Giáo án Ngữ văn 8 học kì 1 phương pháp mới 5 hoạt động 2020 2021

Giáo án Ngữ văn 8 học kì 1 phương pháp mới 5 hoạt động 2020 2021 Giáo án Ngữ văn 8 học kì 1 phương pháp mới 5 hoạt động 2020 2021 Hoạt động 1: Khởi động: Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng cho HS chú ý Phương pháp: Vấn đáp Thời gian: 2 phút GV : Cho HS quan sát ảnh : Cảnh ngày khai trường (?) Em có cảm nhận gì về quang cảnh, không khí ngày khai trường qua bức ảnh? HS : Trả lời ...... (?) Cho biết tâm trạng của em trong ngày khai trường đầu tiên của mình? HS : Trả lời ... GV: chốt dẫn vào bài : Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trớ nhớ. Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tiếp nhận văn bản Mục tiêu: HS nắm được tác gỉa, tác phẩm, cảm nhận được tâm trạng bỡ ngỡ, những cảm giác mới lạ của nhân vật tôi ở lần tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yêu tố miêu tả và biểu cảm. Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, nêu vấn đề, thảo luận, giảng bình, thuyết trình Kỹ thuật: Động não, viết sáng tạo. Thời gian: 35’

Ngày soạn:

Ngày dạy: Văn bản

Tiết 1 TÔI ĐI HỌC

- GV: Lập kế hoạch dạy học, sgk, sgv, tranh ảnh

- HS: Vở, bài soạn theo hướng dẫn của giáo viên

III Tiến trình lên lớp:

GV : Cho HS quan sát ảnh : Cảnh ngày khai trường

(?) Em có cảm nhận gì về quang cảnh, không khí ngày khai trường qua bức ảnh?

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: HS nắm được tác gỉa, tác phẩm, cảm nhận được tâm trạng bỡ ngỡ,

những cảm giác mới lạ của nhân vật tôi ở lần tựu trường đầu tiên trong một đoạntrích truyện có sử dụng kết hợp các yêu tố miêu tả và biểu cảm.

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, nêu vấn đề, thảo luận, giảng bình, thuyết trình

- Kỹ thuật: Động não, viết sáng tạo

- Thời gian: 35’

Giáo viên gọi HS đọc chú thích và sơ lược về tác

giả

?Nêu vài nét cơ bản về tác giả?

(?Ngày tháng năm sinh, mất quê, cuộc đời, sự

nghiệp)

-> Thanh Tịnh (1911- 1988) Tên khai sinh là Trần

Văn Ninh quê ở xóm Gia Lạc, ven sông Hương,

ngoại ô Tp Huế Năm lên 6 tuổi được đổi tên là

Trần Thanh Tịnh, học tiểu học và trung học tại

Huế Từ năm 1933, bắt đầu đi làm và vào nghề

dạy học Đây cũng là thời gian ông bắt đầu sáng

tác văn chương

?Nét nổi bật trong phong cách của nhà văn

Thanh Tịnh là gì?

Trong sự nghiệp sáng tác của mình,Thanh Tịnh đó

có mặt trong khỏ nhiều lĩnh vực: truyện ngắn,

truyện dài, thơ, bút kí văn học song có lẽ ông

thành công hơn cả ở thể loại truyện ngắn và thơ

Những truyện ngắn hay nhất của Thanh Tịnh nhìn

chung đều toát lên một tình cảm êm dịu, trong

trẻo Văn ông nhẹ nhàng mà thấm sâu, mang dư vị

vừa man mác buồn thương, vừa ngọt ngào quyến

luyến “Tôi đi học” là một trường hợp tiêu biểu

như vậy

GV khắc sâu: Mảnh đất quê hương với thiên

nhiên thơ mộng buồn lặng, với những điệu Nam

ai, Nam bình, mái nhì, mái đẩy trên sông nước đã

ảnh hưởng sâu sắc đến hồn thơ của Thanh Tịnh

Sáng tác của ông từ thơ đến truyện đều đậm chất

trữ tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm và trong sáng

- Ông đã có mặt trên khá nhiều lĩnh vực: Truyện

ngắn, thơ, ca dao, bút kí, văn học, song có lẽ

thành công hơn cả là truyện và thơ

GV: Mặc dù viết nhiều thể loại khác nhau nhưng

Thanh Tịnh thành công hơn cả ở lĩnh vực thơ và

truyện ngắn Truyện ngắn của ông đằm thắm,

trong trẻo, dịu êm, thể hiện một tâm hồn nhạy

cảm trước vẻ đẹp của con người và quê hương

?Nêu xuất xứ của VB?

Hướng dẫn học sinh đọc bài và chú thích từ khó

Đọc văn bản.

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả:

- Thanh Tịnh (1911-1988) Tên thật: Trần Văn Ninh quê

ở Huế

- Sáng tác thơ, truyện ngắnvới tình cảm trong sáng, êmđềm

2 Văn bản:

- In trong tập Quê mẹ xuất

bản 1941

GV đọc mẫu từ đầu -> “Tôi đi học”

Gọi hs đọc tiếp -> “Trước lớp ba”

Gọi hs đọc tiếp -> “Chút nào hết”

Gọi hs đọc tiếp -> đến hết

GV nhật xét HS đọc

Gọi HS đọc chú thích trong SGK/8

GV đọc mẫu từ đầu -> như là 1 làn mây bước

ngang trên ngọn núi

?Em cho biết thể loại của VB và phương thức

biểu đạt nào?

?Có những nhân vật nào được kể trong truyện

ngắn:" tôi đi học" Nhân vật chính là ai?

?Những kỉ niệm này được nhà văn diễn tả theo

trình tự như thế nào?

- kể theo dòng hồi tưởng từ hiện tại nhớ về quá

khứ với trình tự thời gian

GV: Cách xây dựng bố cục như trên phù hợp với

bạn đọc nhỏ tuổi Vậy mà sức sống của ta

tưởng như vừa mới xảy ra

?Có những nhân vật nào được kể lại trong

truyện?

? Nhân vật chính là ai? Vì sao em biết?

-> Tôi, mẹ, ông đốc, những cậu học trò

Tôi là nhân vật chính Vỡ nhân vật này được

kể nhiều nhất, mọi sự việc trong truyện đều thông

qua sự cảm nhận của nhân vật này

? Qua mạch kể của nhân vật “Tôi”, em hãy cho

biết bố cục của văn bản gồm mấy phần? Nội

dung từng phần là gì?

-> 5 phần

+ P1: Từ đầu-> Tưng bừng rộn rã (Khơi nguồn

kỉ niệm)

+ P2: Buổi mai-> Ngang trên ngọn núi (Tâm

trạng và cảm giác của nhân vật “tôi”trên đường

cùng mẹ đến trường)

+ P3:Trước sân trường-> Trong các lớp (Tâm

trạng và cảm giác của nhân vật “tôi” khi ở giữa

sân trường, quan sát mọi người và các bạn)

+ P4: Ông đốc-> Chút nào hết (Tâm trạng và

ảm giác của nhân vật “tôi” khi nghe gọi tên và rời

mẹ vào lớp)

+ P5: Còn lại (Tâm trạng và cảm giác của nhân

vật “tôi” khi vào lớp, đón nhận tiết học đầu tiên)

GV: Truyện ngắn đậm chất trữ tình “Tôi đi học”

của nhà văn Thanh Tịnh đó giúp chúng ta sống lại

những kỉ niệm tuổi thơ mơn man, trong sỏng ở

- Thể loại: Truyện ngắn

- Phương thức biểu đạt: tựsự

- Nhân vật: Tôi - ngôi kể thứnhất

- Bố cục : 5 phần

buổi tựu trường đầu tiên Những kỉ niệm ấy được

khơi nguồn từ thời điểm nào ? Chúng ta sẽ cùng

tìm hiểu

Cho HS đọc thầm lại đoạn văn “từ đầu -> tôi đi

học”

? Nỗi nhớ buổi tựu trường đầu tiên của tác giả

được khơi nguồn từ thời điểm nào?

