Quản lý công tác giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên hệ chính quy tại trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn Đại học quốc gia Hà Nội : Luận văn ThS. Giáo dục học: 60 14 05

8 Từ những lí do trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu “Quản lí công tác giáo dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên hệ chính quy tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Qu

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN ĐỨC ĐĂNG

QUẢN LÍ CÔNG TÁC GIÁO DỤC QUỐC PHÕNG - AN NINH

CHO SINH VIÊN HỆ CHÍNH QUY TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Mã số: 601405

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Khánh Đức

HÀ NỘI – 2011

1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 5

2 Mục đích nghiên cứu 8

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

4 Khách thể, đối tượng nghiên cứu 9

5 Phạm vi nghiên cứu 9

6 Giả thuyết nghiên cứu 9

7 Phương pháp nghiên cứu 9

8 Cấu trúc của luận văn 10

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên tại các cơ sở giáo dục đại học 11

1.1 Quản lí và các chức năng của quản lí 11

1.1.1 Quản lí 11

1.1.2 Quản lí giáo dục 13

1.1.3 Các chức năng của quản lí 13

1.2 Công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học 17

1.2.1 Vị trí, vai trò của công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học 17

1.2.2 Tính đặc thù của môn học GDQP – AN 20

1.2.3 GDQP - AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học 21

1.3 Quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học 25

1.3.1 Mô hình quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên theo mục tiêu (MBO) 25

1.3.2 Những nhân tố tác động đến quá trình quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học 30

Tiểu kết chương 1 33

Chương 2: Thực trạng quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên hệ chính quy tại Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN 34

2.1 Giới thiệu về Trung tâm GDQP - AN, ĐHQGHN 34

2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ 34

2.1.2 Cơ cấu tổ chức 37

2.1.3 Cơ sở vật chất, học liệu và thiết bị dạy học 38

2

2.1.4 Hoạt động dạy học 42

2.1.5 Hoạt động nghiên cứu khoa học 44

2.2 Công tác GDQP - AN cho sinh viên hệ chính quy tại Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN 44

2.3 Thực trạng quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên hệ chính quy tại Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN 47

2.3.1 Quản lí đội ngũ giảng viên giảng dạy GDQP - AN 52

2.3.2 Quản lí sinh viên chính quy tại Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN 55

2.3.3 Quản lí nội dung chương trình, hình thức tổ chức và phương pháp tiến hành môn học 57

2.3.4 Quản lí CSVC, hệ thống học liệu 59

2.4 Đánh giá chung (SWOT) 61

2.4.1 Mạnh 61

2.4.2 Yếu 61

2.4.3 Thời cơ 62

2.4.4 Thách thức 62

Tiểu kết chương 2 63

Chương 3: Một số biện pháp quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên hệ chính quy tại Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN 64

3.1 Định hướng đổi mới quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên của Trung tâm GDQP – AN 64

3.2 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 66

3.2.1 Bảo đảm tính khoa học 66

3.2.2 Bảo đảm tính đồng bộ 67

3.2.3 Bảo đảm tính khách quan 67

3.3 Một số biện pháp quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên hệ chính quy tại Trường ĐHKHXH & NV – ĐHQGHN 67

3.3.1 Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên 68

3.3.2 Hoàn thiện và chuẩn hóa hệ thống văn bản quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên 78

3.3.3 Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên 83

3.3.4 Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của sinh viên về công tác GDQP – AN 89

3

3.3.5 Quản lí và khai thác tối đa hiệu quả của CSVC, thiết bị dạy học và các

nguồn lực bảo đảm cho công tác GDQP - AN cho sinh viên 94

3.3.6 Đánh giá kết quả công tác GDQP – AN cho sinh viên theo mục tiêu giáo dục toàn diện 100

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 104

3.5 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 104

Tiểu kết chương 3 107

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 110

1 Kết luận 110

2 Khuyến nghị 111

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

6 ĐHKHXH&NV Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn

9 GDQP-AN Giáo dục Quốc phòng – An ninh

10 GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

từ Trung ương đến địa phương bằng các hình thức phù hợp với từng đối tượng, kết hợp giáo dục thường xuyên với giáo dục tập trung có trọng tâm, trọng điểm, chú trọng giáo dục lòng yêu nước, yêu chế độ xã hội chủ nghĩa, lịch sử, truyền thống của Đảng và dân tộc, ý thức sống và làm việc theo pháp luật, trong đó xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi công dân” [3 tr 9]

Quán triệt và thực hiện Chỉ thị 12 - CT/TW của Bộ Chính trị, Nghị định 116/2007/NĐ - CP ngày 10 tháng 7 năm 2007 của Chính phủ về GDQP -

AN và các văn bản quy phạm pháp luật về GDQP - AN, ngày 04 tháng 10 năm 2007 Bộ trưởng Bộ GD & ĐT đã ban hành chỉ thị về tăng cường công tác GDQP - AN trong ngành giáo dục Lãnh đạo ĐHQGHN đã có nghị quyết

về tăng cường công tác GDQP - AN nhằm đáp ứng tốt hơn nữa mục tiêu của giáo dục và những đòi hỏi của thực tiễn đặt ra, từ đó đòi hỏi phải nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động quản lí công tác GDQP – AN

Sinh viên nói chung và sinh viên Trường ĐHKHXN&NV, ĐHQGHN nói riêng, một lực lượng hùng hậu, có sức khỏe, có trình độ học vấn, có tiềm năng sáng tạo, có khả năng tiếp cận và làm chủ khoa học kỹ thuật hiện đại thì công tác GDQP - AN lại càng có ý nghĩa quan trọng hơn GDQP - AN nhằm góp phần đào tạo ra đội ngũ trí thức tương lai, một nguồn lực quan trọng có

đủ sức, đủ tài để xây dựng và phát triển đất nước Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, tình hình trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, các thế lực

6

thù địch luôn tìm mọi cách để chống phá cách mạng Việt Nam, mà sinh viên

là một trong những đối tượng mà kẻ xấu luôn tập trung và tìm mọi cách để kích động, lôi kéo, thì quản lí công tác GDQP - AN nhằm xây dựng và bồi dưỡng lý tưởng sống cao đẹp, phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, lòng yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc và các kĩ năng quân sự cần thiết

để sẵn sàng đập tan mọi âm mưu xâm lược của kẻ thù, góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc là nhiệm vụ có ý nghĩa sống còn trong sự nghiệp cách mạng hiện nay

Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN là đơn vị đi đầu trong thực hiện chuyển đổi phương thức đào tạo tín chỉ, bên cạnh việc phát huy những lợi thế của đào tạo tín chỉ thì quản lí công tác GDQP - AN không chỉ bị chi phối bởi tính đặc thù của môn học mà còn bị chi phối không nhỏ bởi phương thức đào tạo mới này

Hiện nay, trước những yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc, sự nghiệp xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, trước thực trạng quản lí công tác GDQP - AN tại Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN còn gặp nhiều khó khăn, chất lượng GDQP - AN cho sinh viên còn những điểm bất cập, việc rèn luyện sinh viên chưa liên tục, chưa sát với điều kiện thực tế, khó tạo dựng được một nền nếp kỉ luật cao Trong khi đó, một bộ phận sinh viên còn biểu hiện thiếu tích cực, chưa thực sự tự giác trong học tập và rèn luyện Bên cạnh đó, thực hiện chủ trương của ĐHQGHN, từ năm học 2013 – 2014, Trung tâm GDQP - AN sẽ thực hiện nhiệm vụ GDQP -

