Những vấn đề pháp lý về cơ cấu tổ chức quản lý của Tổng công ty Hàng không Việt Nam : Luận văn ThS. Luật: 6 01 05

Khái niệm, đặc điểm, vai trò, tính tâ't yếu khách quan của sự hình thành và phát triển của tập đoàn kinh tê 1.1.1.. Cho tiến nay trcn thế giới, tập đoàn kinh tế được lổ chức theo những m

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

T R Ư Ờ N G ĐẠI HỌC K H O A IIỌC XÃ HỘI VÀ N H Â N VĂN

Học viên: Pliụm Văn H ảo Giáo viên hướng dẫn: PGS - TS Luật học: Nguyễn Niên

Hù Nội, 1 2/ 2000

¡VhíniỊỊ vân (ít' pháp lý IT I I I rtin h) chút quàn lý của Tông C Ò I I Ị Ị lự Ih ìn tỉ k h ô n g \ iệt iXani

MỤC LỤC• *

PHẨN MỎ ĐẨU.

1- Tính c ấ p thiết c ủ a đ ề tà i 3

2 - Tình hình n g h iê n c ứ u G 3 - P h ạ m vi n g h iê n c ứ u : 7

4 - M ục đ ích, n h iệ m vụ c ủ a luận v ă n 7

5- P h ư ơ n g p h á p n g h iê n c ứ u 8

6 - N hững đ ó n g g ó p mới củ a luận v ă n 8

7 - Kết c ấ u c ủ a đ ề tà i 9

( HƯƠNG 1: M Ộ T SỐ VẤN i)Ễ c ơ BẢN VỂ TẬI» ĐOẢN KINH TẾ 10

1 1 Khái n iệ m , đ ặ c đ iể m , v ai trò, tính tất y ế u k h á c h q u a n c ủ a s ự hình th à n h v à p h á t triển c ủ a tậ p đ o à n kinh t ế 10

1 2 Q u á trình hình th à n h tập đ o à n kinh d o a n h ở V iệt N a m 17

1 3 P h â n biệt g iữ a T ổ n g c ô n g ty v à T ậ p đ o à n kinh t ế 2 2 1 4 Giới thiệu m ộ i s ố tậ p đ o à n Kỉnh t ế trên t h ế g iớ i 2 5 1 5 Một s ố v ấ n đ ề rút ra q u a n g h iê n cứ u c á c tậ p đ o à n kinh tê trên t h ế g iớ i 3 0 C HƯ ƠNG 2: QUY ĐỊNH IMIÁI* L UẬT VỀ c ơ CÂU T ổ CHỨC QUẨN LÝ CÙA TỔNC; C Ô N íĩ TY NHẢ NƯỚC VẢ T H Ụ C TIKN ÁP DỤNíỉ f)()I VỚI TỖN<; CỔNG TY IIẢNC; KHỔNG VIỆT N A M 34

2 1 - Q u y định p h á p luật v ề c ơ c ấ u tổ c h ứ c q u ả n lý c ủ a T ổ n g

c ô n g ty N h à n ư ớ c t h e o m ô hình tậ p đ o à n kinh d o a n h 3 4

2 , 2 - N h ữ n g v ấ n đ ề p h á p lý v ề c ơ c ấ u tổ c h ứ c h o ạ t cĩộng c ủ a c á c

T ổ n g c ô n g ty t h e o m ô hình tập ớ o à n kinh d o a n h : 4 3

N hững vò tỉ dể pháp lý vé cơ râ u tò chũi' (Ịtuitì ỈY

cùn Tõtìg công ty ỉỉànị* kh ò iỉỊỊ \ 'iéf iXtitn

2 3 - C ơ c h ế q u ả n lý N h à n ư ớ c đ ối với T ổ n g c ò n g l y : 'IG

2

DANH MỤC C Á C CỤM T Ừ V IẾ T T Ă T TRONG LUẬN VĂN.

/V11 ữ t i f ỉ v a n d r I > h â p l v V f c ơ r à I I t ổ c h ứ c ( / I I ( t i l I Ý

c ù a i < HI ị! t ò » ¡i ly Hàiifi klithif’ Viel A (lili

PHẦN M Ỏ ĐẦU 1- Tính câp thiết của đế tài.

ơ Việt N am , kinh tế N h à nước luôn dược Đ ả n g và N h à inrớc la đặc hiệt q u a n tâm và coi trọng Đ iề u này k h ô n g chỉ thể h iện tro n g thời kỳ nền kinh (ế k ế hoạch hoá tập tru n g m à c ả trong thời kỳ nền kinlì ỉế th eo c ơ c h ế thị trường Đ ản g và Nhà nước d ã và đ an g chủ Irương xúy (lựng kinh t ế Nha nước th àn h một th àn h phần kinh tế vững m ạnh, g iữ vai Irò chù (lạo, có khá

n ăn g cân đối, đ ịn h hư ớn g và (liều tièì toàn bộ nên kinh tố q u ố c dân

N uhị qu yết Đại hội d ại biêu Đ á n g toàn q u ố c lấn thứ Ví í í và Nghị

q u yết Mội nghị T W 4 ( Khoá V I ] I) của Đ ản g cộ n g sán Việt Nam (lổ ra m ục liêu, (lịnh Ịiướng phái triển kinh lố xã hội nước ta d e n năm 2 0 0 0 và năm

2 02 0 , Irong đ ổ có vấn dề d ẩy m ạnh đổi mới phái líicn và (|u;’tn lý có hiệu qu;i doanh nuliiộp Nhà turớc

Đ ổ ỉ i c p t ụ c l i ế n h à n h sìip x ế p lại ( l o a n h n g h i ệ p N h à n ư ớ c , n h ằ m lililí!

q u y ế t định trên đến nay, hệ th ố n g pháp luật về doanh n g h iệ p N hà nước einig

dã có nhiều hổ su n g sửa dổi, thực tế tổ chứ c và hoạt đ ộ n g cỉia m ó hình

d oanh n g h iệp này cũ n g phát sinh nhiều vân đề cấn ngliién cứu tháo gỡ

T ren lililí thrill đó, T hú urớiig Clìính pliủ đã ra chí lliị số 2 0 /!9 9 8 /C T - 'Í T ụngày 21/0 4 /19 9 8 về đẩy mạnh sắp xếp và đổi mới doanh nghiệp Nhà nước.chỉ Ihị sô Ị 5 /1 9 9 9 / C T - Ĩ T g n gày 2 6 /0 5 /1 9 9 9 về hoan Iliiộn lổ chứ c hoạt

d ộ n g các T ổ n g cô n g ly Nhà nước và Ihí (liêm vice T<>nu c ô n g ty Iliam j;ia

3

N hững i/i tti‘ pháp lv vê en càu tò chức f/tiiin lý

cùa T i Í hịỉ cõiiịì /y H à n g líhònỊỊ Việt S a m

VỐI1 với các doanh nghiệp thành viên nhằm ổn (lịnh lại tổ chức hoạt (lộng

c á c T ổ n g c ò n g ty N hà nước và lạo (lộng lực (lẩy m ạnh sự n g h iệp cóng

n g h iệ p h o á, hiện dại hoá và hội nlìệp kinh tế q u ố c lô Cliìi trương Iròn cún

D á n g và N h à nước đã m ội lần nữa k h ẳ n g định vai trò và vị trí q u a n Irọng

c ủ a d o a n h n g h iệp N h à nước nói c h u n g và các T ổ ng cô n g ty Nhí) nước nói riên g Irong giai đ oạn hiện nay

Q u a Ihực liễn hoại đ ộ n g của c ác T ổ n g có n g (y N hà nước (heo m ô hìn h tập đ o à n tro n g nhữ ng lìãm q u a c h o (hây chủ trương c ù a D a n g vit N hà nước ta về cú n g c ố và phái triển kinh (ế q u ốc d oanh là hoàn loàn (lúng (liui

và phù h ợ p với xu Ihế c h u n g của sự phái triển các loại hình kinh d o an h trong kinh lố thị trường có sự q u ản lý c ủ a N h à IÌƯỚC và theo địn h hưcVng xñ hội chu

n ghĩa Q u á trình lổ n g kết tổ chức và hoạt d ộ n g của các 'l o n g c ô n g ly nha nước đư ợ c tlinnh lộp theo qu y ết (lịnh 9 1 /T T g của Thú u rớnạ C h ín h phũ (rong

thời gian q u a ch o tliấy những kết q u á tích cực như: Đ ó n g vai trò m ở (lường

hỗ trự c h o các llùmh phần kinlì lố k h á c phái trien; đ á m bảo sức m ạn h VilI chất d ể N h à nước d iều tiết nền kinh t ế thị 1 rường (heo (lịnh hư ớn g xã hội chú nghĩa; giai q u yết cò n g ăn việc làm , g ó p phíìn lăng ciròìig lì lớ l ồ n g hội nhập,

q u an hệ q u ố c tế, b ảo dam an ninh q u ố c phòng T u y nhiên, m o hình lổ chức

hoạt đ ộ n g c ủ a các (loanh nghiệp nà y hiện cũ n g (lã bộc lộ khá nh iều những

nhược đ iể m , vướng m ắc m à m ội tro n g nhữ ng ngu ven nhàn c h ín h là xuãl phát lừ việc cơ cấu lổ chức quản lý của các (loanh nghiệp này còn chưn phú

hợp, cò n m a n g nặng tính hành cliínli, CÍÍC c h ế (iịnli p h áp lý vẻ c ơ câu lo chức

q u an lý cũ n g d a n g trong giai cloịin n g h iê n cứu sửa đổi, bổ s u n g n h ằm liếp tục cú n g c ố , phái h uy Víì hoàn Ihiện tổ chức và hoại (lộtiíi củ a loại liình (loanh n g h iệ p IÙ1V C ũ n g như các T ổ n g cổ n g ly N hà rmóc th e o inổ hình tập (loàn kinh (ố khác, 'l o n g cô n g ty llíìiiịi k h ô n g Viộl Niim (lược Itìnli lliànli trong bôi c àn h ch u n g, ngoài những ưu đ iếm tin (lược khnng tlịnh, vftn (lề !ổ

N h ũ n g ván lié p h á p /ý vé cơ c ấ n lò ch ứ c q u á n lý

c ủ a T ónịi CÒIIỊỊ ly H à n g ìih ò u Ị’ M éf N a m

chứ c, hoạt (lộng c ủ a T ổ n g cố n g ty H àng k h ô n g Việt N am ị rong Ihời giíin lịua d ã bộc lộ nhiều vướng m ắ c và tnộl trong n h ũ n g tổn (ạ I, hạn chê' là về cơ

c ấ u tổ chức quản lý tro n g T ổ n g c ô n g ly H K V N

N h ư vậy m ột thực l ế (lặl ra là cần phải x em xét lại (inh phù hợp giữa

c ơ s ở p h áp lý và thực tiễn tổ chức hoại d ộ n g c ủ a T ổ n g c ô n g ty Màng k h ô n g Việt N am hiện n ay Irong bối cản h ch u n g tổ chức và hoại d ộ n g cu a c ác T ổ n g

c ô n g ly (lược t h à n h lập th eo quyết (lịnh 91/T T g ( xin (lược gọi tắt là T ổ n g

c ố n g tỵ 91) Đ ặ c biệt trong giai đ o ạn hiện nay tổ chức và hoạt d ộ n g cùa

T ổ n g c ô n g ly H àn g k h ô n g Việt Nam cấn phai tính (len nhữ ng đòi hỏi, yêu cáu phái triển iron g th ế kv 2 i , trong bối cả n h dổi mới hội n h ậ p kinh tế q u ố c

le, ký h iệp định Ihương mại với M ỹ, tham gia A F T A , APEC, A S E A N , đặc

b i ệ t l à t r o n g l ĩ n h v ự c H à n g k h ô n g clAn ( l ụ n g , t h ế g i ớ i h i ệ n n a y d a n g c ó XII

hư ớ n g m ỏ cửa bầu trời, c à n g đòi hỏi nhiều hưn đối với 'l o n g c ô n g ly lỉà n g

không V iệi Nam về lăng cường, nâng cao hiệu Cịuá và năng lực cạnh tranh

c ủ a vận lái H àn g k h ô n g Việt N a m nói riêng vã san xuất kinh cỉoanli llìnu» không (lân dụng nói c h u n g Xuất phát lừ yêu CÀU này lác già chọn v;ÌH dề :

“ N hữtic vẩn dề pháp lý về c ơ cấu tổ chức quản lý củ a T o n n cô n g ly ỈIíMiíi

k h ô n g Viột N a m “ làm đề tài luận văn tốt n g hiệp cù a m ình , với m o n g m u ốn

di sâu n g h iên cứu mộl cách lổng thể những c h ế định, q u y (lịnh pluìp lý về cơ cấu tổ chức q u án lý c ủ a T ổ n g c ô n g ly Nhà nước th eo m ô hình tệp tloàn và lliực liễn á p d ụ n g ở T ổ n g c ô n g ty H àng k h ô n g Việt N am , từ d ó có thể (lề

xuất phư ơng h ư ớ n g và các biện p h á p h o àn thiện hệ Ihống p h á p luật về

D o a n h n g h iệ p N hà nước nói c h u n g và cơ cấu tổ chứ c quản lý củ a T ổ n g cô n g

ty H K V N nói riêng n h ằ m g óp một phẩn nhỏ bé vào q u á trình n g h iên cứu hoàn thiện pháp luậl và mìng cao hiệu q u ả quán lý, tổ ch ứ c hoại d ộ n g cú;i

T ổ n g c ô n g ly N h à nước nói c h u n g Vil T ổng cô n g ly ỉlìm g k h ô n g Việt Nam nói riêng

5

2- Tình hỉnh nghiên cứu.