? Vì sao cứ đến thời điểm này, những kỉ niệm

của tỏc giả lại ùa về ?

-> Do có sự liên tưởng tương đồng, tự nhiên giữa

hiện tại và quỏ khứ

GV: Cứ vào thời điểm ấy, cảnh vật ấy, không gian

ấy làm cho nhân vật nghĩ ngay về ngày xưa theo

1 quy luật tự nhiên cứ lặp đi lặp lại Vì vậy tỏc giả

đó viết “ Hằng năm, cứ vào cuối thu ”

? Khi nhớ lại những kỉ niệm cũ, nhân vật “tôi”

có tâm trạng như thế nào?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật và cách sử

dụng từ ngữ của tác giả khi nhớ lại buổi tựu

trường đầu tiên?

GV: Tác giả đó sử dụng nghệ thuật so sánh và từ

láy để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật

“tôi” khi nhớ lại những kỉ niệm của buổi tựu

trường đầu tiên Những tình cảm trong sáng ấy

nảy nở trong lòng “tôi” như những cành hoa tươi

mỉm cười giữa bầu trời quang đãng, mà “tôi”

không thể nào quên Câu văn như cánh cửa dịu

dàng mở ra, dẫn người đọc vào một thế giới đầy

ắp những sự việc, những con người, những cung

bậc tâm tư tình cảm đẹp đẽ, trong sáng, rất đáng

nhớ,đáng chia sẻ và trân trọng

? Những cảm xúc khi thì nao nức, mơn man

(nhẹ nhàng), lúc lại tưng bừng, rộn rã (mạnh

mẽ) có mâu thuẫn với nhau không? Vì sao?

-> Không mâu thuẫn Ngược lại chúng còn gần

gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả một cách cụ

thể tâm trạng thực của nhân vật “tôi” khi ấy

Các từ láy đó góp phần rút ngắn khoảng cách

thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đó xảy

ra từ bao năm qua mà cứ như vừa mới xảy ra hôm

qua, hôm kia

GV chuyển: Vậy tâm trạng của “tôi” trong buổi

tựu trường đầu tiên diễn ra như thế nào? Chúng ta

sẽ tiếp tục tìm hiểu

?Tâm trạng của “Tôi” trong buổi tựu trường

II Đọc - hiểu văn bản

1 Khơi nguồn kỉ niệm.

- Thời gian: Cuối thu + Lá rụng nhiều + Mây bàng bạc + Mấy em nhỏ rụt rè tớitrường

đầu tiên được thể hiện qua những thời điểm

nào?

- Khi trên đường tới trường:

- Khi tới trường

- Khi nghe gọi tên vào lớp

- Khi ngồi trong lớp học

* HS đọc thầm: Buổi mai -> Trên ngọn núi.

? Kỉ niệm ngày đầu tiên đến trường của nhân

vật “tôi” gắn với thời gian, không gian cụ thể

nào?

? Vì sao không gian và thời gian ấy trở thành kỉ

niệm trong tâm trí “tôi”?

-> Vì đó là thời điểm, là nơi chốn quen thuộc, gần

gũi, gắn liền với tuổi thơ tác giả.Và đó cũng là lần

đầu tiên được cắp sách đến trường

? Trên con đường cùng mẹ tới trường, “tôi” đó

quan sát cảnh vật xung quanh và cảm thấy như

thế nào?

? Tại sao vẫn con đường quen thuộc trước đây

mà hôm nay “tôi” lại cảm thấy lạ?

-> Vì chính lòng “tôi” đang có sự thay đổi lớn:

“Hôm nay tôi đi học”

? Ý nghĩa của lời giải thích trên?

HS: thảo luận nhóm

- Hình thức: cặp đôi.

- Nội dung: Cho biết ý nghĩa lời giải thích: Vì

chính lòng “tôi” đang có sự thay đổi lớn: “Hôm

nay tôi đi học”?

- Thời gian: 2 phút

HS thảo luận và ghi kết qủa vào phiếu học tập; đại

diện một số bàn báo cáo (có nhận xét)

GV: chốt ý

-> Dấu hiệu đổi khỏc trong tình cảm và nhận thức

của 1 cậu bé trong ngày đầu tiên đến trường: Tự

thấy mình như đã lớn lên, con đường hằng ngày đi

lại đó bao nhiều lần hôm nay bỗng trở nên là lạ,

mọi vật đều như thay đổi Đối với 1 em bé mới

chỉ biết chơi đùa, qua sông thả diều, ra đồng chạy

nhảy với bạn thì đi học quả là 1 sự kiện lớn - 1

thay đổi quan trọng đánh dấu 1 bước ngoặt tuổi

thơ

? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào

khi miêu tả ý nghĩ, hành động của chú bé? Tác

dụng của những biện pháp nghệ thuật ấy?

? Em hiểu gì về nhân vật “tôi” qua chi tết: “ghì

=> Sự thay đổi trong nhậnthức bản thân

bút tước”?

-> Có ý thức tự lập, muốn đc chững chạc như bạn

không thua kém

? Tất cả những cử chỉ ngộ nghĩnh, ngây thơ,

đỏng yêu ấy bắt nguồn từ đâu?

GV: Lần đầu tiên đến trường học, đưîc bưíc vµo

mét thế giới mới lạ, được tập làm người lớn chứ

không chỉ nô đùa, rong chơi, thả diều nữa Chính

ý nghĩ ấy làm cho nhân vật cảm thấy mình “người

lớn” hơn Nhưng đây là lần đầu tiên chưa quen, và

thật ra, “tôi” vẫn còn nhỏ lắm, cho nên “tôi” vẫn

thèm được tự nhiên, nhí nhảnh như các học trò đi

trước Đó là tâm trạng, là cảm giác được diễn tả

một cách rất tự nhiên

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

? Câu văn nào miêu tả những cậu h/sinh lần đầu tới trường?

“Họ như con chim non ”

5 Hướng dẫn học sinh học bài.

- Đọc kỹ đoạn văn

*****************************************************

Ngày soạn:

Ngày dạy: Văn bản

Tiết 2 TÔI ĐI HỌC (Tiếp)

(Thanh Tịnh)

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự

qua ngòi bút Thanh Tịnh

?Truyện gồm có những nhân vật nào? nhân vật chính là ai?

? Truyện được xây dựng như thế nào?

GV dẫn vào bài mới: Văn bản “Tôi đi học” cho ta biết tâm trạng của nhân vật

“Tôi” ở những thời điểm nào ?

HS: Trả lời…

GV: Chốt dẫn vào bài (ở giờ trước chúng ta đã được biết tam trạng của “Tôi” khitrên đường tới trường, giờ này ta tiếp tục tìm hiểu vb để hiểu rõ hơn về nv “Tôi” vàcác nv khác trong vb)

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: HS nắm được t/g, t/p, cảm nhận được tâm trạng bỡ ngỡ, những cảm

giác mới lạ của nhân vật tôi ở lần tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện

có sử dụng kết hợp các yêu tố miêu tả và biểu cảm

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, nêu vấn đề, thảo luận, giảng bình, thuyết trình

- Kỹ thuật: Động não, viết sáng tạo.