AN cho sinh viên trong điều kiện mới Công tác quản lí, giáo dục và rèn luyện sinh viên được tiến hành theo mô hình tập trung tại cơ sở của Trung tâm ở Hòa Lạc Từ vấn đề cơ bản trên đòi hỏi phải tìm ra được những biện pháp quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên đáp ứng được với yêu cầu nhiệm

vụ mới của Trung tâm

7

Những năm gần đây, công tác GDQP - AN đã được đề cập nhiều trong các Văn kiện, Nghị quyết của Đảng; Quy định, Chỉ thị của Nhà nước Đã có một số công trình nghiên cứu về công tác GDQP - AN, tiêu biểu như: Lê

Minh Vụ (chủ nhiệm đề tài) Đổi mới Giáo dục Quốc phòng trong hệ thống

giáo dục quốc gia Đề tài khoa học cấp Nhà nước, 2006; Phạm Xuân Hảo Giáo dục Quốc phòng cho sinh viên đại học hiện nay Chuyên đề khoa học

cấp Viện Khoa học Xã hội và Nhân văn Quân sự, 2002 Phan Ngọc Diễn

Giáo dục Quốc phòng cho thế hệ trẻ trong các nhà trường - những vấn đề lưu tâm Tạp chí Quốc phòng toàn dân, 2/2000; Phùng Khắc Đăng Tăng cường hơn nữa công tác Giáo dục Quốc phòng toàn dân trước tình hình mới Tạp

chí Quốc phòng toàn dân, 12/2003; Nguyễn Bá Dương Tư duy lý luận của

Đảng ta về đổi mới Giáo dục Quốc phòng trong tình hình hiện nay Nxb

Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2009; Nguyễn Mạnh Dũng Một số giải pháp cơ

bản nâng cao chất lượng Giáo dục Quốc phòng trong các bộ, ngành hiện nay

Tạp chí QPTD, 9/2006; Trần Đình Đích Một số vấn đề về đổi mới chương

trình, nội dung Giáo dục Quốc phòng hiện nay Tạp chí QPTD, 10/2006;

Nguyễn Khắc Thắng Quản lí quá trình giảng dạy GDQP - AN phù hợp với

phương thức đào tạo theo tín chỉ Luận văn thạc sĩ Quản lí giáo dục, Đại học

& NV, ĐHQGHN

8

Từ những lí do trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu “Quản lí công tác giáo dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên hệ chính quy tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội” với

mong muốn tìm ra biện pháp quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên hệ chính quy Trường ĐHKHXH & NV, thiết thực nâng cao hơn nữa chất lượng môn học và chất lượng đào tạo chung của nhà trường, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện của ĐHQGHN

2 Mục đích nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Xây dựng luận cứ khoa học và đề xuất các giải pháp quản lí công tác

GDQP - AN cho sinh viên hệ chính quy Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN nhằm góp phần nâng cao chất lượng môn học và chất lượng đào tạo chung của nhà trường

2.2 Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu

- Về lí luận: Kết quả nghiên cứu có thể bổ sung vào hệ thống lí luận

quản lí công tác GDQP - AN tại Trung tâm GDQP - AN, ĐHQGHN nói riêng

và các Trung tâm GDQP - AN sinh viên trên cả nước nói chung

- Về thực tiễn: Kết quả nghiên cứu có thể được Trung tâm GDQP - AN triển khai áp dụng đối với Trường ĐHKHXH & NV nói riêng và các trường Đại học thành viên trong ĐHQGHN nói chung

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu đã xác định, sẽ giải quyết các nhiệm vụ sau đây:

- Xây dựng luận cứ khoa học về quản lí, quản lí giáo dục, GDQP – AN cho sinh viên, quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên

- Đánh giá đúng thực trạng quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên

hệ chính quy Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN

9

- Đề xuất các giải pháp quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên hệ

chính quy Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường

4 Khách thể, đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác GDQP - AN cho sinh viên hệ chính quy Trường ĐHKHXH&NV,

ĐHQGHN

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên hệ chính quy của Trung

tâm GDQP - AN, ĐHQG HN

5 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Nghiên cứu luận cứ khoa học và các giải pháp quản lí

công tác GDQP - AN cho sinh viên chính quy Trường ĐHKHXH & NV,

ĐHQGHN

- Về không gian: Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN

- Về thời gian: Các số liệu phục vụ cho luận văn được giới hạn từ năm

2006 đến nay

6 Giả thuyết nghiên cứu

Nếu đề xuất được các biện pháp quản lí theo chức năng và định hướng mục tiêu quá trình GDQP - AN cho sinh viên thì sẽ nâng cao được hiệu quả quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên hệ chính quy, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường

7 Phương pháp nghiên cứu

- Tổng hợp tài liệu: Các tài liệu về quản lí, quản lí giáo dục, quản lí công tác GDQP - AN

- Phân tích dữ liệu: Thu thập và phân tích các số liệu từ Vụ GDQP, Bộ GD&ĐT và các số liệu từ Trung tâm GDQP - AN, ĐHQGHN

10

- Điều tra, khảo sát, phỏng vấn: Điều tra, phỏng vấn sâu cán bộ quản lí tại Vụ GDQP - AN, cán bộ, giảng viên tại Trung tâm GDQP - AN và sinh viên hệ chính quy Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN

- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên

tại các cơ sở giáo dục Đại học

Chương 2: Thực trạng quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên hệ

chính quy tại Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN

Chương 3: Một số biện pháp quản lí công tác GDQP - AN cho sinh

viên hệ chính quy tại Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN

11

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ CÔNG TÁC GDQP - AN

CHO SINH VIÊN TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

1.1 Quản lí và các chức năng của quản lí

1.1.1 Quản lí

Thuật ngữ quản lí được định nghĩa là “Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan” Ở khía cạnh khác “Quản lí là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [13, tr 722]

Theo C.Mác: “Quản lí là lao động điều khiển lao động” (C.Mác – Ăngghen Toàn tập, tập 25, phần 2, tr.350) Ông khẳng định “Bất cứ lao động hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn, đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân… Một nhạc sĩ độc tấu thì điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng”

F.W.Taylor (1856 - 1915) cho rằng "Quản lí là biết chính xác điều bạn muốn người khác làm, và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất"

Henry Fayol (1841-1925) đã xuất phát từ nghiên cứu các loại hình

“hoạt động quản lí” Ông là người đầu tiên phân biệt chúng thành 5 chức năng

cơ bản “kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra” Faylo đã nhấn mạnh đến ý nghĩa của cấu trúc (bộ máy) tổ chức, ông đã khẳng định rằng, khi con người lao động hiệp tác thì quan trọng là họ phải xác định rõ công việc

mà họ phải hoàn thành

H.Koontz thì lại khẳng định “Quản lí là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức) Mục tiêu của quản lí là hình thành một môi trường

mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất”

12

M.T.Follet (1868 - 1933) cho rằng trong công việc quản lí cần chú trọng tới những người lao động với toàn bộ đời sống của họ, cả yếu tố kinh tế lẫn yếu tố tinh thần và tình cảm Theo Bà "Quản lí là nghệ thuật khiến cho công việc được thực hiện thông qua người khác"

C.I.Bamard (1886 - 1961) quan tâm đến đối tượng quản lí là các cá nhân con người đơn nhất và coi tổ chức như một hệ thống mở, ông nhấn mạnh đến mối liên hệ hữu cơ giữa các bộ phận với hệ thống, giữa hệ thống với môi trường đặc thù của tổ chức Ông cho rằng: "Quản lí không phải là công việc của tổ chức mà là công việc chuyên môn duy trì hoạt động của tổ chức

Tác giả Trần Kiểm lại cho rằng: "Quản lí là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến đối tượng bị quản lí trong tổ chức

để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định"

