Kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện: Luận văn ThS. Luật : 603801

Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện” để nghiên cứu, làm rõ thêm về hoạt động kiểm sát các VADS của VKSND ở T

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

VŨ THỊ NGỌC BÍCH

KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN

DÂN SỰ Ở TÒA ÁN CẤP HUYỆN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

VŨ THỊ NGỌC BÍCH

KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN

DÂN SỰ Ở TÒA ÁN CẤP HUYỆN

Chuyên ngành: Luật tố tụng dân sự

Mã số: 60 38 01 03

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS VŨ THỊ HỒNG VÂN

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và

đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Vũ Thị Ngọc Bích

MỤC LỤC Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 7

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN DÂN SỰ Ở TÒA ÁN CẤP HUYỆN 7

1.1 Khái niệm kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện 7 1.2 Đặc điểm kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện11 1.3 Đối tượng kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện 13

1.4 Phạm vi kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện 17 1.5 Vị trí, vai trò của VKSND trong kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án nhân dân 18

1.6 Ý nghĩa hoạt động kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện 20

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 22

Chương 2 23

THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN DÂN SỰ Ở TÒA ÁN CẤP HUYỆN 23

2.1 Kiểm sát việc xử lý đơn khởi kiện của Tòa án cấp huyện 23

2.2 Kiểm sát quá trình chuẩn bị xét xử sơ thẩm 28

2.3 Kiểm sát phiên tòa sơ thẩm của Tòa án cấp huyện 45

2.4 Kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện 59

2.5 Về thực hiện các quyền kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu 65

Chương 3 76

THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN DÂN SỰ Ở TÒA ÁN CẤP HUYỆN 76

3.1 Thực tiễn áp dụng hoạt động kiểm sát giải quyết các vụ án dân sự ở tòa án cấp huyện

76

5

3.2.Giải pháp hoàn thiện pháp luật 92

Kết luận chương 3 100

KẾT LUẬN CHUNG 101

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Xuất phát từ nhận thức - tố tụng dân sự hoàn toàn là việc của các bên đương

sự, Tòa án chỉ đóng vai trò xem xét, đánh giá các chứng cứ do các bên đương sự cung cấp để đưa ra phán quyết, do đó có cần sự tham gia của một cơ quan đại diện cho Nhà nước là VKS không? Tham gia với vai trò và có quyền năng như thế nào? Đây là vấn đề mà từ khi VKS được thành lập, quyền năng của VKS trong tố tụng dân sự luôn được quan tâm và tranh luận gay gắt, đã có rất nhiều ý kiến trái chiều

và những thay đổi qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật tố tụng dân sự

Mục đích VKS tham gia vào VADS là nhân danh nhà nước để bảo vệ lợi ích của hai bên chứ không phải đứng về bên nào Mặt khác, trong thực tế giải quyết, ngoài số VADS các bên đương sự tự hòa giải được với nhau, những vụ án đưa ra tòa thường rất phức tạp Vì lẽ đó, VKS cần phải tham gia vào các bước tố tụng Sự tham gia của VKS đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm thực thi đúng pháp luật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 thì VKS có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp [4, 7] – Trong đó, kiểm sát các hoạt động tư pháp trong tố tụng dân sự

là kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tố tụng dân sự, bảo đảm mọi vi phạm pháp luật trong TTDS phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh Trong điều kiện hiện nay của Việt Nam, trình độ dân trí còn hạn chế, người dân còn gặp nhiều khó khăn trong việc tự chứng minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước Tòa án, chưa có điều kiện mời Luật sư bảo vệ quyền lợi cho mình và đội ngũ Luật sư hiện nay cũng chưa đáp ứng được yêu cầu tham gia tất cả các phiên tòa, hệ thống pháp luật còn bất cập, thiếu ổn định, hoạt động bảo hộ tư pháp chưa đáp ứng yêu cầu thực tế; năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ tư pháp còn hạn chế so với yêu cầu cải cách tư pháp Thực tiễn xét

2

xử các VADS ở cấp sơ thẩm còn có nhiều bất cập, chưa đáp ứng được kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân về chính sách pháp luật, còn nhiều vụ án giải quyết chưa bảo đảm tính khách quan, áp dụng pháp luật thiếu chính xác gây ra khiếu kiện kéo dài

Từ thực tiễn trên, ngày 25 tháng 11 năm 2015, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ hợp thứ 10 đã thông qua BLTTDS năm 2015,

có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2016 BLTTDS năm 2015 tiếp tục khẳng định VKSND là cơ quan tiến hành tố tụng dân sự [12] BLTTDS năm 2015 tuy vẫn hạn chế quyền tham gia của VKS trong phiên tòa sơ thẩm, đề cao nguyên tắc quyền tự quyết định của đương sự trong quá trình giải quyết vụ án, nhưng đã bổ sung, mở rộng nhiều quyền năng của VKS khi kiểm sát việc giải quyết các VADS của Tòa án

Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của VKS trong hoạt động TTDS nhằm nâng cao chất lượng xét xử các VADS của Tòa án Tuy nhiên các công trình nghiên cứu đó phần lớn nghiên cứu mang tính tổng quát về việc kiểm sát hoạt động TTDS nói chung, chưa nghiên cứu cụ thể về kiểm sát việc giải quyết các VADS của VKS tại Tòa án cấp huyện theo quy định của BLTTDS năm 2015

Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Kiểm sát việc giải quyết

các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện” để nghiên cứu, làm rõ thêm về hoạt động

kiểm sát các VADS của VKSND ở Tòa án cấp huyện theo quy định của BLTTDS năm 2015

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Những năm gần đây hoạt động kiểm sát của VKSND trong TTDS nói chung

và trong phiên tòa sơ thẩm dân sự nói riêng đã được một số nhà khoa học luật quan

tâm nghiên cứu như: “Vị trí vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng dân

sự” của Tiến sĩ Khuất Văn Nga – Hà Nội năm 2008;“Nhận thức đúng thẩm quyền

và trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân trong Bộ luật tố tụng dân sự” của Tiến

sĩ Khuất Văn Nga – Thông tin khoa học kiểm sát năm 2004; “Quy định về tham gia

3

phiên tòa, phiên họp giải quyết vụ việc dân sự của Viện kiểm sát nhân dân và hướng sửa đổi, bổ sung theo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự ” của Tiến sĩ Hoàng Thị Quỳnh Chi – Thông tin khoa học kiểm sát năm

2010; “Nghiên cứu các chủ trương của Đảng về vai trò của Viện kiểm sát trong tố

tụng dân sự và sự thể chế hóa trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam qua các thời kỳ” của Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt – Thông tin khoa học kiểm sát năm 2010; “Vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong phiên tòa sơ thẩm dân sự ” Luận văn thạc sỹ

luật, của tác giả Nguyễn Vĩnh Tá thực hiện năm 2012; “Nguyên tắc kiểm sát việc

tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự” Luận văn thạc sỹ luật, của tác giả Phạm

Vũ Ngọc Quang, thực hiện năm 2013 Ngoài ra hoạt động kiểm sát việc giải quyết

các VADS của VKSND còn được một số bài viết đăng trên các Tạp chí Tòa án, Tạp chí Kiểm sát, Thông tin khoa học pháp lý… Các bài viết, luận văn trên đã phần nào nêu được những nội dung cơ bản cũng như những quan điểm về vị trí, vai trò của VKS trong TTDS Tuy nhiên, do mục đích nghiên cứu và phương pháp tiếp cận khác nhau nên kết quả nghiên cứu cũng ở những cấp độ, phạm vi khác nhau Ở góc

