CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Khái niệm về truyền thông và Truyền thông đại chúng Để nhận thức được một cách tương đối đầy đủ và đúng đắn về vai trò và sức mạnh của truyền thông đại chúng trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước, trước hết chúng ta nên đi vào tìm hiểu sơ lược về vai trò của truyền thông đại chúng với tư cách là một hoạt động gắn liền lịch sử phát triển của loài người. Loài người tồn tại trong một cộng đồng với tổng thể những mối quan hệ đa dạng và phức tạp. Chính những mối quan hệ ấy là điều kiện duy trì và thúc đẩy sự vận động của xã hội loài người. Sẽ không thể có các mối quan hệ giữa người với người nếu không có các hoạt động giao tiếp trong đó chủ yếu là sự trao đổi thông tin giữa từng cá nhân với nhau, giữa cá nhân với cộng đồng hay giữa cộng đồng với nhau. Hoạt động giao tiếp này có vai trò vô cùng quan trọng, là điều kiện hàng đầu cho sự tồn tại của loài người với tính chất là một xã hội. Bởi vì nhờ có sự giao tiếp mà con người thiết lập và duy trì được các mối quan hệ xã hội với nhau, hiểu biết lẫn nhau, trao đổi những kinh nghiệm sống và liên kết, hợp tác với nhau trong lao động sản xuất, chinh phục thiên nhiên, đấu tranh xã hội. Hoạt động giao tiếp ấy được gọi là truyền thông. Do đó, truyền thông là sự trao đổi thông điệp giữa các thành viên hay các nhóm người trong xã hội nhằm đạt được sự hiểu biết lẫn nhau. Xã hội càng phát triển, càng tạo ra các điều kiện thuận lợi cho sự mở rộng nhu cầu, quy mô, tăng cường tính đa dạng và hiệu quả của hoạt động truyền thông. Ngày càng có nhiều người tham gia vào các giao tiếp xã hội, điều đó làm cho truyền thông trực tiếp giữa các cá nhân không thể đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu và đòi hỏi của xã hội. Con người đã tìm đến những quá trình truyền thông ở quy mô lớn nhờ sự giúp đỡ của các phương tiện kỹ thuật thông tin mới, vì thế các phương tiện thông tin đại chúng ra đời và điều khiển các quá trình giao tiếp mang tính xã hội rộng rãi. Như vậy, truyền thông đại chúng là hệ thống các phương tiện truyền thông hướng tác động vào đông đảo công chúng xã hội (nhân dân các vùng miền, cả nước, khu vực hay toàn bộ thế giới)nhằm thông tin, chia sẻ, nhằm lôi kéo và tập hợp, giáo dục thuyết phục và tổ chức đông đảo nhân dân tham gia giải quyết các vấn đề kinh tế xã hội đã và đang đặt ra.
Trang 1CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Khái niệm về truyền thông và Truyền thông đại chúng
Để nhận thức được một cách tương đối đầy đủ và đúng đắn về vai trò
và sức mạnh của truyền thông đại chúng trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước, trước hết chúng ta nên đi vào tìm hiểu sơ lược về vai trò của truyền thông đại chúng với tư cách là một hoạt động gắn liền lịch sử phát triển của loài người
Loài người tồn tại trong một cộng đồng với tổng thể những mối quan
hệ đa dạng và phức tạp Chính những mối quan hệ ấy là điều kiện duy trì và thúc đẩy sự vận động của xã hội loài người Sẽ không thể có các mối quan hệ giữa người với người nếu không có các hoạt động giao tiếp trong đó chủ yếu
là sự trao đổi thông tin giữa từng cá nhân với nhau, giữa cá nhân với cộng đồng hay giữa cộng đồng với nhau Hoạt động giao tiếp này có vai trò vô cùng quan trọng, là điều kiện hàng đầu cho sự tồn tại của loài người với tính chất là một xã hội Bởi vì nhờ có sự giao tiếp mà con người thiết lập và duy trì được các mối quan hệ xã hội với nhau, hiểu biết lẫn nhau, trao đổi những kinh nghiệm sống và liên kết, hợp tác với nhau trong lao động sản xuất, chinh phục thiên nhiên, đấu tranh xã hội Hoạt động giao tiếp ấy được gọi là truyền thông Do đó, truyền thông là sự trao đổi thông điệp giữa các thành viên hay các nhóm người trong xã hội nhằm đạt được sự hiểu biết lẫn nhau
