Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 82 Chương trình Hóa học 4. Oxit bazơ + Oxit axit Muối ( Thường là oxit của KL kiềm, kiềm thổ) Thí dụ: CaO + CO 2 CaCO 3 Canxi oxit Canxi cacbonat Vôi sống Đá vôi BaO + SO 2 BaSO 3 Bari sunfit K 2 O + SO 3 BaSO 4 Bari sunfat MgO + SO 3 MgSO 4 Magie sunfat Na 2 O + SiO 2 t 0 Na 2 SiO 3 (Cát tan trong natri oxit nóng chảy) 3BaO + P 2 O 5 Ba 3 (PO 4 ) 2 Bari photphat Li 2 O + CO 2 Li 2 CO 3 Liti cacbonat K 2 O + SO 2 K 2 SO 3 Kali sunfit CuO + SO 3 CuSO 4 Đồng (II) sunfat Lưu ý L.1. Thường oxit axit tác dụng được với oxit kim loại kiềm, oxit kim loại kiềm thổ ở nhiệt độ thường, chúng không tác dụng với các oxit kim loại khác hoặc chỉ có thể phản ứng ở nhiệt độ cao. Thí dụ : Al 2 O 3 + CO 2 Fe 2 O 3 + SO 2 FeO + SiO 2 1600 0 C FeSiO 3 Sắt (II) silicat MnO + SiO 2 1600 0 C MnSiO 3 Mangan (II) silicat 3MgO + P 2 O 5 t 0 cao Mg 3 (PO 4 ) 2 Magie photphat (Phosphat magnesium) Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 83 L.2. Sau đây là một số oxit axit và axit tương ứng: CO 2 là oxit axit của axit cacbonic (acid carbonic, H 2 CO 3 ) SO 2 ------------------ axit sunfurơ (acid sulfuro, H 2 SO 3 ) SO 3 ------------------ axit sunfuric (acid sulfuric, H 2 SO 4 ) P 2 O 5 ----------------- axit photphoric (acid phosphoric, H 3 PO 4 ) P 2 O 3 ----------------- axit photphorơ (H 3 PO 3 ) SiO 2 ----------------- axit silicic (H 2 SiO 3 ) N 2 O 5 ---------------- axit nitric (HNO 3 ) N 2 O 3 ---------------- axit nitrơ (HNO 2 ) NO 2 ----------------- axit nitrơ (HNO 2 ) và axit nitric (HNO 3 ) Cl 2 O ……………………… axit hipoclorơ (HClO) Cl 2 O 3 ------------------axit clorơ (HClO 2 ) Cl 2 O 5 ------------------axit cloric (HClO 3 ) Cl 2 O 7 ------------------ axit pecloric (acid percloric, HClO 4 ) Br 2 O ------------------ axit hipobromơ (HBrO) Br 2 O 5 ------------------ axit bromic (HBrO 3 ) I 2 O -------------------- axit hipoiơ (HIO) I 2 O 5 ------------------- axit iic (acid iodic, HIO 3 ) I 2 O 7 ------------------- axit peiic (HIO 4 ) CrO 3 ------------------ axit cromic (H 2 CrO 4 ) Mn 2 O 7 ---------------- axit pemanganic (acid permanganic, HMnO 4 ) Thí dụ : K 2 O + CO 2 K 2 CO 3 Kali cacbonat (Carbonat kalium) K 2 O + SO 2 K 2 SO 3 Kali sunfit K 2 O + SO 3 K 2 SO 4 Kali sunfat K 2 O + SiO 2 K 2 SiO 3 Kali silicat 3K 2 O + P 2 O 5 2K 3 PO 4 Kali photphat (Phosphat kalium) 3K 2 O + P 2 O 3 2K 3 PO 3 Kali