độ cụ thể là kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện thì vẫn còn thiếu những nghiên cứu mang tính hệ thống, đồng bộ, đặc biệt là chưa có công trình nào nghiên cứu kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện theo quy định của BLTTDS năm 2015

Vì vậy, nghiên cứu đề tài “Kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa

án cấp huyện” với việc nghiên cứu chuyên sâu trong phạm vi các VADS ở Tòa án

cấp huyện, có cơ sở để đánh giá và làm rõ hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện, nhằm nâng cao hoạt động kiểm sát, hoạt động xét xử của Tòa án; đưa ra một số giải pháp để các quy định của BLTTDS năm 2015 sớm được thực thi trong thực tiễn một cách có hiệu quả nhất

4

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận văn là một số vấn đề chung về lý luận, pháp luật và thực tiễn hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện

Kiểm sát việc giải quyết các VADS là một đề tài có nội dung tương đối rộng Trong khuôn khổ của một luận văn thạc sĩ, phạm vi nghiên cứu không nghiên cứu toàn bộ hoạt động kiểm sát giải quyết các VADS ở TAND các cấp mà chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động kiểm sát giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện, như: Khái niệm, đối tượng, đặc điểm, phạm vi, ý nghĩa, vị trí, vai trò của kiểm sát việc giải quyết các VADS ở tòa án cấp huyện; Phân tích các quy định của pháp luật về hoạt động kiểm sát này; Thực tiễn và một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện

BLTTDS năm 2015 mới bổ sung thủ tục giải quyết các VADS theo thủ tục rút gọn, tuy nhiên trong phạm vi luận văn thạc sỹ, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu quy định về kiểm sát việc giải quyết các VADS theo thủ tục thông thường, không nghiên cứu những quy định về kiểm sát việc giải quyết các VADS theo thủ tục rút gọn

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục đích của đề tài là: Làm rõ cơ sở lý luận về hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện Nội dung các quy định về hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện Thực trạng của hoạt động này và đề xuất một số giải pháp nhằm để các quy định của BLTTDS năm 2015 sớm được áp dụng trong thực tiễn có hiệu quả

Để đạt được mục đích đó, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định trên các khía cạnh sau:

+ Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện

+ Phân tích và làm rõ những nội dung quy định của pháp luật hiện hành về

5

hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện Trong đó đi sâu nghiên cứu phân tích quy định của pháp luật hiện hành về kiểm sát việc xử lý đơn khởi kiện, kiểm sát quá trình chuẩn bị xét xử sơ thẩm, kiểm sát tại phiên tòa ở Tòa

án cấp huyện, kiểm sát bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện và vấn đề thực hiện các quyền kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu của VKS

+ Tìm hiểu thực tiễn áp dụng hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện Qua đó phát hiện những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc, tìm ra nguyên nhân và đề xuất hướng khắc phục, đưa ra một số giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm để các quy định của BLTTDS năm 2015 sớm phát huy được hiệu quả áp dụng trong thực tiễn, nâng cao chất lượng hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Đề tài luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về Nhà nước và pháp luật

Để thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như phân tích, so sánh, tổng hợp, khảo sát thực tiễn, đánh giá v.v…

6 Tính mới của đề tài

- Làm rõ những vấn đề lý luận về hoạt động kiểm sát giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện theo quy định của BLTTDS năm 2015

- Đánh giá được thực trạng pháp luật TTDS Việt Nam hiện hành và thực tiễn hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện

- Đề xuất một số giải pháp nhằm áp dụng có hiệu quả các quy định của BLTTDS 2015 trong thực tiễn, nâng cao chất lượng hoạt động kiểm sát các VADS

ở Tòa án cấp huyện

6

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài lời nói đầu và tài liệu tham khảo, luận văn gồm các chương:

Chương 1: Một số vấn đề chung về kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự

ở Tòa án cấp huyện

Chương 2: Thực trạng pháp luật về hoạt động kiểm sát sát việc giải quyết các

vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện

Chương 3: Thực tiễn và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt

động kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện

Hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS là một bộ phận cấu thành hoạt động kiểm sát hoạt động tư pháp của VKSND Bởi vậy, để đi đến khái niệm thống nhất về kiểm sát việc giải quyết các VADS, làm rõ đối tượng, nội dung và phạm vi của hoạt động này, trước hết cần làm rõ khái niệm, đối tượng, nội dung và phạm vi kiểm sát hoạt động tư pháp trong TTDS

Khoản 1 Điều 4 Luật tổ chức VKSND năm 2014 đã đưa ra khái niệm

kiểm sát hoạt động tư pháp: Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của VKSND để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan,

tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự; trong việc giải quyết vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động; việc thi hành án, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động

tư pháp; các hoạt động tư pháp khác theo quy định của pháp luật [7]

Kiểm sát hoa ̣t đô ̣ng tư pháp là mô ̣t cơ chế giám sát từ bên ngoài các hoạt động tư pháp Ở nước ta chức năng đó thuộc về ngành Kiểm sát Sự ra

8

đời, tồn tại và phát triển của ngành Kiểm sát ở nước ta gắn với quá trình xây dựng và phát triển nhà nước Việt Nam , dựa trên quan điểm của V.I.Lênin về Nhà nước và Pháp luật

Trong tác phẩm Nguyên tắc song trùng lãnh đạo và vấn đề pháp chế,

V.I.Lênin đã chỉ ra trở ngại lớn nhất đối với việc xây dựng chế độ pháp trị chính là sự can thiệp của địa phương xuất phát từ động cơ tư lợi hoặc cục bộ địa phương chủ nghĩa và sự “song trùng”[13, tr120] lãnh đạo trong lĩnh vực pháp chế là một sai lầm về mặt nguyên tắc Khi bàn về vai trò của kiểm tra và kiểm sát, Lênin đã khẳng định vai trò của một nền pháp chế thống nhất và để bảo đảm cho pháp chế thống nhất, chống lại tình tra ̣ng “cát cứ”[13, 125], tình trạng pháp chế của địa phương này khác với pháp chế của địa phương khá c, cần phải có cơ chế giám sát việc tuân thủ pháp luật của các chủ thể (kể cả pháp nhân và cá nhân ), kịp thời phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật trong hành vi và các quyết định của các chủ thể Theo V.I.Lênin thì phải

thành lập hệ thống cơ quan VKS có quyền và phận sự làm một việc là “ Bảo đảm cho pháp chế được hiểu biết thống nhất và thông suốt trong toàn nước cộng hòa, bất kể những đặc điểm của địa phương và sự can thiệp của nhà chức trách địa phương ” [13, tr135]

Xuất phát từ tính chất nhà nước của dân, do dân và vì dân, từ nguyên tắc tổ chức của Nhà nước ta là tập trung dân chủ, Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất; dựa trên quan điểm của V.I.Lênin về pháp chế thống nhất, kinh nghiệm quốc tế, Hiến pháp năm 1959 đã ghi nhận chế định VKSND, trong đó xác định vị trí, chức năng và các nguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạt động của hệ thống VKSND ở Việt Nam Theo đó, VKS không chỉ thực hiện chức năng công tố mà còn thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trên các lĩnh vực hoạt động hành chính , kinh tế, xã hội (còn gọi là kiểm sát chung) và hoạt động tư pháp [1] VKS hoạt động theo

9

nguyên tắc tập trung thống nhất VKSND do Viện trưởng lãnh đạo Viện trưởng VKSND cấp dưới chịu sự lãnh đạo của Viện trưởng VKSND cấp trên Viện trưởng các VKS cấp dưới chịu sự lãnh đạo thống nhất của Viện trưởng VKSND Tối cao [1] Với các nguyên tắc tổ chức và hoạt động đặc thù của VKS đã tạo cho VKS thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình

Ngay từ khi thành lập, hoạt động của ngành kiểm sát nhân dân đã tập trung vào các nhiệm vụ cách mạng mà Đảng và Nhà nước đã giao Công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội của VKS đã góp một phần không nhỏ trong công tác phòng ngừa vi phạm, đấu tranh với các tội phạm Giúp bộ máy từ Trung ương đến chính quyền địa phương, các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang và công dân tuân thủ pháp luật, bảo vệ tài sản cho Nhà nước, quyền lợi hợp pháp của công dân, kiến nghị khắc phục vi phạm đối với hàng nghìn văn bản quy phạm pháp luật, góp phần củng cố pháp chế trong xây dựng và áp dụng pháp luật

Từ năm 2002, thực hiện chủ trương cải cách tư pháp của Đảng, được thể chế trong Hiến pháp bổ sung sửa đổi năm 2001, ngành Kiểm sát nhân dân không thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội [3], để tập trung làm tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp Với viê ̣c thu h ẹp phạm vi chức năng kiểm sát tuân theo pháp luật, bỏ hoạt động kiểm sát chung của VKS Phạm vi còn lại của chức năng kiểm sát tuân theo pháp luật được thể hiện trong thuật ngữ mới là “Kiểm sát các hoạt động tư pháp” [3, tr2]

Kiểm sát hoạt động tư pháp vừa là một hoạt động tư pháp, vừa là hoạt động kiểm tra, giám sát từ bên ngoài đối với hoạt động tư pháp của các cơ quan tư pháp như cơ quan điều tra , Tòa án, Cơ quan thi hành án , của những người tiến hành tố tu ̣ng và những người tham gia tố tu ̣ng Nhằm bảo đảm

10

pháp luật được thực hiện nghiêm minh, thống nhất, quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước , xã hội được bảo đảm một cách tốt nhất, không bị vi phạm

Trong TTDS, VKS kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS, thực hiện các quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm cho việc giải quyết VADS kịp thời, đúng pháp luật

Như vâ ̣y có thể đưa ra khái niê ̣m : Kiểm sát hoa ̣t đô ̣ng tư pháp trong tố tụng dân sự là hoạt động thực hiện quyền lực Nhà nước do VKSND thực hiện, nhằm đảm bảo pháp chế trong TTDS

Quá trình xây dựng thể chế trong lĩnh vực tư pháp, có quan điểm cho rằng đối với các vụ việc dân sự là việc của các bên tham gia quan hệ dân sự quyết định nên không cần có sự tham gia của VKS với tư cách là cơ quan tiến hành tố tụng Chính vì vậy, trải qua các lần sửa đổi BLTTDS, chức năng, nhiệm vụ và vị trí của VKS trong TTDS luôn được đặt ra để xem xét Tác giả cho rằng đúng là vụ việc dân sự là do các bên tham gia quan hệ dân sự quyết định, nhưng đó chỉ là trong trường hợp các bên thực hiện đúng các cam kết, thỏa thuận với nhau Trường hợp khi có tranh chấp thì các bên đã không thể

tự giải quyết được với nhau, vì vậy mới cần có sự can thiệp của nhà nước với

tư cách là người thứ ba phân xử Nếu quan niệm việc dân sự là do hai bên trong giao dịch dân sự quyết định không cần sự tham gia của VKS thì cũng không cần sự tham gia của Tòa án Việc tham gia của VKS với tư cách là cơ quan tiến hành tố tụng chính là sự đảm bảo cần thiết cho việc giải quyết VADS của Tòa án đúng quy định của pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên đương sự

Từ những vấn đề đã được trình bày ở trên, có thể đi đến khái niệm

kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện như sau: Kiểm sát

11

việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện là viê ̣c VKS sử dụng các quyền năng pháp lý do luật đi ̣nh để phát hiện vi phạm và yêu cầu xử lý vi phạm của tòa án nhân dân cấp huyện, những người tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng, được thực hiện từ khi Tòa án thụ lý vụ án (trường hợp Tòa

án trả lại đơn khởi kiện thì thực hiện từ khi VKS nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện của Tòa án), kết thúc khi Tòa án nhân dân cấp huyện giải quyết xong vụ án dân sự, nhằm đảm bảo giải quyết các vụ án dân sự có căn cứ, kịp thời, nghiêm minh, đúng pháp luật

1.2 Đặc điểm kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện

Kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện là một hoạt

động đặc thù của VKSND cấp huyện được quy định trong Hiến pháp, BLTTDS năm 2015 và Luật tổ chức VKSND năm 2014 được thể hiện qua một số đặc điểm sau:

Thứ nhất: Kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện do

VKSND cấp huyện tiến hành Hoạt động kiểm sát hướng đến sự tuân thủ pháp luâ ̣t của Tòa án cấp huyện và người tham gia tố tụng trong việc giải quyết các VADS thuộc thẩm quyền của cấp huyện; nếu phát hiê ̣n có hành vi vi pha ̣m pháp luâ ̣t, VKS có quyền kháng nghị , kiến nghi ̣, yêu cầu các chủ thể chấm dứt vi phạm, khôi phu ̣c la ̣i trâ ̣t tự pháp luâ ̣t

Ở Việt Nam, VKSND là cơ quan duy nhất thực hiện chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp VKSND tham gia vào việc giải quyết các VADS của Tòa án cấp huyện là đại diện nhà nước để giám sát hoạt động tố tụng tại trong quá trình giải quyết các VADS Để thực hiện các chức năng này, pháp luật quy định cho ngành kiểm sát nhân dân một hệ thống các quyền năng pháp lý Quá trình kiểm sát việc giải quyết các VADS , nếu phát hiê ̣n chủ thể của hoa ̣t đô ̣ng

12

TTDS có vi pha ̣m , VKS sẽ sử du ̣ng quyền năng pháp lý luâ ̣t đi ̣nh (kháng nghị, kiến nghi ̣, yêu cầu ) để chấm dứt ngay tình trạng vi phạm , khôi phu ̣c trâ ̣t tự pháp luâ ̣t VKSND ở Việt Nam được tổ chức theo mô hình 4 cấp, trong

đó VKSND cấp huyện là cấp thấp nhất được tổ chức theo lãnh thổ

Thứ hai: Kiểm sát việc giải quyết các VADS ở tòa án cấp huyện được

tiến hành theo một trình tự, thủ tục chặt chẽ được pháp luật quy định

Kiểm sát việc giải quyết các VADS của Tòa án cấp huyện có đối tượng tác động là tòa án cấp huyện và những người tham gia tố tụng trong TTDS nhằm mu ̣c đích đảm bảo hoa ̣t đô ̣ng của các chủ thể này tuân thủ theo đúng các quy định của pháp luật Chính vì vậy, trình tự, thủ tục trong kiểm sát hoạt động tư pháp nói chung và trong việc giải quyết các VADS của Tòa án cấp huyện nói riêng được pháp luật TTDS quy định cụ thể , chặt chẽ Các hành vi

và quyết định tố tụng của VKSND phải đảm bảo tính chặt chẽ và tính có căn

cứ pháp luật; các hoạt động của cơ quan, người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án dân đều được pháp luật TTDS điều chỉnh Ở nước ta, BLTTDS năm 2015 là văn bản pháp luật có giá trị pháp lý cao nhất đang có hiệu lực thi hành quy định về trình tự, thủ tục TTDS, đó là những quy định quan trọng và cần thiết nhằm đảm bảo việc giải quyết VADS được chính xác, khách quan, toàn diện