Tùy theo cách tiếp cận khác nhau mà có nhiều quan niệm khác nhau về quản lí Song điểm chung của các quan niệm này là đều khẳng định chủ thể, đối tượng quản lí, nội dung, phương thức và mục đích của quá trình quản lí

Từ các quan niệm của các học giả trên, có thể khái quát: Quản lí là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất Đây là nền tảng tư tưởng

để định hướng hoạt động cho các nhà quản lí, đảm bảo đem lại hiệu cao nhất trong công tác quản lí

Trong thực tế, quản lí là một hoạt động vừa khó khăn vừa phức tạp, có ảnh hưởng to lớn đến sự tồn tại và phát triển của một tổ chức Vì vậy, đòi hỏi các nhà quản lí phải biết vận dụng một cách sáng tạo và linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn của cơ quan, đơn vị mình Quản lí vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ thuật

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang lại cho rằng “Quản lí giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, phù hợp với quy luật của chủ thể quản lí nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lí giáo dục của Đảng, thực hiện các tính chất của nhà trường và xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”

Ở các cách tiếp cận khác nhau, các tác giả đã cũng đã có những cách diễn đạt khác nhau về quản lí giáo dục, song các tác giả cũng đều thống nhất

đề cập đến chủ thể, khách thể của quản lí giáo dục, mục tiêu, cách thức và công cụ quản lí giáo dục Đây là cơ sở quan trọng để các nhà quản lí nâng cao được hiệu quả quản lí của mình tại các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.1.3 Các chức năng của quản lí

Quản lí là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất Với tư cách là yếu tố quan trọng không thể thiếu được trong việc duy trì và phát triển của một tổ chức, hoạt động quản lí được thực hiện trên cơ sở bốn

để hoàn thiện quá trình quản lí

Môi trường bên ngoài

Mục tiêu của tổ chức

Nhà quản lí Công việc – Nhân sự

15

- Lập kế hoạch (planning): là chức năng cơ bản của quản lí, công tác kế

hoạch luôn phải đi trước một bước so với quá trình tổ chức và thực hiện nhiệm vụ Kế hoạch càng chặt chẽ, khoa học và sát với thình hình thực tiễn thì quá trình tổ chức thực hiện càng thuận lợi và hiệu quả bấy nhiêu Vì vậy, đòi hỏi người lãnh đạo của tổ chức phải xác định các chiến lược đường lối một cách có ý thức và đưa ra các quyết định dựa trên sự hiểu biết và những đánh giá thận trọng

Lập kế hoạch là một phương pháp tiếp cận hợp lí để đạt tới các mục tiêu định trước Bởi lẽ, phương pháp tiếp cận này không tách rời khỏi môi trường, nên việc lập kế hoạch phải xét tới bản chất của môi trường mà các yếu

tố quyết định và hành động của việc lập kế hoạch được dự kiến để hoạt động trong đó

Kế hoạch phải xác định được các vấn đề như nhận dạng và phân tích tình hình, bối cảnh; dự báo các khả năng; lựa chọn và xác định các mục tiêu, mục đích và hoạch định con đường, cách thức, biện pháp để đạt được mục tiêu, mục đích của cả quá trình

Trong mỗi kế hoạch thường bao gồm các nội dung như xác định, hình thành mục tiêu (phương hướng) đối với tổ chức; xác định và bảo đảm (có tính chắc chắn, có tính cam kết) về các nguồn lực của tổ chức để đạt được các mục tiêu, và cuối cùng là quyết định xem hoạt động nào là cần thiết để đạt được mục tiêu đã đề ra

- Tổ chức (Organizing): là quá trình chuyển hóa những ý tưởng khá trừu tượng trong kế hoạch thành hiện thực Xét về mặt chức năng quản lí, tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức

Cơ cấu tổ chức quản lí là hình thức phân công nhiệm vụ trong lĩnh vực quản lí, có tác động đến quá trình hoạt động của hệ thống quản lí Cơ cấu tổ

16

chức quản lí, một mặt phản ánh cơ cấu trách nhiệm của mỗi thành viên trong

hệ thống, mặt khác có tác động tích cực trở lại đến việc phát triển của hệ thống nếu tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc tổ chức quản lí Thành tựu của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của người quản lí trong việc khai thác sử dụng và phát huy tối đa các nguồn lực này

- Chỉ đạo (Leading): có nguồn gốc từ hai thuật ngữ lãnh đạo và điều hành

Chỉ đạo vừa có ý nghĩa chỉ thị để điều hành, vừa là tác động ảnh hưởng tới hành vi, thái độ của các thành viên trong tổ chức trên cơ sở sử dụng đúng các quyền lực của người quản lí

Chỉ đạo là quá trình tác động, gây ảnh hưởng đến thành viên trong tổ chức để công việc của họ làm hướng tới các mục tiêu chung đề ra Các nhà quản lí phải có khả năng truyền đạt và thuyết phục các mục tiêu cho nhân viên

và thúc đẩy họ đạt được mục tiêu bằng nhiều biện pháp khác nhau

Nhiệm vụ của người quản lý khi thực hiện chức năng chỉ đạo là: Ra các mệnh lệnh, thông báo truyền đạt mệnh lệnh, hướng dẫn động viên giúp đỡ cấp dưới thực hiện mệnh lệnh, hướng dẫn điều chỉnh những lệch lạc sai sót xuất hiện trong quá trình thực hiện, huấn luyện cán bộ và nhân viên dưới quyền

Sự chỉ đạo trong nhà trường phải đảm bảo các nguyên tắc:

Nguyên tắc đảm bảo quản lí nhà nước: Quản lí nhà nước trong nhà trường là quản lí bằng điều lệ, quy định, quy chế

Nguyên tắc xác định trách nhiệm cá nhân: Trong công tác quản lí nhà trường, quản lí dạy học là quan trọng nhất Để xác định trách nhiệm của giáo viên, người quản lí cần phải dựa vào các quy định có tính chất nhà nước đối với các công việc cụ thể của người giáo viên

Nguyên tắc phân công công việc, giao nhiệm vụ hợp lí, phù hợp với năng lực giáo viên, sát với thực tế: người quản lí cần nắm chắc thực trạng tình hình nhà trường, đội ngũ giáo viên, điều kiện, năng lực của mỗi cán bộ, giáo viên trong nhà trường

17

Nguyên tắc phối hợp tốt các lực lượng trong và ngoài nhà trường: Phối hợp các đoàn thể như Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Chính quyền dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng bộ nhà trường sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp trên

cơ sở xây dựng tốt các mối quan hệ

Về nội dung công tác chỉ đạo bao gồm: Chỉ đạo lập kế hoạch, chỉ đạo

tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo kiểm tra đánh giá và giữa chúng có quan

hệ chặt chẽ với nhau

Chỉ đạo không chỉ bắt đầu sau khi lập kế hoạch và thiết kế bộ máy đã hoàn tất, mà là quá trình đan xen Nó thấm vào và ảnh hưởng quyết định đến các chức năng kia, điều hòa, điều chỉnh các hoạt động của tổ chức trong quá trình quản lí

- Kiểm tra (Controlling): là quá trình thiết lập và thực hiện cơ chế thích

hợp để thu thập và xử lý thông tin đảm bảo đạt được các mục tiêu của tổ chức Một phần quan trọng của kiểm tra là đánh giá sự tiến bộ của tiến trình thực thi

và điều chỉnh hệ thống trong quá trình hoạt động để có giải pháp xử lý, đồng thời tìm kiếm các cơ hội, các nguồn lực có thể khai thác để tận dụng, thúc đẩy

hệ thống sớm đạt được mục tiêu dự định

Quy trình kiểm tra/đánh giá của người quản lí là: Người quản lí đặt ra những chuẩn mực thành công của hoạt động, sau đó đối chiếu, đo lường kết quả sự thành đạt so với chuẩn mực đã đặt ra; người quản lí tiến hành điều chỉnh những sai lệch và cuối cùng là hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực nếu cần

