khái niệm rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng và bằng mọi cách (thuyết phục, nêu gương, ám thị…) hình thành tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng

Vậy phổ biến, giáo dục pháp luật là gì? “Phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt

động do tổ chức, cá nhân thực hiện thông qua các hình thức nhất định nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật cho tổ chức, cá nhân được phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa”

Cả cụm từ phổ biến, giáo dục pháp luật có hai nghĩa:

(i) Nghĩa hẹp: Là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng

(ii) Nghĩa rộng: Là công tác, lĩnh vực, ngạch (theo nghĩa thông thường mà không phải nghĩa trong pháp luật về cán bộ, công chức) phổ biến, giáo dục pháp luật bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật: Định hướng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; Lập chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; Áp dụng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật; Triển khai chương trình

kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; Kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết công tác phổ

biến, giáo dục pháp luật, rút kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ lý luận…về phổ biến, giáo dục pháp luật

Liên quan đến khái niệm này, đã xuất hiện hai luồng quan điểm trái ngược nhau

về việc phân biệt các khái niệm Một bên là thống nhất không phân tách hai khái niệm;

họ cho rằng phổ biến, giáo dục pháp luật có mối liên hệ mật thiết với nhau, trong phổ biến có giáo dục, trong giáo dục có phổ biến Quan điểm phân tách hai khái niệm trên thì cho rằng vì đây là một tập hợp từ ghép giữa hai từ “phổ biến” và “giáo dục” nên xét

về bản chất ngữ nghĩa là khác nhau, đồng thời hai hoạt động này có chủ thể thực hiện, đối tượng điều chỉnh cũng như cách thức thực hiện khác nhau Tuy nhiên, các ý kiến theo quan điểm thứ hai cũng chưa đi sâu phân tích và chỉ ra được những khác biệt cụ thể nói trên về nội hàm hoạt động liên quan đến hai khái niệm

Thực tiễn thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và qua các tài liệu nghiên cứu như báo cáo, đề tài, sách nghiệp vụ về công tác này từ trước đến nay thì phổ biến, giáo dục pháp luật - một khâu của hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật - được hiểu theo nghĩa chung nhất là hoạt động định hướng có tổ chức, có chủ định nhằm mục đích hình thành ở đối tượng được tác động tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành

Xét trên mối quan hệ thực tiễn cũng như yêu cầu, mục đích chung của công tác này, có thể thấy hai khái niệm phổ biến pháp luật và giáo dục pháp luật có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Xét về bản chất của từng hoạt động, thì mục đích của hoạt động phổ biến là để giáo dục pháp luật Như vậy, có thể coi đây là các mức độ, công đoạn tiếp nối nhau, gắn liền với nhau trong quá trình truyền đạt nội dung pháp luật đến các đối tượng cụ thể nhằm nâng cao nhận thức, ý thức pháp luật cho họ Khi phân tách hai khái niệm này, việc xác định các chủ thể thực hiện, cách thức thực hiện các hoạt động sẽ khó tách bạch mà có sự trùng lắp, vì hoạt động giáo dục pháp luật không giới hạn chỉ là việc giáo dục pháp luật trong nhà trường với các chủ thể và đối tượng cụ thể là nhà giáo và người học

Khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông về cơ bản cũng giống với phổ biến giáo dục pháp luật nói chung nhưng khác chăng ở phạm vi hoạt động được giới hạn ở lĩnh vực giao thông vận tải Hiện nay chưa có một khái niệm rõ ràng

về an toàn giao thông nhưng hiểu một cách nôm na thì an toàn giao thông chính là không tai nạn, để có an toàn giao thông thì người tham gia giao thông phải tuân thủ các quy định khi tham gia giao thông, tuân thủ luật giao thông đường bộ Có thể hiểu phổ biến, giáo dục pháp luật trong ngành giao thông vận tải nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông nói riêng là công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, góp phần tăng cường công tác quản lý nhà nước về giao thông vận tải, đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành giao thông vận tải cũng như người tham gia giao thông nhằm bảo đảm trật tự an toàn giao thông, từng bước kiềm chế, giảm thiểu tai nạn giao thông

1.1.2 Mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật

Trong phổ biến, giáo dục pháp luật vấn đề quan trọng và cơ bản nhất đó là xác định được mục đích là gì? Mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật là những gì mà chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật đặt ra khi thực hiện và mục đích chính là một trong những yếu tố tạo nên cấu trúc bên trong của phổ biến, giáo dục pháp luật

Hình thành, làm sâu sắc và từng bước mở rộng hệ thống tri thức pháp luật cho đối tượng

Thông qua phổ biến, giáo dục pháp luật, người phổ biến, giáo dục được trang bị những tri thức cơ bản về pháp luật như giá trị của pháp luật, vai trò điều chỉnh của pháp luật, các chuẩn mực pháp luật trong từng lĩnh vực đời sống

Hình thành tri thức pháp luật là nền móng cơ bản để xây dựng tình cảm pháp luật Trên cơ sở kiến thức pháp luật được trang bị đã hình thành mở rộng và làm sâu sắc tri thức pháp luật, giúp người học am hiểu hơn về pháp luật và biết cách đánh giá một

cách đúng đắn các hành vi pháp lý Tri thức pháp luật góp phần định hướng cho lòng tin đúng đắn vào các giá trị của pháp luật, tạo cơ sở hình thành hành vi hợp pháp ở mỗi

cá nhân

Tri thức pháp luật giúp con người điều khiển, kiềm chế hành vi của mình trên cơ

sở các chuẩn mực pháp lý, tri thức pháp luật đã nhận thức được

Các hành vi phù hợp với pháp luật chỉ được hình thành trên cơ sở nhận thức đúng, có niềm tin và có tình cảm đúng đắn đối với pháp luật

Đây là mục đích hàng đầu, bởi vì chính sự am hiểu pháp luật, sự nhận thức đúng đắn về giá trị xã hội và vai trò điều chỉnh của pháp luật sẽ là điều kiện cần thiết để hình thành tình cảm và lòng tin vào pháp luật ở mỗi công dân Hơn nữa tri thức pháp luật còn giúp cho con người tổ chức một cách có ý thức hoạt động của mình và tự đánh giá kiểm tra, đối chiếu hành vi với các chuẩn mực pháp luật Mục đích này đặc biệt quan trọng trong điều kiện như nước ta hiện nay, khi mà hiểu biết pháp luật của công dân còn thấp, còn chịu ảnh hưởng tư tưởng và nếp sống của người sản xuất nhỏ, nhận thức

về quyền và nghĩa vụ của công dân chưa đầy đủ Mặt khác, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật chưa được coi trọng dẫn đến tình trạng pháp chế bị buông lỏng, làm giảm hiệu lực của pháp luật; dẫn đến giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước

Hình thành, bồi dưỡng, phát triển niềm tin pháp luật cho đối tượng

Pháp luật chỉ có thể được mọi người thực hiện nghiêm chỉnh khi họ tin tưởng vào những quy định của pháp luật