Thứ ba: Kiểm sát việc giải quyết các VADS của Tòa án cấp huyện là

hoạt động phức hợp của cơ quan VKS và KSV

Kiểm sát viên là người được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật để thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp ở VKSND cấp huyện [7, tr 8]

KSV làm việc ở cấp huyện chủ yếu là KSV sơ cấp Tiêu chuẩn của KSV sơ cấp: Là công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc và Hiến pháp

13

nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có phẩm chất đạo đức tốt, liêm khiết, trung thực, bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần kiên quyết bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa; Có trình độ cử nhân luật trở lên; Đã được đào tạo

về nghiệp vụ kiểm sát; Có thời gian làm công tác pháp luật từ 04 năm trở lên;

Có năng lực thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và đã trúng tuyển kỳ thi vào ngạch KSV sơ cấp [7, tr 9]

Khi kiểm sát việc giải quyết các VADS của Tòa án cấp huyện, VKSND vừa có quyền nhưng cũng phải có nghĩa vụ thực hiện các quyền năng pháp lý thuộc nội dung quyền kiểm sát hoa ̣t đô ̣ng tư pháp theo quy định của pháp luật nhằm đảm bảo cho việc giải quyết VADS của Tòa án đúng quy định của pháp luật Những hoạt động này do VKS và KSV thực hiện theo một trình tự , thủ tục chặt chẽ do pháp luật TTDS quy định, được thực hiện từ khi Tòa án thụ lý

vụ án (trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện thì thực hiện từ khi VKS nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện của tòa án), kết thúc khi Tòa án cấp huyện giải quyết xong VADS

Trên đây là những đặc điểm chung của kiểm sát việc giải quyết các VADS của tòa án cấp huyện, bên cạnh đó, hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS của tòa án cấp huyện còn có những đặc thù để phân biệt với hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS của Tòa án các cấp ở những nội dung sau: đối tượng và phạm vi của hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS

1.3 Đối tƣợng kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện

Khi tiến hành ki ểm sát hoạt động tư pháp , VKS phải dựa trên các căn cứ pháp lý là Hiến pháp , BLDS, BLTTDS và các văn bản pháp luâ ̣t khác có liên quan để theo dõi , xem xét, bảo đảm sự tuân theo pháp luật của các chủ

Trên cơ sở các quy đi ̣nh của pháp luâ ̣t hiê ̣n hành , đối tượng c ủa hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS của Tòa án cấp huyện là sự tuân thủ pháp luật của Tòa án cấp huyện, người tiến hành tố tụng trong tòa án cấp huyện và người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết các VADS thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND cấp huyện

Theo quy định tại Điều 21 BLTTDS năm 2015, các VADS thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp huyện là những VADS theo Điều 35 BLTTDS năm

2015 Đối với VKSND cấp huyện thì chỉ có nhiệm vụ, quyền hạn kiểm sát việc tuân theo pháp luật của TAND cấp huyện khi giải quyết các tranh chấp

về dân sự, hôn nhân và gia đình theo quy định tại Điều 26 và Điều 28 BLTTDS năm 2015, trừ tranh chấp quy định tại khoản 7 Điều 26 của BLTTDS năm 2015, tranh chấp về kinh doanh, thương mại quy định tại khoản 1 Điều 30 của BLTTDS năm 2015 và tranh chấp về lao động quy định tại ĐIều 32 của BLTTDS năm 2015 Những tranh chấp, yêu cầu quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này mà có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp huyện, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều này Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của công dân Việt Nam hủy việc kết hôn trái pháp luật, giải quyết việc ly

15

hôn, các tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của vợ chồng, cha mẹ và con, về nhận cha, mẹ, con, nuôi con nuôi và giám hộ giữa công dân Việt Nam cư trú ở khu vực biên giới với công dân của nước láng giềng cùng cư trú ở khu vực biên giới với Việt Nam theo quy định của Bộ luật này và các quy định khác của pháp luật Việt Nam [12]

Từ quan niê ̣m trên tác gi ả cho rằng: Khi tiến hành các hoa ̣t đô ̣ng này , VKS phải dựa trên các căn cứ pháp lý là Hiến pháp , BLDS, BLTTDS và các văn bản pháp luâ ̣t khác có liên quan để kiểm tra, xem xét, bảo đảm sự tuân theo pháp luâ ̣t của các chủ thể bi ̣ kiểm sát cũng như để đảm bảo tính có căn cứ và hợp pháp của ngay chính các hoa ̣t đô ̣ng kiểm sát của VKS

- Tòa án nhân dân cấp huyện và người tiến hành tố tụng của Tòa án:

Vừa qua xây dựng thể chế trong lĩnh vực Tư pháp, rất nhiều nội dung liên quan đến cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đã có sự thay đổi Do sự thay đổi Luật tổ chức Tòa án các cấp cũng như cơ cấu tổ chức của từng cấp Tòa án, do thay đổi cơ cấu, thành phần Hội đồng xét xử; do thay đổi các đối tượng người tiến hành tố tụng của Tòa án và người tham gia tố tụng thì đối tượng kiểm sát của VKS cũng bị điều chỉnh thay đổi theo Cụ thể:

Theo quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, đến nay

cơ cấu tổ chức của Tòa án cấp huyện có sự thay đổi: Tòa án nhân dân cấp huyện phải thành lập Tòa chuyên trách gồm 4 tòa; Tòa hình sự, Tòa dân sự, Tòa hôn nhân và gia đình, Tòa xử lý vi phạm hành chính [14, Điều 30] Tuy nhiên do điều kiện thực tế chưa thể hoàn thiện ngay hệ thống Tòa án theo quy định trên, nên Luật tổ chức Tòa án có quy định mở: ở những Tòa án nào chưa

đủ điều kiện thành lập các Tòa chuyên trách thì Chánh án phân công thẩm phán giải quyết các vụ án, vụ việc Thành phần Hội đồng xét xử cũng có sự thay đổi Ở cấp sơ thẩm luật quy định ngoài thành phần Hội đồng xét xử

- Về người tham gia tố tụng:

Người tham gia tố tụng cũng là đối tượng kiểm sát gồm: Đương sự và những người tham gia tố tụng khác Đương sự trong VADS là cơ quan, tổ chức, cá nhân bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Người tham gia tố tụng khác là: Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự; người làm chứng, người giám định, người phiên dịch, người đại diện BLTTDS năm 2015 đã bổ sung thêm một số diện mới: Đối với người khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi, đại diện pháp nhân, giám hộ là pháp nhân hoặc khởi kiện vì lợi ích của người thứ 3 có bổ sung thêm tổ chức bảo vệ cho lợi ích người tiêu dùng [12, Điều 88] Hoặc quy định

về cá nhân khởi kiện theo Điều 51 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014[15] Hoặc, đối với vụ án có đương sự là người chưa thành niên thì phải có Hội thẩm nhân dân là người đã hoặc đang công tác tại Đoàn thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em [12, Điều 63]

Như vậy, mặc dù quan niệm đối tượng kiểm sát không thay đổi, nhưng

do luật thay đổi về những nội dung này làm cho đối tượng kiểm sát mở rộng hơn, thay đổi theo

Xác định phạm vi kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là xác định thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc của công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật Việc xác định phạm vi kiểm sát việc tuân theo pháp luật có ý nghĩa rất quan trọng, nó giúp VKS thực hiện công tác này có hiệu quả, phân biệt được giữa kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS với kiểm sát việc tuân thep pháp luật trong tố tụng hình sự hoặc kiểm sát thi hành án dân sự góp phần thực hiện đúng, đầy đủ và có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của ngành kiểm sát nhân dân