Ỏ nước ngoài lý luận về lổ chức q u ả n lý lioạl (lộng cù a các lập đoàn kinh lê H àn g k h ô n g đư ợc ngliicn cứu toàn diện và á p d ụ n g khá hiệu q uá ở hầu hêì trong các nước có nền kinh ỉ ế thị trường T ro n g khu vực C hâu á nhữ ng tậ p (toàn kinh t ế lớn như: S u n ìilô in ô (Nliât bail), H uy n d ai (H àn

qu ố c), kliu vực đ ô n g nam Á tro n g lĩnh vực H à n g k h ô n g d ân d ụn g có n h ữ n g

tập đ o àn khá nổi tiến g như: S in gapore airlines, T hai airlines; Philipin airlines C ác tập đ o à n n ày đều có c h u n g một m ụ c liêu lì) tăng cường lích tụ

tư bản, phát (1‘iển c ạ n h (ranh và lợi n h u ậ n , tuy n hiên m ô hình, c ơ câu lổ chứ c

qu án lý c ủ a lữ ng tập đoàn cụ thổ và tro n g (ừng nước Cling có nhiều đ iểm

kh ác nhau Đ iề u này c h o th ấy m ô h ìn h lậ p đ o àn kinh tê' n goài yếu tố vốn, thị trường, cò n phụ thuộc vào nhiều yếu lố k hác như: trình clộ qu án lý, (lieu kiện kinh tế, xã hội c ủ a từng khu vực và c ủ a mỗi q u ố c gia

0 V iệt N am vấn đ ẻ cơ cấn tổ chứ c qu ản lý và hoại ù ộ n g cù a T ổ n g

c ô n g ty N hà nước nói c h u n g k h ô n g phái là vấn (lổ hoàn loàn mới m ẻ về lýluận và thực liễn T ro n g ihờí kv chiến tranh, à m iền B;ic vấn đồ 11 ùV <1ượe

n g h iên cứu và á p d ụ n g n g a y trong thời kv nền kinh lố nước la CÒ11 (ỊUíin lv

th eo k ế h o ạch lìơá, tạ p trung, (rong k in h lê' q u ố c d o a n h lúc (ló dã tổn tại c ác

m ô hình Liên h iệp c á c x í n g h iệp q u ố c d o an h T uy n h iên , c hỉ khi c ó chủtrương tách ch ứ c n ă n g cỊuản ỉý N hà mrớc ra khỏi chứ c nfuig tjiian lý kinh

d o a n h , ỉ hực hiện cải c ách hàn h chính, h o àn thiện các q u y ciịnli p h á p lý về

d o a n h n g h iệ p N h à nước ihì việc nghiên cứu về cư câu lổ ch ứ c quản lý củ a

c á c D o an h n g h iệ p N hà nước nói c h u n g và đ ặ c biệt là n h ữ n g ván dề liênqiiíin liến m ô hình tổ chức, ch ứ c năn g n h iệ m vụ, cơ cấu lổ chứ c quán iý cùa

T ổ n g c ô n g ly mới thực sự đưựe quan tâm hơn N h ư n g c h o tiến hiện nay,chira c ó m ội c ố n g í linh nào ng h iên cứ u m ộ t cá c h loàn điộn nhữ ng vấn cié

p h áp lý về cơ cẩu tổ ch ứ c q u à n lý của các Tổnjz c ồ n g ly N hà nước T ừ q u a n

N h ữ n g ra n (té p h á p Ịý VẾ c ơ cấu tổ c h ứ c q u a n ĩý Cĩỉn T ô n g c ô n g ly ì ỉ à n g k h ô n g V iệt N a m

N hững vàn tĩv pháp lý vế cơ ( àti tíì ch ức quàn lý ctirt Ị òítỊỉ cô iỉịỊ ỈY H àng khthíịỉ Mứt ỉXtíỉn

điếm c h ú trư ơng cù a Đ àn g và Nhà nước và thực tế lo ch ứ c, vai trò, tấm qu an trọng và hiệu q u á hoạt đ ộ n g củ a các T ổ n g c ổ n g ly N hà nước theo m ô hình

l ậ p đ o à n k i n h t l o a n l i t h ự c s ự là n h ữ n g g ợ i m ở I At q u a i l l i ọ n g c h o v i ệ c (lặl

vấn clẻ di Sílu ngliiôn cứu vẻ nhữ ng ván iỉò đặ! ra dôi với Icing c ô n g ly

3- Phạm vi nghiên cứu.

Nội d u n g luận văn giới hạn tro n g việc hộ th ố n g n h ữ n g vấn (lề lý luận

và thực tiễn vổ m ô h ình lập đoàn k in h (ỉoanlì, di sñii x cm xct, (lánh giá lừ góc (lộ p h á p lý và hiệu q u ả llìực lế củ a nh ữ n g vấn (lề liên q u a n n ự c tiếp đến

c ơ cấu lổ ch ứ c q u ả n lý c ủ a T ổ n g c ô n g ty N h à nưức thàn h lập th eo quyết

dinh 91/TI'g nói chung và của Tổng cô n g ty H K V N nói ricng vổ các nội

d u n g như: ch ứ c n ă n g , n h iệ m vụ, c ợ cấ u thành vicn c ủ a Hội đ ổ n g q u à n lí ị han k iểm soát, han giáiĩì đ ố c diều h àn h , bộ m áy g iú p việc, cũ n g nlur việc lổ chức, ỉhànlì lập cá c đưn vị (hành viên, mối q u an hệ gifra c á c hộ ph ạn nói trốn tro n g việc q u ả n lỹ và d iều hàn h hoạt cìộng củ a T ổ n g cồ n g ly iỉíing

k hổ n g Việt N am Vồ m ặt thời gian, giới hạn n g h iên n í u vẻ 'l ổ n g c ô n g ly

H àng kliôìiti V iệl N am k ể từ khi thành lập tiến nay

4- Mục đích, nhiệm vụ của luận văn.« • m « «

T ừ n h ữ n g c ơ sở lý luận và (hực tien về m ô hình T ổ n g cô ng ly, (lổng thời trên cơ sớ các q u y (lịnh cùa pháp luậl hiện hành về c ơ câu lổ chứ c quán

lý của các T ổ n g c ô n g ty N hà nước, luận văn (li sâu phàn lích, (lánh giá việc

á p d ụ n g Im n g thực lê đối với 'l ong c ô n g ly H àn g kliôim Việt N am , d ể n ì (ló nil ra n h ữ n g kết luận về các mặt tích cực và hạn chế, (Inng lliời <lc xuâi kiến nghị Iiluìng định hướng, biện pháp đổi mới những vân tic liên q u an den cơ

sớ p h á p lý vồ tổ chứ c và dặc biệt là c ơ câu lổ chức t]u;in lý củ a T ổ n g c ô n g ly

H àng k h ô n g Việt N am

Để phù hợp với m ục dich đề ra, luận văn có các nhiệm vụ chính SMU clíìy:

7

N hững vấn dế pháp lý về co cán lõ chức quản lý của Tông công ly H àng khóitỊỊ Việt iXain

T h ứ n h ấ t: K hái quái hoá về cơ sở lý luận, thực liễn của mô hình lập đoàn k in h d o a n h , vai Irò và s ự crin lliiếl c ủa m ô hình này Irong nền kình lố Việt N a m

T h ứ h a i: N g h iên cứu tiìực ừ ạ n g hệ thống pháp luật về T ổ n g c ồ n g (y

N hà n ư ớ c th eo m ô hình lập đoàn kinh d o anh , đi sâu n g h iê n cứu thực trạng

cư cấu lổ ch ứ c q u ả n iý củ a T ổ n g công ly Ilà n g k h ô n g V iệt N am , để (ừ đó rút ra n h ữ n g n h ậ n \ é t đ án h giá sát thực về m ổ hình d o an h n g h iệ p n à y

T h ứ h a : T ừ n h ữ n g plìâii tích, đ án h ụiá về lý luận và thực liễn <lể dề xuất, k iế n n g h ị vồ phương hướng, giiii pháp 11 ỉ ỉ a 11 I hoàn llìiện mồi Inrờng pháp lý, c!ổi mới c ơ cấu lổ chức quản lý của Tổim công ty í làng không Việl

N am th à n h tập đ o à n I1KVN theo m ô hình công ly m ç -c ô n g ly COI)

5- Phương pháp nghiên cứu.

Đ ể lài d ư ợ c triển khai thực hiện trên cơ sở sử d ụ n g các phương pháp phím lích , so s á n h , (hống kê, đối chiếu, phương pháp bình luận và (hực (¡CI1

đ ể n h ầ m (hố n g kc, hệ th ố ng Ikkí n h ữ n g vấn dề píiáp lý vé cơ cấu lổ chức quán lý c ủ a T ổ n g -'ông ly Nhà nước theo m ô hình lập (loàn, d ồ n g thời Uiện vãn phím lích (lánh giá, so sấnh, dối chiếu với các H1Ổ liìrih lẠp tioíin kinh

d oan h q u ố c t ế d ể ỉàm sáng tỏ vai Irò ý ng h ía cũ n g như n h ữ n g vấn <!ề cần nghiên cứ u , bổ s u n g các c h ế đ ịn h pháp lý vể lổ chức vì\ C|iiản lý 'l o n g công

ly Nhà nước ch o phù hựị) với dieu kiện và hoàn cảnh kinl) lố - xã hội Clin

N hững vãn líe p háp lý về cơ cáu lõ chức quán lý cùa Tông công ty H àng kìtỏng Việt à\a m

lập (loàn kin h d o a n h , tù d ó có thể rút ra n h ữ n g kết luân, n h ạn clịnli khách

q u a n về vai trò c ủ a p h áp ỉuậl kinh t ế dối với quá trình lổ ch ứ c q u ản iý và StHi xuấl kinh d o a n h củ a các d o a n h n g h iệ p Nhà nước trong diồu kiện nền kinh lố thị 1 rường h iện nay, cũ n g n h ư n h ữ n g vấn đ ề CÍÌ11 b ổ su n g , hoàn t h i ệ n h ệ

th ố n g p h áp luật kinh tế, đ ặc biệt là (rong q u á trình n g h iên cứu, sửa đổi il»

s u n g luâl d o an h n g h iêp N h à nước d ã và đ a n g dược tiên h à n h

Vổ llìực tiễn: trên c ơ sở pliAn lích, đ á n h giá thực trạ n g việc áp d ụn g

p h áp luật trong việc tổ ch ứ c q u án lý và hoạt đ ộ n g c ác T ổ n g cô n g ty Nhà

11 ƯỚC, cũng như đánh giá hiệu quả hoạt động của các tổ chức kinh tế này cho

p h ép ctưa ra được n h ữ n g biện pháp, p h ư ơ n g hư ớ n g n h ằ m g ó p phần vào liến trình clổi mới tổ ch ứ c q u ản lý cu a các T ổ n g cô n g ty Niùi nước nói chung

T ừ Ithững vân đề về lý luân và (hực tiễn, luận văn kiến n gh ị, d ề xuất nhữ ng

ctịnli hướng, biện p h á p cụ Ihổ để k h ắ c phục nh ữ n g IỔI1 tại, hạn c h ế hiện nay

về cơ c ớ pháp lý, m ô h ìn h , c ư cấu lổ c h ứ c q u ản lý củ a T ổ n g c ổ n g ly IÍK VN

7- Kết cấu của để tài.

N goài phán m ử đ íìu , kết luôn và phụ lục, luận văn iltrựe kết cấu Ihành,

0 3 chương:

C hư ơn g / : M ột s ố vốn đ ề c ơ b ản về m ô hình tập đ o à n kinh tế

C ìtươnq 2: Q u y dịnh p h áp luật về c ơ cấu tổ ch ứ c q u ản lý c ủ a T ổng

c ô n g ỉy Nhà nước v à thực tiỗn áp d ụ n g đối với T ổ n g c ô n g ty HK V iệt N am

C h nong 3 : P h ư ơn g hư ớng và g iải p h á p dổi c ơ cấu lổ ch ứ c q u ản lý cỏi)

T ổ n g côn g lỵ H à n g k h ô n g Việt N am theo 111Ô hình lẠp (loàn kinh tế

9

N h ữ n g tâ n di' p h á p lý r ỉ cu cá u lò ch ứ c q tinII lý

củ a T ỏ n g crìiiịỊ ly H à n p k h ô n g V iệt N a m

CHƯƠNG 1

MỘT S ố VÂN ĐỂ c ơ BẢN VỂ TẬI» ĐOẢN KINIl l í:■

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò, tính tâ't yếu khách quan của sự hình thành và phát triển của tập đoàn kinh tê

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của tập đoàn kinh tế.

Về tập đoàn k inh tế, hiện có c á c quan niệm kh ác n h a u , có nơi gọi In

lặp đoàn kình tố, có nơi là lập đoàn kinh doanh Tuy nhiên xct vế hìnli í hức mục đích thì lập đoàn kinh lê với tập (Uùin kinh (.loanh ctcu là một dạng lổ

h ợ p kinh t ế hoại d ộ n g san xuất, kinli d o an h và vì m ụ c liêu lợi nh u ận Cho

tiến nay trcn thế giới, tập đoàn kinh tế được lổ chức theo những mô hình không giống nhau và mang những tôn gọi khác nhau như: Cartel, Group, Syndicate, Consortium, Combinal, Holding Company, ỉnlercoporaiion Trust, Conglomerate Tuy ciirợc định nghĩa khác nhau nhưng nhìn cluing

khái n iệm này được hiểu hì sự liên kết giữa nh iều chỏ thể kinh (ế c ó c h u n g lợi ích, c ó mối q u a n hộ s ỏ hữu và k h ế ước với n hau , cù n g liến h à n h hoại

d ộ n g kinli d o an h tro n g mộl hoặc nhiều ngành nghề, n h iều lình vực kinh tế

Xét về ban chAt, d ó ỉà m ột tổ chức kinh tế vừa m a n g lính ehàl củ a mội

Doanh nghiệp ( kinh doanh vì mục tiêu sinh lợi ), víra niímg đặc trưng cùa

m ộ t H iệp hội kinh lế ( phục vụ lợi ích c h u n g củ a c á c th àn h viên )

Đ ặc đ iể m kh ác nhau ch ủ yếu (ro n g các q u a n n iệm về tập (loàn kinh lé là: T tf cá ch ph á p nhân của tập ctoỏn kinh tế. Có qiiíin niệm ch o n m g lạp đoàn kinh tố là pháp nh ân kinh tế d o N h à nước ihànlì íiip ỉiổm nhiều doanh

iXhũiiỊỉ vấn <lí' pháp lv IT cơ câu ló ch ứ c quàn lÝ cùa Ton g CÔÌIỊỊ ty ỉỉà iiỊỉ kh ò iìỊỊ Việt S a m

n g h iệ p th àn h viên c ó q u an hệ với n h au về sản xuấl, kinh d o an h vil tài chínhtrên q u y m ổ lớn Ở m ột s ố nước, ỉập đ o àn kin h tế k h ỏ n g phải là một (lịnh

c h ế p h áp lý, tuy tậ p đ o àn kinh lố b ao g ồ m n h iều cỉoanh n g h iệ p k hác nh au , hoạt d ộ n g tro ng mộl h o ặc n h iều n g à n h k h ác n h au , trôn m ột hay n hiều nước

Đ iề u d ó c ó n g hĩa lậ p đ o àn kinh lế líi m ột c ơ cấu tổ chức, m ột loại hình (ổ

ch ứ c kinh lê c h ứ k h ô n g phải là pháp nliân kinli lẽ

T u y có sự k h á c n h a u nhíYl (lịnh về quan niệm và tên gọi như ng tập (loàn kinh tế có một sô đặc điểm sau:

- Có quy m ô rất lớn về vốn, doanh il UI và lao động.