1.2 Công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học

1.2.1 Vị trí, vai trò của công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học

GDQP – AN cho sinh viên là một bộ phận rất quan trọng của công tác GDQP toàn dân Học tập nâng cao trình độ về kiến thức Quốc phòng – An ninh là quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi sinh viên

Khi đất nước chuyển sang thời bình, Đảng và Nhà nước đã chỉ đạo cần phải điều chỉnh lại nội dung huấn luyện quân sự phổ thông cho phù hợp với giai đoạn phát triển mới nhằm tăng cường nhận thức của học sinh về nền quốc phòng toàn dân

Năm 1991, chương trình giáo dục quốc phòng chính khoá được ban hành theo Quyết định 2732/QĐ ngày 28/10/1991 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT

đã đánh dấu bước phát triển của môn học với những thay đổi lớn cả về tên gọi, kết cấu chương trình và nội dung giáo dục Theo đó, thời lượng của các phần thực hành kĩ năng được giảm bớt, tăng thời lượng cho giáo dục truyền thống và nhận thức về nền quốc phòng toàn dân cho phù hợp với điều kiện phát triển mới của đất nước Cùng với những thay đổi về điều kiện kinh tế -

xã hội của đất nước, nội dung chương trình GDQP cho các bậc học ban hành theo Quyết định 12/2000/QĐ - BGD&ĐT ngày 9/5/2000 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có sự thay đổi về chất, đáp ứng sát thực hơn trước yêu cầu phát triển

Ngày 05/5/2006, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã kí ban hành Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT về Chương trình giáo dục phổ thông, trong đó có môn học GDQP - AN Như vậy, tên của môn học GDQP-AN đã được hình thành

Nghị định số 116/2007/NĐ - CP ngày 10 tháng 7 năm 2007 của Chính phủ về GDQP – AN, Điều 2 chỉ rõ “GDQP – AN là bộ phận của nền giáo dục

19

quốc dân, một nội dung cơ bản trong xây dựng nền Quốc phòng toàn dân, An ninh nhân dân; là môn học chính khoá trong chương trình giáo dục, đào tạo Trung học phổ thông đến Đại học và các Trường Chính trị, Hành chính, Đoàn thể” [6, tr 2]

Ngày 24/12/2007 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 81/2007/QĐ-BGDĐT về chương trình GDQP-AN cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng nhằm cập nhật kiến thức quốc phòng và bổ sung những nội dung về an ninh

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Tăng cường quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và toàn dân” [9, tr 45]

Thông qua công tác GDQP – AN, giúp cho mỗi sinh viên xây dựng, củng cố lập trường tư tưởng, ý thức chính trị, bồi dưỡng lí tưởng sống cao đẹp, phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, lòng yêu nước và các

kĩ năng quân sự cần thiết Qua đó, thấy rõ được trách nhiệm của mình đối với

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN; biết tránh xa những cám dỗ tầm thường, những cạm bẫy của mặt trái cơ chế thị trường và những tiêu cực xã hội đang diễn ra hiện nay; cảnh giác với những âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù, nhận biết và đấu tranh có hiệu quả với sự lôi kéo của các thế lực thù địch Thông qua GDQP -AN còn khơi dậy tinh thần tự tôn dân tộc trong mỗi sinh viên, nhắc nhở họ không ngừng nỗ lực học tập, trau dồi kiến thức, tiếp thu khoa học - công nghệ tiên tiến, dâng hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc để đưa đất nước ta “sánh vai với các cường quốc năm châu” GDQP – AN còn giúp cho một bộ phận sinh viên khắc phục lối sống thực dụng, đề cao tự do cá nhân để biết khép mình vào tổ chức, tôn trọng tập thể, có ý thức tổ chức kỷ luật, biết sống vì mọi người và có ý chí phấn đấu vượt qua mọi khó khăn để vươn lên trong học tập, trong cuộc sống và trong

sự nghiệp

20

Để hoàn thành nhiệm vụ lớn lao này, chúng ta phải quan tâm giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc đi đôi với thể chế hóa trách nhiệm của tất cả các lực lượng, của mọi tổ chức và mọi con người đối với nhiệm vụ tăng cường quốc phòng - an ninh trong điều kiện mới

- Quá trình dạy học GDQP – AN có liên quan và chịu sự chỉ đạo, quản

lí của nhiều cấp, nhiều bộ, ngành, cơ quan và các tổ chức, các lực lượng khác nhau Khác với các môn học khác, môn học GDQP - AN luôn có sự tham gia của rất nhiều các tổ chức, các lực lượng như Hội đồng GDQP Trung ương, Bộ GD&ĐT, Bộ Quốc phòng, các Trung tâm GDQP - AN, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, các cơ quan hữu quan… Như vậy, có thể thấy chất lượng GDQP - AN phụ thuộc rất lớn vào trách nhiệm, sự phối hợp, hiệp đồng của các tổ chức, các lực lượng tham gia cả trực tiếp và gián tiếp vào các khâu, các bước của quá trình đào tạo, bảo đảm mọi tổ chức, lực lượng tham gia vào giáo dục đào tạo luôn có sự đồng thuận cả về nhận thức và trách nhiệm trong tất cả các khâu, các bước từ xác định mục tiêu, chủ trương đến phương thức

tổ chức thực hiện môn học GDQP - AN cho sinh viên

- Môn học GDQP - AN có tính đặc thù cả về tổ chức, nhân lực, quản lí

và phát triển đội ngũ giảng viên đến nội dung chương trình, phương pháp tổ chức thực hiện môn học Lực lượng trực tiếp giảng dạy GDQP - AN cho sinh viên là những sĩ quan quân đội được biệt phái làm nhiệm vụ giảng dạy môn

21

GDQP - AN trong các trường đại học, cao đẳng Họ là cán bộ, đảng viên của nhà trường, đồng thời vẫn chịu sự quản lí và bảo đảm chế độ tiêu chuẩn của đơn vị quân đội cử biệt phái

- Chương trình, nội dung của môn học GDQP - AN nằm trong khối kiến thức đại cương, bao gồm các học phần bắt buộc thuộc các lĩnh vực: khoa học xã hội – nhân văn, toán, khoa học tự nhiên, ngoại ngữ, giáo dục thể chất Trong các lĩnh vực đó, chỉ có GDQP - AN yêu cầu các Trường Đại học, Cao đẳng phải giữ đúng chương trình, nội dung theo quyết định của Bộ GD & ĐT, các lĩnh vực còn lại các nhà trường được lựa chọn nội dung, thời gian cho phù hợp với chuyên ngành đào tạo của mình

- GDQP - AN là môn học có những đòi hỏi rất riêng về cơ sở vật chất,

vũ khí, trang bị và các phương tiện, thiết bị dạy học khác Bên canh đó, công tác bảo đảm khác cũng phải đáp ứng được để sinh viên có điều kiện rèn luyện, sinh hoạt trong môi trường sát với thực tiễn hoạt động quân sự

1.2.3 GDQP - AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học

Đảng và Nhà nước ta đã xác định “giáo dục và đào tạo cùng với khoa học & công nghệ là quốc sách hàng đầu” “Đầu tư cho giáo dục cũng là đầu tư cho phát triển” Mục tiêu của giáo dục Việt Nam là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và CNXH; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng nhu cầu của

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng trong hơn 20 năm qua, giáo dục đại học đã đổi mới toàn diện và đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa phát triển cả về quy mô và chất lượng, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố QP - AN bảo vệ Tổ quốc Bước vào giai đoạn mới, công tác giáo dục - đào tạo có nhiều thời cơ thuận lợi mới