photphit (Phosphit kalium) K 2 O + N 2 O 5 2KNO 3 Kali nitrat K 2 O + N 2 O 3 2KNO 2 Kali nitrit K 2 O + 2NO 2 KNO 2 + KNO 3 K 2 O + Cl 2 O 2KClO Kali hipoclorit K 2 O + Cl 2 O 3 2KClO 2 Kali clorit K 2 O + Cl 2 O 5 2KClO 3 Kali clorat K 2 O + Cl 2 O 7 2KClO 4 Kali peclorat K 2 O + Br 2 O 5 2KBrO 3 Kali bromat K 2 O + I 2 O 5 2KIO 3 Kali iat K 2 O + CrO 3 K 2 CrO 4 Kali cromat K 2 O + Mn 2 O 7 2KMnO 4 Kali pemanganat (Thuốc tím) Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 84 5. Oxit bazơ + Axit Muối + Nước Thí dụ : CaO + 2HCl CaCl 2 + H 2 O 3K 2 O + 2H 3 PO 4 2K 3 PO 4 + 3H 2 O Fe 2 O 3 + 3H 2 SO 4 Fe 2 (SO 4 ) 3 + 3H 2 O Al 2 O 3 + 6HNO 3 2Al(NO 3 ) 3 + 3H 2 O Ag 2 O + 2CH 3 COOH 2CH 3 COOAg + H 2 O CuO + 2HBr CuBr 2 + H 2 O Na 2 O + 2HCOOH 2HCOONa + H 2 O MgO + H 2 SO 4 MgSO 4 + H 2 O FeO + 2HCl FeCl 2 + H 2 O HgO + 2HNO 3 Hg(NO 3 ) 2 + H 2 O Lưu ý L.1. Sắt từ oxit (Fe 3 O 4 ) coi như gồm FeO và Fe 2 O 3 nên khi cho sắt từ oxit tác dụng với dung dòch axit thông thường, ta sẽ thu được muối sắt (II), muối sắt (III) và nước. Fe 3 O 4 + 8H + Fe 2+ + 2Fe 3+ + 4H 2 O (FeO.Fe 2 O 3 ) Axit thông thường Muối sắt (II) Muối sắt (III) Nước Thí dụ : Fe 3 O 4 + 8HCl FeCl 2 + 2FeCl 3 + 4H 2 O Fe 3 O 4 + 4H 2 SO 4 (l) FeSO 4 + Fe 2 (SO 4 ) 3 + 4H 2 O Fe 3 O 4 + 8CH 3 COOH Fe(CH 3 COO) 2 + 2Fe(CH 3 COO) 3 + 4H 2 O 3Fe 3 O 4 + 8H 3 PO 4 Fe 3 (PO 4 ) 2 + 6FePO 4 + 12H 2 O Sắt (II) photphat Sắt (III) photphat L.2. HNO 3 (kể cả axit nitric đậm đặc lẫn axit nitric loãng), H 2 SO 4 đậm đặc, nóng là các axit có tính oxi hóa mạnh, nên khi cho các oxit sắt trong đó sắt có số oxi hóa trung gian (FeO, Fe 3 O 4 ) tác dụng với các axit có tính oxi hóa mạnh trên thì sắt (II) oxit, sắt từ oxit bò oxi hóa tạo muối sắt (III), còn các axit có tính Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 85 oxi hóa mạnh bò khử tạo các khí NO 2 , NO, SO 2 , đồng thời có sự tạo nước (H 2 O). Thí dụ : 3FeO + 10HNO 3 (l) 3Fe(NO 3 ) 3 + NO + 5H 2 O FeO + 4HNO 3 (đ) Fe(NO 3 ) 3 + NO 2 + 2H 2 O FeO + H 2 SO 4 (l) FeSO 4 + H 2 O 2FeO + 4H 2 SO 4 (đ, nóng) Fe 2 (SO 4 ) 3 + SO 2 + 4H 2 O 3Fe 3 O 4 + 28HNO 3 (l) 9Fe(NO 3 ) 3 + NO + 14H 2 O Fe 3 O 4 + 10HNO 3 (đ) 3Fe(NO 3 ) 3 + NO 2 + 5H 2 O Fe 3 O 4 + 4H 2 SO 4 (l) FeSO 4 + Fe 2 (SO 4 ) 3 + 4H 2 O 2Fe 3 O 4 + 10H 2 SO 4 (đ, nóng) 3Fe 2 (SO 4 ) 3 + SO 2 + 10H 2 O Fe 2 O 3 + 6HNO 3 (l) 2Fe(NO 3 ) 3 + 3H 2 O Fe 2 O 3 + 6HNO 3 (đ) 2Fe(NO 3 ) 3 + 3H 2 O Fe 