- Thời gian: 40’

* Gọi h/s đọc: “Trước sân trường-> các lớp”

?Cảnh sân trường Mĩ Lí được nhân vật tôi miêu

? Cảnh tượng ấy có ý nghĩa gì?

- P/a không khí đặc biệt của ngày hội khai trường

- Thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân ta và

tình cảm sâu nặng của tác gỉa

?Đứng giữa sân trường tác giả giới thiệu ngôi

trường Mĩ Lý của mình như thế nào?

- Trong thế đối lập, giữa hôm qua >< hôm nay,

không gian và con người

? Khi chưa đi học cảm của “tôi” về ngôi trường

so với khi đi học có gì khác nhau?

+ Trước: trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà

trong làng

+ Hôm nay: trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm

như cái đình làng; sân cao, mình rộng

? T/g đã sử dụng nt gì để diễn tả sự khác biệt ấy?

-> NT: So sánh

+ trường: đình làng

+ họ: những chú chim non

?Vì sao tác giả lại so sánh ngôi trường oai

nghiêm như cái đình làng? Tác dụng?

- Đình làng là nơi thờ cúng, tế lễ, nơi thiêng liêng

cất giấu những điều bí ẩn

Phép so sánh đã diễn tả cảm xúc trang nghiêm,

đề cao trí thức của con người

? Lúc đó nhân vật tôi có tâm trạng ntn?

- Lo sợ vẩn vơ

GV: đang từ tâm trạng háo hức chuyển sang tâm

trạng lo sợ vẩn vơ

?Em có nhận xét gì về sự chuyển biến tâm trạng

của nhân vật tôi?

- Rất hợp với tâm lí của trẻ em (cả thèm chóng

chán)

GV: Tác giả so sánh lớp học với đình làng- nơi thờ

cúng, tế lễ, nơi thiêng liêng cất giữ những điều bí

ẩn -> Phép so sánh này diễn tả xúc cảm trang

I-Tìm hiểu chung

1 Tác giả:

2 Văn bản:

II Tìm hiểu văn bản

1 Khơi nguồn kỉ niệm.

2 Tâm trạng của “Tôi” trong buổi tựu trường

a Trên đường tới trường

b Khi tới trường

- Ngôi trường trang nghiêm

nghiêm của tác giả về mỏi trường, đề cao tri thức

con người trong trường học Ngoài ra, tác giả còn

so sánh các em học sinh mới như những con chim

non đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn

bay nhưng còn ngập ngừng, e sợ -> phép so sánh

này làm hình ảnh & tâm trạng các em thêm sinh

động, nó đề cao sức hấp dẫn của nhà trường & thể

hiện khát vọng bay bổng

?Em hãy tìm câu văn hay nhất mà tác giả sử

dụng để bộc lộ tâm trạng lo sợ của n/v trong

buổi đầu đến trường?

- “Như con chim non trên bờ tổ ngập ngừng e

sợ”

?Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật nào

trong câu văn này?

- So sánh: những chú bé với con chim non

?Em hãy PT cái hay trong hình ảnh so sánh

những chú bé h/s với chú chim non (tác dụng

của biện pháp nghệ thuật).

- cùng non nớt, thơ ngây trước những mới lạ của

cuộc sống

* Liên hệ: Khi đọc đoạn văn này, em có gặp lại

được h/ảnh nào của chính mình trong ngày đầu

tiên tới trường?

?Em thấy mình giống nhân vật tôi ở chỗ nào?

?Về trường lớp trong cảm nhận của tôi có gì

thay đổi?

- vừa xinh xắn dình làng Hoà Ấp

?Những bạn học trong hồi tưởng của t/g được

miêu tả qua những chi tiết nào?

- Cũng như tôi, mấy cậu bỡ ngỡ, họ như con

chim con vụng về lúng túng run run khóc

?Theo em chi tiết miêu tả nào hay nhất?Phân

tích rõ cái hay của chi tiết đó?

- SS: Họ như con chim

? Trên đựờng tơi trường, “tôi” rất háo hức, hăm

hở Nhưng khi tới trường, nghe trống thúc thì

tâm trạng của “tôi” lại thay đổi như thế nào?

GV: Cảnh sân trường thì vẫn thế, song có lẽ ngôi

trường đó khác đi trong sự nhìn nhận của “tôi’ lúc

này Nhà văn đó dùng những hình ảnh, những chi

tiết cụ thể để biểu hiện những cung bậc tâm trạng

cậu bé: đầu tiên là thấy mình nhỏ bé làm sao ->

- Cảm giác lo sợ, bỡ ngỡ hòalẫn sự phấn khởi, trangnghiêm trong ngày hội khaitrường đầu tiên

đâm ra lo sợ vẩn vơ -> hoà với tiếng trống trường

còn có cả nhịp tim của các cậu cũng vang vang

?Trong ngày đầu tiên đến trường tôi còn lưu giữ

kỷ niệm về ai?

- Thầy giáo: ông đốc, thầy giáo trẻ

* HS quan sát: “Ông đốc -> Chút nào hết”

? Hình ảnh ông đốc được tác giả nhớ lại qua

những chi tiết nào?

+ Nói: các em phải gắng học

+ Nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ, c động

+ Tươi cười nhẫn nại chờ

? Tâm trạng của “tôi” khi nghe ông đốc đọc

danh sách học sinh mới?

? Em có nhận xét gì về tâm trạng của “tôi” lúc

này?

GV: Khi nghe ông đốc đọc danh sách học sinh

mới, “tôi” càng lúng túng hơn Nghe gọi đến tên

thì giật mình và cảm thấy sợ khi phải xa bàn tay

dịu dàng của mẹ Những tiếng khóc nức nở như

phản ứng dây chuyền -> Chú bé cảm thấy mình

như bước vào một thế giới khác và cách xa mẹ

hơn bao giờ hết Vừa ngỡ ngàng mà vừa tự tin,

“tôi” bước vào lớp Và có lẽ “tôi” cũng rất sung

sướng vì mình bắt đầu trưởng thành, bắt đầu hoà

- Nội dung: Hãy lí giải những cảm giác đến với

“tôi” khi bước vào lớp?

- Thời gian: 2p

HS thảo luận và ghi kq vào phiếu học tập; đại diện

một số bàn báo cáo (có nx)

GV: chốt ý

? Cảm nhận của “tôi” khi ngồi trong lớp và dón

nhận giờ học đầu tiên?

? Do đâu “tôi” có sự chuyển đổi tâm trạng như

vậy?

c.Trong lớp học

- Không thấy xa lạ mà gần gũi, thân quen với mọi vật vàvới bạn bè

-> Tác động của thầy của cha mẹ và ý thức được

những thứ đó sẽ gắn bó với mình

* Liên hệ bản thân

? Trước những cảm giác mới đó, “tôi” đã quan

sát và suy nghĩ như thế nào khi nhìn ra ngoài

->Hồn nhiên, yêu thiên nhiên, yêu cả sự học hành

GV: Câu chuyện kết thúc một cách rất tự nhiên,

bất ngờ Dòng chữ “Tôi đi học”- tên của bài học

đầu tiên cũng chính là nhan đề của tác phẩm

? Theo em tác giả đặt tên tác phẩm trùng với tên

của bài học đầu tiên có ý nghĩa gì?