- C ỏ sô krợng lớn đơn vị thành viC‘11

- Có thị trường rộng lớn (rong và ngoài nước

- 1 loạt dộng chuyên ngành hoặc da ngành

- Sở hữu vốn cổ pliần g ồ m nh iều c h ù , n h u n g có mội c ô n g ty m ẹ (lỏng vai Irò chi phối (lối với c á c c ô n g ty COI1 vế 111 ru lài ch ín h vit chiên lược phút Irion

C ồ n g ly m ẹ đứ n g ra ch ủ trì phới liựp c á c dơn vị thành viên í hực liiộn những hoại đ ộ n g vì lợi ích ch u n g , lừ việc n g h iê n cứu ill Ị trường, n g h iên cứu phái triển, tổ ch ứ c c ác k ên h phân phối, c h o đến khíKi IÌÌỚ văn p h ò n g dại d iện ở

c á c n ư ớ c k h á c n h a u , t ổ c h ứ c v i ệ c ( l i ề u l ioà, h u y ( l ộ n g v ố n , phỉì n c ô n g Síin

xuất

- T ậ p đ o àn kinh tế chỉ n ắm mội s ố khâu chủ yếu nhu' n g u ồ n vốn, (lào tạo nhân sự, xây d ự n s ch iến lược phái triển , cò n m ỗi d o a n h rmhiệp thành vieil vần giữ vai trò d ộ c lập tương dối, với lư cách là m ội p h áp nhan kinh tế Nói

c á c h k h ấc , lập đ oàn kinh t ế dù (ồn tại dưới d ạn g nào ili c h ă n g nữa như ng

k h ô n g b ao g iờ là một pháp nhân kinh tố độc lạp

t\hữHỊỊ ván (ìì' pháp lý vé ca cấn tồ chức quàn lý cùn TnìỉỊỊ càng ly H àng không Yièt \a m

- V iệc tham gia tệp đoàn kinh tế dựa ỉ rên n guyên lắc lự nguyện, v é mặt

k in h tế, việc gia n h ậ p tập đ o à n kinh tố của một chủ thể kinh lố cỏ lliể vì sức

é p cạnli Iranli hoặc lý d o n à o k hác (lể có diều kiện lổn lại và phái triển

N h ư n g về phương diện p h áp lý, quá Irìnli này (lien ra tren cơ sớ một hựp (lổng liên kếl tự n g u y ện , k h ô n g áp đặt C hính vì vậy m à về mậl lổ chức, T ập

d o à n kinh lế m a n g tính chấl c ủ a m ội l liệp hội

1.1.2 Các hỉnh thức chủ yêu của tập đoàn kinh tê

Về hình thức sứ hữu và lên gọi trong thực lố, các T ậ p iloàn kinh lố t ó

c á c hình thức ch ủ yếu sau:

L ĩ 2 1 C a r t e l: Đ ây là loại hình tập đoìm kinh tế giữa cức c ô n g ly tro n g một

n g àn h , lĩnh vực sản xuấl kinh do an h C ác cô n g ly này c ó m ức (lò sán xuAì

k h ác nh au hoặc thương m ại, d ịch vụ giốn g nhau Ihường x u y ên cạn h tranh với nhau như ng k h ô n g th ắ n g nổi nhau, cuối cù n g c h u n g <Ji (1Ố11 ký kếl hợp (lỏng với nhau hoặc thoa liiuện kinh lê n h ằm m ục (lích h.'in chõ sự cạnh (ranh T ro n g C a rie I, các c ô n g (y vẫn g iữ tiguycn (inh (lộc lạp về mặt pliítp lý

CÒI) l í n h d ộ c l ậ p về k i n h l ố tl ư ực d i ề u h à n h b ằ n g h ự p đ ổ n g k i n h tc Đ ớ i

urợng của (hoa thuận kitili tế có thể là: th ô n g nhất về giá c;’i plìcỉn chia lliị

U uừug liêu lliụ sản phẩm n g u y ê n liệu Ihống nliíìl về c h u ẩn m ực kiểu loại,

k ích cở, chuvôn m ồn hoá san phẩm

1 1 2 2 S y n d ic a te : Thực ch ấ l d ây là m ộ t dạng dặc hiệl của Carie! Đ i ổ m

k h á c biệt cãn bản so với Cariei ià tro ng tậ p (loàn d ạn g Synciicale có mọt vftn

p h ò n ụ thương mại c h u n g (lược thành lập do một han q uản trị c h u n g iliều

hành và lất cá các công ly phải liêu thụ liàng hóa của họ C|iia kênh của văn

p h òng ticu Um này N hư víty, cúc c ồn g ty Irong Synđicíik' Viĩii giữ n g uyên tính dộc lạp vế sán xuãt n him g hoàn toàn m;ìl lính cỉộc lộp VC ilurơiìg mại,

L I 2 3 C o n g lo m e ra te : ĐAy là loại lùp đoàn cía ngí'mh, d a lĩnh vực C;íc

c ô n g ty thành viên ít có mối q u an hệ c ô n g nghè sán xuất gan gũi với nhau,

th ậm c h í k h ổ n g có mối quan liệ nào về mặt cô n g Iigliệ sản xuất Mối q u an

hộ ư d â y chù yếu về m ặt lài chính và h àn h chính C o n g lo m e ra te dược hình thành b ằn g c ách thu hút c ổ phần c ủ a n h ữ n g cô n g ly có lợi n h u ậ n c ao nluìl

d ặ c biệl là (lining c ô n g (y đíing ỏ v ào giai đoạn phát Iriển cao T ro n g

C o n g lo m e ra te k h ô n g có m ột ngành ngliồ nào là chủ chôì Thõnií C|ua hoại

d ộ n g m u a bán ch ứ n g k ho án trên lili trường, c ơ cấu sản xuâi cua

C o n g lo m é ra le có xu hướng c h u y ển den nh ữ ng n gành n g h ề c ó lợi n h u ậ n cao

1 1 2 4 C o n c e r n : Đ â y là hình thức lộp đoàn phổ hiến nil At hiện nay

C o n c e rn k h ô n g c ó tư c ách p h áp n h â n C á c c ô n g ty {hành viên trong C o ncern vẫn g iữ n g u y ê n tính đ ộ c lạp về mặt p h á p lỹ Mối qu;m hệ giữ;i nhữ ng Ihànli viên tro n g C o n ce rn dựa trôn cơ sơ nliữiig llioả th uận về lợi ích ch u n g Đ ỏ ỉà những thoa thuận về phái m inh sán g chế, n g hiên cứu k h o a học và c ổ n g nghệ, h ợ p tác sàn xuất kinh (loanh chặl ch ẽ và có hệ th ố n g lài ch ín h ch u n g

T h ỏ n g thường, trong C o n cern người la lluHih lạp H o ld in g Ooinpíìiiy có vai (rò n h ư "công ty m ẹ" diều hành hoại d ộ n g củ a C o n cern C ô n g ty n ày chi quan lâm đ ến lĩnh vực tài ch ín h củ a lập đ o àn tnà kliông q u a n tâm (lếu nhữ ng lĩnh vực san xuất T hự c chấỉ nỏ là m ột c ô n g ly cổ pliiin n ắ m giữ c ổ pluln vốn (lóng g ó p c ù a các cô n g ly thành viên

/ / 2 5 Các tập đoàn x u yên quốc gia: T ro n g n h ữ n g Ihập kỷ gÂn fifty, việc hợp nhất các c ô n g ly dã vượt ra ngoài hiên giới q u ố c gia dã (1ÃI1 tlốti hình lhành c ác lẠp (loàn kinh t ế x u y ên q u ố c gia Đ ỏ là sán p h ẩm củ a sự liên m inh

giữa c ác nhà ur bán có th ế lực nhất C ác lập đoàn này có q u y m ô m a n g trim

cỡ quốc tế, cỏ một hệ thống chi nhánh dày dặc ở nước ngoài với mục (.lích

nâng c ao ủ suâì lợi n h u ận lliổiìg q u a việc hành ỉrirứnụ q u ố c lố C ơ câu tổ chức g ồ m 2 bộ phận cư bản, d ỏ là "c ô n g ly m ẹ" th uộc sớ hữu củ a các n h à lu

13

N h ữ n g Kin d ê p h á p lý vi’ ro t rìu ló c h ứ c (¡ĩnin lý

củ a roiiịi c ó n g lỵ ll à n ụ k h ỏ ttụ Việt X u m

s h ữ n g vàn dứ pháp lv I'(? cơ cấu lố chức quản lý

c ủ a 'I otif; CỞIỊỊÌ ly ỉỉàtìỊỊ kiìõỉiỊi \ ici S a m

bán nước chủ nhà và m ột hộ thống c á c có n g ty, chi nhánh ớ nước ngoài Moi

q u a n hệ g iữ a cồ n g ty m ẹ với cô n g ty chi nhánh Ici mối q u a n h ệ phụ th u ộ c lần

n hau VC lài chính, c ô n g nghệ, kỹ tliuậl C ác c ô n g ly, chi n h á n h có thể m ang

hình thức 100% vốn nước ngoài, cũng cỏ thể mang hình Ihức cồng ly hỏn

hợp c ô n g (V liên d o an h với hình tlìức g ó p vốn c ổ phíin Dii n h ữ n g hình 1 hức

c h i n h á n h ở n ư ớ c n g o à i n h ư t h ế I1ÍIO đi n ữ a và s ớ h ữ u l ư b ả n ờ c h i n h á n h dù

tổn tại dưới hình thức này hay hình thức k hác thì các chi n h á n h đó thực chất

c ũ n g là nliững hộ phận của m ột tổ hợp quyền k iểm soát ch ủ y ế u về chiu lu sán xuất kinli d o an h vÃn thuộc vổ n h ũ n g nhà ur bản nước 111Ç

1.1.3 Tính tât yếu khách quan của sự hinh thành, phát triển của tập đoàn kinh tê và vai trò của tập đoàn kỉnh tế.

Sở <lĩ các tập đ o àn kinh lê’ (lược hình thành, có sức s ố n g m ạn h mẽ và

c ó sự p h át triển k h ô n g ngừ ng n h ư vậy bởi vì nó phũ hợp vứi q u y luật khách

q uan và n h ữ n g xu thê phát iriển c ủ a Ihừi (tại Đ ó là:

Q uy luật quan hệ sàn x u ấ t p h ù hợp rói lính chất và trình độ cùn

Ị ực ỉiiựìtg sán xuất:

Sự phát triển m ạ n h m ẽ củ a lực lượng sản Xuaì (lưới lác đ ộ n g của liên

b ộ k h o a h ọ c kỹ thuậl, cô n g nghệ và liên kêì kinh tố q u ố c lê (lã (lĂn <iốn sự phát triển sâu rộng của phAn cô n g Ino d ộ n g xã hội kéo theo sự liên kết kinh

t ế chặt ch ẽ, q uy m ô sán xuál và liêu thụ, sản xuấl kinh d o a n h k h ô n g còn

m an g tính chấl m an h m ún, rời rạc và sở hữu k h ô n g CÒI1 là s ớ hữu cá the nữa

m à (lã và đan g đi sâu vào xã hội lioá, phân c ò n g và sờ hữ u hỗn hợp 'l ậ p đofm kinh tế với lư cách là một loại hình lổ chứ c kinli lò', lổ chứ c kinh

d o a n h , tổ chức liên kết kinh tố có ý n ghĩa là hình thức biếu hiện cùa q u an hệ san xuất cần phải ra dời để tláp ứng yêu CÀU và thúc đẩy sự phát triển của [ực lượng sán xu AI

Những vấn d ế pháp lý vế cơ cấu lõ chức qiuiìì lý của Tổn% công /Y H à ng khòtiịỉ \ 'iệl Nam

1.1.3.2 Q uy luật tích tụ, tập trưng vốn và sản phẩm :

M ỗi d o a n h n g h iệ p trong c ơ c h ế thị Irường là m ộ t cơ thổ số n g , một tế

b ào củ a nên kinh tế Mỗi d o a n h n g hiệp lổn tại, pỉìát triển trong cạnh tranh,

d o (1ó phái tái sản xuất m ớ rộ n g không ngừng Q u á trình d ỏ cũ n g là quá trình lích tụ, tập Irung vốn vào sản xuất D o an h n g h iệ p tích luỹ vốn lừ lợi

nhuận đem lại và lăng thêm vốn từ các nguồn khác (dị vay, liên (loanh liên

kết gọi vốn c ổ phần ), n h ờ vậy vốn và khá n ăn g sán xuât c ù a (loanh n g h iệ p dược n â n g lên H oặc tloanh n g hiệp m ạn h , lớn thôn lính, c h ấ p nhận sự s;íp

n h ậ p củ a các d o an h n g h iệ p n h ỏ hơn Do đó, vốn và khả n ăn g sán xuất kinh

d o a n h c ủ a d o a n h n g h iệ p dược nàng lên T ro n g q u á trình vận d ộ n g khách

q u an nhu' vộy, lập đ o àn kinh ỉế sẽ (tược ra dời vìì phái triển

ỉ ỉ 3 3 Q uy liiảí cạnh (ranh, ĩiéìi kết và tỏi đa hóa lợi n h u ậ n :