2 O 3 + 3H 2 SO 4 (l) Fe 2 (SO 4 ) 3 + 3H 2 O Fe 2 O 3 + 3H 2 SO 4 (đ, nóng) Fe 2 (SO 4 ) 3 + 3H 2 O L.3. Cu 2 O + H 2 SO 4 (l) CuSO 4 + Cu + H 2 O Đồng (I) oxit Axit sunfuric (loãng) Đồng (II) sunfat Đồng Nước Phản ứng trên xảy ra được là do: Tính khử: Cu + > Cu Tính oxi hóa: Cu + > Cu 2+ (E 0 Cu + /Cu = 0,52 V > E 0 Cu 2+ /Cu + = 0,16 V) 6. Bazơ + Oxit axit Muối + Nước (Bazơ tan) Thí dụ : 2NaOH + CO 2 Na 2 CO 3 + H 2 O 2KOH + SO 2 K 2 SO 3 + H 2 O Bari sunfit Nước Ba(OH) 2 + SO 3 BaSO 4 + H 2 O 3Ca(OH) 2 + P 2 O 5 Ca 3 (PO 4 ) 2 + 3H 2 O 2NaOH + SiO 2 Na 2 SiO 3 + H 2 O 2KOH + 2NO 2 KNO 2 + KNO 3 + H 2 O Kali nitrit Kali nitrat 2NH 4 OH + CO 2 (NH 4 ) 2 CO 3 + H 2 O Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 86 2NH 3 + CO 2 + H 2 O (NH 4 ) 2 CO 3 Amoni cacbonat (Carbonat amonium) Lưu ý L.1. Thường chỉ có các bazơ tan (hiđroxit kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ, amoniac) mới tác dụng với oxit axit để tạo muối. Với các bazơ không tan, thường phản ứng này không xảy ra. Thí dụ : 2NaOH + CO 2 Na 2 CO 3 + H 2 O Natri cacbonat, Xôđa (Soda) Al(OH) 3 + CO 2 Fe(OH) 3 + SO 2 2NH 3 + H 2 O + SO 2 (NH 4 ) 2 SO 3 Amoni sunfit L.2. NO 2 là oxit axit của hai axit (HNO 2 và HNO 3 ), nên khi cho NO 2 tác dụng với dung dòch bazơ thì thu được hai muối (nitrit, nitrat) và nước. 2NO 2 + 2OH − NO 2 − + NO 3 − + H 2 O Thí du ï: NO 2 + NaOH NaNO 2 + NaNO 3 4NO 2 + 2Ba(OH) 2 Ba(NO 2 ) 2 + Ba(NO 3 ) 2 + 2H 2 O Nitơ đioxit Bari nitrit Bari nitrat L.3. Hai oxit axit dạng khí thường gặp nhất là CO 2 và SO 2 . Khi sục khí CO 2 (hay SO 2 ) vào một dung dòch bazơ thì có sự tạo muối trung tính CO 3 2- (hay SO 3 2- ) trước . Sau khi tác dụng hết bazơ , mà còn sục tiếp CO 2 (hay SO 2 ) vào thì CO 2 (hay SO 2 ) sẽ tác dụng tiếp với muối trung tính tương ứng (CO 3 2- hay SO 3 2- ) trong nước để tạo muối axit (HCO 3 - hay HSO 3 - ) sau. Hơn nữa, muối axit chỉ hiện diện khi không còn bazơ. Tất cả các muối cacbonat axit cũng như sunfit axit đều hòa tan được trong nước để tạo dung dòch. Khi đun nóng dung dòch cacbonat axit, cũng như sunfit axit, thì có phản ứng ngược lại, nghóa là có sự tạo muối trung tính (cacbonat hay sunfit), oxit axit (CO 2 hay SO 2 ) và nước. Nguyên nhân của tính chất hóa học trên là do chức axit thứ nhất mạnh hơn chức axit thứ nhì nên đẩy được chức thứ nhì ra khỏi muối trung tính và khi đun nóng dung dòch thì hỗ trợ cho sự tạo khí bay ra (CO 2 , SO 2 ) khiến cho cân bằng hóa học dòch chuyển theo chiều tạo chất khí, nhằm chống lại sự giảm nồng độ của chất khí trong dung dòch. H 2 CO 3 H + + HCO 3 − Ka 1 = 4,5.10 −7 Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 87 HCO 3 − H + + CO 3 2 − Ka 2 = 4,7.10 − 11 H 2 SO 3 H + + HSO 3 − Ka 1 = 1,2.10 − 2 HSO 3 − H + + SO 3 2− Ka 2 = 6,6.10 −8 Tính axit: H 2 CO 3 > HCO 3 − H 2 SO 3 > HSO 3 − Thí dụ : Sục từ từ khí cacbonic (CO 2 ) vào một dung dòch nước vôi trong (dd Ca(OH) 2 ): CO 2 + Ca(OH) 2 CaCO 3 + H 2 O Hết Ca(OH) 2 mà còn sục khí CO 2 vào: CO 2 + CaCO 3 + H 2 O Ca(HCO 3 ) 2 (tan) Nếu đun nóng dung dòch Ca(HCO 3 ) 2 : Ca(HCO 3 ) 2 t 0 CaCO 3 + CO 2 + H 2 O Các phản ứng trên giải thích sự tạo thạch nhũ ở các hang động trong tự nhiên. Nước ngầm có hòa tan CO 2 hòa tan đá vơi (CaCO 3 ) tạo Ca(HCO 3 ) 2 tan, khi nước ngầm này đến nơi trống, nhiệt độ cao hơn (như có ánh nắng), nó nhỏ xuống đồng thời có phản ứng ngược lại tạo các thạch nhũ trên, các thạch nhũ dưới (CaCO 3 ) có hình dạng phong phú và rất đẹp. Sục khí sunfurơ (SO 2 ) vào nước barit (dd Ba(OH) 2 ): SO 2 + Ba(OH) 2 BaSO 3 + H 2 O Hết Ba(OH) 2 mà còn sục tiếp khí SO 2 vào: SO 2 + BaSO 3 + H 2 O Ba(HSO 3 ) 2 (tan) Nếu đun nóng dung dòch Ba(HSO 3 ) 2 : Ba(HSO 3 ) 2 t 0 BaSO 3 + SO 2 + H 2 O Sục khí CO 2 vào dung dòch xút (NaOH): CO 2 + 2NaOH Na 2 CO 3 + H 2 O CO 2 (có dư) + Na 2 CO 3 + H 2 O 2NaHCO 3 Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 88 2NaHCO 3 t 0 Na 2 CO 3 + CO 2 + H 2 O Cho từ từ dung dòch NaOH vào một cốc đựng P 2 O 5 : 2NaOH + P 2 O 5 + H 2 O 2NaH 2 PO 4 (Natri đihiđrophotphat) NaOH + NaH 2 PO 4 Na 2 HPO 4 + H 2 O Natri hiđrophotphat NaOH + Na 2 HPO 4 Na 3 PO 4 + H 2 O Natri photphat (Phosphat natrium) Bài tập 31 Sục 336 ml khí CO 2 (đktc) vào 100 ml dung dòch hỗn hợp Ba(OH) 2 0,05M và NaOH 0,1M. Tính khối lượng kết tủa thu được. Dung dịch thu được gồm những chất gì?. Tính khối lượng mỗi chất tan. Các phản ứng xảy ra hoàn toàn. (Ba = 137 ; C = 12 ; O = 16 ; Na = 23 ; H = 1) ĐS: 0,985 gam BaCO 3 ; 0,84g NaHCO 3 Bài tập 31’ Thổi 2,24 lít khí SO 2 (đktc) vào 500 ml dung dòch hỗn hợp Ca(OH) 2 0,06M và KOH 0,12M. Tính khối lượng kết tủa thu được. Tính khối lượng mỗi chất tan trong dung dịch thu được. Các phản ứng xảy ra hoàn toàn. (Ca = 40 ; S = 32 ; O = 16 ; K = 39 ; H = 1) ĐS: 2,4 gam CaSO 3 ; 2,02g Ca(HSO 3 ; 7,2g KHSO 3 Bài tập 32 Sục từ từ x mol CO 2 vào dung dòch