- Mẹ tôi ( Et.mônđơ), Cổng trường mở ra (Lí Lan)

? Ngày khai giảng là ngày quan trọng trong cđ

của trẻ em chính vì thế các bậc PH cũng có mặt

trong những ngày này?

? Trước tt của bọn trẻ thì người lớn có những cử

chỉ và h/đ gì?

? “Ông đốc” là chỉ ai?

H/a ngôi trg gắn liền với ông đốc Ông đốc đc nhớ

lại qua những chi tiết nào ?

? Ông đốc và thầy giáo trẻ có thái độ và cử chỉ ra

nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà trường đối với

thế hệ tương lai Đó là một môi trường giáo dục

- Tự tin, nghiêm trang đón nhận giờ học đầu tiên

- Ông Đốc: Thầy hiệu trưởng

từ tốn, ân cần, giàu lòng yêuthương học sinh

- Thầy giáo trẻ: Vui mừng, đón các em h/sinh

=> Mọi người đều quan tâm nuôi dạy các em trưởng thành

ấm áp, là một nguồn nuôi dưỡng các em trưởng

thành.)

? Qua phần trích em học tập đc gì từ cách kể

chuyện của nhà văn Thanh Tịnh?

? Nêu tác dụng của việc kết hợp 3 phương thức

1 Nội dung: Những t/c trong

sáng đẹp đẽ trong ngày đầu đihọc của tác giả

2 Nghệ thuật: Tự sự, miêu

tả, biểu cảm, so sánh, đối lập,biểu cảm là chủ đạo

*Ghi nhớ: (Sgk/tr9)

Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: HS nắm được nd, nt của truyện

- Phương pháp: Khái quát hóa

- Thời gian: 5p

GV chuyển: dẫn văn bản kể theo dòng hồi tưởng

của nhân vật “tôi”, theo trình tự thời gian và

không gian của buổi tựu trường đầu tiên

- thảo luận nhóm

- Hình thức: cặp đôi

- Nội dung: Khái quát lại dòng cảm xúc và tâm

trạng của nv “tôi” thành các bước theo trình tự

thời gian?

- Thời gian: 4 p

HS thảo luận và ghi kq vào phiếu học tập; đại

diện một số bàn báo cáo (có nx)

GV: chốt

*Điều chỉnh, bổ sung:

IV Luyện tập

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

- Thời gian: 5 phút

H: Viết đoạn văn khoảng 5-7 câu trình bày ấn

tượng của em về ngày tựu trường em nhớ nhất?

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Giúp HS có sự tìm tòi sáng tạo trong bài học

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

*Điều chỉnh, bổ sung:

4 Củng cố:

?Trong những kỷ niệm của cậu bé lần đầu tới trường, em thích nhất h/ảnh cậu

bé trong đoạn truyện nào? Vì sao?

5 Hướng dẫn học sinh học bài.

- Đọc - hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ VB.

- Trình bày một văn bản (nói, viết) thống nhất về chủ đề

3 Thái độ: Có thái độ xác định chủ đề, đối tượng, vấn đề định viết trong VB.

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức cho HS

- Mục tiêu: Chủ đề của văn bản Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, quy nạp nêu vấn đề, thảo luận

- Kỹ thuật : Động não

- Thời gian: 30’

?Em hãy nhắc lại những nét chính trong VB

“Tôi đi học” (em tóm tắt ngắn gọn 5->7 câu)

- Nêu tâm trạng của n/v tôi khi nhớ về kỷ niệm

buổi đầu đến trường, lúc trên đường đến trường,

khi tới trường và buổi học đầu tiên)

?Đối tượng chính được nhắc đến trong văn bản

là ai?

GV ghi bảng phụ:

- Đối tượng: nhân vật “Tôi”

? nhân vật tôi nhớ lại những kỉ niệm gì của

mình?

- ND: + Ngày đầu tiên đi học

+ ấn tượng trong sáng, đẹp đẽ, sâu sắc

=> Văn bản có nhan đề: “Tôi đi học”-> Đây cũng

chính là chủ đề của văn bản mà chúng ta mới học

trong tiết 1, 2

?Vậy em hiểu ntn là chủ đề của VB?

GV: Dựa vào đối tượng và ND của văn bản để xác

- Đề tài: Tài liệu cung cấp cho tác giả

- Chủ đề: Vấn đề nhà văn thể hiện qua đề tài

?Dựa vào những phương diện nào của VB “Tôi

đi học” mà ta có thể cho rằng văn bản này kể lại

những kỉ niệm sâu sắc của nhân vật “Tôi”?

Dựa vào: + Nhan đề

+ Từ ngữ

+ Câu văn

?Có những từ ngữ nào được nhắc lại nhiều lần

trong văn bản để thể hiện nhan đề của VB “Tôi

+ Trên đường đi học:

- Cảm nhận về con đường quen đi lại -> thấy lạ

-> Chủ đề của “Tôi đi học”:cảm xúc của “tụi” về một kỉniệm sâu sắc Đó là lần đếntrường đầu tiên

2 Ghi nhớ 1: SGK

cảnh vật xung quanh đều thay đổi.

- Thay đổi về hành vi: lội qua sông thả diều

-> Đi học, làm như 1 học trò thực sự

+ Trên sân trường:

- Cảm nhận về ngôi trường: Cao ráo, sạch sẽ hơn

-> Xinh xắn, oai nghiêm như đình làng, sân rộng

và cao hơn “lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ”

- Cảm giác bỡ ngỡ, lúng túng khi xếp hàng vào

lớp: Đứng nép chỉ dám nhìn chỉ đi từng bước

+ Trong lớp học: Cảm thấy xa mẹ, điều mà trước

đó chưa từng có

?Từ những chi tiết vừa phân tích , em cảm nhận

được t/c gì của nhân vật “Tôi” qua văn bản này?

- Đó là những cảm giác, tình cảm trong sáng, dần

nảy nở trong lòng nhân vật “Tôi” ở buổi tựu

trường đầu tiên

?Đó là cách biểu lộ tình cảm trực tiếp hay gián

tiếp?

- Có đoạn là trực tiếp, có đoạn là gián tiếp trực tiếp

?Vì sao em nhận ra sự thay đổi ấy?

- Nhận ra được là nhờ các chi tiết, các phương tiện

ngôn từ được sử dụng trong văn bản

*GV tích hợp: Trong văn biểu cảm có 2 cách biểu

lộ cảm xúc là trực tiếp và gián tiếp, những câu văn

miêu tả cảnh là bộc lộ tâm trạng của n/v một cách

gián tiếp

?Từ những phân tích trên, em hãy cho biết thế

nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

- Sự liên kết chặt chẽ, sự hoà hợp gắn bó của các

?Khi viết 1 VB phải chú ý đến vấn đề gì?

- Nhan đề, từ ngữ, câu văn, trình bày phải theo 1

trình tự hợp lý

?Em hiểu ntn là tính thống nhất về chủ đề trong

VB? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất

đó?

GV gọi 2 h/sinh đọc ghi nhớ

?Chủ đề của truyện “Cuộc chia tay của những

con búp bê” là gì?

+ Sự đau khổ của tuổi thơ trước bi kịch gia đình

+ Tình yêu thương của anh em, của bè bạn trong bi

kịch gia đình

- Chủ đề: Là đối tượng vàvấn đề chính (ND) của VB

* Về nội dung: Kỉ niệm ngàyđầu tiên đi học

- Chỉ biểu đạt chủ đề đó,không xa rời, lệch lạch sangchủ đề khác

2 Ghi nhớ: (Sgk/tr12)

?Vì sao em xác định được đó là chủ đề?