Xã hội càng phát triển, càng tạo ra các điều kiện thuận lợi cho sự mở rộng nhu cầu, quy mô, tăng cường tính đa dạng và hiệu quả của hoạt động truyền thông Ngày càng có nhiều người tham gia vào các giao tiếp xã hội, điều đó làm cho truyền thông trực tiếp giữa các cá nhân không thể đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu và đòi hỏi của xã hội Con người đã tìm đến những quá trình truyền thông ở quy mô lớn nhờ sự giúp đỡ của các phương tiện kỹ thuật thông tin mới, vì thế các phương tiện thông tin đại chúng ra đời và điều
khiển các quá trình giao tiếp mang tính xã hội rộng rãi Như vậy, truyền thông đại chúng là hệ thống các phương tiện truyền thông hướng tác động vào đông đảo công chúng xã hội (nhân dân các vùng miền, cả nước, khu vực hay toàn
Trang 2bộ thế giới)nhằm thông tin, chia sẻ, nhằm lôi kéo và tập hợp, giáo dục thuyết phục và tổ chức đông đảo nhân dân tham gia giải quyết các vấn đề kinh tế
-xã hội đã và đang đặt ra
1.2 Vai trò của truyền thông đại chúng đối với đời sống xã hội
Truyền thông đại chúng ra đời và phát triển, trước hết là nhằm thỏa mãn ngày càng cao nhu cầu thông tin của con người và xã hội Thông tin là nhu cầu sống còn, nhu cầu phát triển của con người và xã hội; đồng thời là động lực kích thích sự phát Xã hội càng phát triển thì nhu cầu thông tin của con người càng cao Trong quá trình đáp ứng nhu cầu ấy, bản thân báo chí – truyền thông cũng phát triển không ngừng Điều đó lý giải tại sao trong quá trình đổi mới ở nước ta, báo chí – truyền thông phát triển từng ngày Cuộc đấu tranh chính trị - xã hội càng phức tạp, kinh tế thị trường càng phát triển thì tính chất thông tin cũng ngày càng đa dạng và phức tạp Với việc xây dựng các hệ thống thông tin quản lý hành chính nhà nước, hệ thống thông tin kinh
tế tổng hợp, hệ thống thông tin tiềm lực khoa học, công nghệ, tài nguyên và môi trường, có thể cung cấp thông tin đầy đủ chính xác và kịp thời đáp ứng mọi yêu cầu cảu bộ máy nhà nước trong việc ra quyết định và điều hành công việc của nhà nước, cải tiến việc cung ứng thông tin từ phía nahf nước cho nền kinh tế xã hội và cho nhân dân, góp phần cải tiến tổ chức của bộ máy nhà nước và tin học hóa công tác văn phòng – hành chính trong các cơ quan nhà nước Thông tin có vai trò tác động to lớn tới hiệu quả cảu xây dựng và thực hiện các chiến lược, nhiệm vụ và mục tiêu phát triển kinh tế của đất nước nói chung cũng như của từng ngành, từng địa phương nói riêng
Thông tin trên các kênh truyền thông đại chúng đã không chỉ trở thành sức mạnh chính trị trong cuộc đấu tranh chính trị - tư tưởng, sức mạnh đột phá của sự phát triển kinh tê, khoa học mà còn góp phần hình thành diện mạo văn hóa quốc gia cũng như nhân cách mỗi con người Truyền thông đại chúng góp phần to lớn vào việc nâng cao dân trí, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc cũng như giao lưu, tiếp thu các tinh hoa văn hóa của nhân loại, đồng thời có vai trò tham gia phá triển giáo dục, nâng cao dân trí, phát hiện nhân tài
Trang 3CHƯƠNG 2 VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG TRONG VIỆC KIỂM
SOÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM 2.1 Nội dung kiểm soát quyền lực nhà nước của truyền thông đại chúng