chứa y mol NaOH. Viết phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa x, y và số mol các chất thu được theo x, y ứng với từng trường hợp (không kể dung môi H 2 O) Bài tập 32’ Thổi từ từ a mol khí SO 2 vào dung dòch chứa b mol Ba(OH) 2 . Viết các phương trình phản ứng xảy ra ứng với các trường hợp có thể có. Tìm điều kiện liên hệ giữa a, b để có các trường hợp này và số mol mỗi chất thu được theo a, b ứng với từng trường hợp (không tính dung môi nước). 7. Bazơ + Axit Muối + Nước (H + ) Thí dụ : Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 89 NaOH + HCl NaCl + H 2 O Na + + OH − + H + + Cl − Na + + Cl − + H 2 O OH − + H + H 2 O Ca(OH) 2 + 2HNO 3 Ca(NO 3 ) 2 + 2H 2 O 2Al(OH) 3 + 3H 2 SO 4 Al 2 (SO 4 ) 3 + 6H 2 O Mg(OH) 2 + 2CH 3 COOH Mg(CH 3 COO) 2 + 2H 2 O 3KOH + H 3 PO 4 K 3 PO 4 + 3H 2 O Ba(OH) 2 + 2HBr BaBr 2 + 2H 2 O Zn(OH) 2 + 2HCl ZnCl 2 + 2H 2 O Lưu ý L.1. Bản chất của phản ứng trung hòa giữa axit với bazơ trong dung dòch là ion H + của axit kết hợp vừa đủ với ion OH − của bazơ để tạo chất không điện ly H 2 O. H + + OH − H 2 O L.2. HNO 3 cũng như H 2 SO 4 (đặc, nóng) là các axit có tính oxi hóa mạnh nên khi cho các axit này tác dụng với sắt (II) hiđroxit sẽ thu được muối sắt (III), khí NO 2 , NO hoặc SO 2 và nước. Fe(OH) 2 + 4HNO 3 (đ) Fe(NO 3 ) 3 + NO 2 + 3H 2 O 3Fe(OH) 2 + 10HNO 3 (l) 3Fe(NO 3 ) 3 + NO + 8H 2 O Fe(OH) 2 + H 2 SO 4 FeSO 4 + H 2 O 2Fe(OH) 2 + 4H 2 SO 4 (đ, nóng) Fe 2 (SO 4 ) 3 + SO 2 + 6H 2 O Fe(OH) 3 + 3HNO 3 (l) Fe(NO 3 ) 3 + 3H 2 O 2Fe(OH) 3 + 3H 2 SO 4 (đ, nóng) Fe 2 (SO 4 ) 3 + 6H 2 O L.3. Khi gặp bài toán trong đó dung dòch hỗn hợp các axit được trung hòa vừa đủ bởi dung dòch hỗn hợp các bazơ thì ta chỉ cần viết một phương trình phản ứng dạng ion: H + + OH − H 2 O Từ dung dòch hỗn hợp axit ta tính được tổng số mol ion H + , qua phản ứng trung hòa trên ta sẽ biết được tổng số mol ion OH − hoặc ngược lại. Bài tập 33 Tính thể tích dung dòch hỗn hợp NaOH 2M - Ba(OH) 2 1M cần dùng để trung hòa vừa đủ 200 ml dung dòch hỗn hợp HCl 1M - H 2 SO 4 1M. Tính khối lượng kết tủa. Xác định Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 90 nồng độ mol/lít của dung dịch sau phản ứng. Coi thể tích dung dịch khơng thay đổi khi pha trộn. (Ba = 137 ; S = 32 ; O = 16) ĐS: 150 ml; 34,95 g BaSO 4 ; NaCl 4/7M; Na 2 SO 4 1/7M Bài tập 33’ 250 ml dung dòch B gồm ba bazơ: NaOH 1M - KOH 0,5M - Ba(OH) 2 0,5M. 1. Tính thể tích dung dòch A gồm