BLTTDS năm 2015 quy định ngay khi Tòa án trả lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo cho người khởi kiện, Thẩm phán phải có văn bản nêu rõ lý do trả lại đơn khởi kiện gửi cho VKS cùng cấp (khoản 2 Điều 192 BLTTDS năm 2015) [12] VKS nghiên cứu văn bản trả lại đơn khởi kiện, nếu phát hiện việc trả lại đơn của Tòa án có vi phạm, VKS có quyền kiến nghị yêu cầu Tòa án khắc phục vi phạm theo quy didngj tại Khoản 1 Điều 21, Điều 194 BLTTDS năm 2015 [12]

Trường hợp Tòa án thụ lý đơn, thì trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể

từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán phải thông báo bằng văn bản cho VKS cùng cấp về việc Tòa án đã thụ lý vụ án (khoản 1 Điều 196 BLTTDS năm 2015) [12] Trong quá trình Tòa án giải quyết VADS, VKS cấp huyện được thực hiện các quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, quyền

1.5 Vị trí, vai trò của VKSND trong kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án nhân dân

Ở Việt Nam, VKS là cơ quan thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp, VKS có vị trí và vai trò tương đối đặc biệt trong TTDS Theo đó, VKS là cơ quan tiến hành tố tụng, có chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực TTDS (Điều 107 Hiến pháp năm 2013 và Điều

2, 4 , 6 Luật tổ chức VKSND năm 2014, Điều 21, 46 BLTTDS năm 2015) [12]

Từ quy định trên cho thấy, về mặt nguyên tắc, so với Luật tổ chức VKSND năm 2002 và các văn bản pháp luật tố tụng trước đây, chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS của VKSND theo Luật tổ chức VKSND năm 2014 và BLTTDS năm 2015 tiếp tục được khẳng định, bên cạnh đó có nhiều sửa đổi, bổ sung: Viện trưởng VKS và KSV là người tiến hành TTDS, bổ sung Kiểm tra viên cũng là người tiến hành tố tụng và bổ sung 01 điều luật về Kiểm tra viên để phù hợp với Luật tổ chức VKSND năm

2014 Phạm vi tham gia phiên tòa của VKS cũng mở rộng hơn, việc phát biểu

ý kiến của VKSND tại phiên tòa giải quyết VADS (Điều 262 BLTTDS năm 2015), KSV không chỉ phát biểu về việc chấp hành pháp luật tố tụng của thầm

19

phán, hội đồng xét xử như trước đây mà còn phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án; thẩm quyền xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ của VKS, bên cạnh việc tiếp tục kế thừa thì BLTTDS năm 2015 có bổ sung quy định KSV khi được Viện trưởng phân công thực hiện kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS có nhiệm vụ, quyền hạn yêu cầu Tòa án xác minh, thu thập chứng cứ trong quá trình giải quyết VADS theo quy định của BLTTDS năm

2015 và quyền thu thập tài liệu, chứng cứ theo quy định tại khoản 6 Điều 97 của BLTTDS năm 2015

Tham gia tố tụng tại phiên tòa vừa là quyền hạn vừa là trách nhiệm của VKSND và cũng là hình thức, biện pháp pháp lý quan trọng để VKSND thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết VADS Theo quy định tại Khoản 2 Điều 21 BLTTDS năm 2015, VKSND tham gia phiên tòa trong các trường hợp: Những vụ án do Tòa án tiến hành thu thập chứng cứ hoặc đối tượng tranh chấp là tài sản công, lợi ích công công, quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc có đương sự là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc trường hợp chưa có điều luật để áp dụng Trong quá trình giải quyết VADS, kể từ khi thụ lý đến khi xét xử sơ thẩm, nếu phát hiện VADS thuộc một trong các trường hợp nêu trên, Tòa án phải thông báo bằng văn bản cho VKS biết để VKS tham gia phiên tòa sơ thẩm

Với các quy định trên, pháp luật hiện hành vẫn tiếp tục khẳng định

chức năng và địa vị pháp lý của cơ quan VKS là cơ quan tiến hành tố tụng,

thực hiện chức năng kiểm stas việc tuân theo pháp luật trong TTDS, vì vậy, tất cả các quyết định mang tính chất giải quyết, xử lý VADS của cơ quan xét

xử phải được gửi cho VKS để thực hiện chức năng kiểm sát trong một thời hạn rất nghiêm ngặt Một trong những phương thức hoạt động chủ yếu để

20

thực hiện chức năng nói trên là phải tập trung kiểm sát các bản án và quyết định giải quyết, xử lý VADS của Tòa án để góp phần đảm bảo các quy định này có căn cứ và hợp pháp Trong trường hợp có vi phạm pháp luật, VKS được thực hiện các quyền: Quyền yêu cầu, quyền kiến nghị và quyền kháng nghị nhằm đảm bảo VADS kịp thời, đúng pháp luật

1.6 Ý nghĩa hoạt động kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự ở Tòa án cấp huyện

VKSND thực hiện hoạt động kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa

án cấp huyện có ý nghĩa quan trọng, đảm bảo cho việc giải quyết các VADS được thực hiện đúng quy định của pháp luật

Đặc thù của các VADS là các bên đương sự có tranh chấp về quyền và nghĩa vụ Nếu việc giải quyết vụ án có lợi cho một bên thì đã xâm phạm đến quyền và lợi ích của bên kia Hoạt động kiểm sát chính là đảm bảo cho sự tuân thủ pháp luật của Tòa án, của những người tiến hành tố tụng: Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký tòa án và những người tham gia tố tụng, đảm bảo cho việc giải quyết VADS được đúng đắn

Căn cứ vào các quy định của BLTTDS năm 2015, thì phần lớn các VADS được giải quyết ở Tòa án cấp huyện Thực hiện tốt chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp đảm bảo chất lượng giải quyết án sẽ góp phần giảm đáng

kể các khiếu kiện, bức xúc của các bên đương sự

Về mặt xã hội, kiểm sát việc giải quyết các VADS ở Tòa án cấp huyện

sẽ góp phần bảo vệ tốt quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, bảo đảm công bằng và ổn định xã hội, củng cố lòng tin của nhân dân vào hoạt động xét xử của Tòa án, bảo vệ uy tín của một hệ thống tư pháp nói chung và Tòa án nói riêng Quá trình giải quyết các VADS, các quyền và nghĩa vụ của đương sự đều phải được bảo đảm Tòa án phải có trách nhiệm phổ biến và thực hiện các

vụ án không được xem xét, đánh giá khách quan kỹ lưỡng, những sai phạm không được phát hiện và kịp thời khắc phục, hoạt động xét xử không minh bạch, thiếu khách quan, dân chủ, các quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự không được bảo đảm kịp thời dẫn đến làm cho mọi người mất lòng tin vào hoạt động xét xử của Tòa án và chính sách pháp luật của Nhà nước

22

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Với các nội dung trình bày trong Chương 1, tác giả đã tập trung phân tích, luận giải những vấn đề lý luận cơ bản nhất về kiểm sát hoạt động tư pháp trong TTDS, trong đó làm rõ khái niệm, đối tượng phạm vi và nội dung các quyền kiểm sát hoạt động tư pháp trong TTDS; phân tích khái niệm VADS

Từ những vấn đề lý luận trên làm cơ sở để tác giả phân tích, làm rõ khái niệm, đối tượng, đặc điểm, phạm vi, vị trí, vai trò và ý nghĩa của hoạt động kiểm sát các VADS ở Tòa án cấp huyện Những nội dung được trình bày tại Chương

1 là cơ sở cho việc phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về kiểm sát các VADS ở Tòa án cấp huyện và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lương, hiệu quả công tác này