Cũng như tất cả các quốc gia trên thế giới, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập quốc tế , dưới sự tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, cũng như sự phát triển nhanh chóng của các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, truyền thông đại chúng đã thực sự trở thành một lực lượng vô cùng quan trọng trong đời sống xã hội ngày nay Nó làm thay đổi diện mạo cuộc sống hiện đại, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, lối sống của từng con người, tác động đến tất cả khía cạnh, bình diện của xã hội Việt Nam thông qua các chức năng đặc biệt quan trọng của mình như: chức năng văn hóa, chức năng tư tưởng và đặc biệt là chức năng giám sát và quản lý xã hội Thông qua việc thực hiện hiệu quả những chức năng này, truyền thông đại chúng đã khẳng định vị thế to lớn của mình trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước ở Việt Nam
Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là nhà nước của dân, do dân, vì dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về dân; quyền lực nhà nước là thống nhất có sự phân công rành mạch và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp; nhà nước được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp, pháp luật và bảo đảm cho Hiến pháp và các đạo luật giữ vị trí tối thượng trong đời sống xã hội; nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; nâng cao trách nhiệm pháp lý giữa Nhà nước và công dân; thực hành dân chủ, đồng thời tăng cường kỷ cương, kỷ luật; nhà nước do Đảng cộng sản lãnh đạo, đồng thời đảm bảo sự giám sát của nhân dân, sự phản biện xã hội của Mặt trận tổ quốc
và các đoàn thể nhân dân Điều 6 Hiến pháp 1992 cũng đã quy định cách thức
để nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước: Nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân- những cơ quan đại diện cho
ý chí và nguyện vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm
Trang 4trước nhân dân Vậy quyền lực Nhà nước thống nhất thuộc về nhân dân, là của nhân dân Nhân dân ủy quyền của mình cho nhà nước; nhà nước thay mặt nhân dân sử dụng quyền lực đó để thực hành quản lý xã hội, thực hiện quyền dân chủ của nhân dân; luật pháp và bộ máy nhà nước, biểu hiện về thể chế, là
ý chí của nhân dân được tổ chức nên và nhân dân thực hiện sự giám sát của mình với tổ chức và hoạt động của nhà nước Song trên thực tế, nhân dân không thể tự mình tiến hành sự giám sát đối với quá trình hoạt động cũng như quản lý của nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội bằng nhận biết và nhãn quan thông thường mà thông qua các phương thức khác nhau mà hiệu quả nhất là sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng Do vậy, truyền thông đại chúng đã trở thành công cụ đắc lực để nhân dân kiểm soát quyền lực nhà nước trên cơ sở thực hiện sự giám sát và quản lý xã hội
Có thể nói, hiện nay ở Việt Nam hoạt động tuyên giáo và hoạt động truyền thông đều có chung mục đích là tạo dựng và củng cố niềm tin của nhân dân vào lý tưởng và mục tiêu cách mạng của Đảng là vì “ dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, văn minh” Trong lĩnh vực này, truyền thông đại chúng
đã bám sát thực tiễn cuộc sống, kịp thời thông tin, phân tích, cắt nghĩa các sự kiện và vấn đề thời sự nhằm khơi nguồn và định hướng dư luận xã hội, hướng dẫn tư tưởng cho đông đảo công chúng xã hội
Với sức mạnh và tính năng vốn có của mình, truyền thông đại chúng có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc cổ vũ, huy động sức mạnh cộng đồng