- Vì VB đó từ nhan đề đến cốt truyện các tình tiết

đều mang tính liên kết khá chặt chẽ

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 3: Hướng dẫn HS làm bài tập

- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức làm bài tập

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, thảo luận

- Kỹ thuật: Động não, thực hành có hướng dẫn

- Đối tượng: Rừng cọ quê tôi

- Vấn đề chính: Vẻ đẹp, tác dụng,tình cảm của con người đối với rừngcọ

- Trình bày theo 1 trật tự thời gian, từ

cụ thể đến khái quát

- Bố cục 3 phần+ MB: Giới thiệu rừng cọ+ TB: Miêu tả vẻ đẹp của rừng cọ

- Tác dụng+ KL: Cảm xúcBài 2 (Sgk/14)

- ý nào trong bài thơ làm cho bài lạc

đề (ý b và ý d)

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

- Thời gian: 5 phút

Tạo lập một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề (Chủ

đề: Học tủ hiện nay của học sinh)

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Giúp HS có sự tìm tòi sáng tạo trong bài học

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 2’

Xác định chủ đề của 1 văn bản đã học

*Điều chỉnh, bổ sung:

4 Củng cố:

- Thế nào là chủ đề, tính thống nhất về chủ đề trong văn bản là gì?

5 Hướng dẫn học sinh học bài.

5.1 Bài cũ: Học bài, năm vững chủ đề văn bản

- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 3/14 SGK, bài 3,4/7 SBT

5.2 Soạn bài mới: Bố cục của văn bản (Đọc, tìm hiểu khái niệm bố cục trong

văn bản? Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản?)

(Trích “Những ngày thơ ấu”)

Nguyên Hồng

I- Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được

- Khái niệm thể loại hồi kí

- Cốt truyện, sự kiện, nhân vật trong đoạn trích “Trong lòng mẹ”

- Ngôn ngữ kể chuyện thể hiện niệm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏngcủa nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làmkhô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng bước đầu biết đọc – hiểu một VB hồi ký

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các PTBĐ trong VB tự sự để phân tích t/ptruyện

3 Thái độ: Giáo dục HS biết trân trọng tình cảm ruột thịt và biết chia sẻ đồng

cảm với những người không may mắn trong c/s

2 Kiểm tra bài cũ:

? Văn bản “Tôi đi học” được viết theo thể loại nào?

- Thể loại truyện ngắn - hồi tưởng, sự kết hợp giữa các kiểu văn bản: Tự sự,miêu tả, biểu cảm Vì: Nội dung, bố cục, mạch văn và các h/ảnh, chi tiết trong bài đãchứng minh điều đó

?Nêu những cảm nhận của em về nhân vật “Tôi” trong VB “Tôi đi học”?

GV giới thiệu bài: Ai chưa từng xa mẹ một ngày, ai chưa từng chịu cảnh mồ côi

cha, chỉ còn mẹ mà mẹ cũng phải xa con thì không dễ dàng đồng cảm sâu xa vớitình cảnh đáng thương và tâm hồn nồng nàn, tình cảm mãnh liệt của bé Hồng đốivới người mẹ khốn khổ của mình như thế nào, tiết học hôm nay sẽ giúp các em thấy

ra điều đó

*Điều chỉnh, bổ sung:

*Hoạt động 2: HD HS tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: Giúp HS nắm được khái niệm thể loại hồi kí Cốt truyện, sự kiện, nhân

vật trong đoạn trích “Trong lòng mẹ”

- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề, thảo luận, tái hiện, giảng bình

GV giới thiệu chân dung của nhà văn

Về t/g Nguyên Hồng các em cần ghi nhớ những ý sau:

GV: Nguyên Hồng là một trong những nhà văn lớn

của VHVN hiện đại, những sáng tác của ông luôn

hướng về người nghèo, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em

Ông là t/giả của tiểu thuyết nổi tiếng“Bỉ vỏ”

?Nêu hiểu biết của em về đoạn trích?

-> Văn bản trích trong hồi ki s“Những ngày thơ ấu” st

năm 1938 Tác phẩm gồm 9 chương, đọan trích

“Trong lòng mẹ” là chương IV của tác phẩm

?Em hiểu hồi kí là gì?

- hồi: nhớ lại, nghĩ lại

- kí: ghi chép

=> Ghi lại những việc đã xảy ra

GV giới thiệu về thể loại: Hồi ký là

- Đoạn trích trong hồi ký (tự truyện) là thể văn được

dùng để ghi lại những chuyện có thật đã xảy ra trong

cuộc đời một con người cụ thể thường đó là tác giả

Trong truyện “Tôi” là n/v chính - là người kể chuyện

(1918 Sáng tác nhiều thể loạitiểu thuyết, ký, thơ

- Ông được nhà nước truytặng giải thưởng HCM vềVHNT năm 1996

2 Văn bản:

- Thể loại: Hồi ký sángtác năm 1938, đoạn tríchthuộc chương IV của tácphẩm

- Phương thức biểu đạt:

kể miêu tả, biểu cảm

- Ngôi kể: Tôi, ngôi kể

-> Tự sự, miêu tả và biểu cảm.

? Em có nhận xét gì về mạch kể của truyện?

-> Kể theo dòng hồi tg của nv

? Truyện đc kể theo ngôi thứ mấy? T/d?

?Theo em phần trích có thể chia làm mấy đoạn? ý

nghĩa mỗi đoạn.

?So với bố cục, mạch truyện và cách kể chuyện bài

“Trong lòng mẹ” em thấy có gì giống và khác với

văn bản “Tôi đi học”?

- ở “Tôi đi học” chuyện liền mạch trong 1 khoảng thời

gian ngắn: buổi sáng đến trường

- ở “Trong lòng mẹ” chuyện không thật liền mạch có 1

gạch nối nhỏ, ngắn về thời gian vài ngày khi chưa gặp

và khi gặp mẹ

?Từ bố cục này, em thấy vấn đề cơ bản cần phân

tích ở đoạn trích là gì?

1 Tâm địa độc ác của n/v người cô

2 T/yêu mãnh liệt của chú bé Hồng đối với mẹ

GV: Để biết được n/v bà cô là người ntn ta đi p/tích ý

1

thứ nhất-Bố cục: 2 phần

- HS chú ý đoạn 1,2

? Hai đoạn văn kể cho ta biết chuyện gì?

? Qua lời kể đó giúp ta hiểu gì về h/c của chú bé

Hồng?

-> Mồ côi cha; mẹ do nghèo túng phải đi…

? Cảnh ngộ ấy tạo nên thân phận bé Hồng ntn?

-> Cô độc, đau khổ luôn khao khát tình thương của

mẹ

? Em có nx gì về cách vào truyện của t/g?

-> Chân thực, tự nhiên

GV: Theo dõi vào cuộc đối thoại giữa người cô và bé

Hồng, hãy cho biết: Nhân vật người cô có mối quan

hệ như thế nào với bé Hồng?

-> là em ruột của bố Hồng, cô ruột –> quan hệ gần

gũi, ruột thịt

? Tác giả để cho nv bà cô xuất hiện trong hoàn cảnh

II Đọc- hiểu văn bản.

1 Nhân vật người cô.

- Trong cuộc gặp gỡ đối thoại với đứa cháu ruột mà bà

cô chủ động tạo ra để nhằm mục đích riêng của mình

HS THẢO LUẬN NHÓM

- Hình thức: nhóm nhỏ theo bàn

- Nội dung: Cho biết NV cô được hiện lên qua những

vẻ mặt, giọng nói, ánh mắt, hành động, lời nói nào? Nhận xét của em về từng cử chỉ, lời nói đó?