23

Chương 2

THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN DÂN SỰ Ở TÒA ÁN CẤP HUYỆN

2.1 Kiểm sát việc xử lý đơn khởi kiện của Tòa án cấp huyện

Hoạt động kiểm sát việc xử lý đơn khởi kiện của VKS có ý nghĩa rất quan trọng Nếu làm tốt công tác kiểm sát ngay từ khi xử lý đơn khởi kiện VADS sẽ có nhiều tác dụng như: Góp phần đảm bảo cho xử lý đơn khởi kiện của Tòa án được chính xác ngay từ đầu; Tạo quan hệ phối hợp cực chặt chẽ giữa VKS và Tòa án trong quá trình giải quyết VADS; Tạo sự chủ động và là tiền đề cho KSV nhanh chóng nắm bắt nội dung, vấn đề cơ bản của VADS; Đồng thời chủ động phòng ngừa, góp phần hạn chế đến mức thấp nhất các sai lầm có thể xảy ra ngay từ thời điểm bắt đầu các hoạt động TTDS Vì vậy, việc phát hiện kịp thời việc thụ lý vụ án sai hoặc trả lại đơn khởi kiện sẽ tránh được tình trạng phải tiến hành các thủ tục tố tụng kéo dài, không cần thiết tiết kiệm được thời gian, tiền của, góp phần quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự

Kiểm sát việc xử lý đơn khởi kiện VADS của Tòa án cấp huyện bao gồm kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện và kiểm sát việc thụ lý đơn khởi kiện

a) Kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện

Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc trả đơn khởi kiện là trách nhiệm, quyền hạn của VKS nhằm bảo đảm cho mọi hoạt động TTDS thật sự dân chủ, công khai, minh bạch

Thực tế cho thấy, đã có nhiều VADS bị Tòa án trả lại đơn khởi kiện VADS cho người khởi kiện không đúng quy định của pháp luật bởi do chủ

24

quan của Thẩm phán hoặc do các yếu tố khác, điều đó đã xâm phạm đén quyền khởi kiện VADS của người khỏi kiện và cũng đồng nghĩa quyền và lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị người khác xâm hại mà không được Tòa

án bảo vệ, không được pháp luật bảo vệ

Theo quy định của pháp luật, trong thời hạn 05 ngày xem xét đơn khởi kiện, Thẩm phán được Chánh ân phân công có quyền trả lại đơn khởi kiện VADS cho người khởi kiện (khoản 1 Điều 192 BLTTDS năm 2015) [12] Khi trả lại đơn khởi kiện, Thẩm phán được phân công phải có văn bản nêu rõ lý

do trả lại đơn khởi kiện và gửi cho VKS cùng cấp Qua đó, VKS sẽ tiến hành kiểm sát việc Tòa án trả lại đơn khởi kiện Để kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện có hiệu quả cao thì nhất thiết phải xác định rõ các vấn đề mà pháp luật quy định như sau: Người khởi kiện không có quyền khởi kiện hoặc không có năng lực hành vi tố tụng dân sự; Chưa đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật; Sự việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định của Tòa án

đã có hiệu lực pháp luật; Sự việc đã được giải quyết bằng quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật; Hết thời hạn mà người khởi kiện không nộp tiền tạm ứng án phí và nộp cho Tòa án biên lai thu tiền tạm ứng án phí; Vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án; Đơn khởi kiện không đảm bảo theo quy định tại Điều 189 BLTTDS và đã nhận được thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện theo hướng dẫn của Thẩm phán nhưng quá thời hạn quy định người khởi kiện không sửa đổi,

bổ sung đơn khởi kiện hoặc có sửa đổi bổ sung nhưng không đảm bảo những vấn đề mà Thẩm phán đã có thông báo yêu cầu sửa đổi; Người khởi kiện rút đơn khởi kiện

Ngoài việc nắm rõ các vẫn đề nêu trên, KSV và các cán bộ kiểm sát còn phải biết vận dụng kiến thức pháp lý, kinh nghiệm thực tế để thực hiện các bước kiểm sát một cách thuần thục, khoa học, logic sao cho quá trình

25

kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện được nhanh chóng, đạt kết quả cao, nhằm phát hiện vi phạm của Tòa án về việc trả lại đơn khởi kiện và kịp thời kiến nghị yêu cầu Tòa án thực hiện đúng quy định của pháp luật Thời điểm thụ lý kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện có ý nghĩa xác định thời hạn kiểm sát phát hiện vi phạm để kiến nghị Tòa án khắc phục vi phạm pháp luật

Tại Khoản 4 Điều 194 BLTTDS năm 2015 quy định: ”Trong thời hạn

10 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện, VKS có quyền kiến nghị với Tòa án đã trả lại đơn khởi kiện” [12] Vì vậy, ngay sau khi nhận được văn bản nêu lý do trả lại đơn khởi kiện, khi kiểm sát mà phát hiện vi phạm thì tiến hành kiến nghị ngay trong thời hạn Nếu để hết thời hạn, VKS không có quyền kiến nghị Tòa án khắc phục vi phạm

Lý do trả lại đơn khởi kiện phải thuộc một trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 192 và khoản 2 Điều 193 BLTTDS năm 2015 Để tiến hành công tác kiểm sát làm rõ lý do trả lại đơn khởi kiện có đúng với quy định hay không, KSV phải nhanh chóng tiến hành kiểm sát, nếu phát hiện việc trả lại đơn không đúng quy định của pháp luật, VKS có quyền xem xét để tiến hành việc kiến nghị, KSV có quyền yêu cầu Tòa án cho sao chụp một số hoặc toàn bộ bản sao đơn khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ kèm theo để phục vụ cho việc xem xét tiền hành kiến nghị (Điều 21 Thông tư liên tịch số 02/2016/VKSNDTC-TANDTC ngày 31/8/2016 quy định việc phối hợp giữa VKSND và TAND trong việc thi hành một số quy định của BLTTDS năm 2015)

Quá trình kiểm sát phát hiện vi phạm thì trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản nêu lý do trả lại đơn khởi kiện, VKS phải yêu cầu Tòa án cùng cấp khắc phục vi phạm trong việc trả lại đơn khởi kiện Ngay sau khi nhận được khiếu nại của người khởi kiện, kiến nghị của VKS cùng cấp về

26

việc trả lại đơn khởi kiện không có căn cứ pháp luật, Chánh ánTòa án phải phân công một Thẩm phán khác xem xét giải quyết khiếu nại, kiến nghị Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày được phân công, Thẩm phán Tòa

án được phân công phải tiến hành phiên họp xem xét giải quyết khiếu nại, kiến nghị Phiên họp này bắt buộc phải có sự tham gia của đại diện VKS để kiểm sát thủ tục giải quyết khiếu nại, kiến nghị về việc trả lại đơn khởi kiện VKS sẽ tiến hành kiểm sát những nội dung sau: thời hạn giải quyết khiếu nại, kiến nghị, thành phần tham gia phiên họp, nội dung phiên họp KSV phát biết

ý kiến về việc giữ nguyên việc trả lại đơn khởi kiện hay không đồng ý với việc trả lại đơn khởi kiện [12, Điều 194]

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định trả lời khiếu nại, kiến nghị về việc trả lại đơn khởi kiện của Thẩm phán, nếu thấy kết quả trả lời kiến nghị của Thẩm phán không thỏa đáng thì VKS có quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án cấp tỉnh xem xét, giải quyết [12, Điều 194]