Ví dụ vào năm 1999, khi các tỉnh miền Trung nước ta, nhất là các tỉnh Thừa Thiên – Huế bị lũ lụt Trong một chương trình thời sự của Truyền hình VIệt Nam, một phóng sự trực tiếp mieu tả cảnh nhà cửa, phố phường chìm trong biển nước đã gây chấn động mạnh trong nhân dân cả nước Ngay sau đó, truyền hình, báo chí đã thông tin sự kiện cơ quan, cá nhân tình nguyện đóng góp giúp đỡ nhân dân vùng lũ lụt cùng với lời bình luận, kêu gọi và sau đó nhân dân trong nước và kiều bào ở nước ngoài đã tổ chức nhiều chương trình quyên góp ủng hộ đồng bào miền Trung Có thể khẳng định rằng, không một
Trang 5phương tiện nào có đủ sức mạnh huy động và cổ vũ đặc biệt, có khẳng năng thúc đẩy hành động nhanh và mạnh mẽ đến thế
Nhân dân sử dụng truyền thông đại chúng để giám sát sự vận hành của các tiến trình chính trị, kinh tế, xã hội, phát hiện và cảnh báo kịp thời những nguy cơ, những khó khăn phức tạp ảnh hưởng đến sự phát triển chung Sự giám sát của truyền thông đại chúng trước hết nhằm vào các cơ quan, tổ chức quyền lực của bộ máy nhà nước, các cá nhân có trách nhiệm trong bộ máy công quyền, trong hệ thống kinh tế - chính trị Và trong trường hợp này, truyền thông đại chúng, nhất là báo in, phát thanh, truyền hình không chỉ có vai trò như người phản biện đối với việc thực thi công vụ của các cơ quan, cá nhân nắm giữ quyền lực trong xã hội, mà còn có ý nghĩa như là một tòa án công luận, một thứ quyền lực dân chủ của nhân dân: nó vừa phát hiện, răn đe, ngăn chặn những biểu hiện sai trái, không cho chúng tác động tiêu cực vào xã hội, đồng thời nó cũng chỉ ra, biểu dương, động viên những yếu tố tích cực, tạo điều kiện cho những yếu tố tích cực đó mở rộng phạm vi ảnh hưởng lên đời sống xã hội Quản lý xã hội là một công việc vô cùng phức tạp, bởi vì xã hội là một hệ thống hết sức phong phú do những mối quan hệ, những tiến trình đan xen nhau tạo thành Mỗi hệ thống nhở trong xã hội đều có quy luật tồn tại đặc thù, luôn vận động, tác động và chịu sự tác động của nhiều yếu tố khác nhau Vì thế sự quản lý xã hội cũng được thực hiện từ nhiều hướng, bằng nhiều con đường, phương thức khác nhau Truyền thông đại chúng đóng vai trò là một kênh tham gia hoạt động quản lý đó Nó có vai trò như một hệ thống xã hội cung cấp thông tin, dữ liệu cho chủ thể quản lý xã hội; trực tiếp kiểm nghiệm, đánh giá hiệu quả của các chính sách xã hội, trình bày các cơ sở khoa học và thực tiễn để đưa ra các chính sách mới; đưa các chính sách mới đến từng cơ sở; hướng dẫn cách thức, phương pháp tổ chức thực hiện các chính sách đó Do có phạm vi hoạt động rộng lớn và sự nhanh nhạy trong tiếp cận, phản ánh các sự kiện mới nên truyền thông đại chúng cung cấp cho các
cơ quan lãnh đạo nguồn thông tin rất phong phú, khách quan và thời sự về toàn xã hội cũng như về từng lĩnh vực cụ thể
Trang 6Nguồn thông tin của truyền thông đại chúng không những đa diện mà còn bao gồm nhiều cung bậc Nó bao gồm từ những thông tin cụ thể, sinh động nóng hổi mang tính thời sự đến nưhngx thông tin đã được xử lý một phần, được khái quát và đúc kết từ những kinh nghiệm, những biểu hiện khác nhau trong quá trình vận động của các tiến trình xã hội Đó là nguồn thông tin
vô cùng quý báu và cần thiết cho việc hoạch định, điều chỉnh, hoàn thiện các chính sách xã hội, đồng thời là kênh thông tin lý tưởng để tuyên truyền, hướng dẫn, giải thích và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước đến mọi nơi trên mọi miền tổ quốc: không chỉ truyền đạt nhanh nhất các chính sách, chủ trương của các cơ quan lãnh đạo quản lý của Nhà nước đến từng công dân, mà còn có thể thuyết phục, giải thích, chỉ ra cách thức thực hiện một cách sinh động, dễ hiểu hiểu và còn là phương tiện để trao đổi kinh nghiệm, để biểu dương, động viên các sáng kiến, các mô hình tiên tiến, xuất sắc trong thực hiện chính sách xã hội