Tạo lập niềm tin vào pháp luật cho mỗi người và cả cộng đồng đòi hỏi sự kết hợp của nhiều yếu tố Một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng là phổ biến, giáo dục pháp luật để mọi người hiểu biết về pháp luật, hiểu biết về quá trình thực hiện và áp dụng pháp luật, tuyên truyền về những mặt thuận lợi và khó khăn phức tạp của việc thực hiện và áp dụng pháp luật, những mặt ưu điểm và hạn chế của quá trình điều chỉnh pháp luật

Pháp luật cũng như mọi hiện tượng khác bao giờ cũng có hai mặt, không phải lúc nào cũng thỏa mãn hết, phản ánh được đầy đủ nguyện vọng, mong muốn của tất cả mọi người trong xã hội Quá trình điều chỉnh pháp luật sẽ lấy lợi ích của đông đảo nhân dân trong xã hội làm tiêu chí, thước đo, do đó sẽ có một số ít không thỏa mãn được Chính các yếu tố hạn chế và mặt trái của các quy định pháp luật càng tạo nên sự cần thiết của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật để mọi người hiểu đúng pháp luật, đồng tình ủng

hộ pháp luật Có như vậy mới hình thành lòng tin vào pháp luật của đông đảo nhân dân trong xã hội

Niềm tin vào pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng hành vi Lòng tin vững chắc vào pháp luật là cơ sở để hình thành động cơ của hành vi hợp pháp Trong cuộc sống, có nhiều trường hợp những người có kiến thức pháp luật nhưng không có lòng tin vào pháp luật, sẵn sàng chà đạp lên pháp luật, lợi dụng kẽ hở của pháp luật để trục lợi Khi con người tin vào tính công bằng của những đòi hỏi của quy phạm pháp luật thì không cần một sự tác động bổ sung nào của Nhà nước để thực hiện những đòi hỏi đó Có lòng tin vào tính công bằng của pháp luật, con người sẽ có hành

vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật một cách độc lập, tự nguyện

Niềm tin pháp luật được xây dụng trên cơ sở :

+ Giáo dục tình cảm công bằng Nói đến pháp luật là nói đến sự công bằng Giáo dục tình cảm công bằng là giáo dục cho con người biết cách đánh giá các quy phạm pháp luật, biết cách xác định, đánh giá các tiêu chuẩn về tính công bằng của pháp luật

để tự đánh giá hành vi của mình, biết quan hệ với người khác và với chính mình bằng các quy phạm pháp luật

+ Giáo dục tình cảm trách nhiệm là giáo dục ý thức về nghĩa vụ pháp lý Giáo dục tình cảm trách nhiệm nhằm hình thành ý thức tuân thủ pháp luật – một nguyên tắc

xử sự của công dân trong mối quan hệ với nhau và với các cơ quan Nhà nước Giáo dục tình cảm trách nhiệm làm cho người được giáo dục nhận thức được rằng mọi việc

làm, mọi hành vi của mình phải dựa trên cơ sở pháp luật và trong khuôn khổ pháp luật cho phép

+ Giáo dục ý thức đấu tranh không khoan nhượng đối với những biểu hiện vi phạm pháp luật, chống đối pháp luật, đấu tranh với những hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm,

Giáo dục ý thức nhân cách, rèn luyện thói quen, hành vi tuân thủ pháp luậ cho đối tượng Phổ biến, giáo dục pháp luật là nhằm hình thành ý thức pháp luật trong mỗi

công dân Ý thức pháp luật của người dân được hình thành từ hai yếu tố, đó là tri thức pháp luật và tình cảm pháp luật

Tri thức pháp luật là sự hiểu biết pháp luật của các chủ thể có được qua việc học tập, tìm hiểu pháp luật, qua quá trình tích lũy kiến thức của hoạt động thực tiễn và cộng tác

Tình cảm pháp luật chính là trạng thái tâm lý của các chủ thể khi thực hiện và áp dụng pháp luật, họ có thể đồng tình ủng hộ với những hành vi thực hiện đúng pháp luật, lên án các hành vi vi phạm pháp luật, ý thức tự giác chấp hành pháp luật của nhân dân được tiến hành thường xuyên, kịp thời và có tính thuyết phuc Phổ biến, giáo dục pháp lụật không đơn thuần là tuyên truyền các văn bản pháp luật đang có hiệu quả mà còn lên án các hành vi vi phạm pháp luật, đồng tình ủng hộ các hành vi thực hiện đúng pháp luật, hình thành dư luận và tâm lý đồng tình với hành vi hợp pháp, lên án các hành vi phi pháp

Kết quả cuối cùng của phổ biến, giáo dục pháp luật phải được thể hiện ở hành vi

xử sự phù hợp pháp luật của các công dân Giáo dục tri thức pháp luật, bồi dưỡng niềm tin pháp luật là tiền đề để giáo dục ý thức nhân cách rèn luyện thói quen, hành vi tuân thủ pháp luật hình thành động cơ và hành vi tích cực pháp luật Những hành vi hợp pháp của mỗi người thường biểu hiện qua các việc làm như :

+ Tuân thủ các quy phạm pháp luật Kiềm chế không thực hiện các điều pháp luật cấm

+ Thực hiện đúng và đầy đủ quyền và nghĩa vụ pháp lý của công dân

+ Biết đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật; biết vận dụng pháp luật để bảo vệ lợi ích hợp pháp của cá nhân khi bị xâm phạm

Mục đích cuối cùng của phổ biến, giáo dục pháp luật là nhằm hình thành ở mỗi

thành viên xã hội ý thức pháp luật bền vững

1.1.3 Vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật

Phổ biến, giáo dục pháp luật có vị trí, vai trò quan trọng, thể hiện rõ nét trên hai khía cạnh sau:

Thứ nhất, Phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản

lý Nhà nước, quản lý xã hội Vai trò này bắt nguồn từ vai trò và giá trị xã hội của pháp luật Một trong những vai trò cơ bản của pháp luật trong đời sống nhà nước, đời sống

xã hội là: pháp luật là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăng cường quyền lực nhà nước Một nguyên lý đã được khẳng định là nhà nước không thể tồn tại thiếu pháp luật và pháp luật không thể phát huy hiệu lực của mình nếu không có sức mạnh của bộ máy nhà nước Thông qua quyền lực nhà nước, pháp luật mới có thể phát huy tác dụng trong đời sống xã hội, phát huy vai trò quản lý Nhà nước, quản lý xã hội Hệ thống pháp luật là “con đường”, là cái “khung pháp lý” do Nhà nước vạch ra để mọi tổ chức, mọi công dân dựa vào đó mà tổ chức, hoạt động và phát triển Phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần đem lại cho mọi người có trí thức pháp luật, xây dựng tình cảm pháp luật đúng đắn và có hành vi hợp pháp, biết sử dụng pháp luật làm phương tiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình quản lý Nhà nước, quản lý xã hội

Thứ hai, phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần nâng cao ý thức pháp luật, văn

hoá pháp lý của mọi thành viên trong xã hội trong đó có học sinh, sinh viên Trong giai