Đ ấu tranh giành ưu lỉìế iro n g sán xuất và tiêu thụ sán p h ẩm là quy luậl hoạt đ ộ n g củ a d o an h n g h iệp trong cơ c h ế liìị lrường, C u ộ c cạnh tranli

n ghiệt n g ã áy sẽ k h ố n g bao g iờ cliấiìi đút và sẽ (lần (lên 2 XII hư ớn g chính:

- C ác d o an h n g h iệ p chiến Ihang tro n g cạn h tranh sẽ Ihỏn lính, húi

m ình vào c ác d o an h n g h iệ p bị (lánh bại, d o vệv trình (lộ lệp In m ụ hóii s;in xuât và vốn (lirực mìng lên

- Nếu cạn h t r a n h q u á n h iều năm nià k h ôn g phân t h ắ n g hại thì tro n g sỏ

\5

tXhuttịỊ ràn tỉr pỊĩà p Ị \ vé Cfỉ' cơỉỉ tỏ t h ứ r q u a n Iv ciỉn 7 'iiìnỊỊ còtìịỉ ty H à n g k h à n g Yỉệí A 'am

+ Liên kốl d ọ c (V crlical co m b in a tio n ): Đ ó là s ự Iién kếl g iữ a cá c

c ô n g ty tro n g c ù n g m ột d â y ch u y ển c ô n g nglìệ s;in xuất m à trong đ ó mỗi

c ô n g ty (lảm nhăn m ột hộ ph ận hoặc m ột số c ô n g (loạn n à o đó T ro n g T ạ p

đoàn dạng này liôn kết giữa nhiều ngành nghề khác nhau nhưng c ổ moi

qu an hệ chặL c h ẽ với nhau

4 Liên kcì hỗn liựp (C o n g ln m e ra le c o m b in íilio ii): 'I r o n g llìuv lố nụ;')V

cììtig X LI At h i ệ n n h i ề u q u a n h ệ l i ên k ế i k i ê u k êì lìự|) n g í t n g - d ọ c , b a o g ổ m ! fit

n h iều các c ỏ n g ty hoạt d ộ n g trong lĩnh vực kinh lế kh ác n h a u Íí hoặc lliíim

c h í k h ô n g có m ối liên Ỉ1Ộ kinh lế trực liếp với nhau Đ ỏ là sự liên kci (la

n g àn h (la linh vực Nlìtr vây, tập đo àn ki nil tế ra dời, phát h i ể n là san phẩm

tất yếu cù a q u á trình cạn h tranh, liên kết ílể tối d a h óa lợi nluiận

L ì 3.4 T iến bộ kh o a học k ỹ (lĩiiậí-cânự ỉỊỊỊỈiệ:

Yêu !ỏ cỊUVốt (lịnh c h o CỈÍC đo;inh n g h iệ p th ắ n g lợi tro n g cạnh I Nil lit và

dạt d ư ợ c lợi n h u ận ca o là việc ng h iên cứu và ứng (lụng liến hộ k h o a h ọ o

cô n g ngliộ Đê dổi mới c ổ n g nghệ cán plìải c ó n hiều vón, liến hàn h ti ong

thời gian n h i ề u năm, trong khi <!ổ độ lủ i ro lại cao và CÀ!» có lực liíựng khoa

học kỹ thuỌI clú m ạn h Một (loanh n g h iệ p n hỏ, lììiinh m ú n , biệl lộp kliỏiig (lit

sức lcim (lược việc IrOn Đ iều d ỏ (lòi hỏi phai c ó (loanh n g h iệ p Inn mil t(ip

(.loàn kinh tò là m ộ t loại hình liêu hiểu

1.1.3.5 Vai (rồ cua tập (ioàn kin h (ế

S ự h ì n h t h à n h v à p h á t t r i ể n c ủ a t ậ p ( l o à n k i n h l ố l à m líing SỨC’ m ạ n h

kinh lê' và k ha n ă n g c ạ n h tranh của tập đo àn c ũ n g n h ư lừng don vị thành

viên TẠp đ o à n kinh 1C c h o ph ép a í c n h à kinh cloanh huy (lônịi nguồn lực vật

cliâl cfing n h ư con ngirời và vốti 1(1 lớn tron g xĩì lìòi VÌIO lỊUíí trinh san X!iâ(

kinii (loanh lạo ra sự hỗ Irự 1 long việc cai tổ cơ can lổ ch ứ c sail xuất, hình

thành nhữ ng c ổ n g ty hiện (lại, (|uy m ô , có l i ề m lực kinh 10 lớn Vice hình

A'híttiỊ! ràn <10 phá/i lý I’<’ co ctnt tò chức quán fý

rù a / ÓIÌỊÌ CÔIÌỊÌ ty ỉlà iiỊỊ kh õiiỊỊ í ici A Vf//;

Ihìinh íập đoàn mổl mặt cho phép híiii c h ế đốn tmìc lối đa sự cạnh Imnh giữíì

cá c công IV thành viên, mặl khác nhừ mối liên kcì chặt chẽ giữa các công ly

sẽ lạo đ iề u kiện th u ận lợi c h o c h ú n g th ố n g nlìAÌ phương hướng, ch iến lược Irong phát triển kinh d o a n h c h ô n g lại sự cạn h (ranh lừ hên ngoài

T ậ p đ o àn kinh t ế g iú p kh ắc p h ụ c khả n ăn g hạn ch ê về vỏn củ a lừng

c ô n g ly cá biệt T ro n g tập đ o àn kin h tế, n g u ồ n vốn (lược h uy (lộng tứ ciic

c ô n g ly th ành viôn tạp trung VÌU1 n h ữ n g cô n g IV, n h ữ ng (lự án có hiỌu (|ii;’t

Il liai Nhò' cỏ tập đoàn m à vốn cúa c á c c ỏ n g ly llìÌHih viên luôn (lược sử (lụng

v ào những nơi cổ hiệu quả nhất; lập tr ung vốn vào nh ữ ng d ự án drill lu lạo ra sức m ạn h qu y ết (lịnh ch o phái llien lập đoàn VỐ11 của c ô n g IV này (lược huy (lộng vào c ồ n g tv klìác và ngược lại đ ã giú p ch o các c ô n g ty liên kê! clìặl

c h ẽ với nhau hơn, q u a n lâm đốn hiệu quà n h iều hơn và g iú p nliitti phtíl huV

c ó hiệu quả n g u ồ n vốn c ủ a lừng c ô n g ly và củ a cá lạp (loan

Thàtili lập tạp đ oàn kinh lô c ò n là giai pháp hữu hiẹu lích cực ch o việc (lay niítnli n g h iên cứu triển khai tiìig d ụ n g kho;) h ọc c ổ n g nghệ m oi VÍỊH sán xuất kinh iloanh c ù a c ô n g ly llùmh viên VI IkkiI (lộng ng h iên cứu ứng

d ụ n g k h o a h ọ c côn g n g h ệ mới (lòi hỏi sự hợp (ác củ a dội ngũ cán hộ ng h iên cứu Chỉ có í rèn c ơ sớ liên kêì c á c c ô n g ty lại với nhau Iiiới tạo ra (lược liéin năng nghiên cứu khoa học to lớn (ló

1.2 Quá trình hình thành tập đoàn kinh doanh ở Việt Nam.

T h ự c h iện ch ù trương sắp x ếp lại các liên h iệp xí n g h iệp , các ‘l o n g

c ô n g t y p h ù h ợ p với y ê u c ầ u Sỉíu XI!fit k i n h d o a n h t m n g c ơ c h ố llìị l n r ờ n g

xfiy (.lựng một số cô n g ty hoặc liên h iệ p xí n g h iệ p lớn c ỏ uy tín có khá năng

c ạ n h iranh ỉ rong q u an hệ kinh lố với nước n goài, tổ chức l!)í (tiem xoá díin

c ơ c h ế bộ chú quán dối với d o an h n g h iệ p N hà IIước N g àv 7/.V I9 9 I Tluï iưứng Cliínli phú (in ra lị 11 VỐI (lịnh so () l/ T T g nliam In r litre lại hệ ih'tMíi c;i(

17

Mltũn/Ỉ ròn (lé pháp lý vế e ơ r ã ii tó chill I/Iitìn lý

n ỉa Ttififi ròn/; ly llíìiiỊỉ liliòn/: Vii't Nun)

liên h iệ p xí nghiệp, T ổ n g c ô n g ty lớn và lili cỉicni lliành !ộ|> lập cloìm kinh tô

mạnh để tạo điều kiện thúc đẩy lích tụ, lộp trung vốn, công nghệ nâng cao

khá n ăn g cạn h tranh trôn Ihị trường trong và ngoài mrớc, lăng cư ờ n g vai liò

q u a n lý N hà nước đối với d o a n h nghiệp

ở Việt N am , khái niệm lạp đoàn kinh doanh không hoàn toàn mới

inc Tại m iền N am Việl N am trước ngày giải phóng cỉã lừng tồn lại nhữ ng tạp đ o àn kinh d o a n h nh ư : T ậ p (toàn Lý L ong Th;ÌM với sự tham uiíi c ủa c ;í( đơn vị Ihànli viên như: V in atcx co V im ilclm co, V icasa và một số-ngỉìn hàng, tập đ o àn có m ứ c vốn dạt lới hơn 20 n iệu USD T ập (loàn L âm N h ư T ò n i! \ó'ị

sự th am g ia V isy ỉầsa, c ô n g ly lỏn Iráng kcm , 111 V ăn liền cỏ ĩ nức vrtti gần 60 Iriệu USD T ậ p đoàn C hâu Dại Sanh - V ương N gọc Sanh núi Ir ụ CỘI là hãim

V ytìiitcx, Silky, có mức vốn (lạt gần 30 h iệ u USD, T u y nhiên sự lồi) lại

củ a c ác lập đ o àn này k h ô n g XIÚÌI pliál ÙI nhu cíìu tích lụ III bán í rong nội hô nền k inh tố m à chủ yếu lien q u an lới quá lrình ch u y ển hoá cá c khoán lài

ch ín h viện trự ch iến tranh kliổng lổ củ a Mỹ ch o ch ín h lỊiiyền N am Việt N;nn { Cụ flic lừ níìni 1954 (lốn năm 1975 với lổng srt là 23.9 (ý IJSD trong dó c ho kinh lô 7,8 tỷ UvSD)1

C òn ờ miền Bắc, việc hình thành các T ổ n g cô n g (y trong hộ (hổng

d o an h n g h iệ p N h à nước cũ n g (lược bắ( (hiu khá sớm n g à v Irong lliệp niên

60, đ ặc biệt phát triển m ạn h vào cuối ilụip niên 70 và (rong llìiỊp niêu 8 0 trêu phạm vi ca Mirớc ( Títih (lên năm 1992 (ổn lại 150 Totiii c ô n g ly và Cite liên hiệp xí n g h iệp q u ố c d o an h ) ỉ lạn c h ế lớn nhất ciìa các l o n g c ô n g ty và liên hiệp xí n g h iệ p líiừi kỳ này Ịà (lưực tổ chức và hoại d ỏ n g theo cơ c h ế lạp Iruna bao cá p kèm ihco một sô chức năng quán ]ý Nhìi I1ƯỚC C hính sự lần

' Xem một sồ vấn dứ pháp lý vẽ lổ chức và lioụl (lỏng cũn Tổng còng ty till'«) mô hmli tíỊp (loàn kinh (ionnli Nguyên Minh Màn • t;ip clií Nhà HƯỚC VỈI pháp JIIAt sO‘O I/1999

i ïhùH f> v ấ n (!('• p l i d / i /y vé n r r á n tò r h i i i (jitrín ly

n ia ỉ ó iiị; có iifi IV ll à iiỊ ỉ k h ô n g V ìè l X tm i

lộn giữa ch ứ c n ăng quản lý Nhà nước và hoại tiộng sán xuíit kinh (loanh (lã làm c h o các dơn vị nàv bien lliànl) CỈÍC In d ì ức iiìmh ch ính 1 ru n g gian

T ren ihực 1C lù' (láu những n ă m 90 Irong nước la cììng đã xuất hiện hình tluíc liên kết kinh t ế k 1CU tập (loàn n h ư Seaproilcx, T ổ n g c ô n g IV Xíìy

(lựng, Cổng ty lương lhực thành phố I ló Chí Minh Nhung chí khi Ï Ï1Ù lơứng

C h ín h plìú ban hành Q uvcl (lịnh 9 l / 'Í T g Ihì {.lịa vị pháp lý CIIÍI m ô liìiìli nliy mới (lược xác lập Việc thành lập c á c T ổ n g c ô n g lỵ theo Q u y ế t (lịnh 9 1 / T l g dựa tren cơ sở các (.loanh ngh iệp N hà Mirức hoại (lộng irtm g ẹìing ngñnh

n g l i c l ì n h N ực m ụ c l i ê u , lợi ích l i en k ếl với n h a u đ ể ( l á n h h i ệ n l ư ợ n g e h ổ i m

ch éo , trim s lắp cạnh tranh nhau k h ô n2 efin lliict, hạn c h ế sự can Ihiệp hítnl) chín h và hoạt (lộng c ủ a (loanh n g h iệp c ù n g với việc ;íp d ụ n g c h ế (tịnlì Ị lội đồng quái) trị và Irao quyền lự chù hoạt (lộng cho cút (.loanh nghiệp

N h ư vậy, dể quy định cụ ih ể và lnrớng (.lẫn llìựe h iện cá c q u y (lịnh (Đ iếu 48 Luật d o an h ng h iệp Nhà nư ớc ) C hính phú tlã han hành Nghị (lịnh

số MVCP ngày 2 8 /0 8 /1 9 9 6 vồ việc tlìành lập I>i;ii Ihể và phá sán doíinh

n g h iệp N h à nước, Nghị (lịnh s ố 3 8 /C P ng ày 2 8 /0 4 /1 9 9 7 sửa dổi một sỏ' (.ticu Nghị <ĩịnil số 5 0 /C P và Bộ kê hoítch - thìU !ư (!ã h;m liỉinh Ihóng lir NO

0 8 /B K IỈ/D N ngìiy I 1 /0 6 /I W 7 huïfng clÃn thực hiện Nghị (lịnh s ố Íĩn/C’1’ và

N ghị đ ịn h số 38/CP ĐAy chính là n h ữ n g vftn hán pháp lý q u a n trọ n g tạo cơ

sử pháp lý cho việc hình {hành tổ chức và hoạt (lộng cùa CÍÍC 'lổ n g cõng ly

Nhà nước.