ba axit: HCl 0,5M - HNO 3 2M - H 2 SO 4 1M cần dùng để trung hòa vừa đủ lượng dung dòch B trên. 2. Sau phản ứng trung hòa thu được bao nhiêu gam kết tủa? (Ba = 137 ; S = 32 ; O = 16) ĐS: 138,89 ml ddA; 29,125 gam BaSO 4 Bài tập 33’’ Tính thể tích dung dòch hỗn hợp Ba(OH) 2 0,2M - KOH 0,1M cần để trung hòa vừa đủ 50 ml dung dòch hỗn hợp HCl 0,1M - H 2 SO 4 0,06M. Sau phản ứng trung hòa thu được bao nhiêu gam kết tủa? Tính khối lượng mỗi chất tan trong dung dịch thu được. (Ba = 137 ; S = 32 ; O = 16 ; K = 39 ; Cl = 35,5) ĐS: 22 ml dd hh bazơ; 0,699 gam BaSO 4 L.4. Khi cho dung dòch bazơ (OH − ) tác dụng với dung dòch axit đa chức (như H 2 SO 4 , H 3 PO 4 ) thì tùy theo tương quan giữa lượng axit và lượng bazơ đem dùng mà ta có thể thu được muối trung tính hay muối axit. Để dễ theo dõi, ta có thể cho bazơ trung hòa từng H axit một (tạo muối axit trước), hết H axit của chức thứ nhất, mà còn bazơ dư thì bazơ còn dư sẽ trung hòa H axit thứ nhì (để tạo muối trung tính như đối với axit 2 H axit H 2 SO 4 ). Hoặc chú ý là chức axit thứ nhất mạnh hơn chức axit thứ nhì nên sẽ đẩy được chức thứ nhì ra khỏi muối, nếu ta viết có sự muối trung tính trước. Thí dụ : NaOH + H 2 SO 4 NaHSO 4 + H 2 O Hết H 2 SO 4 mà còn dư NaOH: NaOH + NaHSO 4 Na 2 SO 4 + H 2 O Hoặc : 2NaOH + H 2 SO 4 Na 2 SO 4 + 2H 2 O Hết NaOH mà còn dư H 2 SO 4 : H 2 SO 4 + Na 2 SO 4 2NaHSO 4 Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái 91 Bài tập 34 Trộn 200 ml dung dòch H 2 SO 4 1M với 100 ml dung dòch NaOH 2,5M, thu được dung dòch A. Đem cô cạn dung dòch A, thu được hỗn hợp hai muối khan. Tính khối lượng mỗi muối thu được. (Na = 23 ; S = 32 ; O = 16 ; H = 1) ĐS: 18 gam NaHSO 4 ; 7,1 gam Na 2 SO 4 Bài tập 34’ Trộn 100 ml dung dòch H 3 PO 4 1M với 200 ml dung dòch KOH 0,6M, thu được dung dòch X. Cô cạn dung dòch X, thu được hỗn hợp các muối khan. Xác đònh công thức và khối lượng từng muối thu được. (H = 1 ; P = 31 ; K = 39 ; O = 16) ĐS: 10,88 gam KH 2 PO 4 ; 3,48 gam K 2 HPO 4 8. Bazơ + Muối Bazơ mới + Muối mới (dd) (dd) Điều kiện : Để bazơ tác dụng được với muối nhằm tạo ra bazơ mới, muối mới thì cả bazơ và muối của tác chất phải hòa tan được trong nước tạo dung dòch. Nếu chỉ một trong hai tác chất (bazơ hay muối) không hòa tan được trong nước, tức không tạo được dung dòch, thì phản ứng này không xảy ra. • Bazơ mạnh phản ứng được với muối của bazơ yếu (Bazơ mạnh đẩy được bazơ yếu ra khỏi dung dòch