đoạn hiện nay, vấn đề củng cố, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa ở nước ta đang là một vấn đề cấp thiết Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, quản lý xã hội, thực hiện Nhà nước quản lý bằng pháp luật, mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động, Đại hội Đảng lần thứ VII đã khẳng định:

“điều kiện quan trọng để phát huy dân chủ là xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, nâng cao dân trí, trình độ hiểu biết pháp luật và ý thức pháp luật của nhân dân” Để củng cố và tăng cường pháp chế đòi hỏi phải áp dụng nhiều biện pháp đồng bộ trong đó có việc nâng cao trình độ văn hoá pháp

lý, xây dựng ý thức pháp luật ở mỗi người dân Chỉ khi nào trong xã hội mọi công dân đều có ý thức pháp luật, luôn tuân thủ pháp luật và có hành vi phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi của hệ thống pháp luật, mới có thể thực hiện quản lý Nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật và điều này chỉ có thể hình thành và thực hiện được trên cơ sở tiến hành giáo dục pháp luật

1.1.4 Đặc điểm phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông

1.1.4.1 Đặc điểm về đối tƣợng và chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông

Chủ thể giáo dục pháp luật

Chủ thể giáo dục pháp luật là tất cả những người mà theo chức năng, nhiệm vụ hay trách nhiệm xã hội phải tham gia vào việc thực hiện các mục đích giáo dục pháp luật Các nghiên cứu lý luận và thực tiễn đã xác định và thừa nhận có hai loại chủ thể giáo dục pháp luật: chủ thể chuyên nghiệp và chủ thể không chuyên nghiệp với vị trí, nhiệm vụ, yêu cầu trình độ và kỹ năng giáo dục pháp luật khác nhau:

- Chủ thể chuyên nghiệp giáo dục pháp luật là những người mà chức năng, nhiệm

vụ chủ yếu, trực tiếp của họ là thực hiện các mục đích, nội dung giáo dục pháp luật (giảng viên luật, các báo cáo viên, tuyên truyền viên về pháp luật )

- Chủ thể không chuyên nghiệp giáo dục pháp luật là những người mà chức năng

chính không phải là giáo dục pháp luật, nhưng một trong các nhiệm vụ của họ là thông qua hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ để thực hiện mục đích giáo dục pháp luật (đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, cán bộ, công chức thuộc các cơ quan hành pháp, tư pháp )

Đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông, các cán bộ làm công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông có thể

kể đến là Cảnh sát giao thông, Thanh tra giao thông, giáo viên giảng dạy pháp luật trong các nhà trường, phóng viên, biên tập viên chuyên mục an toàn giao thông của các báo, đài phát thanh, vô tuyến truyền hình, các luật gia đang công tác tại cơ quan Tòa

án, Viện kiểm sát, Tư pháp, các tổ chức nghề nghiệp (Hội luật gia, Đoàn luật sư, Tư vấn pháp lý )

Khách thể (đối tượng) giáo dục pháp luật

Khách thể theo quan niệm chung nhất là đối tượng chịu sự tác động, chi phối của hành động trong quan hệ đối lập với đối tượng gây ra hành động gọi là chủ thể Từ quan niệm chung đó có thể đồng nhất khách thể với đối tượng chịu sự tác động Như vậy, khách thể (đối tượng) giáo dục pháp luật ở đây có thể là cá nhân, những nhóm cộng đồng xã hội, đó có thể là cán bộ, công chức, viên chức; công nhân lao động; nông dân, học sinh sinh viên, thanh niên và thậm chí là cả những người tham gia đảm bảo an toàn giao thông như lực lượng công an, thanh tra… Xét trong mối quan hệ này thì họ là đối tượng được giáo dục pháp luật, trong mối quan hệ khác họ có thể trở thành các chủ thể giáo dục pháp luật

1.1.4.2 Đặc điểm về nội dung và hình thức

Đặc điểm về nội dung

Nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật là một thành tố quan trọng của quá trình giáo dục pháp luật, nó được xác đinh trên cơ sở mục đích, nhiệm vụ và đồng thời xuất phát từ nhu cầu, đặc điểm của đối tượng giáo dục pháp luật có hiệu quả cụ thể, thiết

thực Phạm vi của nội dung giáo dục pháp luật theo quan điểm chung hiện nay bao gồm:

- Các thông tin về pháp luật, gồm cả kiến thức cơ bản và văn bản pháp luật thực định

- Các thông tin về việc thực hiện pháp luật, về tình hình vi phạm pháp luật và tội phạm, về việc điều tra xử lý các vi phạm pháp luật

- Các thông tin về kết quả nghiên cứu, điều tra xã hội học về thực hiện áp dụng pháp luật đối với đời sống kinh tế xã hội đối với từng đối tượng, các tầng lớp dân cư Đồng thời phản ánh những nhu cầu, nguyện vọng, ý kiến, đề xuất của nhân dân, của các chuyên gia pháp luật trong việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật

- Các thông tin hướng dẫn hành vi pháp luật cụ thể của công dân(các quyền, các nghĩa vụ pháp luật, các quy trình thủ tục để bảo vệ các quyền hợp pháp)

Từ phạm vi nội dung giáo dục pháp luật nêu trên, trong thực tiễn pháp luật ở nước

ta hiện nay cũng cần lưu ý tới những đặc điểm của nội dung giáo dục pháp luật Đó là trạng thái động của các thông tin trong nội dung giáo dục pháp luật Những đặc điểm này cần được nhận thức đầy đủ đối với những người làm công tác giáo dục pháp luật Trên cơ sở đó họ lựa chọn phương pháp tiếp cận tới nội dung giáo dục pháp luật của từng đối tượng một cách phù hợp, giúp cho đối tượng giáo dục có cách nhìn nhận đúng đắn, biện chứng về quá trình hoàn thiện pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sống, cũng như những điểm mâu thuẫn và thống nhất của tiến trình đổi mới, phát triển khoa học pháp lý và pháp luật thực định ở nước ta

Những nội dung chủ yếu của giáo dục pháp luật, trên cơ sở lý luận và thực tiễn, được xác định theo những mức độ, tầng cấp độ khác nhau tùy theo từng loại đối tượng phù hợp với những nhu cầu, đặc điểm của đối tượng giáo dục pháp luật Căn cứ vào nhu cầu và đặc điểm của đối tượng giáo dục pháp luật, người ta phân định nội dung giáo dục pháp luật thành ba mức, cấp độ khác nhau sau đây:

Một là, mức độ tối thiểu về giáo dục pháp luật phổ cập cho mọi công dân Sống trong một xã hội được quản lý bằng pháp luật thì mỗi công dân phải cơ những hiểu biết tối thiểu về pháp luật và có những kỹ năng tối thiểu để sử dụng pháp luật nhằm thực hiện và bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp và thực hiện nghĩa vụ của mình