22

Trước hết là chúng ta có điều kiện tiếp cận với những nguồn tri thức và thông tin phong phú, phục vụ cho nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu và học tập; tiếp thu kinh nghiệm quản lý, phát triển giáo dục đại học của các nước tiên tiến, từ đó vận dụng phù hợp với điều kiện của nước ta để phát triển hệ thống giáo dục theo hướng “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá”; đồng thời tăng cường các điều kiện đảm bảo chất lượng, tiếp cận các chuẩn quốc tế, sớm đưa giáo dục – đào tạo đại học nước ta lên trình độ tiên tiến Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, thời cơ đó, công tác giáo dục - đào tạo của nước ta cũng đứng trước nhiều thách thức to lớn Đó là do trình độ của nền kinh tế, khoa học – công nghệ của nước ta còn thấp, khó cạnh tranh với sự thu hút và thâm nhập của giáo dục nước ngoài, nhất là giáo dục đại học và sau đại học Quá trình hội nhập ấy, chúng ta vừa tiếp thu những tinh hoa, trí tuệ của nhân loại, vừa phải giữ vững độc lập tự chủ, định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm được các mục tiêu của nền giáo dục XHCN, công bằng xã hội trong giáo dục, bảo vệ quyền lợi của người học, lợi ích giáo dục của quốc gia, giữ gìn và phát huy những giá trị và bản sắc văn hoá dân tộc Cùng với đó, nhiệm vụ bảo vệ

Tổ quốc XHCN đang đặt ra những nhiệm vụ yêu cầu mới nặng nề hơn mà Đại hội X của Đảng đã chỉ rõ là “bảo vệ vững chắc Tổ quốc, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN; bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh tư tưởng văn hoá và

an ninh xã hội; giữ vững ổn định chính trị của đất nước, ngăn ngừa, đẩy lùi và làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá, thù địch, không để bị động,

là ngành giáo dục, đào tạo Chính vì vậy, GDQP - AN cho sinh viên là một yêu cầu không thể thiếu trong mục tiêu đào tạo của các trường đại học, cao đẳng góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách con người mới XHCN Trong giai đoạn hiện nay, GDQP nói chung, GDQP - AN cho sinh viên nói riêng là nhiệm vụ chiến lược, cơ bản, thường xuyên và mang tính cấp bách đối với sự nghiệp cách mạng nước ta Văn kiện Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt nam đã xác định: “ Tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh cho cán bộ, công chức và cho toàn dân, có nội dung phù hợp với từng đối tượng và đưa vào chương trình chính khoá trong các nhà trường theo cấp học, bậc học” [8, tr 109]

Điều 2 Nghị định 116/NĐ-CP ngày 10/7/2007 của Chính phủ về “Giáo dục quốc phòng - an ninh” chỉ rõ: “Giáo dục quốc phòng - an ninh là bộ phận của nền giáo dục quốc dân, một nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; là môn học chính khoá trong chương trình giáo dục & đào tạo trung học phổ thông đến đại học và các trường chính trị, hành chính, đoàn thể…” [6, tr 27]

Như vậy, từ những vấn đề cơ bản trên có thể khái quát: GDQP - AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học là tổng thể các nội dung, hình thức

tổ chức, phương pháp tiến hành của đội ngũ lãnh đạo, cán bộ quản lí, các cơ quan chức năng và đội ngũ giảng viên GDQP - AN của các trường đại học, cao đẳng, các Trung tâm GDQP - AN nhằm trang bị, truyền thụ kiến thức, kĩ

AN cho sinh viên, trước hết nhằm góp phần củng cố vững chắc trận địa tư tưởng; nâng cao ý thức trách nhiệm trong học tập, rèn luyện; xây dựng tinh thần tập thể, nếp sống kỷ luật, văn hoá, lành mạnh, tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái trong tập thể GDQP - AN còn hỗ trợ, bổ sung kiến thức tạo điều kiện hoàn thành các môn học khác và ý thức trong tham gia giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội trong nhà trường cũng như trên địa bàn Trên cơ sở kết quả GDQP -

AN đã lĩnh hội, sau này, khi đã ra trường, dù ở bất cứ đâu, làm ở cương vị gì, công việc như thế nào, người sinh viên vẫn ý thức đầy đủ trách nhiệm của công dân trước nhiệm vụ xây dựng nền QPTD bảo vệ Tổ quốc

Nội dung GDQP - AN cho sinh viên gồm ba khối kiến thức lớn, đó là những vấn đề chủ yếu về đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng, những tri thức, tư duy quân sự, quốc phòng cần thiết và một số kĩ năng hoạt động quân

sự cơ bản Sinh viên các Trường Đại học sẽ học chương trình 165 tiết với 4 học phần (học phần 1 là Đường lối quân sự của Đảng; học phần 2 là công tác quốc

25

phòng - an ninh; học phần 3 là các nội dung quân sự chung và học phần 4 là nội dung kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK và chiến thuật bộ binh) Đối với sinh viên cao đẳng, nội dung GDQP - AN thực hiện các học phần 1, 2, 3 với 9 đơn

vị học trình

Hình thức tổ chức GDQP - AN cho sinh viên: nội dung GDQP - AN bao gồm cả lí thuyết và thực hành, các nội dung lí thuyết được tổ chức với hình thức học tập trung trên giảng đường như các môn học khác, các nội dung thực hành thường tổ chức huấn luyện trên thao trường, bãi tập, phòng tập điện

tử Cùng với những hình thức cơ bản trên, GDQP - AN cho sinh viên còn được tổ chức bằng các hình thức khác như: thảo luận, toạ đàm, diễn đàn, hội thao Quốc phòng, tự nghiên cứu, nghiên cứu thực tế, thi tìm hiểu lịch sử, truyền thống, tham quan các di tích lịch sử, giao lưu với cán bộ, chiến sĩ các đơn vị quân đội GDQP - AN cho sinh viên còn được thực hiện thông qua các môn học khác, nhất là những môn khoa học xã hội và nhân văn, khoa học

kỹ thuật, công nghệ gần với chuyên môn quân sự và qua các phương tiện thông tin đại chúng

1.3 Quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học

1.3.1 Mô hình quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên theo mục tiêu (MBO)

Quản lí là một hoạt động có chủ đích, được tiến hành bởi một chủ thể quản lí, nhằm tác động lên khách thể quản lí để thực hiện các mục tiêu đã xác định Ở các cơ sở giáo dục đại học, quản lí công tác GDQP - AN cho sinh

viên là thực hiện các mục tiêu giáo dục, mục tiêu dạy học theo chức năng,

nhiệm vụ đặc thù của công tác GDQP - AN Trong mỗi chu trình quản lí, chủ thể quản lí tiến hành những hoạt động theo các chức năng quản lí như xác định mục tiêu, các chủ trương, chính sách; hoạch định kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thực hiện, điều hoà, phối hợp, kiểm tra và huy động, sử dụng các nguồn lực cơ bản như tài lực, vật lực, nhân lực để thực hiện các mục tiêu mong muốn trong bối cảnh và thời gian nhất định

26

Quản lí theo mục tiêu hoặc quản lí dựa trên mục tiêu chính là quá trình

tổ chức, quản lí lấy việc thực hiện mục tiêu dài hạn hay ngắn hạn của tổ chức làm sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình quản lí

Chủ thể quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên là lãnh đạo, các cơ quan chức năng, các Khoa, Bộ môn và các Trung tâm GDQP - AN của các cơ

sở giáo dục đại học Bộ GD&ĐT ủy quyền cho Vụ Giáo dục Quốc phòng quản lí, chỉ đạo về chuyên môn GDQP – AN