- Lời nói (nêu các câu nói)

GV: “Hồng mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ

mày không”? Với 1 đứa trẻ đang khao khát tình mẹ thì câu hỏi của ng cô thể hiện điều gì? -> Sự quan tâm.

? Nhưng qua thái độ ta thấy thực ra bà ta có quan tâm đến bé Hồng không? -> Cười hỏi và xưng hô

mày tao, xuồng xã; ý nghĩa cay độc trong giọng nói,trên nét mặt khi cười“rất kịch” của người cô

? Cười rất kịch là cười ntn?

-> nụ cười nửa miệng và câu hỏi thăm dò Bề ngoài tỏ

ra quan tâm nhưng bên trong gieo rắc nỗi hoài nghi đểHồng ruồng rẫy mẹ

GV: Ban đầu người đọc vội vàng tưởng đây là bà cô

tốt bụng, thương anh chị bất hạnh và đứa cháu côi cút,nhưng với sự nhạy cảm của bé Hồng đã giúp ta nhận

ra ngay cái ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nétmặt của bà cô

?Theo em nếu là lo lắng thật sự cho t/c của Hồng thì người cô phải ntn?

? Sau lời từ chối của Hồng thì cô đã có thái độ và lời nói ra sao?

-> Người cô không chịu buông tha: hỏi luôn, giọngvẫn ngọt, chằm chặp nhìn…

- Sao lại không vào? mợ mày…đâu!

? “Phát tài” nghĩa là thế nào?

? Bà ta muốn gì khi nói rằng mẹ chú đang “phát tài” và nhất là khi nhấn mạnh hai tiếng “em bé”?

-Người cô định khơi dậy nỗi tủi hờn vì mẹ không quan

tâm đến, nỗi ghen tức với đứa em cùng mẹ khác cha,

làm cho Hồng ghét mẹ

-> Giễu cợt, mỉa mai…? Mục đích? (Cố gieo rắc vào

đầu những hoài nghi để Hồng ruồng rẫy và lặng của

Hồng người cô lại tiếp tục có h/đ gì?

?Chi tiết đó muốn nói lên điều gì về người cô?

- Chứng tỏ sự giả dối và độc ác của bà cô

GV: Bà cô vẫn tiếp tục đóng kịch, tiếp tục trêu cợt

cháu, tiếp tục lôi đứa cháu đáng thương vào một trò

chơi độc ác mà bà ta đã dàn xếp sẵn

=> Bà ta cười hỏi, giọng vẫn ngọt ngào, dịu dàng

nhưng không hề có ý định tốt đẹp gì cả

?Khi nhận thấy đứa cháu im lặng cúi đầu, rưng

rưng muốn khóc thì bà cô có thái độ và lời nói như

thế nào?

- Bà cô lại khuyên, lại an ủi, lại khích lệ, lại tỏ ra rộng

lượng muốn giúp đỡ:

+ Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm

+ Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu, vào

thăm em bé chứ

+ Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày

?Theo các em thì bà ta muốn gì khi nói rằng: mẹ

chú bé đang “phát tài” và cố ý ngân dài thật ngọt

hai tiếng “em bé”?

- Bà cô đã biểu hiện rõ hơn sự độc địa của mình bằng

sự săm soi, hành hạ, nhục mạ một đứa bé đáng

thương, xoáy vào nỗi đau nỗi khổ tâm của nó

?Sau đó cuộc đối thoại diễn ra ntn?

- Bà kể về sự đói rách của người chị dâu với vẻ thích

thú ra mặt

- Bà vỗ vai đứa cháu, đổi giọng khi kể

- Bé Hồng thì cười dài trong tiếng khóc

?Hành động vỗ vai, đổi giọng có phải là bà đã có sự

thông cảm với đứa cháu không?

- Không, thực tế chỉ là thay đổi đấu pháp tấn công

GV: Ngay cả với một đứa trẻ, cho dù là đứa cháu tội

nghiệp của mình mà bà cũng không buông tha mà tìm

mọi cách săm soi, xoáy sâu vào nỗi đau của nó , hơn

nữa bà ta không chỉ dừng lại ở mức độ săm soi ,mà

còn liên tục thay đổi đấu pháp tấn công để dồn đứa

cháu của mình vào tận cùng của nỗi đâu, không còn

lối thoát, bà tìm mọi cách để chia rẽ tình cảm của đứa

cháu và người chị dâu khốn khổ của mình

?Qua những chi tiết vừa phân tích, em thấy nhân

vật bà cô là người ntn?

- Là người giả dối, lạnhlùng, độc ác, tàn nhẫn, thâm hiểm

?Trong đoạn văn T/giả đã sử dụng những phương

thức biểu đạt nào? tác dụng của phương thức biểu

đạt đó?

- Tự sự và biểu cảm - bộc lộ trực tiếp

?Tìm và đọc những chi tiết bộc lộ cảm xúc và suy

nghĩ của bé Hồng về người cô?

? Qua nhân vật người cô nhà văn đã bày tỏ thái đội

gì với XH thời bấy giờ?

*Điều chỉnh, bổ sung:

=>Tố cáo XHPK cónhững hạng người sốngtàn nhẫn đến héo khô cảtình máu mủ ruột rà - tínhcách tàn nhẫn đó là sảnphẩm của những địnhkiến đối với phụ nữ trong

xã hội cũ

Hoạt động 3: luyên tập.

- Mục tiêu : Hs áp dụng kiến thức giờ học vào làm bài học.

- Phương pháp : vấn đáp, nêu và giải quyết vấn dề, thảo luận

- Thời gian : 5phút

?Viết đoạn văn ngắn (ít nhất 5 câu) nêu suy nghĩ

của em về h/a người cô bé Hồng?

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

- Thời gian: 5 phút

? Cho biết vì sao những lời lẽ của cô trong cuộc trò

chuyên lại khiến lòng chú bé H.“ thắt lại”?

- GV hệ thống lại kiến thức toàn bài

- Tóm tắt nội dung của 2 tiết

5 Hướng dẫn học sinh học bài.

- Đọc lại văn bản Học thuộc, hiểu ghi nhớ Làm bài tập 5/20 Sgk

**************************************************************

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 5

Văn bản TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu”)

Nguyên Hồng

I- Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được

- Ngôn ngữ kể chuyện thể hiện niệm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏngcủa nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làmkhô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kỹ năng:

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các PTBĐ trong VB tự sự để phân tích t/ptruyện

3 Thái độ: Giáo dục HS biết trân trọng tình cảm ruột thịt và biết chia sẻ đồng

cảm với những người không may mắn trong c/s

4 Định hướng phát triển năng lực:

- Tự quản bản thân, hợp tác, tư duy sáng tạo, thưởng thức văn học thẩm mĩ,tiếp nhận văn bản

II- Chuẩn bị:

1 GV: Lập KHDH, chân dung nhà văn Nguyên Hồng; Bức tranh Sgk/7 phóng

to cảnh bé Hồng nằm trong lòng mẹ

2 HS: Chuẩn bị bài tiết 2

III- Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp: 8B:

2 Kiểm tra bài cũ:

?Qua cuộc đối thoại, em có nhận xét gì về nhân vật ngươì cô? Em hãy lí giải những nguyên nhân nào khiến người cô trở thành con người như vậy (TL)

- GV liên hệ tư tưởng nho giáo đã ăn sâu vào tiềm thức người dân lúc bấy giờ

“tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”

?Nhận xét về tâm trạng của bé Hồng? Tâm trạng đó thể hiện điều gì?