Đ òi với các T ổ n g cô n g Iv (heo qiiyêl (lịnh 9 1 / T I ’g , tríe hộ, cơ (ỊtiiiM

n g a n g bộ, cơ quan th uộc Chínlì phú 11V han lìliân (làn tinh VÌI thành phố im c thuộc T r u n g ương lựa chọn các T ổ n g cồ n g ty cỏ vị (l í q u an Irouíi trong 11(11

kinh tế CỊUỐC (lan, chun háo n hữ ng yêu úiII cốp lliic! c h o Ihị l rường !K1111/ nước, d ồ n g tiltil cổ nhiều khá n ăn g Ilten v ọ n e m<V lộng cỊUíin hệ kinh d oanh

ra nước ngoài (tổ t h à n h lập lập đoàn kinh d o a n h

19

.\ ln u ifi rtiti d i’ p h á i' lý ' co cấn to I'lilii (¡m ili lv

¡lia T ó n fi cô n g Iv I I (liu: k h ô n g \ ‘iệ t \'ant

Tiêu chí (lể lựa chọn lỉiàiih lập lập (loìin kinh doanh lì»:

Về sô lượng (lơn vị llùmh viên: C ó íl nhất 7 (loanh n g h iệ p 11lành viên

u ỡ lên C ác d o an h n g h iệ p phái cỏ q u a n hệ với nhau về lài ch ín h và các địch

vụ có liên quan

Vồ vốn pháp (tịnh: Có quy I11Ô ü ío n g (lối 1(111 Ihể hiện 11HÌV vốn pháp(lịnh trên 1000 lỷ đ ồ n g Viộl N am

Tliani q u y ền qu yết định llùinlì lập các lập (.loàn k in h doíinh này lio

T h ủ tướng Chính phú trôn cơ sở đ ề ngliị cua Bộ k ế hoạch drill |ư, hô (ịiirin

lý nụành và tiý híin nliàn chin lililí, lltành phố 1 rực ihuộc 11UIÌẶ1 Ương

V iệc lliành lập c;íe lộp iloiin d á m háo vira liạii c h ế (lóc q u yền vữa l?;m

c h ế cạnh Iranh

Đ ế <!;íp líng m ục liêu và các ni HỘI n vụ (ìfii IM với các Tổng CÕ11.U I\ này pháp luật hiện tiìình (Dicii 2S luẠí (.loanh lìịiliiệp Nhĩ» mrớc) (lã xác (tịnli eo' Cíìu tổ c h ứ c cỊiiân lý cùa T ổ ng c ò n g ty hao g ồ m ’:

- 1 lội (tổng q u án Trị v;ì han kiêm soát;

T ổ n g gi;ím {lối; và bộ m áy g iú p việc

• ( Yíc (ỈOiinh n g h i ệ p t h à n h vic*n ((Tic <!<Í|] vị híicli I oí Í ii (lộc líìp, (.” )(.•

vị hạch Uuín phụ thuộc và các don vị sụ nghiệp)

C h o đ ến lỉù)'i đ iểm iìiỌn nay lại Vịội N am có 17 Tổim ennii IV (liiơc Ihimh

lập llieo I11Ỏ hình tập (loàn kinli (loanh, bao g ồ m ':

- T ổ n g c ô n g ty ĨIK V N ;

- T ổ n g cô n g ly Hí'mt» húi Việt N am :

T o n g cô n g ly ( ’ô ng n g h iệp líiu tliuý Việi Niun:

'l ổ n g cõíiti ly Mưu chín h V iền lliõiig Việt Niim:

- ’l ổ n g CÔI1ÍỈ ly Dáu khí Việ.i N am ;

' X a n luiìl Mf’lmíp Nhà nưrK’ (OÌHI ?R).

N h ữ n g fliti tic i i I u íịi lý vẽ ro vấn lô ch ức lịiitín lý ciia '1'ÒIIỊỈ cỏnỊỊ ty ỉh h tỊỊ k h ô tỉỊỊV ìý t Nam

- T ổng công (V X i mãng Việt Nh íu:

lổ n g cô ng ty Đ iện lực Viộl N a m :

- T ổ n g c ò n g ly T han Việt Nam;

- T ổ n g c ô n g (V T h é p Việt Nam;

T ổ n g c ò n g ly I loá chài Vièl Nam;

- T ổ n g c ồ n g ty [)ệt - Míiy Việt N;im;

T ổ n g c õ n g ly T h u ố c là Việt Níini;

- T ổ n g cô n g ly G iấy Việl Nam;

- T ổ n g cô n g ly C ao su Việt Nam ;

- T ổ n g cò n g (y (';> phô Việl Nam;

- T ổ n g c ò n g lỵ Lương thực M ién Hac;

- 'l o n g c ô n g ly Lương thực M iền N a m

Xét trong long lliể các T o n g cô n g IV 91 hiện <l;mg hoại (lộng lỵi Việi

N a m 'l ổ n g cô n g lỵ IIK V N cutig chỉ In m ột tổng côtHĩ ly c ó phíiiìì vi hoílf

d ộ n g iru ng bình, q u y m ô vốn lan d ộ n g và số lượng c ác đ ơ n vị lhanh viêncòn nhỏ so vói các tổng công ty khác, (liều này có lliể llỉiíy (lược qua hííiig

so Siính (lililí (ỈAys:

T h ự c l ế i r o n g những năm vừa lỊUíi, do khỏ khăn vổ vốn sức cạn h Iranli n ú11,11

lực q u án lý CÒ11 hạn che nôn khi trong khu vực xay til k h ù n g h o à n c I:»i

c h í n h , I i g í t y l ậ p ( ứ c ( l ã <1III} b ư ù n g d e n h i ệ u l u ụ i l d ộ n g S í i n x i i í l l k i n h ( l o í i n l )

' Xcm 'IIlờ i hán kinh lò số 94 nụiiy 25/í ] / 1'>‘>8

2 I

N Ìiữ nịỊ vấn lté pháp lý vé cơ can tổ ch ú c t/iuin lý

củ a TỞ IIỊỊ CÔHỊÌ t\> H iiiiỊỊ k ltó ìtg Việt Num

c ủ a T o ng c o n g tỵ N ăm I99N d o an h thu của T ổ n g c ô n g ly H K V N đạt

6 3 13.939 triệu đ ồ n g, lãi n ước th u ế chỉ có 1 13 8 13 triệu đ ồ n g , thực tế nhữ ng

n á m 1997, 1998 nếu k h ô n g có sự hỗ irợ của N h à nước b ằn g các ch ín h sách,

c ơ chè thì 'l o n g cô n g ly H K V N sẽ lâm và tình trạng hết sức k h ó khăn N ăm

1999, tình hình có được cái thiện hơn nlum g đ án h giá kết q u ả hoại dộ n g cả

n ă m T ổ n g cô n g ty H K V N cũ n g chỉ lãi irước th u ế 3 3 9 6 1 1 triệu đ ồ n g 6

1.3 Phân biệt giữa Tổng công ty và Tập đoàn kinh tế

ỉ 3 1 V é tư c á c h p h á p n h à n :

T ổ n g cồ n g ly th eo m ô hình lập đoàn kinh d o a n h [heo q u y ết định

9 1 /T T g là p h áp nhân kinh lế do N hà nước thành lạp do nh iều d o a n h n g hiệp thành viên có quan hệ với nhau VC lài chính và các dịch vụ liên quan có t]uy

m ô lương đối lớn T ro n g khi đó tập đ oàn kinh tế được định n g h ĩa như tổ hợp (h ay lập h ợ p các tổ chứ c sản xuất kinh doanh, sản xuất và cu n g ứng m ột

hoặc nhiều loại sán phẩm ở trong và ngoài nước, nhưng đặl dưới sự chỉ dạo

và kiểm soát của m ột irung tâm là "công ty mẹ", v ề m ặt phấp lý, các đơn vị sán xuất kinh d o a n h thuộc lập đ oàn có th ể íà chi n h á n h th u ộ c sỏ hữu hoàn loàn của cố n g ly I11Ç, hoặc c ô n g ly có ur cách pháp n h ân như ng cô n g ty m ẹ phai nắm giữ cổ pluin có kha n ăn g k h ố n g chế

Tổng c ò n g ty được coi là m ộ t p h á p nhân k i n h tế, các đơn vị thành viên có 11 lức ilụ (lộc lẠp khác nhau T ậ p đoàn kinh t ế c ó phải là m ột pháp

n h ãn kinh tế hay k h ô n g ? Đ ỏ là m ột vấn lỉề chưa được làm rõ Có quan niệm

c h o rằng, lập lìoàn kinh tế là m ội ch ủ lliổ pháp lý; c ũ n g có q u an đ iểm cho

h Báo cáo lài ch ính của T òng c ông ly 11KVN với tổ cỏng tác cùa Chính phù tại T ổ n g cô n g ty I1KVN nam

AỉhĩtHỊỊ will {¡ế pháp lý vé cơ cấu lô cltức quàn ly

cùn 'lo n g còng ty H ồ n g không Việt /Xam

rằng: “Tập đoàn kinh tế là một khái niệm thổ hiện một hình liìức hay cơ ( fill

tổ chức hem !à một chủ thể pháp lý” 7.

ỉ 3.2 Về sỏ hữu:

T ổng côn g ty theo Quyc'l định 9 1 / r i ’g là lập họp các doanh nghiệp (lều thuộc sở hữu Nhà nước Bời vậy, Nhà nước (người chú sớ hữu) c ó toàn quyền với việc thành lập, quan lý T ổn g công ty, bao g ồ m ca những vấn (lề nhân sự củ a bộ máy quản lý Trong việc thành lập, việc sử (lụng các hiện pháp tổ chức hành chính để dưa các doanh nghiệp dộc lạp vào Tổng công ly

là tàt yếu, cán thiết và có khá năng thực hiện Thông thường tẠp đoàn kinh lố

c ó sở hữu đa dạng, đó là sự tập hợp các chu sử hữu khác nhau có chung mục liêu kinh doanh (tối đa hóa lợi nhuận) Sự (ỉa dạng về sở hĩru có liên quan đến con đường hình thành, phương liiức tổ chức quản lý, điều íìànli 'lập đoàn kinh lế Tự m ở rộng và bành trướng; ihôn tính và Ihâm nhập; lự nguyện liên kêì la ba con đường hình thành lộp đoàn kinh lế ihường (lược áp dụng XCI1 kẽ với nhau Có thể nói rằng m ô hình Tổng công ly 91 hiện nay ỈÍI sự quá độ trong quá trình hình thành và phát triển tới Tập đoàn kinh tố: Bước drill Nhà mrớe lAp hợp các doanh nghiệp nhà nước dể hình th à n h các lổ chức kinh tế nòng cốt, đủ mạnh nhằm đảm bảo nhữ ng cân đối lớn của nền kinh

lò Trong quá trình hoạt động cùng với sự chuyển dịch nền kinlì tế sang cơ chè' thị í rường, sự da dạng sở hữu sẽ {lược thiết lập hình thành nhằm nang cao hiệu quả hoạt động và đẩy n h a n h lốc độ phú( triển Cũng còn khẳng địnli rằng độ hấp dãn ấy cũng tuỳ thuộc vào hiệu lỊtiâ hoạt d ộng, triển vọng phái triển cua Tổng công ly Nếu không dạt dược diều này sẽ không c ỏ (lộ hấp dẫn nào cả Khi (lã c ó <!ộ hấp dẩn, các doanh nghiệp khác sẽ tự nguyện tham gia.

1 G iáo (linh g ià n g dạy mòn quàn !ý kinli doanh c ù a Học viện quổc t ế về quàn lý I IDDD AIM I I

canna<!a( ] 997).

23

Nhünfi vấn tic pháp lý rể co vồn tô chức quản lý ctỉa Tong công ty ỉ l ò n ị ; không Việt A 'am

/ J J V é lĩn h Vực hoạ t dỘ ỊỊỊỊ:

T ổ n g c ô n g ly ilìeo cỊiiyết clỊn11 9 1 /T T g c ó tliể hoạt (lộng kinh d o an h (ỉa

n g à n h s o n g nhất thiết phải có định hư ớng ngành chủ (lạo T rê n llụrc tê các

T ổ n g c ó n g ly lớn dược hình thành ở nước ta là kinh d o an h đơn ngành G ìc hoại đ ộ n tỉ kinh d o an h có Ihể diễn l a tlưới nhiều sắc thái khúc nh au 11 hưng

đều nằm gọn (rong phạm vi của ngìmh dỏ Tên gọi CÍIH Tổng cúng ly ! hường

trù n g với lôn gọi củ a n g àn h kinh do an h Q u y định trên clay p h ù hợp với (lieu kiện 111 ực t ế Ihời gian qu a ở nước ta là: T ậ p hợp các đoanli n g h iệp cung

ngành và Cík’ doanh nghiệp plìĩi trự; hạn chế sự tuỳ liên trong phát triển kinh

(loanh

Về hình thức tập đoàn kinh lế có nliiồLi loại, nhưng xét Iheo lĩnh vực kinh

do an h , c ố thè ch ia thành 2 loại:

+ T ậ p h ợ p các (loanh n g h iệ p liên kết theo chiều (lọc;

+ Tập hợp các doanh nghiệp kinli (.loanh (rên nhiều lĩnh vực khác nhau.