muối) • Bazơ mạnh có thể phản ứng được với muối của bazơ mạnh nếu bên sản phẩm có tạo chất không tan ( ) • Bazơ yếu có thể tác dụng được với muối của bazơ yếu nếu bên sản phẩm có tạo chất không tan ( ) • Bazơ yếu không phản ứng được với muối của bazơ mạnh (Bazơ yếu không đẩy được bazơ mạnh ra khỏi muối) Thí dụ : CaCO 3 + NaOH NH 4 Cl + Al(OH) 3 NaCl + KOH [...]... ĐS: 34,55% Cr2O3; 65,45% Al2O3 L.5 Al(OH)3 không bò hòa tan bởi dung dòch NH3, nhưng Zn(OH)2 bò hòa tan bởi dung dòch NH3 (amoniac) là do có sự tạo phức [Zn(NH3)4]2+ tan (giống như Cu(OH)2, AgOH) Và kim loại nhôm (Al) không bò hòa tan trong dung dòch bazơ yếu amoniac (NH3), nhưng kim loại kẽm (Zn) hòa tan được trong dung © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái Giáo khoa... Tính a và nồng độ % của từng chất tan trong dung dòch X (Zn = 65 ; K = 39 ; O = 16 ; H = 1) ĐS: a (m+ VD - a/11200)gam b a = 896 ml; KOH 2,277%; K2ZnO2 14,232% Bài tập 40 Hòa tan hết 58,4 gam hỗn hợp muối khan AlCl3 và CrCl3 vào nước, thu được một dung dòch Thêm tiếp dung dòch NaOH dư vào dung dòch Sục tiếp khí Cl2 lượng dư vào dung dòch (Cl2 trong dung dòch NaOH oxi hóa hết muối cromit thành muối cromat,... dung dòch bazơ mạnh, tạo muối và khí hiđro (H2) thoát ra Đó là các kim loại: Al, Zn, Be, Sn, Pb Al Nhôm Zn OH− + dd bazơ mạnh ZnO22− dd bazơ mạnh BeO22− Berili Sn + Muối berilat Crom H2 Khí Hiđro + H2 + Muối Stanit; Muối Stanat (II) PbO22− 2OH− Chì Cr 3/2H2 Khí Hiđro SnO22− + 2OH− Pb + Muối zincat Be + 2OH− + Muối aluminat 2OH− + Kẽm Thiếc AlO2− + H2O H2 + H2 Muối Plumbit; Muối Plumbat (II) OH− (dd)... bazơ Al3+ Dạng axit tương đương Muối của dạng axit Axit aluminic Muối Aluminat HAlO2.H2O Muối nhôm Cr 3+ Crom (III) oxit Crom (III) hidroxit Muối Crom (III) Kẽm oxit Kẽm hiđroxit Muối kẽm BeO Be(OH)2 HCrO2.H2O ZnO Zn(OH)2 Berili oxit Berili hiđroxit AlO2− CrO2− Axit Cromơ Muối Cromit Axit zincic Zn2+ Muối Zincat H2ZnO2 Be2+ H2ZnO2 Muối Berili Axit Berilic ZnO22− BeO22− Muối Berilat Chú ý: Còn một số... (Ag+), muối đồng (II) (Cu2+), muối kẽm (Zn2+), thì mới đầu có tạo kết tủa hiđroxit kim loại, nhưng nếu nhỏ tiếp dung dòch NH3 lượng dư vào thì các kết tủa này bò hòa tan, nguyên nhân là có sự tạo các hợp chất phức tương ứng tan Ag+ + NH3(không dư) AgOH + Ag+ + + AgOH [Ag(NH3)2]+ phức tan 2NH3(dư) + 2H2O Cu(OH)2 + 4NH3(có dư) Cu(OH)2 + 2NH3(không dư) Zn(OH)2 [Cu(NH3)4]2+ phức tan (có màu xanh biếc) + 2H2O... NaOH