Theo Quyết định số 81/2007/QĐ - BGDĐT, ngày 24/12/2007 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành "Chương trình GDQP - AN trình độ đại học, cao đẳng"; Quyết định số 69/2007/QĐ - BGDĐT, ngày 14/11/2007 của

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành "Quy định tổ chức dạy, học và đánh giá kết quả học tập môn học GDQP-AN", Ban Giám hiệu (trực tiếp là Hiệu trưởng) các Trường Đại học, Cao đẳng trực tiếp quản lí công tác GDQP - AN của đơn vị mình Có thể khái quát Mô hình quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên theo mục tiêu (MBO) theo sơ đồ sau (sơ đồ 1.2)

MỤC TIÊU GDQP - AN

Chỉ đạo thực hiện GDQP - AN

+ Về kĩ năng: Trang bị kĩ năng quân sự, an ninh cần thiết như cách sử dụng một số vũ khí, trang bị kĩ thuật, các kĩ năng chiến đấu cơ bản đáp ứng yêu cầu sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

+ Về thái độ: Củng cố vững chắc trận địa tư tưởng, nâng cao ý thức, trách nhiệm đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, qua đó nỗ lực vươn lên trong học tập, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng, xây dựng tinh thần tập thể, nếp sống kỉ luật, văn hoá, lành mạnh

- Công tác xây dựng kế hoạch GDQP – AN cho sinh viên

+ Đối với các trường đại học, cao đẳng có Khoa (Bộ môn GDQP - AN): Phòng Đào tạo phối hợp với Khoa (Bộ môn) GDQP - AN để xây dựng kế hoạch chi tiết nội dung chương trình; kế hoạch giáo dục hàng năm và giai đoạn thực hiện công tác GDQP - AN cho sinh viên, các Phòng, Ban chức năng khác trong nhà trường phối hợp với Khoa (Bộ môn) GDQP - AN để xây dựng kế hoạch thống nhất hoạt động theo chức năng nhiệm vụ được phân công

+ Đối với các trường đại học, cao đẳng không có Khoa (Bộ môn GDQP

- AN): Trước mỗi năm học, Phòng Đào tạo chủ động liên hệ và phối hợp với các Trung tâm GDQP - AN để xây dựng kế hoạch giảng dạy môn học GDQP

- AN cho sinh viên của trường mình

+ Đối với các Đại học Quốc gia, Đại học vùng có Trung tâm GDQP –

AN sinh viên: chỉ đạo Ban đào tạo phối hợp với Trung tâm để xây dựng

28

khung chương trình môn học; chỉ đạo Trung tâm GDQP - AN phối hợp với các trường đại học thành viên, các trường đại học, cao đăng liên kết để xây dựng kế hoạch giáo dục hàng năm và giai đoạn theo quy định liên kết giáo dục của Bộ GD&ĐT Xây dựng chương trình chi tiết của Trung tâm trên cơ

sở chương trình GDQP - AN trình độ đại học, cao đẳng do Bộ GD&ĐT ban hành Xây dựng kế hoạch học tập và rèn luyện cho sinh viên

- Công tác tổ chức thực hiện GDQP – AN cho sinh viên

+ Đối với các trường đại học, cao đẳng có Khoa (Bộ môn) GDQP – AN: trực tiếp tổ chức thực hiện quản lí, giáo dục và rèn luyện và kiểm tra đánh giá kết quả GDQP - AN cho sinh viên

+ Đối với các trường đại học, cao đẳng không có Khoa (Bộ môn GDQP

- AN): Phòng Đào tạo thông báo kế hoạch học tập GDQP - AN ngay đầu năm học, khoá học cho sinh viên, phổ biến quy chế và nội quy của Trung tâm GDQP - AN trước khi trường đưa sinh viên vào học tại Trung tâm GDQP - AN; bàn giao, tiếp nhận, giám sát quá trình thực hiện hợp đồng liên kết giáo dục; phối hợp quản lí sinh viên trong thời gian sinh viên của trường học tập, rèn luyện tại Trung tâm GDQP - AN; tiếp nhận và thông báo kết quả học tập, rèn luyện của sinh viên, phối hợp giải quyết các công việc liên quan sau khoá học (đợt học);

+ Đối với các Trung tâm GDQP – AN sinh viên:

Tiếp nhận sinh viên và tổ chức học tập, rèn luyện phù hợp với kế hoạch đào tạo giữa các trường với Trung tâm Tổ chức dạy học, kiểm tra, thi, đánh giá kết quả học tập, cấp chứng chỉ cho sinh viên theo Quy định tổ chức dạy, học và đánh giá kết quả học tập môn học GDQP – AN; Tiến hành các thủ tục bàn giao chặt chẽ về con người và kết quả học tập, rèn luyện cho các trường khi kết thúc khoá học (đợt học)

29

Phòng Đào tạo trên cơ sở kế hoạch đã được Giám đốc phê duyệt, phối hợp với các cơ quan khác và các trường liên kết tổ chức thực hiện kế hoạch giảng dạy; sắp xếp lịch giảng dạy; bố trí phòng học, thao trường, bãi tập, đồ dùng dạy học; đôn đốc thực hiện kế hoạch kiểm tra, thi; lưu trữ bài thi và danh sách cấp phát chứng chỉ GDQP – AN

Lực lượng trực tiếp giảng dạy GDQP - AN cho sinh viên là những sĩ quan quân đội biệt phái, giáo viên của các học viện, nhà trường quân đội đang công tác hoặc đã nghỉ hưu giảng dạy theo chế độ hợp đồng, thỉnh giảng

Cán bộ khung (Trung đội, Đại đội) quản lí các lớp sinh viên của các Trung tâm GDQP - AN là những sĩ quan quân đội biệt phái, thực hiện quản lí, rèn luyện sinh viên ngoài giờ và tổ chức các hoạt động ngoại khoá trong giai đoạn huấn luyện thực hành

- Công tác chỉ đạo GDQP – AN cho sinh viên: Lãnh đạo các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng chỉ đạo toàn diện các cơ quan chức năng, các Khoa, Bộ môn, các Trung tâm GDQP - AN trong việc thực hiện nhiệm vụ GDQP - AN cho sinh viên, chỉ đạo công tác xây dựng kế hoạch, công tác tổ chức thực hiện, công tác kiểm tra đánh giá kết quả môn học

- Công tác kiểm tra đánh giá GDQP – AN cho sinh viên: Lãnh đạo các

cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng kiểm tra toàn diện các cơ quan chức năng, các Khoa, Bộ môn, các Trung tâm GDQP - AN trong việc thực hiện nhiệm vụ GDQP - AN cho sinh viên

Để hoàn thành được chương trình môn học, sinh viên phải dự thi đủ các học phần quy định Học phần có từ 2 đến 3 đơn vị học trình kiểm tra ít nhất một lần; học phần có từ 4 đơn vị học trình trở lên kiểm tra ít nhất hai lần Số

lần cụ thể do hiệu trưởng các trường quy định

Chứng chỉ GDQP - AN cấp cho sinh viên để xác nhận kết quả học tập môn học GDQP - AN Sinh viên đạt điểm trung bình môn học từ 5 điểm và

30

không bị xử lí kỉ luật từ cảnh cáo trở lên được cấp chứng chỉ GDQP - AN và được ghi kết quả xếp loại trong chứng chỉ Chứng chỉ GDQP - AN là một trong những điều kiện để xét tốt nghiệp cao đẳng, đại học

Trung tâm GDQP - AN sinh viên: cấp chứng chỉ GDQP - AN cho sinh viên theo quy định phân luồng, liên kết đào tạo của Bộ GD&ĐT