N h ư n g đặc trưng lơn nhất c ủ a tập (John kinh lè, (lặc biẹl ià giai (loạn trưởng th à n h là sự tia (lạng của l ĩnlì vực kiiih doanh Hỏi vậy có th ể c o i lính đon ngành ( lìa c á c T ô n g cô iìiỊ ty ờ nước f<i hiện nay là s ự k ỉìở i (Ị(hi cùa lập đoàn kin h t ể mà thôi.

d ộ n g c ác cô n g ly lliành viên h ằn g sơ hữu vốn, dieu này đẫn đ ế n có sự khác

N hững vấn de pháp lý vé cơ cấu tổ ch ứ c quán ì ỷ cùa Tổng công ty ỉiả n g không Việt Nam

biệt tro n g c ơ cấu tổ ch ứ c q u ả n lý, c á c mối q u a n hệ q u ả n lý, điều hành là

k h ô n g trá n h khỏi N g a y tron g cù n g loại h ìn h T ổ n g c ô n g ty hay tậ p đo àn kinh lố c ũ n g có sự k h á c biệt ấy N h ận biết ciưực sự lifting (tồng và kh ác biệt

g iữ a T ổ n g c ố n g ly củ a nước ta hiện n ay với tạ p đ o à n kinlì t ế m à c h ú n g ta sẽ liến lới c ó ý n g h ĩa q u a n trọ ng N ó g ó p ph án lạo nôn sự th ố n g nhất trong

nh ận ihứe vồ chủ trư ơng, x ác định nội d u n g c ô n g việc cụ th ể cổn tiến lùml)

c h o phù h ợ p với giai đ o ạ n q u á (lộ và hư ớn g đích cẩn phải di lới (về m ô liìtil)

lổ chức) TẠp đo àn kinh tế là tổ hợp c á c c ô n g ty hoạt (.lộng Irong m ột ngnnl)

h ay n h ữ n g n g à n h k h á c nh au trong p h ạ m vi m ột nước h ay nhiều nước, (rong

d ó c ó m ột "cô n g ty m ẹ " n ắ m q u y ền lãnh đ ạo , chi phối hoạt d ộ n g cù a các

"c ô n g ly c o n " vé m ặt tài chính và c h iế n krực phát triển TẠp đoàn kinh tế là

m ội c ơ cấu tô chức vừa có ch ứ c n ă n g kinh d o a n h vừa c ó ch ứ c n ă n g ỉiên kếl kinh t ế n h ằ m tăng c ư ờ n g tích tụ tạp í ru n g, tăng k h ả n ă n g c ạn h tran h và lối

da h ó a lợi n h u ậ n

1.4 Giới thiệu một sô tập đoàn Kinh tế trên thế giới.

1.4.1 Tập đoàn Hàng không Singapore (Singapor airlines): Qua nhiên

cứu m ô h ìn h lổ ch ứ c và h o ạt d ộ n g kinh d o a n h củ a S in g a p o re airlines có thê rút ra m ộ t s ố nhộn x ét c ơ bản n h ư s a u 8:

TẠp đ o à n H àn g k h ô n g S in gapore d ư ợ c th à n h lập lừ năm 1972 {.iơợc viết lắt lìi S IA , lổ c h ứ c củ a tậ p đo àn th eo 1I1Ô hìn h c ổ n g ly m ẹ con, SIA là

cô n g ty m ẹ và có 15 c ô n g ty con hoạt d ộ n g tro n g c á c lĩnh vực chính: Víln lải thương m ạ i, d ịch vụ b ả o d ư ỡ n g , sửa ch ữ a tầu hay, k in h d o a n h thương mại Khi Ihànli lạp, S ỉA là c ô n g ty 100% vốn N h à nước, sau đó C hính phủ

S in gapore c h ủ trư ơ n q b án cổ phần và hiộn n ay vốn N h à nước chỉ c h iế m 5 4 % vốn củ a S IA , c ơ câu tổ chức của lộp đoàn SIA g ổ m có Mội dồng q uản trị

K Xem báo c á o k h ảo sát ihưc lô' tụi Singapore của Đoàn c ô n g t;íc của Chính phù n ăm 1999.

25

\'híriif> rán <h' pháp lý ré < <> vtiu Ii> clìức quán lý

n i a T o n g c ó n g ty ỉ ỉ á n ị i k h ô n g \ ’ì('l ¡\rini

Ban k iểm soát, Ban g iá m (lốc d iều h à n h và các cơ CỊUÌUÌ thatn lìiưti g iú p việc, các cô n g ly Ihànli viên C ô n g ly lliànii viên của SIA cíítig có Ilọi đ ổ n g quán Irị h o ặ c chú lịch c ô n g ty Tliitnlì viên ĩ lội (lổng (ịưán trị lập (loàn do Chính phú lựa c h ọn và bổ n h iệ m lừ c á c c ơ q u a n chức năng N hà nước« T h àn h viên Hội đ ổ n g q u ả n trị thư ờng kiêm chủ tịch ỉỉộ i d ồ n g quán Irị hoặc chủ tịch

cô n g ty thành viên T ổ n g g iám d ố c lỉip đ o àn do Ị lội (lổng (|ii;m (rị lựa chon

và hổ nh iệm N h à nước k h ô n g c a n th iệ p vào c ô n g tác diều hanh hoạt (lộng của tập đoàn T r o n g tập đ o à n SIA bộ m á v quản lý của lập đ oàn chín h là bộ

m áy q u a n lý c ủ a c ô n g ty mẹ M ối lịimn liệ giữa cô n g ly m ẹ và các cỏn» ly thành viên th ô n g q u a việc đ ầ u ur vốn c ù a công ly m ẹ vào c ô n g ly thành viên giữa các c ô n g ty th ành viên c ũ n g c ó sự drill lư vốn lần nhau T ậ p đoĩìn S1A k in h d o a n h đ a n g à n h n g h é, tuy Iihicn lập đoàn iấy kinh d o an h vận lái

ỉ làng k h ô n g là th en ch ố t, n h iệ m vụ n à y lio H ãn g hìmg k h ố n g S ingapore -

C ô n g ty m ẹ d á m n h iệm , có sự c u n g ứng c ác (lịch vụ hỗ trợ cú a các cõ n g ly COI1 tro n g clAy c h u y ề n vận (ai H à n g k h ô n g khép kín

S ự ch u y ên m ồn hoá kinh doanh và ihirơng m ạ i vận lái c ủ a SỈA cin giũ]) cho lập (loàn kinh tế này phái triển, 1ỚI1 mạnh nhanh chóng và trớ (hành

m ột tập đoàn H àn g k h ô n g c ó t h ế m ạ n h , và uy (Ííi trôn I lì Ị tiu ủ u g vân tái

N h ữ n g và'n lié pháp lý vế cư cấu lo chức quàn lý ciía Tong flin g ly ỉlàitỊỊ khô n g Việt Nam

T ừ ch u y ê n m ô n hoá trong lĩnh vực thương mại chỉ sau một thời gian

n g ắ n , S A M S U N G dã n h an h c h ó n g trở ihành một lập đ o àn kinh t ế hùng

m ạ n h ilưới hình ihức một C o iig olo m eralc kinh d o an h mọi lình vực, mọi

n g à n h nghé

P h ư ơ n g hư ớn g đầu tư linh hoại theo n g u y ên tắc đ a d ạ n g hoá các hoạt

đ ộ n g sán xuấl kin h doanh Sự đa d ạng hoá các loại hình sán xuấl kinh doanh

ih eo hirớng phái triển tất cá c ác ngành nào có lợi nhuận cao T u y nhiên,

[rong p h ư ơ n g hư ớng chiến lược luôn cổ c ác lĩnh vực chủ chối nh ư các sản

p h ẩ m c ổ n g n g hệ cao, c á c n g à n h mũi nhọn tương lai T ro n g suốt quá trình

phái (fien, tập đ o àn S A M S U N G rất ch ú trọng đ ến n g h iê n cứu k h o a học cô n g ngliộ và phát trien sản p h ẩm mới Ví dụ trong n ă m 1989, S A M S U N G đ ã llalli) 4 ,2 % doiHih ihu ch o n g h iên cứu ứng liụng c ô n g n g h ệ mới T ậ p đoàn đóng vai trò là một irung tâm nghiên cứu chuyển giao công nghệ cho các

c ô n g ly ih àn h viên với m ụ c d ich titra vào sử dụng, khai ihác n h an h nliài, có hiệu (|iiá nhất liến bộ k h o a học c ô n g nghệ m à bản thân mỗi c ô n g ty (hành viên k h ô n g th ể đ á m đương nổi

Sự thành c ố n g củ a S A M S U N G cũng là kẽì quả củ a cách thức q u ản iý liên liến, n ăn g (lộng, linh hoạt phũ hợp với tình hình thự c tiễn củ a đất nước

và irèn líiế giới Irong lừng giai đ o ạn cụ lliể T ạ p đ o àn luôn tìm cách dổi mới

lổ ch ứ c q u ản lý, thực hiện m ột kiểu lổ chức quan lý phi tập tru n g dựa trên cơ

sớ du lỉi.mg hoá sán phẩm để đối phó kịp ihời với sự thay đổi nhanh c h ó n g

c ủ a nhu cầu và sự (la d ạn g lioá củ a thị trường C ác cổ n g ty th àn h viên vần

g iữ lính d ộc lập pháp lý n h ư ng ch iến lược phát trien c h u n g củ a T ậ p đoàn vẫn đ ư ợc giữ vững T ậ p đoàn là trung tâm hỗ trợ g iú p đỡ, đ iều h o à lài ch ín h

v ào n h ữ n g lĩnh vực c ó k h á n an u phát triển đ em lại lợi n h u ậ n cao

T ro n g suốt q u á trình phái triển luôn cổ sự gắn bó chặt ch ẽ và tươngitổng giữa chính sách c ò n g n g h iệp hoá của đất nước với phương hướng chiến

27

Những vàn dè pháp lý vẽ cơ cáu tò chúc quàn lý của Tổng côrtỊỊ ty ỉlà iiỊỊ khòiìỊ! Việt ¡Xam

lược c ủ a lập đoàn C h ảng hạn (lể lliực hiện chính sáuh cô n g n g h iệ p hoií

hư ớng v ào xuất khẩu của C hính phủ, m ộ i (rong nhữ ng trọ ng tâm chiến lưực

sàn xuất kinh d o a n h của tập đoàn là lập trung đ ẩy m ạn h c á c ho ạt dộng xuất

khau Khi ch ín h sách cô n g n g h iệp hoá chuyển sang k h u y ế n kh ích phát triển

Ihị I rường trong nước, cá c hoạt d ộ n g củ a tập đ o àn bắt đầu lnrớng vào các

h oạt d ộ n g nliâp khẩu Tý lệ h àn g hoá n h ập khẩu và bán h àn g nội (lịa (ăng

lên khá nhanh tro n g nhữ ng năm gần dây Chính n h ờ luôn di đầu trong việc

thực hiện n h ữ n g ch ính sách c ôn g ngh iệp lioá của (tất nước, tạp đoàn

S A M S U N G luôn nhận được sự d ộ n g viên tích cực, kịp thời củ a C hính pliiì

N gược lại, sự phát triển của tập đoàn đã phản ánh và phục vụ Ihành cô n g

n h iệm vụ c ô n g n g h iệp hoá đất nước

T h à n h cô n g của tập đoàn còn là vì tập đoàn có một chiến lơực kinh cloanli táo bạo Chiến lược đó một mặt dự a vào ngh icn cứu dự tloán nhu CÀU

c ù a thị tn rờ n g tro n g lương lai, mặt k h ác tận d ụ n g lối (la nhữ ng d iều kiện thuận lợi và những CƯ hội do chính sách công nghiệp lioá cùa chính phú (lưa lại Tức ià có sự g ắn bó chặl chẽ giữa c ơ c h ế thị trường với sự q uản lý cùa

N hà nước T ro n g q u á trình phái triển tập đoàn sán sàn g chiíp nlụm và tham

g ia cạnh tranh trên thị Irường th ế giới, lãng cường qu ố c lê hoá ho ạt đ ộng sán xuất kinh d o an h trên phạm vi loàn cầu

1.4.3 Tập đoàn MITSUIỈISIỈI:

M ộ t số n h ận xél rút ra lừ việc ng h iên cứu lộp đoàn kinh (ế M IT S U B IS H I là:

Q u á trình hình Ihành và phát triển củ a tập đ o àn d iễn ra với nhữ ng nét

<Jặc thù gắn liền với lịch sử và dặc đ iểm dân tộc Nhật b ả n Đ ó là lịch sử phát triển hìu dài và n h an h c h ó n g trở thành lập đoàn kình lế h ùn g m ạnh Đ ó là sự kết hợp hài h oà giữa ba y ếu lố: Lính tlAiì tộc (lặc thù, k h ả nang n ắm bắt xu

i h ế hiện (lại (rên thô'giới và có dược sự hướng dẫn lích cực c ù a N hà nước

N hihiỊỉ vấn di’ pháp lý vế co cũn lò chức quàn lý

ự ù a ĩ nnK còttỊỉ ly llà iìỊỉ khònf> Việt Nam

C h ín h phủ Nhật bản có vai trò ral lớn dồi với sự h ìn h thành và phút

trien c ủ a lập đoàn N cn kinh l ế có hư ớn g dẫn của Nhật han đ ã g ó p phẩn thúc (lày sự phát triển kinh tế nhanh c h ó n g và tạo diều kiện (lưa c á c C ó n g ty Nhại tro n g đó có M ITSU BISH I lớn mạnh ngang tầm với các c ô n g ly dộc quyền

q u ố c t ế tro n g khi lại hạn c h ế dược sự tham nhẠp c ú a các lộp đ o àn tư bán nước n g oài N gư ợc lụi, các lập đo àn kinh t ế Nhật bản là nhAii tố quan trong

g ó p phẩn vào sự lăng trưởng m ạn h m ẽ của Nhậl bản

Vai trò của ngoại [hương đặc biệl lớn M ITSUBISH I và hầu hết các tập đ o àn k in h lố N hại bản hiện n ay đ ều bắt đầu từ nh ữ n g h o ạ t d ộ n g ngoaị thương Bát đàu lừ kinh d o an h c h u y ê n m ôn lioá vận tải biển và các hoạt

d ộ n g XIIrũ khẩu, M ITSUBISHI đã n h a n h ch ó n g 111Ở rộn g hoại d ộ n g sang líU

n h iều các sàn p h ẩm , c ác lĩnh vực k h á c g ồ m cả ỉinrong m ại, lài ch ín h , đáu iir sản xuâì Đ ể hỗ trự c h o các hoạt d ộ n g c h o các hoạt đ ộ n g kinlì d o an h ihương

m ại, lập (loàn luôn có sán c ác n g u ồ n lài ch ính lớn

Đ ặ c đ iểm tro n g tổ chức q u ản lý cùa M ITSUBSIỈI là c á c cổ n g ty con

k h ô n g ph ải đ ộc lập h oàn loàn m à hoạt d ộ n g như các c ô n g ly vệ linh giữ dược q u y ề n tự d o ở m ức d á n g kể T h ô n g ỉ hường các c ô n g ly thành viên Irong tập đ o à n ờ M ỹ có tính d ộ c lập c a o hơn so với các c ô n g ty Nhạt ban