Hai là, mức độ giáo dục pháp luật theo nhu cầu ngành nghề của các công dân hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế kỹ thuật, văn hóa xã hội Họ cần những hiểu biết và kỹ năng sử dụng pháp luật ở mức độ cao hơn, mang tính định hướng nghề nghiệp rõ hơn thì ngoài những khái niệm pháp lý cơ bản thường gặp trong thực tiễn, nội dung giáo dục pháp luật theo ngành nghề còn bao gồm một số luật thực định, liên quan trực tiếp đến lĩnh vực hoạt động của đối tượng Các quyền và nghĩa vụ công dân trong lĩnh vực hoạt động và các trình tự giải quyết các tranh chấp phổ biến liên quan trong lĩnh vực nghề nghiệp

Ba là, mức độ giáo dục chuyên luật, đây là mức độ cao nhất của nội dung giáo dục pháp luật, nhằm mục đích đào tạo các luật gia cho bộ máy nhà nước và các tổ chức mang tính nghề nghiệp về pháp luật Sự hiểu biết của đối tượng này bao gồm cả những quan điểm, những học thuyết về nhà nước và pháp luật trong lịch sử và hiện tại Những hiểu biết tương đối toàn diện về hệ thống pháp luật trong nước và quốc tế trong lĩnh vực chuyên sâu của từng người (về hình sự, về dân sự, về kinh tế, về hôn nhân gia đình, vềluật quốc tế, ) Kỹ năng của họ không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ pháp luật

mà chủ yếu là vận dụng chính xác, linh hoạt các quan hệ pháp luật vào việc xử lý, giải quyết các vấn đề liên quan đến pháp luật (hoặc tư vấn cho việc giải quyết các vấn đề về pháp luật, như các tranh chấp, các vi phạm pháp luật ) Kỹ năng quan trọng và đặc thù của đối tượng là sáng tạo pháp luật, là khả năng tham gia vào việc hoàn thiện pháp luật

Từ việc xác định phạm vi, đặc điểm và các mức độ yêu cầu về nội dung giáo dục pháp luật có thể thấy rằng: Không thể có một hình thức hay một chủ thể giáo dục pháp luật riêng biệt có thể đáp ứng được tất cả các yêu cầu, nội dung để đạt tới mục tiêu giáo dục pháp luật đặt ra cho mọi đối tượng Do đó cần phải có sự phối hợp nhiều hình

thức,phương tiện, chương trình, mục tiêu giáo dục pháp luật của các chủ thể khác nhau

để hỗ trợ, bổ sung cho nhau nhằm đạt được mục đích của giáo dục pháp luật mà nội dung giáo dục pháp luật đề ra

Nội dung phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông phải bao gồm đầy đủ các thông tin pháp luật về an toàn giao thông (bao gồm cả kiến thức pháp luật cơ bản về các văn bản pháp luật thực định); các thông tin về việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực an toàn giao thông; thông tin hướng dẫn hành vi pháp luật cụ thể của công dân (quyền, nghĩa vụ pháp luật các quy trình, thủ tục để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp)

Bằng việc cung cấp, trang bị thường xuyên những loại thông tin trên, người được giáo dục sẽ có một hệ thống những tri thức cần thiết về pháp luật và thực tiễn pháp luật trong lĩnh vực an toàn giao thông, có khả năng sử dụng những tri thức đó để phân tích,

lý giải một cách khoa học, có căn cứ về những vấn đề an toàn giao thông mà họ gặp hoặc chứng kiến từ đó định hướng cho hành vi của mình

Chủ thể phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật cần lựa chọn phương pháp tiếp cận nội dung pháp luật về an toàn giao thông cho từng đối tượng một cách phù hợp, giúp họ có cách nhìn nhận đúng đắn, biện chứng về quá trình hoàn thiện pháp luật về

an toàn giao thông và từng bước đưa nó vào cuộc sống

Phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông hiện nay bao gồm: Luật Giao thông đường bộ năm 2008, Nghị định 34/2010/NĐ-CP ngày 02/4/2010 của Chính phủ

về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ; Luật Giao thông đường thuỷ nội địa và văn bản hướng dẫn thi hành; Luật đường sắt, Pháp lệnh Bảo vệ công trình giao thông Tuyên truyền về tình hình, kết quả công tác bảo đảm an toàn giao thông, những tấm gương tập thể, cá nhân có cách làm hay, hiệu quả, những khó khăn vướng mắc từ thực tế, biện pháp tháo gỡ Tuyên truyền về hậu quả của tai nạn giao thông đối với xã hội, gia đình và mỗi cá nhân làm bài học cho mọi người

Đặc điểm về hình thức

Hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật là cách thức tổ chức hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, cách tiến hành một hoạt động cụ thể để đạt được mục đích hình thành ở đối tượng tình cảm, tri thức và hành vi pháp lý phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi của pháp luật

Xét theo quan điểm triết học về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật giữ vai trò hỗ trợ hoặc tác động trở lại đối với kết quả chung của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật Nếu nội dung pháp luật phù hợp, thiết thực, dễ hiểu, gần gũi nhưng hình thức tổ chức mờ nhạt, thiếu sáng tạo, xa rời thực tiễn thì tất yếu sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật

Vì lẽ đó, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật luôn được xã hội (Nhà nước, tổ chức, công dân) quan tâm ở cả nội dung và hình thức phổ biến, truyền tải pháp luật, thông tin pháp lý để đối tượng được tác động hình thành được thói quen, tình cảm đối với pháp luật và có hành vi xử sự phù hợp, có ý thức chấp hành, tuân thủ pháp luật

Ở nước ta hiện nay, hình thức giáo dục pháp luật rất đa dạng và phong phú, có thể chia hình thức giáo dục pháp luật ra làm hai nhóm sau:

Nhóm thứ nhất: Các hình thức giáo dục pháp luật mang tính phổ biến, truyền thống được sử dụng trong nhiều loại hình giáo dục như: xuất bản và phát hành tài liệu,

tờ gấp về nội dung pháp luật; giảng dạy pháp luật trong các nhà trường; phổ biến pháp luật tại các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội, địa bàn dân cư; các cuộc hội thảo pháp luật; giáo dục pháp luật qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua tủ sách pháp luật, câu lạc bộ pháp luật, các buổi sinh hoạt truyền thống… Nhóm thứ hai: Các hình thức giáo dục pháp luật có tính chất đặc thù như hình thức giáo dục pháp luật thông qua các hoạt động lập pháp, hành pháp, tư pháp của các

cơ quan nhà nước như Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân

và hình thức giáo dục pháp luật thông qua hoạt động của các tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp, tổ chức quần chúng, Trung tâm trợ giúp pháp lý, các tổ hoà giải ở cơ sở…

Đối với phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông, hình thức tuyên truyền

đảm bảo đa dạng, phong phú, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, phù hợp với từng đối

tượng:

-Phổ biến giáo dục pháp luật về an toàn giao thông thông qua các phương tiện

thông tin đại chúng: Từ lâu, việc tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật qua các

phương tiện thông tin đại chúng đã được đánh giá là một trong những hình thức chiếm

ưu thế Với sự phát triển của khoa học, công nghệ, thông tin thì việc phổ biến, giáo dục pháp luật qua hình thức này ngày càng có hiệu quả và được áp dụng phổ biến đối với các đối tượng

-Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua tổ chức cuộc thi tìm hiểu về an toàn giao thông

Thi tìm hiểu an toàn giao thông là cầu nối chuyển tải những nội dung về an toàn giao thông vào cuộc sống, là hình thức sinh hoạt văn hoá pháp lý có sức hấp dẫn và hiệu quả Đây là một trong những hình thức phổ biến, giáo dục hấp dẫn, có hiệu quả cao và được sử dụng nhiều Những nội dung về an tòan giao thông được chuyển tải đến các đối tượng thông qua cuộc thi một cách đơn giản, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ hơn, sinh động hơn, tránh được sự cứng nhắc, khô cứng Bên cạnh đó, kiến thức về luật giao thông đường bộ, kỹ năng tuyên truyền pháp luật an toàn giao thông của người tổ chức cũng được trau dồi, gọt dũa Kết quả tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông thông qua hình thức thi tìm hiểu pháp luật tác động trực tiếp đến ý thức pháp luật của người dự thi, qua đó là nơi giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, kiến thức pháp luật và kỹ năng phổ biến, giáo dục pháp luật của cả người tổ chức cuộc thi và người theo dõi, tìm hiểu cuộc thi

-Phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông thông qua hoạt động giáo dục pháp luật trong nhà trường

Giáo dục pháp luật là sự tác động có định hướng có tổ chức nhằm hình thành tri thức, tình cảm và hành vi phù hợp với quy định của pháp luật, làm cho công dân tự giác tuân thủ, thi hành pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật của công dân

Đó là một trong các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật được thực hiện thông qua việc dạy và học pháp luật trong các nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, góp phần hình thành và bồi dưỡng ý thức công dân, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu

về nguồn nhân lực trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

-Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các loại hình văn hoá, văn nghệ

Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các loại hình văn hoá, văn nghệ là đưa tinh thần một quy phạm pháp luật, một văn bản pháp luật vào đời sống xã hội bằng

“ngôn ngữ” của một loại hình văn hoá, văn nghệ nào đó như kịch, lễ hội, áp phích… Đối với hoạt động này, đòi hỏi một số kỹ năng bảo đảm cho việc phổ biến, giáo dục pháp lụât có hiệu quả như biết thâm nhập vào đời sống xã hội, nắm được tình hình thực hiện pháp luật trong cuộc sống, phát hiện được vai trò định hướng phát triển xã hội của pháp luật, những tính chất ưu việt của pháp luật xã hội chủ nghĩa, chuyển được

tư duy pháp luật thành tư duy nghệ thuật…

-Phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông thông qua hoạt động của đội ngũ cán bộ nòng cốt tại xã, phường, thị trấn Đội ngũ cán bộ nòng cốt tại xã với thành phần chủ yếu là cán bộ tư pháp hoặc lãnh đạo Uỷ ban nhân dân xã, phường, công an

xã, hoà giải viên, tuyên truyền viên pháp luật, tổ trưởng tổ dân phố… và mỗi thành viên tổ nòng cốt phụ trách một khu phố, thôn, xóm, ấp để thực hiện tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông cho các đối tượng nhân dân trên địa bàn họ

cư trú và vận động nhân dân tham gia các buổi học tập pháp luật được tổ chức tại Ủy

ban nhân dân xã, phường, thị trấn; trực tiếplồng ghép luật giao thông đường bộ với các cuộc họp thôn, bản, tổ dân phố; ký cam kết không vi phạm pháp luật, hoà giải

1.1.5 Quan niệm về hiệu quả PBGDPL và các tiêu chí đánh giá hiệu quả

PBGDPL

Theo lý thuyết chung, hiệu quả pháp luật được hiểu là kết quả đạt được trong quá trình pháp luật tác động đến các quan hệ xã hội, ý thức xã hội để đạt được mục đích và yêu cầu của pháp luật đặt ra với những chi phí vật chất, tinh thần thấp nhất Để đánh giá hiệu quả của pháp luật cần phải xem xét, tìm hiểu các mục đích, yêu cầu của pháp luật nói chung và của các văn bản pháp luật, các quy phạm pháp luật, các quyết định áp dụng pháp luật nói riêng Xét trên bình diện xã hội, cần tìm hiểu mức độ phù hợp của các mục đích, yêu cầu, định hướng được ghi nhận trong pháp luật với các điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, tư tưởng, tâm lý, tình cảm và những yếu tố khác của

xã hội hiện tại mà trong đó pháp luật tác động Tiếp đến là xem xét đối tượng điều chỉnh của pháp luật (trạng thái các quan hệ xã hội) trước khi pháp luật điều chỉnh và những thay đổi thực tế của chúng sau khi pháp luật điều chỉnh Đồng thời cũng cần xem xét các kết quả đạt được do sự tác động, điều chỉnh của pháp luật xét từ phương diện lợi ích xã hội.Hiệu quả PBGPL cần được nhận thức, đánh giá trên cả hai phương diện sau đây:

- Phương diện kết quả đạt được so với yêu cầu, mục đích của văn bản pháp luật, các quy định pháp luật tương ứng;

- Phương diện hiệu quả xã hội đạt được từ kết quả thực hiện các quy định pháp luật

Nếu theo quan điểm này, có thể đề xuất một quan niệm về hiệu quả của PBGDPL

xét trên cả hai phương diện nêu trên như sau:hiệu quả của phổ biến, giáo dục pháp luật

là kết quả đạt được theo đúng yêu cầu, mục đích của các quy định pháp luật tương ứng

và các lợi ích xã hội được đem lại với chi phí về vật chất, tinh thần thấp nhất

Thông thường, khi nói đến hiệu quả PBGDPL, chúng ta chủ yếu quan tâm đến phương diện thứ nhất Còn phương diện thứ hai thì thường được coi là hiệu quả xã hội của pháp luật nói chung Tuy vậy, trong xã hội hiện đại, vấn đề hiệu quả xã hội luôn luôn được đặt ra cho mọi hoạt động của con người, hoạt động PBGDPL cũng không là ngoại lệ Quan tâm đến hiệu quả, chất lượng của PBGDPL là trách nhiệm của cả nhà nước và xã hội, cả phía người đầu tư và người thụ hưởng, ranh giới giữa hai loại chủ thể này chỉ mang tính tương đối So với các lĩnh vực đầu tư khác, sự đầu tư trong hoạt động PBGDPL có nhiều đặc điểm riêng Theo đó, nếu phải đầu tư thêm tiền bạc, công sức, thời gian cho việc thực hiện PBGDPL song đổi lại, có nhiều lợi ích xã hội đạt được do sự gia tăng các hành vi hợp pháp và sự giảm thiểu các hành vi vi phạm pháp luật thì vẫn là sự lựa chọn đúng đắn, nhất là các lợi ích xã hội xét từ phương diện quyền con người liên quan đến sức khỏe, tính mạng và tài sản trong một số lĩnh vực rất bức xúc hiện nay, như: giao thông, vệ sinh, an toàn thực phẩm Đầu tư trí tuệ, công sức, tiền bạc thỏa đáng cho việc tìm kiếm các biện pháp hữu hiệu để cải thiện thực trạng về trật tự, an toàn giao thông trong đó có việc đổi mới mạnh mẽ việc phổ biến, giáo dục pháp luật cần phải được nhận thức, thực thi một cách quyết liệt hơn