Tính năng kiểm soát quyền lực nhà nước của truyền thông đại chúng được thể hiện rõ nét khi nó trở thành diễn đàn dân chủ, động viên, tổ chức cho nhân dân tham gia quản lý xã hội, vì xã hội càng hiện đại, đời sống xã hội càng được dân chủ hóa, nhân dân càng có nhiều quyền lực, đặc biệt là quyền lực chính trị; càng có điều kiện để tham gia giải quyết các vấn đề chung của
xã hội Thực tế đã chứng minh, truyền thông đại chúng là phương tiện quan trọng, có sức mạnh đặc biệt to lớn trong việc tổ chức thực hiện mục tiêu dân chủ hóa, tạo ra các điều kiện thuận lợi cho nhân dân thực sự tham gia vào các tiến trình chính trị - xã hội thông qua việc phản ánh trung thực, kịp thời tâm
tư, nguyện vọng, ý chí của nhân dân trước các vấn đề, sự kiện mang tính thời
sự liên quan đến vận mệnh quốc gia, dân tộc Việc phản ánh này được thực hiện bằng hai phương thức là ý kiến trực tiếp của nhân dân trên các phương tiện truyền thông đại chúng và gián tiếp là thông qua sự phản ánh của các kênh truyền thông (phương thức thứ nhất đem lại thông tin cụ thể, sinh động, còn phương thức thứ hai đem lại thông tin toàn diện mang tính khái quát hơn)
cả hai phương thức này đã góp phần quan trọng vào việc hoạch định chính
Trang 7sách phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước ta trong các thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước và trở thành thước đo hiệu quả, chất lượng cho sự đánh giá quá trình phát triển của xã hội Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc
tế
Sự giám kiểm soát quyền lực nhà nước của Truyền thông đại chúng còn được chứng minh thông qua việc đóng nó vai trò là người tổ chức, là phương tiện hiệu quả cho nhân dân trong việc tham gia xây dựng các chính sách, quyết định những phương hướng phát triển quan trọng của quốc gia Nội dung này được thực hiện thường xuyên thông qua việc phản ánh ý kiến, đánh gia của nhân dân về các chính sách mà Đảng, Nhà nước đang thực thi trên các lĩnh vực Mỗi chính sách thích ứng với từng điều kiện lịch sử cụ thể, môi trường cụ thể và trong nhiều trường hợp cũng đã không tránh khỏi những hạn chế, bất hợp lý đối với tình hình cụ thể ở một số địa phương, khu vực Lúc này ý kiến của nhân dân về việc điều kiện thực hiện hay những bất hợp lý khi thực hiện chính sách có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với cơ quan lãnh đạo quản lý và trở thành chỗ dựa thiết thực cho việc điều chỉnh, hoàn thiện để tăng cường tính hợp lý và hiệu quả của việc áp dụng những chủ trương, chính sách mới đó Đối với những chính sách, dự thảo luật mới chuẩn bị ban hành hoặc đang đi vào giai đoạn thử nghiệm, truyền thông đại chúng sẽ trở thành một kênh, một diễn đàn thuận lợi cho nhân dân đóng góp ý kiến, tham gia thảo luận xây dựng trước khi nó được ban hành trong đời sống Đó không chỉ
là biện pháp để hoàn thiện chính sách, pháp luật mới mà còn là một phương thức nâng cao ý thức trách nhiện công dân trong việc tham gia vào quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính trị, góp phần tích cực vào việc phát triển đất nước Việc tích cực tham gia vào quá trình xây dựng và hàon thiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành trong xã hội đã cho thấy truyền thông đại chúng không chỉ góp phần tuyên truyền, động viên và tổ chức quần chúng thực hiện trong thực tế mà còn tham gia trực tiếp vào việc xây dựng mới, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện đường lối, chính sách đó Các dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đảng, sửa đổi hiến