Q u a ng h iên cứu tạp đ o àn M ITSU BISHI la còn lliấy m ột thành công nữa là mái quy ết lốt việc tách q u y ề n sở hữu ra khỏi q u y ền q u a n lý Phần lớn

c á c tập đoìm kinlì lế Nluìt bản là c ác tệp (loàn có sở hữu g ia (lililí n h ư n g việc

q u ản lý lại lất h iệu quá T rong rất nhiều trường hựp, người q u ả n [ý lập (ỉoiin

k h ô n g phải là [hành viên của gia đình Y ếu lố quyết (lịnh là sự lựa chọn dội

n gũ cá n b ộ q uán lý có n ăn g lực (hực sự

29

i\hi'mg run <lẽ /)há[> lý ré CO (till ló fluir quàn l\ Clin I óttf! CÕIÍỊỊ tv H à ng kluniịỉ Việi ¡Xani

1.5 Một sô vấn đế rút ra qua nghiên círu các tập đoàn kinh tê

trên thê giới.

¡ 5 1 Q u á trin h h ìn h th à n h

'l ậ p (loàn kinh tế là kcM quá l;V( yêu của quá Itìnlì lích tụ vốn va lập

t r u n g s à n x u ấ t Kinh n g h i ệ m c h o thấy n g u ồ n VỐI1 l ự l í c h l u ỹ d ó n g vai Ir ò c ơ

hán Irong việc hìnli thìinli CỈÍC lập (toàn kinh lế Tuy IIhiên quá Hình tích lu

(lầu lư m ơ rộng sản xtiííl kinlì d o an h chí là một họ pliẠn (rong loàn hộ qn;í

1 rình hình Ihñnh lập (loàti kinli tc M ộl Cỉkii (li phổ biến g ó p phần (lẩy nhanh

quá trình thành lập các tập (loàn ki nil te líi tjuá trình lập trung sản X11Á1, vốn

Q uá liình này tỉiỗn ra llico những ph ư ơn g ill ức klìííc nhau bằng con dường Ihòn lín h theo kiểu cá lớn nuốt cá bc (hông qua việc nuia lại các cóng tv nhô you hơn, hiên c h ú n g (banh inẠl bộ phận k h ông (hể tách rời cun c ó n g ly mẹ hay llieo con (luừng ụr n g u y ện sáp n h ậ p với nhau để hình các cô n g ty lớn hơ» c h ố n g lại n g u y cơ bị (hôn lính và tăng khá n ăng cạn h tranh Irên thị

I rường

Ị 5.2 C ơ cáu tồ chức và m òi qỉtan h ệ liên kết kin h tê:

T ro n g híìu [lết các lập {.loàn k inh tế d ều có một cồ n g ly mọ và các

c ô n g tv ihnnh viên C ác c ô n g ly tlììmh vicĩi vẫn có lính {lộc lập về mặl pháp

lý M ối quail hệ giữa các thành viên d ill yốti (lựa I I t ’ l l mối (ỊUÍH1 hộ liên kết

VC mặi iựi ích kinh lê (lược điều khiên h(Vi các hợp đổng lioậc các thoa 1 huân

về kinh tè C ô n g ly m ẹ và các c ô n g ty lliành viên có mối q uan hệ phụ th uộc

và lìỗ trợ vé mặt ch iến lược, tài chính, IÍI1 (lụng G iữa c á c cô n g lỵ Ihành viên

cỏ mối q u an họ ràng buộc, phụ lliuộe vào c ò n g ty mẹ, n h ằ m phục vụ mục liêu c h u n g của lộp đoàn kinh lè M ục tic’ll cluing ció Cling filing với m ụ c tiêu

c u a c ô n g ty mẹ (Yic mối (|UÍH! 1 lộ hỗ li(f cũ a lập (loàn kinh lê hoàn lo i'm (lựa

H âu hết c á c lậ p đ o a n kinh tế tiều lh eo đuổi chính s á c h q u ản lý phi lập

ti ling hóa Đ ể qu an lý lập (loan kinh tế c ó một Hôi (tồng q u á n trị clu m g , trụ

sớ th ư ờ n g nằm ở cô n g ly mẹ T h ô n g Ihường (rong ỉ lội d ồ n g quai) Irị c ó các

th àn h vicri lừ các c ô n g ly con Mội đ ồ n g q u ả n trị này được hình th ành theo

n g u y ê n tắc s ố vốn cổ d ồ n g d ó n g g ó p c ủ a các thành viên, Hội (lổng q u a n trị

c h ỉ kiểm soát về m ặt tài c h ín h , chiến lược drill tư th ô n g q u a việc s ử d ụ n g các

(lòn bẩy kinh tế còn các thành viên hoàn toàn tự ch ủ (rong kinh d o an h Kiểu

q u ả n lý n ày vừa phái h uy dư ợc tính n ă n g (.lộng tự chú c ủ a các cô n g ly thành viên vừa lạo đư ợc sự th ố n g nhất chu n g tro n g T ậ p (loàn

Ị 5 4 C h iế n ĩu ọ c k in h d o a n h :

V iệc hình thành lập (.loàn kinh tố xuất phái từ lợi ích kinh t ế c ủ a Cík’

c ồ n g ly t h à n h vicn và c ủ a ban ihân tập đoàn Đổ ph ụ c vụ lợi ích cluing Vil ricng (ló, lă n g cư ờng sức m ạ n h kinh (ế và khả trông cạn h tranh, n â n g c a o lợi

n h u ận và có sự phối hợ p d ồ n g hộ trợ g iú p lẫn n h au , pliát huy sức m ạn h tổng

h ợ p (hì cá c tạp đ o à n k in h (ế dù phương thức qu an lý có m ứ c đ ộ lập Irutig hoặc phi lập (rung khác nhau ctcn (lua ra một chiến lược chung cho loàn họ lập (Joan C hiến lược này được soạn th áo lừ trụ sở (rung tfmi drill n ao c u a lập

đo àn và thực hiện Ihống nhấl trong lất cả c á c c ồ n g ly th àn h viên C h iế n lược

ch u n g c ủ a lập đ o àn th ô n g lhường được lập tru n g vào lĩnh vực d ầu tư phát trien kinh (loanh và ng h iên cứu trien khai c ồ n g ng h ệ m ới, sán phẩm mới

V iệc llurc hiện c hiến lirực c h u n g tổng q u ái vừa uiatig ý n g h ĩa lạo ra sự lliống nhai lẠp trung lăng cư ờ n g sức m ạnh c h u n g Ihco định hướng, lại vừa tạo ra sự

m e n c h u y ể n , n ăn g d ộ n g , linh hoại của các c ổ n g ly lliìinh viên trong viộc lựa

31

N h ía iịỉ vun (lé pháp lý vé CO'cấu tó cliứ c quàn lý í'lia Tòn/Ị công ty H á n g k h õ iiịỉ Việt i\ítin

c h ọ n phưưng hướng m ụ c liêu ch iế n lược phát triển cu ả riê n g tnình M ộl m ặt

c h iế n lirực đáu lư phát triển m ới, c ô n g n g h ệ m ới th ô n g q u a h u y đ ộ n g sức

m ạ n h lài ch ín h và c ác n g u ồ n lực c ủ a các tập đoàn kinh tế tập tru n g vào lĩnh vực th en ch ố t c ó ý n g h ĩa q u yết đ ịn h đ ến k h ả n ăn g phát triển và m ở rộ n g thị lrường, c ủ n g c ố và n â n g c a o d a n h liến g và uy tíu củ a T ậ p đ o àn kinh lố và

c ù a m ọi c ô n g ly th àn h viên M ặt k h ác, n h ờ có m ột đ ịn h hư ớn g ch u n g , các

c ô n g ly th ành viên chủ đ ộ n g , x ác đ ịn h , lựa c h ọ n ch iế n lược kinh d o an h riê n g p h ù hợp với môi trường và đ iều kiện cụ thể tro n g từng n g à n h ' lững

k h u vực tlìỊ Irường tron g sự kết h ợ p hài h o à với ch iến lược c h u n g củ a Xập

đ o à n k inh tế C hiến lược củ a tập đ o à n kinh t ế là m ột căn c ứ đ ịnh hư ớn g có hiệu q u ả tron g việc xác địn h m ụ c tiêu ph át triển sán xuất kinh d o an h cu ả

n g uồn vốn lự có củ a m ình tro n g h oạt d ộ n g sán xuất kinh (loanh T ậ p đo àn kinh t ế k h ô n g c ó q u y ền can th iệ p v ào n g u ồ n lợi n h u ận thu đ ư ợc từ n g u ồ n vốn dó N g u ồ n vốn vay lừ tệp đ o an kinh lc phải th ô n g q u a ’l ập đ o àn vé m ụ c liêu vay vốn, phương án đ ẩu tư phát triển phù h ợ p với phư ơng hư ớng chiến

N hững I 'ri H ílé pháp lý vế cơ cáu ló chức (/ 11(111 iy _ Clin T ố n g c ò n g ty í l d n g klióiiỊỊ 1 ¡el M am

lược c ủ a lập đ o àn kinh tế sẽ dược ưu lien h àn g dầu Q u a n hệ tài sán giữa

c ô n g ty m ẹ và cô n g ly thàn h viền chú yếu là q uan hệ hỗ trự lạo dieu kiện lliuẠn lợi c h o các cô n g ty th àn h viên vay vốn ỉ ừ n g uồn vốn cổ plìíiii c h u n g

c ủ a l ậ p đ o à n kinl i tế C á c c ồ n g ty l l ì à n h v i ê n (lược hưỨMg lãi siiat l ừ v i ệ c c h o

vay vốn n à y Ihco tỷ lộ c ổ p hần đ ó n g góp Đ ể thực hiện chứ c n ăng này tệp đoàn kinh (ế lhường th ành lập m ột cô n g ly được gọi là H o ld in g C o m p an y (C ô n g ty m ẹ) C ô n g ly này k h ô n g quan tâm đến hoại đ ộ n g sán xuâì m à chí hoại (lộng như m ột cô n g ty tài chín h c h u n g cùa tập tloím kinh tế

T ó m lạ i: T ử những vân đê nêu trên, iìêu xét ỉ ro m > KÌC (liêu kiện , lioàn d in h ki/ìlì ( ế M Ì h ội V iệt Nam hiện nay cho tliây d ể có thê phát triển nên kinh ít’ cùa đứt nước, ph ù hợp với m ục tiên kiIIlì tè, M Ĩ hội ( lia f)áni> N hà lì I/(')'(', xây (lựniỊ m ôi trường kinh doan h thuận lọ i, hạn c h ế cạnh tranh trá i ph áp lililí, hạn c h ế s ự d ộ c quyền, ch i p h ố i của c á c tập đoàn kinh tê'n ư ớ c n goài đ ố i với

cá c doanh nghiệp trong ììKỚc, (lảm bảo tạo diêu kiện ch o cú c doanh nghiệp

N hà nước p h á t triển và p h ả i trà thành công cụ đ ế N hà nước đ iều tiết toàn

b ộ liên kin h t ế q u ố c (lân, th ì việ c x â y dựng c á c tập đoàn kinh t ế mạnh trên

c ơ s â kiện í oàn một s ố T ổ n g công ty quan trọng trong hệ thô)} g doanh nghiệp N hủ nước hiện nay là một g iả i p h á p có tỉnh khả tfli và phù hợp nhtú,

33

N hững vẩn dó [tháp lý vé cơ cấti lò chức r/ttcỉn lý cita Ton g cõng ly {là n g không \ içt i\a in

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÊ c ơ CẢU T ổ CHỨC QUẢN LÝ CÙA TỔNG CÔNG TY NHÀ NƯỚC VẢ THỤC TIÊN ÁP DỤNG ĐỐI VỚI TỔNG CÔNG TY HÀNG KHỔNG VIỆT NAM

2.1- Quy định pháp luật về cơ cấu tổ chức quản lý của Tổng công ty Nhà nước theo mô hỉnh tập đoàn kinh doanh.