Những năm gần đây, công tác PBGDPL đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ Người dân hiện nay đã bắt đầu quan tâm nhiều hơn về sự cần thiết phải “kiểm soát”, đánh giá đối với công tác PBGDPL, đối với vấn đề “hậu” PBGDPL sẽ như thế nào hay chỉ là sự “triển khai” theo chương trình, kế hoạch đã được thiết kế sẵn Nói đến hiệu quả là nói đến đòi hỏi nghiêm ngặt của xã hội đối với việc đánh giá định lượng, định tính theo bộ công cụ kiểm định chất lượng và các tiêu chí, tiêu chuẩn về hiệu quả của PBGDPL đem lại

Về hiệu quả PBGDPL xét trên phương diện thực hiện đúng các yêu cầu, mục đích của các quy định pháp luật tương ứng:

Hiệu quả PBGDPL cần được đánh giá trên từng mục đích cơ bản của PBGDPL: mục đích nhận thức, mục đích thái độ, tình cảm, niềm tin pháp luật và mục đích hành

vi phù hợp pháp luật Đây chính là “bộ ba mục đích“ của PBGDPL Như vậy mới thật

sự khách quan, toàn diện và công bằng đối với hoạt động PBGDPL Theo đó, có các tiêu chí sau:

Tiêu chí 1: đạt được mục đích nhận thức pháp luật;

Tiêu chí 2: đạt được mục đích thái độ, tình cảm, niềm tin pháp luật;

Tiêu chí 3: đạt được mục đích hành vi phù hợp pháp luật

Nếu như việc PBGDPL đã cung cấp cho các đối tượng PBGDPL những nhận thức -hiểu biết cơ bản về pháp luật thì hiệu quả về mục đích nhận thức coi như đã đạt được Như vậy, tiêu chí hiệu quả ở công đoạn này có thể gọi đó là sự nhận thức, lĩnh hội, hiểu biết pháp luật (các quy định pháp luật được phổ biến, giáo dục pháp luật) Tiêu chí tiếp theo, đó là hiệu quả của mức độ hình thành thái độ, tình cảm, niềm tin pháp luật Tiêu chí về kết quả thực hiện trên thực tế: tiêu chí về hành vi thực hiện pháp luật được thể hiện trong các hành vi hợp pháp, trong mức độ gia tăng các hành vi hợp pháp và giảm các hành vi vi phạm pháp luật Thực hiện pháp luật dưới tác động của PBGDPL có chất lượng còn được thể hiện ở chỉ báo giảm thiểu các hiện tượng hư vô pháp luật như sự thờ ơ, sự coi thường; sự “lạng lách” pháp luật …

Mỗi một loại tiêu chí đều phải có nhữngchỉ báo nhất định tương ứng, được chia làm các mức độ (trình độ) khác nhau.Ví dụ, về tiêu chí 1: đạt được mục đích nhận thức,

sẽ bao gồm nhiều mức độ đạt được, theo đó, có các mức độ: 1, 2, 3, hoặc: trung bình, khá, tốt Điều này là lẽ đương nhiên bởi vì sự nhận thức, lĩnh hội, hiểu biết nội dung được PBGDPL không thể hoàn toàn như nhau ở các đối tượng khác nhau Như chúng

đã biết, hành vi phù hợp pháp luật của các chủ thể pháp luật không hoàn toàn phụ thuộc vào PBGDPL kể cả PBGDPL đạt chất lượng cao Hai nữa là cũng cần tính đến từng công đoạn, từng mục đích cụ thể trong “bộ ba” mục đích của PBGDPL mà chúng

ta quan niệm lâu nay.Con đường từ kiến thức - hiểu biết pháp luật đến thái độ, tình cảm và niềm tin pháp luật rồi đến hành vi phù hợp pháp luật -những cái mà chúng ta

gọi là mục đích của PBGDPL, không giản đơn chỉ phụ thuộc vào chất lượng của PBGDPL Ngay cả công thức chung về hiệu quả pháp luật vận dụng vào trường hợp PBGDPL mà lâu nay chúng ta quan niệm: tương quan giữa kết quả đạt được so với mục đích ban đầu đề ra với các chi phí thấp nhất, cũng chỉ đúng ở mức độ tương đối

Mà chính xác hơn thì phải nhận thấy rằng, ở đây mới chủ yếu dừng lại ở phương diện chủ quan của nhà làm luật và chủ yếu mới chỉ là hiệu quả của chính bản thân PBGDPL: quy định pháp luật được thực thi, trở thành những hành vi thực tế của các nhân, tổ chức

Một cách cụ thể hơn, hiệu qủa PBGDPL được đánh giá thông qua các tiêu chí cơ bản sau đây:

Tiêu chí thứ nhất: về trạng thái tri thức ban đầu của đối tượng PBGDPL khi chưa được phổ biến, giáo dục pháp luật

Tiêu chí thứ hai: về trạng thái thái độ, tình cảm pháp luật ở đối tượng phổ biến,giáo dục pháp luật trước khi được phổ biến,giáo dục pháp luật nhằm xây dựng, củng cố niềm tin vào pháp luật Điều này thể hiện tình cảm pháp luật công bằng, sự

không khoan nhượng đối với mọi hành vi vi pháp luật và tình cảm trách nhiệm là một trong những chỉ số để đánh giá hiệu quả của hoạt động PBGDPL

Tiêu chí thứ ba: về trạng thái của động cơ và hành vi tích cực pháp luật ở đối tượng phổ biến, giáo dục pháp luật Hiệu quả của hoạt động PBGDPL được đánh giá

thông qua việc thực hiện các hành vi tích cực pháp luật ở đối tượng được PBGDPL Các đối tượng được PBGDPL sẽ hình thành thói quen kiềm chế không thực hiện những hành vi mà pháp luật cấm; thực hiện nghĩa vụ pháp lý và tích cực sử dụng các quyền của mình một cách có văn hóa, đạo đức

Đây là mục đích quan trọng nhất mà hoạt động PBGDPL cần đạt được Ngoài ra, tiêu chí về mức độ chi phí để đạt được kết quả thực tế cũng là cơ sở để đánh giá hiệu quả của hoạt động PBGDPL Tiêu chí này thể hiện tính kinh tế, tính văn hóa, tính hữu