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

* Hoạt động 2: HD HS tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: Giúp HS nắm được ngôn ngữ kể chuyện thể hiện niệm khát khao tình

cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ,nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề, thảo luận, tái hiện, giảng bình

- Kỹ thuật: Động não

- Thời gian: 40’

Hết tiết 1 chuyển sang tiết 2

*GV khái quát kiến thức tiết học 1 và chuyển tiết.

- Lớn lên trong một gia đình không hạnh phúc, bố

mất sớm, mẹ bỏ đi tha hương cầu thực, sống trong

- Toan trả lời: đứa bé nào cũng muốn đi chơi xã,

đặc biệt nơi đó lại có mẹ

- Không đáp: vì sớm nhận ra sự giả dối trong giọng

nói của bà cô

GV: vì vậy em đã cúi đầu để tìm câu trả lời đối phó

?Bé Hồng đã tìm được câu trả lời ntn?

- Tôi cũng cười đáp lại: không! Cháu không muốn

vào …về

?Em có nhận xét gì về câu trả lời này của bé

Hồng?

- Rất thông minh, vừa từ chối dứt khoát, vừa nêu rõ

lí do không đi ->không bị cho là vô lễ trước lời đề

nghị tốt đẹp của người cô

?Trước những câu hỏi và lời khuyên như sát

muối vào lòng và chứa đựng đầy sự mỉa mai, cây

độc của bà cô, thì bé Hồng có cảm giác ntn?

- Lòng thắt lại, khóe mắt cay cay

- Nước mắt ròng ròng rớt xuống

?Vì sao cậu lại có cảm giác như vậy?

?Vậy chi tiết “tôi cười dài trong tiếng khóc” có ý

I- Tìm hiểu chung về văn bản.

1 Tác giả:

2 Văn bản:

II Đọc- tìm hiểu văn bản.

1 Nhân vật người cô.

nghĩa gì?

- Là cách thể hiện cảm xúc mạnh mẽ của bé Hồng:

trước bà cô Hồng là một đứa trẻ yếu ớt nhưng cũng

rất kiên cường, cậu đâu xót nhưng vẫn dạt dào

niềm tin yêu đối với người mẹ khốn khổ

?Niềm tin yêu và sự đau xót đó được tác giả thể

hiện qua những chi tiết nào?

- Giá như…mới thôi

?Trong đoạn văn trên tác giả sử dụng biện pháp

nghệ thuật, và từ loại nào? Tác dụng?

- So sánh liên tiếp giữa cái cụ thể (đầu mẩu gỗ, cục

thủy tinh) với cái trừu tượng (tình cảm) kết hợp với

động từ mạnh (vồ, cắn, nhai)

=>diễn tả sự oán hờn tột độ đã ngưng tụ trong suốt

cuộc đối thoại, lúc này mới có dịp bùng phát ,tâm

trạng đau đớn, uất ức ngày một tăng và lên tới cực

điểm khi nghe người cô kể về tình cảnh tội nghiệp

của mẹ mình với vẻ tươi cười thích thú

?Trong suốt cuộc đối thoại với bà cô, bé Hồng có

- Hai tính cách trái ngược nhau

Tính cách hẹp hòi tàn nhẫn (bà cô) >< trong sáng

giàu lòng yêu thương mẹ (bé Hồng)

=> Phép tương phản đã làm nổi bật 2 tính cách của

n/v và cũng để giúp t/giả thể hiện hình ảnh người

mẹ và t/c của bé Hồng với mẹ mạnh mẽ hơn, mãnh

liệt hơn

GV: Vậy tình cảm của bé Hồng đối với mẹ ntn thì

ta đi tìm hiểu đoạn cuối

- Đau đớn, uất hận khi nghe

bà cô kể chuyện về mẹ mình

=>Cay đắng, tủi nhục, cămghét người cô độc ác

Gọi 1 H/sinh kể lại đoạn cuối

?Khi nhìn thấy bóng người ngồi trên xe giống mẹ

thì Hồng có hành động gì?

- gọi bối dối: mợ ơi

?Ý nghĩa của hành động này?

- Là tiếng gọi mừng tủi, hi vọng->khao khát muốn

- Tiếng gọi mẹ của bé Hồngthể hiện tâm trạng mừng tủi,xót xa đau đớn và hy vọng

nghệ thuật nào? Tác dụng?

- So sánh: Nếu người quay lại ấy là người khác chứ

không phải là mẹ chẳng khác gì cái ảo ảnh của một

dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện

ra trước con mắt gần rặn nứt của người bộ hành

ngã gục giữa sa mạc”

=>nếu người ấy không phải là mẹ thì không chỉ

thất vọng mà còn tuyệt vọng (như người sắp chết

khô héo giữa sa mạc)

GV: Rất may đó là mẹ

GV: Đọc lại đoạn văn tả cảnh bé Hồng gặp mẹ trèo

lên xe, nằm trong lòng mẹ

- Không còn nhớ gì, trả lời mẹ những gì quên hết

tủi phận ưu phiền

GV: Giọt nước mắt lần này khác hẳn với lần đối

thoại với bà cô Em khóc vì hờn rỗi mà hạnh phúc,

tức tưởi mà mãn nguyện Trong làn nước mắt nhạt

nhòa, Hồng vẫn không quên ngắm nhìn người mẹ

?Qua con mắt của Hồng, h/ảnh người mẹ được

hiện lên như thế nào?

Mẹ không còm cõi xơ xác

Gương mặt mẹ vẫn tươi sáng, mắt trong, da mịn,

má hồng, hơi quần áo, miệng

?Phải là người có tình cảm với mẹ ntn thì mới có

được cái nhìn và cảm giác như thế khi gần mẹ?

- Bộc lộ tình cảm của người con yêu thương quý

trọng mẹ

GV: Sau gần một năm mới được gặp lại mẹ, Hồng

quan sát mẹ rất kỹ và thấy mẹ không hề giống với

lời kể cay độc của người cô cho dù cuộc đời mẹ có

nhiều bất hạnh, cay đắng

=>Gương mặt, mắt, da, má, miệng

->cùng trường từ vựng chỉ về các bộ phận của con

người Thế nào là trượng từ vựng thì chúng ta sẽ

học trong tiết sau

GV: Trong giây phút ấy Hồng bỗng nhớ lại câu nói

của bà cô “Mày dại quá! Vào Thanh Hóa đi, tao

chạy cho tiền tàu, vào bắt mợ mày may vá, sắm

- Rất vui sướng, hạnh phúckhi được gặp mẹ, nằm tronglòng mẹ, luôn khao khát tìnhyêu thương của mẹ

=>Rất yêu thương mẹ

sửa cho và thăm em bé chứ” nhưng lại không mảy

may nghĩ ngợi gì, bởi cậu đang rất vui sướng,

trong lòng cậu dạt dào, miên man hạnh phúc khi

nằm trong lòng mẹ.

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

* Hoạt động 3: HD tổng kết

- Mục tiêu: HS nắm được nội dung, nghệ thuật đặc sắc của VB.

- Phương pháp: Khái quát hóa

- Thời gian: 7’

?Trong đoạn trích này, biểu hiện nào thấm thía

nhất tình mẫu tử của bé Hồng?

?Đoạn văn trên đã sử dụng phương thức biểu đạt

nào? T/dụng của phương thức biểu đạt đó?