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định trả lời khiếu nại, kiến nghị về việc trả lại đơn khởi kiện của Chánh án Tòa án cấp tỉnh, nếu thấy quyết định giải quyết của Chánh án TAND cấp tỉnh có vi phạm thì VKS

có quyền kiến nghị với Chánh án TAND cấp cao [12, Điều 194]

b) Kiểm sát việc thụ lý đơn khởi kiện

Việc khởi kiện VADS của các chủ thể được pháp luật ghi nhận và bảo

vệ bằng việc Tòa án thụ lý VADS để giải quyết sau khi xem các điều kiện thụ

lý VADS Thụ lý VADS là hoạt động đầu tiên của Tòa án trong quá trình tố tụng, làm phát sinh các hoạt động TTDS tiếp theo Nếu không có hoạt động thụ lý VADS của Tòa án thì sẽ không có các hoạt động tố tụng tiếp theo của quá trình tố tụng Việc thụ lý VADS có ý nghĩa rất quan trọng, thể hiện ở chỗ; Thời điểm thụ lý VADS là thời điểm tính các thời hạn tố tụng; bảo đảm việc

27

bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể

Kiểm sát việc thụ lý nhằm bảo đảm cho việc tiến hành các thủ tục thụ lý VADS của Tòa án theo đúng quy định của pháp luật và có ý nghĩa rất quan trọng: Góp phần đảm bảo cho hoạt động TTDS đầu tiên của Tòa

án được chính xác và xác định đúng thẩm quyền giải quyết của Tòa án; Là điều kiện để KSV nắm bắt kịp thời nội dung, tình tiết, chứng cứ ban đầu của VADS; Ngăn chặn kịp thời, hạn chế vi phạm, sai sót có thể xảy ra ngay

từ hoạt động đầu tiên của quá trình TTDS giải quyết VADS

Để VKS có thể thực hiện hoạt động kiểm sát thụ lý, theo quy định tại khoản 1 Điều 196 BLTTDS năm 2015, thì trong thời hạn ba ngày làm việc kể

từ ngày thụ lý vụ án, Toà án phải thông báo bằng văn bản cho VKS cùng cấp

về việc Toà án đã thụ lý vụ án Theo đó, mọi trường hợp thụ lý VADS, Tòa

án phải thông báo cho VKSND cùng cấp để kiểm sát việc thụ lý

Kiểm sát việc xác định thẩm quyền của Tòa án sau khi nhận đơn khởi kiện, để góp phần phát hiện và khắc phục kịp thời tình trạng Tòa án xác định không đúng thẩm quyền dẫn đến việc thụ lý sai hoặc từ chối việc thụ lý dù đúng thẩm quyền, dẫn đến tình trạng đùn đẩy việc thụ lý VADS giữa các Tòa

án

Kiểm sát việc tiến hành các thủ tục thụ lý theo đúng quy định tại Điều

195 BLTTDS năm 2015 Khi nhận được văn bản của Tòa án thông báo thụ

lý VADS, KSV phải kiểm tra nội dung của các thông báo theo khoản 2 Điều 196 BLTTDS năm 2015, như: Thông báo thụ lý không đầy đủ hoặc không đúng các nội dung theo khoản 2 Điều 196 BLTTDS năm 2015, thụ

lý không đúng thẩm quyền, thời hạn gửi thông báo, thời điểm ra thông báo

về việc thụ lý VADS, phần ký tên chức danh và đóng dấu văn bản thông báo để xác định thẩm quyền ký văn bản, kiểm tra họ tên của người khởi

28

kiện, địa chỉ của người khởi kiện, có yếu tố nước ngoài không, yêu cầu Tòa

án giải quyết những gì để tạm thời xác định quan hệ pháp luật tranh chấp,

từ đó xác định việc Tòa án thụ lý có đúng hay không, có thông báo cho bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan về thời hạn phải có ý kiến bằng văn bản nộp cho Tòa án đối với yêu cầu của người khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ kèm theo, yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập (nếu có), Thẩm phán

có thông báo cho bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về hậu quả pháp lý của việc không nộp cho Tòa án văn bản về ý kiến của mình đối với yêu cầu khởi kiện hay không KSV hoặc cán bộ kiểm sát đánh giá tính có căn cứ và hợp pháp của việc thụ lý vụ án (điều kiện thụ lý, quyền khởi kiện của người khởi kiện, thẩm quyền giải quyết VADS, vụ án có thuộc trường hợp VKS phải tham gia phiên tòa hay không Nếu phát hiện vi phạm thì tập hợp báo cáo lãnh đạo VKS xem xét kiến nghị, yêu cầu Tòa án thực hiện theo quy định của pháp luật [16, trang 39]

Thủ tục thụ lý yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập được thực hiện theo quy định của BLTTDS về thủ tục khởi kiện của nguyên đơn (Điều 202 BLTTDS năm 2015) [12] KSV hoặc cán bộ kiểm sát thực hiện việc kiểm sát thụ lý yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập tương tự như kiểm sát thông báo

về thụ lý đơn khởi kiện

2.2 Kiểm sát quá trình chuẩn bị xét xử sơ thẩm

2.2.1 Xác định các trường hợp VKS phải tham gia phiên tòa

Theo quy định tại Điều 21 BLTTDS năm 2015, VKS không tham gia tất cả các phiên tòa sơ thẩm mà chỉ tham gia trong những trường hợp do pháp luật quy định Chính vì vậy, ngay sau khi nghiên cứu thông báo về việc thụ lý VADS , KSV, cán bộ kiểm sát được phân công phụ trách vụ án phải xác địnhvụ án này có thuộc trường hợp VKS phải tham gia phiên tòa hay không

tự thu thập khi xét thấy cần thiết, thông qua một hoặc một số biện pháp được quy định tại Điều 97 và các điều luật cụ thể từ Điều 98 đến Điều 106 BLTTDS năm 2015: Lấy lời khai của đương sự, người làm chứng; đối chất giữa các đương sự với nhau, giữa các đương sự với người làm chứng; trưng cầu giám định; định giá tài sản; xem xét thẩm định tại chỗ; ủy thác thu thập, xác minh tài liệu, chứng cứ; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được hoặc hiện vật khác liên quan đến việc giải quyết VADS; xác minh sự có mặt hoặc vắng mặt của đương sự tại nơi cư trú; các biện pháp khác theo quy định của BLTTDS [12]

Quá trình Tòa án sử dụng các biện pháp ở trên để thu thập chứng cứ nhằm giải quyết VADS thường diễn ra rất phức tạp, dễ ảnh hưởng đến quyền

và lợi ích hợp pháp của nhiều người khác nhau, khi tiến hành thu thập phải tuân theo nhiều quy định của pháp luật nếu không chứng cứ sẽ không đảm bảo, không phản ánh sự thật khách quan, việc đưa các chứng cứ này làm căn

cứ giải quyết vụ án sẽ không chính xác Vì vậy, VKS phải kiểm sát chặt chẽ việc Tòa án sử dụng các biện pháp thu thập này để việc thu thập chứng cứ đảm bảo đúng quy định của pháp luật

* Vụ án mà đối tượng tranh chấp là tài sản công, lợi ích công cộng, quyền sử dụng đất, nhà ở

Đối tượng tranh chấp là tài sản công: Tài sản công là hình thức thuộc

sở hữu nhà nước tại các cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị

30

sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, được hình thành từ nguồn ngân sách nhà nước

Đối tượng tranh chấp là lợi ích công cộng: Lợi ích công cộng là những lợi ích vật chất hoặc tinh thần liên qan đến xã hội hoặc cộng đồng dân cư

Đối tượng tranh chấp là quyền sử dụng đất: Đó là các tranh chấp để xác định ai là người có quyền sử dụng đất

Đối tượng tranh chấp là nhà ở: Đó là các tranh chấp để xác định ai là người có quyền sở hữu nhà