ích của hoạt động PBGDPL.Giữa tri thức và tình cảm pháp luật có mối liên hệ mật thiết Sự am hiểu pháp luật đóng vai trò quan trọng cho việc đảm bảo sự hình thành và phát triển ý thức pháp luật, tư duy pháp lý, hình thành hành vi tích cực pháp luật ở mỗi con người Điều cần lưu ý là am hiểu tri thức pháp luật không phải là sự am hiểu đơn thuần một vài quy phạm pháp luật nào đó mà là sự am hiểu có hệ thốngthấu đáo về nội dung,ý nghĩa của pháp luật, biết đánh giá với niềm tin nội tâm các sự kiện, các hành vi pháp lý là hợp pháp hay không hợp pháp, hợp lý hay không hợp lý Hiểu biết tinh thần pháp luật trên cở sở đạo đức và văn hóa.Hành vi hợp pháp, phù hợp với yêu cầu của pháp luật cũng đa dạng: không vi phạm những điều bị cấm, chấp hành các nghĩa vụ pháp lý, sử dụng các quy định pháp luật đúng đắn để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình; đấu tranh chống vi phạm pháp luật v.v Giáo dục pháp luật là cần thiết khách quan như chính bản thân pháp luật vậy Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin đã chỉ ra rằng: “Con người vốn là sản phẩm của hoàn cảnh và giáo dục Và do đó con người thay đổi vốn là sản phẩm của hoàn cảnh và giáo dục đã thay đổi”3 Luật pháp muốn có hiệu lực, hiệu quả thì ngoài sức mạnh của công quyền, bằng cưỡng chế còn cần huy động cả sức mạnh của tư tưởng và của tinh thần, pháp luật phải được con người nhận thức như là cái cần thiết và có cơ sở, phải tạo niềm tin và sự kính trọng đối với pháp luật Chính Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ: “Hiền, dữ đâu phải là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên”

1.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

1.2.1 Chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông

Trong bất cứ một giai đoạn phát triển nào của một Quốc gia, dân tộc hay một vùng lãnh thổ nhất định Vấn đề phổ biến, giáo dục nâng cao dân trí nói chung và dân trí pháp luật cũng như pháp luật về Trật tự an toàn giao thông nói riêng luôn là vấn đề cần thiết quan trọng Nó luôn được quan tâm và xác định là một trong những vấn đề

hàng đầu của một Quốc gia Bởi một dân tộc mạnh và phát triển bền vững thì nhất thiết người dân trong xã hội đó cũng phải giỏi giang và tiến bộ

Đối với nước ta, ngay từ khi mới giành được độc lập Chủ tịch Hồ chí Minh đã đặt vấn đề giáo dục nâng cao dân trí lên hàng đầu Bởi “ một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” Ngoài ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng quan tâm đến vấn đề pháp lý bằng việc cho ra đời bản Hiến Pháp 1946- Hiến pháp đầu tiên của nước ta, đưa nhân dân ta làm quen với pháp luật

Ngày nay, khi đất nước đã có bước chuyển mình đáng kể nhờ nổ lực của Đảng nhà nước và toàn dân Nhất là khi chúng ta đang xây dựng nhà nước Pháp Quyền XHCN để đáp ứng được nhu cầu phát triển của thời đại Vì vậy, vấn đề Phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và pháp luật về trật tự an toàn giao thông nói riêng ở nước ta lại càng quan trọng và cần thiết

Như đã nói trên, chúng ta đang tập trung cho công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền, và để đáp ứng được nhu cầu của nền kinh tế mở, toàn cầu hóa hiện nay thì yêu cầu về văn hóa pháp lý càng cao và một trong những yêu cầu đó là xây dựng nếp sống văn hóa giao thông Chúng ta không thể che dấu rằng văn hóa giao thông của nước ta

so với các nước trên thế giới còn quá xa vời và thiếu văn minh trong hành vi tham gia giao thông Chính vì vậy, do tính “nóng” của giao thông Việt Nam nên công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông ngày càng có vai trò vô cùng quan trọng

Ý thức được tầm quan trọng của vấn đề giao thông , Đảng – Nhà nước đã không ngừng xây dựng hoàn thiện pháp luật về trật tự giao thông (đường bộ) và chủ trọng đến công tác phổ biến, giáo dục luật Trật tự an toàn giao thông

Có thể khải quát sự phát triển của pháp luật về giao thông đường bộ như sau: Trước khi luật Giao thông đường bộ năm 2001- luật giao thông đường bộ đầu tiên nước ta ra đời, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giao thông đường bộ tuy còn

đơn giản nhưng cũng đã có đóng góp vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi tham gia giao thông, cụ thể như:

- Về bảo đảm an toàn giao thông có Chỉ thị số 317/TTg ngày 26/05/1995 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác quản lý trật tự an toàn giao thông đường bộ

và trật tự an toàn giao thông đô thị, Nghị định số 36/CP ngày 29/5/1995 của Chính phủ

về bảo đảm an toàn giao thông đường bộ và trật tự an toàn giao thông đô thị

- Về kết cấu hạ tầng giao thông có Pháp lệnh Bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông, Nghị định số 172/1999/NĐ-CP ngày 07/12/1999 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Bảo vệ công trình giao thông đối với công trình giao thông đường bộ

cơ quan, tổ chức, cá nhân, thể hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước là xây dựng và tổ chức quản lý hoạt động giao thông đường bộ thông suốt, an toàn, thuận lợi, từng bước phục vụ có hiệu quả sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Luật Giao thông đường bộ năm 2001 có tính xã hội sâu rộng, tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và phát triển của đất nước Vì

vậy, ngay sau khi Luật có hiệu lực, Chính phủ, Bộ Giao thông vận tải và và các Bộ, ngành có liên quan đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật để hướng dẫn thực hiện Chỉ tính trong 6 năm (từ năm 2001 đến năm 2007) để triển khai thực hiện Luật đã

có tới 190 văn bản được ban hành, trong đó Chính phủ ban hành 14 Nghị định và 02 Nghị quyết, Thủ tướng Chính phủ ban hành 09 Quyết định và 05 Chỉ thị; Bộ Giao thông vận tải ban hành 93 Quyết định, 11 Thông tư và 09 Chỉ thị; Bộ Công an ban hành 10 Quyết định, 13 Thông tư, 02 Chỉ thị; Bộ Tài chính ban hành 02 Quyết định và

11 Thông tư; Bộ Y tế ban hành 01 Quyết định và các Bộ ban hành 08 Thông tư liên tịch; Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng ban hành nhiều văn bản hướng dẫn thực hiện Luật ở địa phương Số lượng văn bản được ban hành thể hiện tầm quan trọng của hoạt động giao thông đường bộ, đồng thời cũng thể hiện việc Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ngành và chính quyền địa phương đã có nhiều cố gắng nhằm sớm đưa Luật Giao thông đường bộ đi vào cuộc sống Nội dung, hình thức, trình tự, thủ tục và thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực giao thông đường bộ cơ bản phù hợp với quy định của pháp luật Việc ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn đã tạo cơ sở pháp lý cho công tác xây dựng, triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch phát triển giao thông đường bộ, tạo hành lang pháp lý để quản lý, thúc đẩy sự phát triển của ngành góp phần quan trọng vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội bảo đảm quốc phòng - an ninh của đất nước