để tạo muối clorua và muối hipoclorit) Cuối cùng cho lượng dư dung dòch BaCl2 vào dung dòch, thu được 50,6 gam kết tủa màu vàng là một muối cromat Viết các phương trình phản ứng xảy ra Xác đònh phần trăm khối lượng mỗi muối trong hỗn hợp đầu Các phản ứng xảy ra hoàn toàn (Al = 27 ; Cr = 52 ; Cl = 35,5 ; Ba = 137 ; O =16) ĐS: 54,28% CrCl3; 45,72% AlCl3 Bài tập 40’ Hỗn hợp A gồm Al2O3 và Cr2O3 Lấy... Lấy 33 gam hỗn hợp A đem hòa tan hết trong dung dòch KOH dư, thu được dung dòch B Cho nước brom dư vào dung dòch B, thu được dung dòch C Cho tiếp dung dòch Ba(NO3)2 dư vào dung dòch C thì thu được 37,95 gam kết tủa màu vàng thuộc muối cromat Viết các phản ứng xảy ra.Tính % khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp A Biết rằng muối cromit bò halogen, trong môi trường kiềm, oxi hóa tạo muối cromat Các phản ứng... http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org Võ Hồng Thái Giáo khoa Hóa vô cơ Biên soạn: Võ Hồng Thái 99 Để hai muối tác dụng được với nhau, nhằm tạo hai muối mới, thì hai muối của tác chất phải hòa tan được trong nước tạo dung dòch và bên sản phẩm phải có tạo chất không tan ( ) Nếu một trong hai tác chất không tan được trong nước, tức không tạo được dung dòch, thì phản ứng này không xảy ra Thí dụ: + K2SO4 BaCO3... yếu ra khỏi muối, vừa oxi hóa được kim loại có số oxi hóa trung gian tạo thành muối của kim loại đó có số oxi hóa cao hơn, còn các axit có tính oxi hóa mạnh trên bò khử tạo thành các khí NO2, NO, SO2, đồng thời có sự tạo nước (H2O) Thường gặp nhất là các muối sắt (II) của axit yếu, như FeCO3, Fe(CH3COO)2, FeS, FeS2, FeSO3, Các muối sắt (II) bò oxi hóa tạo muối © http://vietsciences.free.fr và http://vietsciences.org... 24% (có tỉ khối d = 0,91) vào 150 ml dung dòch Zn(NO3)2 1M Tính khối lượng kết tủa thu được (N = 14 ; H = 1 ; Zn = 65 ; O = 16) ĐS: 9,9 gam Zn(OH)2 9 Muối + Axit Muối mới + Axit mới Điều kiện: • Axit mạnh phản ứng được với muối của axit yếu (Axit mạnh đẩy được axit yếu ra khỏi muối) • Axit mạnh có thể phản ứng được với muối của axit mạnh nếu bên sản phẩm có tạo chất không tan ( ) hay chất khí thoát . + Muối Bazơ mới + Muối mới (dd) (dd) Điều kiện : Để bazơ tác dụng được với muối nhằm tạo ra bazơ mới, muối mới thì cả bazơ và muối của tác chất phải hòa. các ion phức này hòa tan trong nước. Do đó khi nhỏ từ từ dung dòch amoniac vào dung dòch chứa muối bạc (Ag + ), muối đồng (II) (Cu 2+ ), muối kẽm (Zn 2+