Trang 8pháp, các bộ luật, các chính sách mới ngày nay không chỉ được công bố ở các cuộc họp mà được công bố công khai, rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để lấy ý kiến đóng góp của cán bộ, đảng viên và nhân dân Hàng triệu ý kiến có tính chất xây dựng của nhân dân trên các phương tiện truyền thông đã giúp cho Đảng, nhà nước hoàn thiện đường lối, chính sách phù hợp với yêu cầu và nguyện vọng của nhân dân
Các phương tiện thông tin đại chúng đã sử dụng chính quyền lực chính trị của nhân dân - tiếng nói dân chủ để đề xuất sáng kiến, đưa ra kiến nghị, giải pháp quan trọng cho hoạt động quản lý đạt hiệu quả hơn trên cơ sở phân tích sâu sắc, toàn diện và khoa học những vấn đề nảy sinh trong quá trình vận dụng những quan điểm, chủ chương, chính sách của Đảng, nhà nước vào đời sống xã hội Bên cạnh đó, truyền thông đại chúng còn thể hiện được vai trò của mình trong việc dự báo, dự đoán trước những xu hướng vận động, phát triển của đời sống trong nước và quốc tế để Đảng, nhà nước có thể chủ động, kịp thời đưa ra kế sách ứng phó với những nguy cơ cản bước quá trình phát triển của đất nước
Nhân dân sử dụng chính vũ khí sắc bén nhất của mình là truyền thông đại chúng để phản ánh thái độ, yêu cầu của mình về chất lượng hoạt động của các cơ quan quyền lực, về trách nhiệm thực thi nhiện vụ của cán bộ nhà nước
Sự hoạt động có hiệu quả của các cơ quan quyền lực, sự hoàn thành nhiệm vụ của các cán bộ nhà nước là điều kiện đảm bảo cho sự vận hành tốt của cả xã hội Ý kiến của nhân dân về những hoạt động này vừa thể hiện trách nhiệm công công, trình độ dân chủ hóa đời sống xã hội, vừa có vai trò giám sát, cảnh báo để kịp thời ngăn chặn những hiện tượng tiêu cực nảy sinh trong lĩnh vực này Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã nhiều lần khẳng định truyền thông đại chúng là một kênh thông tin quan trọng để giúp Đảng, Nhà nước, Chính phủ
tổ chức quản lý và điều hành đất nước có hiệu lực, hiệu quả Nhân dân coi truyền thông đại chúng là một phương tiện hữu hiệu để phản ánh tâm tư, nguyện vọng và quyền lợi của mình đến Đảng, nhà nước và chính phủ, là cầu nối tin cậy giữa Đảng và nhân dân, giữa cấp trên và cấp dưới, giữa văn bản
Trang 9chính sách và thực tế cuộc sống Cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực trên các phương tiện truyền thông đại chúng hiện nay là một minh chứng sinh động cho quan điểm này
2.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về vai trò của truyền thông đại chúng trong việc giám sát, quản lý xã hội
Truyền thông đại chúng phản ánh một cách sát thực thái độ của dư luận
xã hội trước những biểu hiện, hành vi tiêu cực đang trở thành nguy cơ đe dọa, gây ảnh hưởng xấu đến công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Nó đặc biệt phù hơp với quan điểm, thái độ của Đảng ta trước vấn đề xã hội nóng hổi
này: “ Cần đưa công khai trên báo, đài hoặc qua các cuộc sinh hoạt của tổ
chức Đảng và đoàn thể quần chúng những vụ cán bộ, đảng viên, kể cả cán
bộ cao cấp mắc sai lầm nghiêm trọng về phẩm chất” Đảng ta đã khẳng