Sau khi Luật Giao thông đường bộ năm 2001 có hiệu lực thi hành và hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành Luật được các cơ quan có thẩm quyền ban hành, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ được đẩy mạnh; hệ thống giao thông đường bộ được phát triển rộng khắp trong phạm

vi cả nước; công tác quản lý, bảo trì đường bộ được tăng cường hơn trước; công tác quản lý phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, công tác quản lý đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép cho người điều khiển phương tiện được triển khai và có nhiều chuyển biến tiến bộ so với trước; doanh nghiệp kinh doanh vận tải phát triển mạnh đáp ứng

ngày càng tốt hơn nhu cầu vận chuyển hàng hóa và nhu cầu đi lại của nhân dân; công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ được đẩy mạnh Công tác quản lý về trật tự an toàn giao thông với nhiều giải pháp vừa cấp bách vừa cơ bản lâu dài đã được triển khai thực hiện góp phần hạn chế sự gia tăng tai nạn giao thông

Song song với những kết quả đạt được từ khi luật 2001 có hiệu lực thì bản thân luật 2001 vẫn bộc lộ những hạn chế Chính vì vậy luật giao thông đường bộ 2008 đã được ban hành với nhiều điểm mới, tiến bộ và phù hợp với sự phát triểu của đất nước Bên cạnh đó còn có nhiều chỉ thị hướng dẫn thi hành luật 2008 và đưa luật mới vào nhân dân Chỉ thị 07/2008/CT-BGTVT về tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông vận tải giai đoạn 2008_ 2012 do Bộ trưởng bộ giao thông vận tải ban hành

Trước đó chính phủ đã ban hành Nghị định số 61/2007/ND_CP ngày 07/12/2007 của chính phủ về tiếp tục thực hiện chỉ thị 32_ CT/TU ngày 09/12/2003 của Ban bí thư trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông từ năm 2008 _ 2012, ban hành kèm theo quyết định số 37/2008/ QĐ _ TTG NGÀY 12/03/2008 của Thủ tướng chính phủ

Tất cả sự cố gắng của Đảng _nhà nước và các ban ngành nhất là Bộ giao thông vận tải là nhằm đưa giao thông nước ta đi vào ổn định, xây dựng thành công nếp sống văn hóa giao thông và năm nay _ năm 2012 là năm trọng điểm cho công tác an toàn giao thông, mọi hoạt động của đất nước đều hướng về năm an toàn giao thông _2012 Đây là cơ sơ để chúng ta đẩy mạnh hiệu quả của công tác phổ biến giáo dục pháp luật

về trật tự an toàn giao thông trên phạm vi cả nước nói chung và ở từng địa phương như Quảng Bình nói riêng

1.2.2 Phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông là yêu cầu cấp bách hiện nay

Từ khi luật giao thông đầu tiên 2001 được ban hành và các văn bản hướng dẫn thực hiện đến luật giao thông đường bộ 2008 đi vào đời sống người dân, thì công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông đường bộ luôn được quan tâm triển khai thực hiện thường xuyên, trên diện rộng với nhiều hình thức phong phú và đã đạt được một số kết quả nhất định, bước đầu hình thành được ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng vừa cấp bách vừa mang tính cơ bản lâu dài nhằm hình thành nếp sống văn minh, ý thức chấp hành pháp luật, tạo thói quen cho người tham gia giao thông chấp hành đúng quy định của pháp luật Các cơ quan thông tin đại chúng đã tăng thời lượng thông tin, phản ánh tình hình và nêu các giải pháp trong quản lý giao thông đường bộ với nhiều hình thức và nội dung phong phú Chương trình giảng dạy pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ đã được đưa vào trường học và được Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định

là chương trình chính khoá ở tất cả các bậc học từ mầm non đến đại học Ngành Giao thông vận tải đã có nhiều hình thức thông tin, tuyên truyền trên các tuyến đường bộ, tổ chức các đợt tuyên truyền theo chuyên đề hàng năm; tổ chức các cuộc thi trên truyền hình, các cuộc thi cho cán bộ, công nhân ngành đường bộ về nội dung tìm hiểu Luật Giao thông đường bộ và các quy định của pháp luật về an toàn giao thông Ngành Công an cũng chú trọng công tác tuyên truyền trên truyền hình trong các chuyên mục của ngành, kết hợp thực hiện tuyên truyền, giải thích trong khi tuần tra, kiểm soát và

xử phạt vi phạm hành chính Việc xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật cũng mang tính giáo dục, răn đe, nhờ đó ý thức chấp hành Luật Giao thông đường bộ, bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ cho người tham gia giao thông đã có nhiều chuyển biến theo chiều hướng tích cực Nhiều địa phương căn cứ điều kiện cụ thể để tổ chức các hình thức tuyên truyền phù hợp như in ấn, cấp phát tài liệu về luật, hướng dẫn thi hành luật; đài, báo một số địa phương mở chuyên mục riêng về an toàn giao thông;

Ban An toàn giao thông tỉnh phối hợp với các tổ chức xã hội để giáo dục, vận động và

tổ chức các hội thi tìm hiểu Luật Giao thông đường bộ, gắn việc thực hiện Luật Giao thông đường bộ với việc bầu chọn danh hiệu “Cụm dân cư tiêu biểu”, “Thôn bản văn hóa” Với nhiều cách làm hiệu quả, nhiều địa phương đã thực hiện tốt việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục Luật Giao thông đường bộ, góp phần đưa Luật đi vào cuộc sống

Mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc đưa pháp luật giao thông vào đời sống nhân dân, nhưng công tác phổ biến giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ ở nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, mới đạt yêu cầu về diện, thiếu chiều sâu, còn mang tính hình thức, chưa phù hợp với đặc điểm từng đối tượng nên chất lượng, hiệu quả còn hạn chế

Giao thông đường bộ là một lĩnh vực mang tính xã hội cao, đối tượng tham gia giao thông đa dạng về thành phần, lứa tuổi, trình độ văn hoá Trong khi đó, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ chưa sâu và chưa thường xuyên, nội dung và hình thức chưa thực sự phù hợp với từng vùng, từng đối tượng, nhất là đồng bào ở nông thôn, vùng sâu vùng xa Việc tổ chức dạy Luật Giao thông đường bộ trong các trường học còn ít; Chương trình truyền hình đưa tin về trật tự

an toàn giao thông trong Bản tin “Chào buổi sáng” nhiều thông tin chưa được chọn lọc, kiểm chứng nên có nhiều tin chưa chính xác và thời gian đưa tin chỉ phù hợp đối tượng cán bộ công chức làm giờ hành chính, cán bộ hưu trí, còn ít tác dụng đối với viên chức, công nhân làm việc ca kíp, học sinh, sinh viên, người làm nghề tự do và người lao động ở khu vực nông thôn Công tác tuyên truyền mới tập trung thực hiện ở các Bộ, ngành chức năng và một số cơ quan thông tin đại chúng, chưa có sự tham gia tích cực của các tổ chức xã hội Tại nhiều địa phương, việc tuyên truyền chủ yếu ở UBND cấp tỉnh do Ban An toàn giao thông, Sở Giao thông vận tải, Công an tỉnh thực hiện; UBND cấp huyện, cấp xã chưa quan tâm đúng mức nên chưa phát huy được sức mạnh của cả

hệ thống chính trị và toàn xã hội tham gia