Các trường đại học, cao đẳng có tổ chức Khoa, Bộ môn GDQP - AN: Cấp chứng chỉ GDQP - AN cho sinh viên của trường mình; được cấp chứng GDQP - AN cho sinh viên của trường khác khi trực tiếp giảng dạy theo quy định phân luồng, liên kết đào tạo của Bộ GD&ĐT Các trường đại học không

tổ chức Khoa GDQP - AN, trường cao đẳng và các trường quân sự liên kết đào tạo cho sinh viên trường khác phải chuyển giao kết quả học tập môn học GDQP-AN về các trường có sinh viên để các trường đó cấp chứng chỉ

1.3.2 Những nhân tố tác động đến quá trình quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học

Quá trình quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở Giáo dục Đại học bị tác động, chi phối bởi các yếu tố chủ yếu sau:

1.3.2.1 Cơ chế, chính sách trong quản lí công tác GDQP - AN

Cơ chế quản lí công tác GDQP - AN là những qui định, những chế tài

cụ thể được ban hành trong các văn bản pháp qui của Đảng, Nhà nước, các cơ quan hữu quan mà trong đó qui định quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng liên quan đến GDQP - AN Cơ chế quản lí chặt chẽ, khoa học, phản ánh đúng những đòi hỏi, yêu cầu của việc tổ chức hoạt động GDQP - AN sẽ bảo đảm cho hoạt động quản lí được thực hiện một cách

có hiệu quả cao nhất, đạt được mục tiêu, yêu cầu đã đề ra một cách tốt nhất Chính sách bảo đảm cho công tác GDQP - AN là một bộ phận quan trọng, thể hiện sự quan điểm của Đảng, Nhà nước về GD&ĐT, về nhiệm vụ xây dựng nền QPTD Chính sách đúng đắn vừa là cơ sở để đảm bảo cho nhiệm vụ GDQP - AN được thực hiện đúng mục tiêu yêu cầu xác định, vừa là điều kiện

31

để thu hút các tổ chức, các lượng tham gia ngày càng tích cực hơn vào thực hiện sự nghiệp GD&ĐT nói chung, nhiệm vụ GDQP - AN nói riêng

1.3.2.2 Tổ chức và chỉ đạo công tác GDQP - AN ở các cơ sở giáo dục đại học

Tổ chức và chỉ đạo công tác GDQP - AN ở các cơ sở giáo dục đại học

là nhân tố có ý nghĩa quan trọng, trực tiếp góp phần tạo nên chất lượng, hiệu quả công tác GDQP – AN cho sinh viên Tổ chức và chỉ đạo công tác GDQP – AN phải xuất phát từ nhận thức, trách nhiệm của chủ thể trong quản lí, được thể hiện ở việc quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước, qui định của Bộ GD&ĐT về tính tất yếu, ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác GDQP – AN Chỉ có trên cơ sở nhận thức đầy đủ những vấn đề cơ bản ấy kết hợp với việc tổ chức, chỉ đạo chặt chẽ, khoa học và sự đồng thuận cao giữa các tổ chức, các lực lượng thì mới thực sự đề ra được chủ trương, biện pháp quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên hợp lí, vừa phù hợp với mục tiêu yêu cầu GD&ĐT nói chung, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn của mỗi cơ sở giáo dục đại học nói riêng

Việc đề ra các chủ trương lãnh đạo đúng đắn, khoa học, sát với tình hình thực tiễn công tác GDQP - AN sẽ đảm bảo cho quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ GDQP - AN thông suốt, thuận lợi Do vậy, công tác quản lí luôn phải bám sát vào các luật lệ, điều lệ, quy định, quy chế của Nhà nước đã ban hành Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao tính hiệu quả trong quản lí công tác GDQP

- AN Cùng với việc đề ra chủ trương lãnh đạo đúng đắn, lãnh đạo của các cơ sở giáo dục đại học phải thể hiện được vai trò của người quản lí, phải thực hiện tốt tiến trình gây ảnh hưởng của mình đối với các cá nhân, tổ chức có liên quan trong và ngoài nhà trường, phân công, hướng dẫn, đôn đốc, động viên, thúc đẩy làm cho họ nhiệt tình, tự giác, nỗ lực phấn đấu đạt mục tiêu Trên cơ sở đó, phát huy tối đa các nguồn lực trong thực hiện nhiệm vụ GDQP – AN

AN cho sinh viên thành kết quả trong thực tiễn Vì vậy, đòi hỏi đội ngũ giảng viên không chỉ đủ về số lượng mà đòi hỏi cần phải có trình độ chuyên môn sâu, nghiệp vụ sư phạm vững vàng, nhạy bén và linh hoạt trong công tác quản

lí, giáo dục và rèn luyện sinh viên, đặc biệt là lòng nhiệt tình, tinh thần trách nhiệm, tình yêu đối với người học Năng lực và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ giảng viên tốt sẽ khơi dậy được sự say mê, tinh thần vì tập thể, phát huy được tính sáng tạo, tích cực, tự giác trong học tập và rèn luyện của mỗi sinh viên, trực tiếp quyết định đến chất lượng, hiệu quả môn học

1.3.2.4 Các mặt bảo đảm cho công tác GDQP - AN

GDQP - AN cho sinh viên không chỉ có những đòi hỏi rất riêng về vật chất huấn luyện như vũ khí, trang thiết bị dạy học , mà còn đòi hỏi rất khắt khe

về các mặt bảo đảm khác như thao trường, bãi tập, trang phục, điều kiện ăn ở và sinh hoạt của sinh viên tại các nhà trường, các Trung tâm GDQP - AN Công tác bảo đảm tốt mới tạo được điều kiện cho sinh viên thực hiện tốt được phương châm học tập đi đôi với rèn luyện, lí luận gắn liền với thực tiễn, sinh hoạt gắn liền với duy trì các chế độ, nền nếp sát với thực tiễn hoạt động quân sự Điều kiện bảo đảm cho môn học không đủ, không đồng bộ, khó có thể nâng cao chất lượng toàn diện môn học Các yếu tố trên có tác động qua lại ảnh hưởng lẫn nhau, cùng chi phối đến chất lượng, hiệu quả quản lí công tác GDQP - AN cho sinh viên

33

Tiểu kết chương 1

QP - AN là nhiệm vụ chiến lược, cơ bản, thường xuyên và mang tính cấp bách đối với sự nghiệp cách mạng nước ta GDQP - AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học là một nội dung quan trọng của nền giáo dục quốc gia, một nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện chiến lược xây dựng nền Quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân Sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học là một lực lượng hùng hậu, nguồn nhân lực chất lượng cao trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Để sinh viên đảm đương được trọng trách ấy, bên cạnh việc trang bị cho họ kiến thức văn hoá, khoa học, công nghệ thiết thực phục vụ cho xây dựng và phát triển đất nước còn phải tiến hành GDQP - AN cho sinh viên Có như vậy, sinh viên mới đủ khả năng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Công tác GDQP – AN cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học mang tính đặc thù về cả nội dung chương trình, hình thức tổ chức, phương pháp giảng dạy lẫn đội ngũ cán bộ, giảng viên và cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Công tác quản lí hoạt động này bị chi phối bởi cơ chế, chính sách trong quản lí công tác GDQP - AN; trách nhiệm và năng lực của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, giảng viên giảng dạy GDQP - AN và các mặt bảo đảm cho công tác GDQP - AN

Kết quả nghiên cứu những vấn đề cơ bản trên là những cơ sở sát thực

để đánh giá đúng thực trạng, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lí công tác GDQP – AN cho sinh viên hệ chính quy tại Trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN, góp phần thiết thực nâng cao hơn nữa chất lượng môn học và chất lượng đào tạo chung của nhà trường