định: kiểm tra, giám sát là chức năng quan trọng trong quá trình quản lý của truyền thông đại chúng, đồng thời Đảng ta cũng khẳng định: các phương tiện truyền thông đại chúng là kênh giám sát cán bộ, đảng viên và tòa xã hội, đây được xem là nhiệm vụ cao cả nhưng rất nặng nề của các phương tiện truyền thông đại chúng Mục đích của nhiệm vụ vụ này là truyền thông đại chúng phải phát hiện và công bố kịp thời việc chỉ đạo và thực hiện các quyết định quản lý Kết quả của quá trình giám sát này là nguồn thông tin quan trọng giúp cho Đảng, nhà nước kịp thời bổ sung, điều chỉnh hoạt động của chính mình và các cơ quan, tổ chức cấp dưới và có tác động tới các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm pháp luật, có khuyết điểm, giúp họ nhận thức được thiếu sót để tự điều chỉnh hoặc trong trường hợp cần thiết sẽ tạo nên áp lực xã hội buộc họ phải sửa chữa
Nói về vai trò của truyền thông đại chúng đối với việc kiểm soát việc
thực hiện quyền lực nhà nước VI Lênin đã từng nhấn mạnh: “ Kể cả chính
phủ cũng phải được dư luận công chúng của nước mình kiểm soát” Đấu
tranh chống các hiện tượng tiêu cực trong đời sống kinh tế - xã hội, trong các
tổ chức Đảng, cơ quan nhà nước và các cấp là nhiệm vụ thường xuyên trong công tác kiểm tra, giám sát của truyền thông đại chúng Trong cuộc đấu tranh
Trang 10này, Đảng ta đã tiến hành một cách cương quyết, có tính nguyên tắc để chống lại những biểu hiện tiêu cực như tham nhũng, lãng phí, lợi dụng chức quyền,
ức hiếp dân chúng để làm lành mạnh xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân vào chế độ, vào sự lãnh đạo của Đảng Trên tinh thần đó, truyền thông đại chúng đã trực tiếp và thường xuyên tham gia vào cuộc đấu tranh này một cách kiên trì, bền bỉ, thể hiện trách nhiệm to lớn của mình trước Đảng và nhân dân Truyền thông đại chúng đã nhiều lần công bố và lên án kịch liệt những vụ việc tiêu cực để dư luận biết, giúp các cơ quan chức năng điều tra, xử lý; giúp các tổ chức và cá nhân tự sửa chữa sai phạm của mình Và thực tế cũng đã chứng minh nhờ có sự tham gia giám sát của truyền thông đại chúng mà nhiều
vụ việc tiêu cực, tham nhũng, phản động có mức độ nguy hiểm đã được đưa
ra ánh sáng, góp phần ngăn chặn những nguy cơ gây nguy hiểm cho Đảng, nhà nước và xã hội Từ quan điểm: “ Báo chí là công cụ tư tưởng sắc bén của Đảng” đến quan điểm “ Báo chí vừa là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức xã hội, là diễn đàn của nhân dân” đã làm thay đổi một bước quan trọng trong tiến trình hoạt động của truyền thông đại chúng
Với những chức năng to lớn nói trên của truyền thông đại chúng, chúng
ta có thể khẳng định rằng truyền thông đại chúng đã và đang giữ vai trò vô cùng to lớn đối với mọi tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của nước ta Xu thế quốc tế hóa mọi lĩnh vực của đời sống xã hội dựa trên nền văn minh tri thức không cho phép chúng ta tách rời khỏi nền văn hóa thông tin đang hình thành và phát triển triển, mà nền văn hóa thông tin đó lại được đem đến bởi các phương tiện truyền thông đại chúng Trong suốt tiến trình xây dựng và phát triển đất nước qua các thời kỳ lịch sử đã qua, Đảng và nhà nước ta đã sử dụng và khai thác triệt để sức mạnh to lớn của truyền thông đại chúng nhằm phục vụ, củng cố và duy trì chế độ xã hội mà Đảng, nhà nước và nhân dân ta
đã dành được Trong nhận thức và trong hành động, Đảng ta vẫn luôn khẳng định truyền thông đại chúng không chỉ là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng – văn hóa, là công cụ tham gia quá trình giám sát, quản lý xã hội; công
cụ giám sát cán bộ, đảng viên, mà còn là công cụ thông tin sắc bén để giáo