* Vụ án có đương sự là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn

về nhận thức, làm chủ hành vi

Người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi

Người mất năng lực hành vi dân sự: Là khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mức bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này mất năng lực hành vi dân

sự dựa trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần

Người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự: Là người nghiện ma túy, nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án có thể ra quyết định tuyên bố người này bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và quyết định người đại diện theo pháp luật và phạm vi địa diện

Người có khó khăc về nhận thức, làm chủ hành vi: Là người thành niên

31

do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của người này, người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, trên cơ sở giám định pháp y tâm thần, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ

* Vụ án dân sự chưa có điều luật để áp dụng

Là những vụ án mà người khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết những tranh chấp đó chưa có điều luật để điều chỉnh

VADS chưa có điều luật là VADS thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự nhưng tại thời điểm VADS đó phát sinh và cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu tòa án giải quyết chưa có điều luật áp dụng

Điều 45 BLTTDS năm 2015 quy định về nguyên tắc giải quyết các VADS trong trường hợp chưa có điều luật để áp dụng Theo đó, Tòa án được

áp dụng tập quán để giải quyết VADS trong trường hợp các bên không có thỏa thuận và pháp luật không có quy định [12] Tuy nhiên tập quán không được trái với những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự quy định tại BLDS Khi yêu cầu Tòa án giải quyết VADS, đương sự có quyền viện dẫn tập quán để yêu cầu tòa án xem xét áp dụng Trường hợp các đương sự viện dẫn các tập quán khác nhau thì tập quán có giá trị áp dụng là tập quán được thừa nhận tại nơi phát sinh VADS

Tòa án áp dụng tương tự pháp luật để giải quyết VADS trong trường hợp các bên không có thỏa thuận, pháp luật không có quy định và không có tập quán được áp dụng Khi áp dụng tương tự pháp luật, Tòa án phải xác định

rõ tính chất pháp lý của vụ việc dân sự, xác định rõ ràng trong hệ thống pháp luật hiện hành không có quy phạm pháp luật nào điều chỉnh quan hệ đó và xác

32

định quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ dân sự tương tự Trường hợp không thể áp dụng tập quán, tương tự pháp luật thì Tòa án áp dụng các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ, lẽ công bằng để giải quyết VADS

Như vậy, Tòa án có thẩm quyền không được từ chối thụ lý VADS vì lý

do chưa có điều luật áp dụng vì tùy từng trường hợp cụ thể Tòa án có thể áp dụng tập quán, áp dụng tương tự pháp luật, áp dụng các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ, lẽ công bằng để giải quyết để bảo vệ quyền và lợi ích của đương sự

2.1.2 Kiểm sát việc ra các quyết định tố tụng của Tòa án trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm

Sau khi thụ lý VADS, Tòa án sẽ tiến hành thủ tục tố tụng cho việc chuẩn bị xét xử và có quyền ra các quyết định tố tụng nhằm giải quyết VADS, bao gồm: Quyết định chuyển VADS, quyết định nhập hoặc tách VADS, quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp khẩn cấp tạm thời, quyết định đưa vụ án ra xét xử, quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự, quyết định tạm đình chỉ giải quyết VADS, quyết định đình chỉ giải quyết VADS và một số quyết định khác.Khi ban hành các quyết định trên, Tòa án phải gửi cho VKS để kiểm sát tính có căn cứ và đúng pháp luật Cụ thể:

Quyết định nhập hoặc tách vụ án dân sự phải được gửi ngay cho VKS cùng cấp (khoản 3 Điều 42 BLTTDS năm 2015) [12], Tòa án có thể nhập hai hay nhiều vụ án đã thụ lý thành một vụ án hoặc tách một vụ án có nhiều yêu cầu khác nhau thành hai hay nhiều VADS để giải quyết, nếu việc nhập hoặc tách vụ án với việc giải quyết trong cùng một vụ án bảo đảm đúng pháp luật VKSND có trách nhiệm kiểm sát tính có căn cứ và tính hợp pháp của quyết định tách hoặc nhập vụ án

33

Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời gửi ngay cho VKS sau khi ra quyết định (khoản 2 Điều 139 BLTTDS năm 2015) Ngay sau khi ra quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời, Tòa án có trách nhiệm gửi ngay các quyết định đó cho VKS cùng cấp để kiểm sát tính có căn cứ và tính hợp pháp của quyết định Trường hợp quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm cấp tạm thời có vi phạm thì VKS sẽ thực hiện quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án về quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm cấp tạm thời hoặc việc Thẩm phán không quyết định áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời

Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự phải gửi cho VKS cùng cấp trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định (khoản 1 Điều 212 BLTTDS năm 2015) [12]

Theo quy định tại Điều 205 BLTTDS năm 2015, thì trong thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án, Toà án tiến hành hoà giải để các đương sự thoả thuận với nhau về việc giải quyết vụ án, trừ những vụ án không được hoà giải hoặc không tiến hành hoà giải được quy định tại Điều 206, 207 BLTTDS năm 2015 [12] Hòa giải là một thủ tục tố tụng do Tòa án tiến hành, nhằm giúp đỡ cho các đương sự thỏa thuận được với nhau về giải quyết vụ án cho phù hợp với pháp luật

Khi tiến hành hòa giải, nếu các đương sự thỏa thuận được với nhau về các vấn đề phải giải quyết trong vụ án thì Tòa án lập biên bản hòa giải thành Biên bản này chưa có giá trị pháp lý, mà mới chỉ là văn bản xác đinh sự kiện các đương sự thỏa thuận và là cơ sở để Tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự BLTTDS quy định dành cho các đương sự thời gian cần thiết để họ suy nghĩ, cân nhắc lại những nội dung đã thỏa thuận Hết

34

thời hạn đó mà không có đương sự nào thay đổi ý kiến thì Tòa án mới ra quyết định công nhận sự thỏa thuận Theo quy định tại khoản 1 Điều 212 BLTTDS năm 2015, thì hết thời hạn 07 ngày, kể từ ngày lập biên bản hòa giải thành mà không có đương sự nào thay đổi ý kiến về sự thỏa thuận đó thì Thẩm phán chủ trì phiên hòa giải hoặc một Thẩm phán được Chánh án Tòa án phân công ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự VKS có trách nhiệm kiểm sát tính có căn cứ và tính hợp pháp của quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự Kiểm sát tính có căn cứ và tính hợp pháp của quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự được thể hiện

ở chỗ VKS kiểm tra, xác định xem các đương sự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết một phần hay toàn bộ vụ án (vì Thẩm phán chỉ ra quyết định công nhận sự thoả thuận của các đương sự nếu các đương sự thoả thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ vụ án); nội dung thỏa thuận có thuộc trường hợp không được hòa giải không; Sự thỏa thuận có do đương sự bị nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa hoặc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội không Do quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự có hiệu lực pháp luật ngay, nên thông qua hoạt động kiểm sát, nếu phát hiện quyết định đó là trái pháp luật thì VKS chỉ có thể kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm

Quyết định tạm đình chỉ và đình chỉ giải quyết VADS phải được gửi cho VKS cùng cấp trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định (khoản 2 Điều 214 BLTTDS năm 2015) [12]

Về hình thức, quyết định tạm đình chỉ giải quyết VADS phải đảm bảo theo mẫu số 41, 42 Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTPTANDTC ngày 13/01/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối Cao, quyết định đình chỉ giải quyết VADS phải đảm bảo theo mẫu số 45, 46 Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTPTANDTC ngày 13/01/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa

án nhân dân Tối Cao Khi kiểm sát về hình thức, KSV và cán bộ kiểm sát phải