34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ CÔNG TÁC GDQP – AN CHO

SINH VIÊN HỆ CHÍNH QUY TẠI TRƯỜNG ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN 2.1 Giới thiệu về Trung tâm GDQP - AN, ĐHQGHN

2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ

Theo chủ trương của ĐHQGHN, để phát huy tốt hiệu quả các nguồn lực sẵn có, các môn học thuộc khối kiến thức chung của các trường Đại học thành viên được sát nhập lại thành các đầu mối chuyên môn trực thuộc ĐHQGHN Các đầu mối này có nhiệm vụ giảng dạy, phục vụ chuyên môn chung cho các trường Đại học thành viên trong ĐHQGHN Trong các đơn vị sáp nhập ấy có Trung tâm GDQP Ngày 2/3/2004, Giám đốc ĐHQGHN ra quyết định số 97/TCCB về việc thành lập Trung tâm GDQP trực thuộc ĐHQGHN Trung tâm GDQP được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai khoa GDQP của 2 Trường là Trường ĐHKHXH&NV và ĐHNN thuộc ĐHQGHN

Thực hiện Nghị định số 116/2007/NĐ - CP ngày 10 tháng 7 năm 2007 của Chính phủ về GDQP - AN và Quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm

GDQP AN sinh viên (Ban hành kèm theo Quyết định số: 82/2007/QĐ

-BGDĐT ngày 24 tháng 12 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT) Ngày

11/5/2009, Giám đốc ĐHQGHN kí Quyết định đổi tên Trung tâm GDQP thành Trung tâm GDQP - AN, ĐHQGHN Trung tâm thực hiện quản lí tổ chức học tập, rèn luyện toàn diện sinh viên theo quy định của Bộ GD&ĐT; cụ thể:

- Xây dựng kế hoạch giáo dục hàng năm và giai đoạn theo quy định liên kết giáo dục của GD&ĐT

- Tiếp nhận sinh viên và tổ chức học tập, rèn luyện phù hợp với kế hoạch đào tạo giữa các Trường với Trung tâm GDQP - AN Tiến hành các thủ tục bàn giao chặt chẽ về con người và kết quả học tập, rèn luyện cho các trường liên kết khi kết thúc khoá học (đợt học)

35

- Tổ chức dạy học, kiểm tra, thi, đánh giá kết quả học tập, cấp chứng chỉ cho sinh viên theo Quy định tổ chức dạy, học và đánh giá kết quả học tập môn học GDQP - AN

- Tổ chức nghiên cứu khoa học sư phạm quân sự, đổi mới phương pháp giảng dạy; biên soạn giáo trình, tài liệu tham khảo về GDQP - AN

- Phối hợp đào tạo giáo viên chuyên ngành GDQP - AN theo quyết định của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT giao cho

- Chăm lo bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên, cán bộ quản lý; tạo điều kiện thuận lợi để giảng viên, cán bộ được học tập nâng cao trình độ

- Tổ chức, bảo đảm đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, giảng viên, nhân viên trong Trung tâm; bảo đảm tốt các điều kiện ăn, ở, sinh hoạt, học tập, rèn luyện của sinh viên

- Thực hiện công tác quốc phòng, quân sự địa phương của Trung tâm; tham mưu cho lãnh đạo ĐHQGHN về công tác quốc phòng, quân sự theo quy định của cơ quan quân sự địa phương và hướng dẫn của Bộ chủ quản

Sứ mạng: Trung tâm GDQP - AN ra đời với sứ mạng quan trọng là

giảng dạy, nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu khoa học kĩ thuật quân sự vào dạy học GDQP - AN cho sinh viên các Trường Đại học trong ĐHQGHN

và các Trường Đại học, Cao đẳng theo phân luồng của Bộ GD&ĐT Sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ đào tạo cử nhân GDQP - AN Tổ chức bồi dưỡng kiến

thức QP - AN cho cán bộ, giảng viên trong ĐHQGHN theo phân cấp Tạo

dựng môi trường học tập thân thiện, nền nếp, kỉ cương, trách nhiệm và chất lượng cao, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện của ĐHQGHN

Tầm nhìn: Trung tâm GDQP - AN, ĐHQGHN sẽ trở thành Trung tâm

hàng đầu về chất lượng giảng dạy và nghiên cứu khoa học GDQP - AN trong

hệ thống các Trung tâm GDQP - AN trên phạm vi toàn quốc, phấn đấu đến năm 2015 trở thành một cơ sở đào tạo bậc Đại học có uy tín Cùng với việc

36

giảng dạy GDQP - AN cho sinh viên, chủ động chuẩn bị mọi mặt chu đáo, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ đào tạo giáo viên GDQP - AN, cung cấp đội ngũ giáo viên cho các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp và Trung học phổ thông trong phạm vi cả nước

Hệ thống các giá trị cơ bản

- Vì sự phát triển toàn diện, ổn định và bền vững của Trung tâm, của mỗi cán bộ, giảng viên và sinh viên

- Nền nếp, kỷ cương, trách nhiệm, tất cả vì sinh viên thân yêu

- Tiên phong, đột phá, sáng tạo

- Chất lượng, hiệu quả, chuyên nghiệp cao trong mọi hoạt động

Ban Giám đốc Trung tâm

Hội đồng Khoa học và Đào tạo

QP - AN

Phòng HC-TH

Bộ môn Quân sự chung

Bộ môn Bắn súng và chiến thuật BB

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức Trung tâm GDQP – AN, ĐHQGHN

Bộ phận TC -KT

Các khóa/lớp sinh viên

38

- Tình hình đội ngũ cán bộ, giảng viên: Tổng số cán bộ, giảng viên trong Trung tâm là 22 đ/c Tình hình cán bộ, giảng viên trong Trung tâm được thống kê theo bảng sau đây

2.1.3 Cơ sở vật chất, học liệu và thiết bị dạy học

* Cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất của Trung tâm GDQP - AN bao gồm CSVC do Trung tâm trực tiếp quản lí và CSVC dùng chung để giảng dạy GDQP - AN CSVC Trung tâm trực tiếp quản lí chủ yếu là hệ thống các phòng làm việc và hệ thống kho tàng, được bố trí tại các cơ sở của các Trường Đại học thành viên trong ĐHQGHN, cụ thể như sau:

- Cơ sở tại Trường ĐHKHXH&NV (336 Nguyễn Trãi – Thanh Xuân –

Hà Nội) gồm: 03 phòng làm việc của Ban Giám đốc, 02 Phòng chức năng, Bộ phận Tài chính – Kế toán và 02 kho cất giữ vũ khí, trang bị khoảng, tổng diện tích khoảng 210m2

Trong giai đoạn hiện nay, khi các hạng mục công trình tại Hòa Lạc chưa hoàn thành, Trung tâm vẫn thực hiện nhiệm vụ giảng dạy tại các Trường Đại học thành viên trong ĐHQGHN, cơ sở vật chất tuy vẫn còn rất nhiều khó khăn, địa bàn phân tán nhưng tạm thời đáp ứng được nhu cầu làm việc, giảng dạy của Trung tâm Theo lộ trình xây dựng ĐHQGHN tại Hoà Lạc, dự kiến Trung tâm GDQP - AN sẽ nhận bàn giao các hạng mục công trình đã hoàn thành và thực hiện nhiệm vụ giảng dạy GDQP - AN tại Hòa Lạc vào năm học 2013 – 2014

* Học liệu và thiết bị dạy học

Các danh mục và số lượng học liệu và thiết bị dạy học của Trung tâm được thống kê trong bảng sau đây

tính

Số lƣợng Ghi chú