T h e o q u y định hiện h àn h T ổ n g c ô n g ly N hà nước là tổ ch ứ c kinh (.loanh đư ợc N hà nước th ành lộp và hoạt đ ộ n g dựa trôn c ơ sớ liên kết của

n h iề u đơn vị t h à n h viên, gắn bó với n h a u vổ lợi í ch kinh tổ', c ô n g n g h ệ

n h ằ m tăng cư ờng k h ả n ăn g kinh d o a n h cù a c ác đơn vị thành viên N hư vậy việc tổ ch ứ c và hoạt đ ộ n g củ a các l o n g cò n g ly Nhà mtớc nói c h u n g vit 'l o n g c ô n g ly (tược (hành lập th eo q u y ết (lịnh 9 l / T T g nói l iêng T h e o các ÍỊUV đ ịn h củii luại d o an h n g h iệ p N h à nước và cá c quy đ ịn h k h ác liên Cịtian tiên d o a n h n g h iệ p Nhà nước T h e o đ iề u 2K ỉuật d o a n h n g h iệ p N hà nước, c ơ

c ấ u lổ ch ứ c quán lý củ a 'l ổ n g c ô n g ty bao gồm :

- Mội (lổng q u ản trị;

- T ổ n g G iá m đố c, bộ m á y d ie u hành;

- Ban kiểm soát

- Các D oanh n g h iệp Ih íìiih vicn

2 Ị I - H ội đồng quản trị:

T ổ ch ứ c Mội đ ồ n g q u à n trị là m ộ i nội d u n g mới c ũ a I liât D N N N T h e o

Đ iề u 28 LuẠt Ü N N N , thì chỉ c ó c á c T ổ n g c ô n g ty N h à nước và D N N N có

q u y m ô lớn mới có cơ cấu 1|11ÍM1 lý g ồ m Hội d ồ n g q u án trị, Ran K iểm so:íi

T ổn« g iá m dố c, G iá m d ố c và bộ m á y g iú p việc

IVhữrtỊỊ ván (té pháp lý vế ca càu tô chức quàn lý của T ó iiịỉ còng ty H àng khòitịí Việt Nam

Hội đ ồ n g quản trị thực hiện ch ứ c năng q u ả n lý hoại (lộng củ a T ổ n g

c ổ n g ly, chịu trách n hiệm về sự p hát Iriển của T ổ n g c ồ n g ly th e o n h iệ m vụ

N h à Iiước giao

I lội d ồ n g q u ản trị T ổ n g c ô n g ty theo Q u y ế l ctịníi 9 ỉ / T T g g ồ m C h ủ lịch

T ổ n g g iá m d ố c và một s ố th ành viên khác Sô iưựng thành viên củ a Hội

đ ồ n g q u á n trị cớ 5 hoặc 7 thành viên do T h ủ urớng C h ín h phủ quyết đ ịnh bổ

n h iệ m , m iễn nhiệm C ơ cấu Hội dồ n g q u ản trị g ồ m m ột số th àn h viên

c h u y ê n n á c h , tro ng đ ó có C hủ tịch Hội đ ổ n g quan (rị, m ộ i (hành viên kiêm

T ổ n g g iá m đố c, m ộ t thành vicn k iê m Trưởng ban K iểm soái và m ội sổ thành viên k iê m n h iệ m là c ác c h u y ê n g ia về n g à n h kinh lố - k ỹ thuật, k in h lế, tài chính, q u ả n trị kinh d o an h , p h á p luật

C h ù tịclì Hội đ ồ n g q u ản trị k h ô ng được k iêm ch ứ c T ổ n g g iá m đố c

T ổ n g cô n g ly

N h iệ m kỳ c ù a thành viên H ội đ ổ ng q u ản trị là 5 năm T h à n h viên Hội (lồng q u á n trị có Ihể d ư ợc b ổ n h iệ m lại T h à n h viên Hội ilồng q u a n trị bị

m iền n h iệm và dược thay th ế tro n g n h ữ n g trường hợp sau:

- Vi p h ạm p h áp luật, vi p h ạm Đ iề u lệ T ổ n g c ô n g ly;

- K h ô n g díi khả năn g đ ả m n h iệ m c ô n g việc và th eo dc nghị c ù a Í1 Iihấl 2/3 số th ành viên Hội d ồ n g q u án trị đư ơng nhiệm ;

- X in từ n h iệm nếu có !ý đ o ch ín h đ áng;

- Khi c ó q u y ết định d iều c h u y ể n hoặc bố trí c ô n g việc khác

T icu c h u ẩ n thành viên I loi d ồ n g ciuáiì tri :

- Là c ô n g chín Việt N am , th ư ờ n g trứ tại Việl Nam ;

- Có sức klioẻ, có pliảm chất dạo đức lốt, trung thực, liêm k h iế t có V

Ihức c h ấ p h à n h pháp luật;

- C ó trình đ ộ n ăn g lực kinh d oan h và tổ chứ c q u an lv d o a n h nghiệp;

35

Những rán lĩ ỷ pháp lý re ro a i II lõ chức quản ty cria Trìri/Ị còng ty Hàng không Yiét Sam

- K h ô n g d ồ n g thời đ ả m n hiệm các ch ứ c vụ lãnh d ạ o trong bộ m áy Nhà nước;

- N h ữ n g người là t h à n h viên H ội đ ổ n g quản trị, T ổ n g g iám dố c, Giííni dốc d o a n h n g h iệ p đã bị tu yên h ố p h á sản thì phải luân th eo c ác q u y địnli tại

Đ iều 5 0 Luật phá sản d oanh nghiệp;

- Chủ lịch Hội d ồ n g q uán (rị T ổ n g g iám đ ố c h o ạc G iá m (tốc k h ôn g clưực thành lập h o ặc giữ các chức d a n h qu ản lý, diều h àn h các d o a n h n g h iệp III' n h ân , cô n g ly (rách n h iệm hữu h an c ô n g ty cổ phần và Vil k h ổ n g dư ợc có

c ác q u a n hệ h ợ p d ồ n g kinh lế với cá c d o an h n g h iệp lư nh ân , c ô n g ty trách

n h iệm hữu hạn , c ô n g ty c ổ phần d o v ợ hoặc ch ồ ng , bố, m ẹ, con g iữ c á c chức

d an h q u ản lý, điều hành

V ợ h o ặ c ch ồ n g , bố, mẹ, con, an h , chị, cm ruột của n h ữ n g người g iữ c ác chức d an h trên k h ô n g đư ợc giữ ch ứ c d a n h k ế toán trưởng, thủ q u ỹ lại c ù n g

T ổ n g cô n g ty và d o a n h n g h iệ p th àn h viên

Hội đ ổ n g q u ản trị làm việc th e o c h ế clộ tập thổ; h ọ p thường kỳ hùng

q u ý đ ể x em xét và q u y ết định n h ữ n g vấn đề th u ộ c th ẩm q u y ề n và (rách nhiệm củ a m ìn h Khi cần thiết Hội đ ồ n g q u ản trị có thể h ọ p hất (hường dể giài q u y ết n h ữ n g vấn dề c ấ p bách c ủ a T ổ n g c ô n g ly, d o Cliù lịch Hội (lồng

q u ản trị h o ặc T ổ n g g iám d ố c h o ặc T rư ởn g ban K iểm soái lioặc Irên 5 0 % lổng s ố th àn h viên Hội đ ồn g qiiíHi trị d ề nghị;

C h ủ tịch Mội đ ồ n g q u àn (lị triệu tập và chủ 1 rì tất cả c ác c u ộ c h ọ p cũ a

í lội đ ồ n g : trường hợp vắng mặt vì lý d o ch ín h (táng, C h ủ lịch uỷ n h iệm ch o

m ột th ành viên k h á c trong ĩ lọi d ồ n g quáiI trị chủ (lì c u ộ c họp;

C ác c u ộ c h ọ p c ủ a Hội d ồ n g q u ả n trị dược coi )à hợp lệ khi có íỉ nhất 2/3 ỉổ n g số thành viên Hội đ ồ n g quát! trị có mặt; N ạh ị q u y ết Q u y ế t (lịnh cùa H Đ Q T c ó hiệu lực khi cỏ trên 5 0 % tổng s ố lliành viên Hội (lỏng quán Irị biểu quyết lán thành và có lính bắt buộc thi hành đối với T ổ n g c ô n g ly

T ro n g trư ờ n g hợp ý kiến của 'l o n g g iám d ố c k h ác với N ghị q u y ếl, Q u y ết định c ủ a Hội d ồ n g quàn trị, 'l o n g g iám đốc có q u y ền b ả o lưu ý kiến của

m ình và kiến nghị cơ q u an N hà n ư ớ c c ó thẩm q u y ền xử lý; tro ng thời gian chư a c ó q u y ết (lịnh c ủ a cư q u an Nhí'» nước có ihíini q u y ể n , l o n g g iám đ ốc văn phải ch ấp h àn h N ghị quyếl, Q uy ết định củ a Hội đ ổ n g q u ả n trị ;

Mội (lồng quản trị có q u y ền th à n h lạp Ban K iểm soái đ ể g iú p Hội (lổng

q u án trị k iể m tra hoạt đ ộ n g dieu hành củ a T ổ n g giám đ ố c h o ặc g iám dốc, hộ

m áy g iú p việc và các (lơn vị thàn h vicn iro n g các hoạt đ ộ n g tài chính, c h ấp hành d iề u lệ d o an h nghiệp, nghị q uy ết, quyết định của Hội đ ổ n g qu ản ỉ rị

2.1.2- Tông giám đốc.

T ổ n g g iám dốc T ổ n g cô n g ty 91 cỉo T h ủ lướng C hín h phủ quyết (lịnh

bổ n h iệ m , m iễn nh iệm , khen [hưởng kỷ luật ỉ h eo (tổ nghị c ủ a í lội d ồ n g quản trị T ổ n g g iám đ ố c là đại diện p h á p nhím của T ổ n g c ô n g ly và chịu trách

n hiệm trước Hội đ ồ n g quản (rị , Inrớe Thủ lương C hính phủ và p h áp luậl về

đ iều h àn h hoạt đ ộ n g cua T ổ n g c ổ n g ly T ổ n g giám (lốc có q u y ề n điều hành

c a o n h ất trong T ổ n g c ô n g ty

Phó T ổ n g g iá m d ố c g iú p T ổ n g giám đốc dieu hành T ổ n g c ô n g ty theo

sự phân c ô n g và uỷ q u y ề n cùa T ổ n g g iám dốc, chịu trách n h iệ m trước T ổ n g

g iám đ ố c về n h iệ m vụ (lược T ổ n g g iá m (lốc phân cô n g hoặc LIV quyền

K ế toán trưởng g iú p T ổ n g g iám d ốc l o n g cô n g ly chỉ đạo, tổ chứ c thực hiện c ô n g tác k ế toán th ố n g kê c ủ a T ổ n g cô n g ly và có c ác nhiộnì vụ q uyền hạn th eo q u y định củ a pháp luật

V ă n p h ò n g và các Ban P h òng cliuycn m ô n , n g h iệp vụ có chứ c nàng tham m ư u , g iú p việc H Đ Q T , 'l o n g g iám đ ốc trong q u ả n lý, d iều hành cô n g việc

N h iêm vu a u v c n han của T ổ n g giám (lốc:

A'h ữ n g vấn d ế p h á p l ý vé cơ c â u lò chứ c q ttán tý

c ủ a T o n g c ò n g ly ỉỉà itỊỊ k h ô n g Việt N a m

- C ù n g Chủ lịch Hội đ ổ n g quàn trị ký nhân vốn (kể cá nợ), cỉất dai lài

n g u y ê n và các n g uồ n lực k h á c dể quán lý, sử d ụ n g Ihco m ụ c tiêu, n h iêm vu

N hà nước g iao ch o T ổ n g cô n g tv; g ia o các n gu ồ n lực (lã n h ận cú a N h à nước

c h o c á c dơn vị tíùmh viên T ổ n g cô n g ly theo phương án dã (lirực Hội (lổng

q u ản trị phô duyệt Kiến nghị Hội d ồ ng q u án trị ph ư ơ n g án d ie u ch ín h vốn

và c ác n g u ồ n lực k h á c khi g ia o lại cho c á c d o an h n g h iệ p thành viên và diều chinlu khi c ó sự ihav dổi n h iệ m vụ của các d o an h n g h iệ p thành viên theo hình thức tăng, g iả m vốn;

- Sử dụng có hiệu quá b ả o toàn và phát triển vốn lhco phư ơng ấn (lã dược Hội đ ồ n g quản trị p h ê d uy ệt Xây tlựng ph ư ơn g án luiy d ộ n g vốn, trình H ội d ồ n g quàn trị phc duyệt và tổ chức llụrc hiện phư ơng án dó Thực

h iện và chỉ d ạo cô n g ty tài ch ín h c ù a Tổng c ô n g ly (n ế u có) thực hiện việc huy d ộ n g vốn, ch o vay vốn p h ụ c vụ yêu Cíiu vốn của T ổ n g c ồ n g ly và củ a

c ác (loanh n g h iệp thành viên;

- X ây đ ự ng ch iến lược phái trien, k ế hoạch dài hạn và h àn g năm

ch ư ơn g (rình hoạt đ ộn g và c á c ph ư ơn g án b áo vệ và khai thác lài n g u y ên của

T ổ n g c ô n g ty, clự án drill tư m ới và ctíiu ur chiều sâu, (lự ;ín hợ p tác (lầu tư với nước ng o ài, phương án liên (loanh, phương án phối hợp kinh (loanh củi» các

d o an h n g h iệ p thành viên, k ế h o ạ c h dào tạo lại cán hộ trong T ổ n g c ô n g ty

c ác biện pháp Ihực hiện h ợ p đ ồ n g kinh t ế c ó g iá trị lớn để trình Hội đ ổ n g

q u a n trị xem xét q u y ết địn h hoặc trình liếp các cư q u a n N h à nước c ó thẩm

q u y ền quyết định Tổ chức thực hiện chiến lược, k ế h o ạ ch , phư ơng án, (lự

án, hiện pháp dã được phô (111vệt;

- Đ iề u h àn h các hoại d ộ n g kinh d o a n h củ a T ổ n g cô n g ly: chill I n k ’ll

n h iệm vé kết quả kinh đoíinh củ a T ổ n g c ô n g ly; thực hiện n h iệm vụ cAn (lối lớn Nhà nước g iao ch o T ổ n g c ổ n g ty; chịu n á c h nh iệm trước IIĐ Q T , ỉ rước ThÍ! liiứng C hính phú vi') trước p h áp luật về việc (hực hiện hình ổn giá cá

Những vấn (lé pháp lý ví' cơ cấu tô chức tfiidn ly của Tỏng còng ly ỉlà iiỊỊ không Việt Nam