- Biểu cảm trực tiếp

T/dụng: Thể hiện được tâm trạng, cảm xúc của

nhân vật, khơi gợi xúc cảm ở người đọc

?Em có cảm nhận gì về n/v bé Hồng từ những

biểu hiện tình cảm đó?

- Bé Hồng có nội tâm sâu sắc, có tình yêu mẹ

mãnh liệt, khao khát yêu thương)

*Gọi hs đọc ghi nhớ

Ý nghĩa : Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm

không bao giờ vơi trong tâm hồn con người

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

III Tổng kết:

1 Nghệ thuật:

- Tạo dựng mạch truyện,mạch cảm xúc trong đoạntrích tự nhiên, chân thực

- Kết hợp tự sự, miêu tả,biểu cảm

- Khắc họa hình tượng béHồng với lời nói, hành động,tâm trạng sinh động, chânthật

2 Nội dung:

- Cảnh ngộ và tâm sự củachú bé Hồng - T/yêu thương

mẹ vô bờ

*Ghi nhớ: (Sgk/21)

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

- Thời gian: 5 phút

Cho h/sinh thảo luận: Qua đoạn trích em có cảm

nhận ntn về bé Hồng?

- Đó là 1em bé có thân phận đau khổ nhưng có tình

yêu thương và lòng tin bền bỉ, mãnh liệt dành cho

mẹ

?Đoạn trích này được đánh giá là giàu chất trữ

tình Em hãy chứng minh?

- Tràn ngập từ ngữ cảm xúc: đau đớn, uất hận

nhưng cũng miên man hạnh phúc

- Cách thể hiện tâm trạng đa dạng phong phú,

nhiều hình ảnh so sánh, lời văn say sưa (đoạn cuối)

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Giúp HS có sự tìm tòi sáng tạo trong bài học

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 4’

?Nguyên Hồng được đánh giá là nhà văn của phụ nữ và

nhi đồng, em hiểu thế nào về nhận định này?

- Các nhân vật này xuất hiện nhiều trong văn bản của ông

- Ông thấu hiểu nỗi cơ cực của người phụ nữ và nhi đồng

trong xã hội cũ phải gánh chịu

- Ông trân trọng vẻ đẹp tâm hồn của 2 tuyến nhân vật này

=> Tìm thêm các tp khác của nhà văn

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

4 Củng cố.

- GV hệ thống lại kiến thức toàn bài

- Tóm tắt nội dung của 2 tiết

5 Hướng dẫn học sinh học bài.

- Học bài cũ: Học bài, nắm vững nội dung, nghệ thuật của văn bản Ghi lại một kỉ niệm đáng nhớ của em với người thân

- Soạn bài mới: “Tức nước vỡ bờ”.

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được

- Khái niệm trường từ vựng

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc hiểu và tạo lập văn bản

3 Thái độ: Giáo dục HS biết trân trọng yêu quý tiếng Việt.

2 HS: Học bài cũ, đọc bài mới

III Các bước lên lớp:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Không

3 Bài mới:

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức bài học cho HS.

- Mục tiêu: HS nắm được khái niệm trường từ vựng

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, nêu vấn đề, thảo luận, quy nạp

- Kỹ thuật: Động não

- Thời gian: 30’

Gọi h/sinh đọc kỹ đoạn văn Sgk/21

? Nêu xuất xứ, nội dung của phần trích?

Thảo luận nhóm (phiếu 1)

HS thảo luận và ghi kết qủa vào phiếu học tập;

đại diện một số bàn báo cáo (có nx)

GV: Các từ: mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay,

miệng có một nét nghĩa chung nhất, đó là chỉ các

bộ phận của cơ thể con người

GV: Những từ ít nhất có một nét chung về nghĩa,

nếu tập hợp thành 1 nhóm ta gọi đó là trường từ

vựng

I Thế nào là trường từ vựng?

1, Ví dụ: ( Sgk/21)

* Nhận xét:

- Mắt, da, gò má, đùi, đầu,cánh tay, miệng => Chỉ các bộphận của cơ thể người

?Từ VD em hiểu ntn là trường từ vựng?

GV: Gọi 2 h/sinh đọc ghi nhớ

GV nhấn mạnh: Cơ sở để hình thành trường từ

vựng là đặc điểm chung về nghĩa Không có đặc

điểm chung về nghĩa thì không có trường.

GV đưa ra bài tập

1 Cho nhóm từ: Cao, thấp, lùn, lòng khòng

?Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả người thì

trường từ vựng của nhóm từ là gì?

=>Chỉ hình dáng của con người

2 Hãy tìm các từ của trường “dụng cụ nấu

là trường từ vựng

*Lưu ý:

trường từ vựng nhỏ nào?

- Trường “bộ phận của mắt”

- Trường “đặc điểm của mắt

- Trường “cảm giác của mắt”

Trường “đặc điểm của mắt ->TT

Trường “cảm giác của mắt” ->ĐT chỉ trạng thái

Trường “bệnh của mắt” ->TT

Trường “hoạt động của mắt” ->ĐT

?Em có nhận xét gì về từ loại của 1 trường từ

?Trong đoạn văn thì từ in đậm lại dùng để chỉ

đối tượng nào? Biện pháp nghệ thuật nào được

?Trường từ vựng và cấp độ khái quát của nghĩa

từ ngữ khác nhau ở điểm nào?

b) Một trường từ vựng có thểbao gồm những từ loại khácbiệt nhau

c) Một từ có thể thuộc nhiềutrường từ vựng khác nhau

d) Dùng một số biện phápnghệ thuật tu từ trong cáchchuyển trường từ vựng để tăngthêm tính nghệ thuật của ngôntừ

Gọi H/sinh đọc yêu cầu của bài tập.

Gv: yêu cầu học sinh nhớ lại, kể nhanh

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

*Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: HS biết tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ

vựng Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc hiểu và tạo lập văn bản

- Phương pháp: Thảo luận, nêu vấn đề

- Lưới: đánh bắt thủy sản, săn bắt

- Lạnh: thời tiết, nhiệt độ, tính chất của thực

phẩm, tâm lí và tình cảm của con người

- Tấn công: các chiến lược, chiến thuật trong

Cậu, mợ, con, cô, cháu

- Mục tiêu: học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Giúp HS có sự tìm tòi sáng tạo trong bài học

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 2’

Tìm trường từ vựng trong văn bản Trong

lòng mẹ Đặt tên cho trường từ vựng đó.

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được

- Các cấp độ khái quát về nghĩa từ ngữ

2 Kĩ năng: Rèn kỹ năng

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc hiểu và

tạo lập VB

- Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ.

3 Thái độ: Có thái độ trân trọng yêu quý tiếng Việt

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra kiến thức lớp 7

?Em hiểu ntn là nghĩa của từ?

?Tìm từ ngữ nghĩa rộng so với nghĩa của các từ ngữ “bút mực, thước kẻ, compa”

Hoạt động của GV, HS Nội dung Hoạt động 2: Hình thành kiến thức cho HS

- Mục tiêu: HS nắm được các cấp độ khái quát về nghĩa từ ngữ

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, nêu vấn đề, thảo luận

- Kỹ thuật : Động não

- Thời gian: 30’

Cho h/sinh đọc 3 câu hỏi SGK/10 (a, b, c)

Quan sát sơ đồ bảng phụ và trả lời

?Nghĩa của từ động vật rộng hay hẹp hơn so

với nghĩa của từ thú , chim , cá?

- Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn so với nghĩa

của các từ “thú, cá, chim”

?Vì sao?

- Vì nghĩa của từ “động vật” bao hàm cả nghĩa

“thú, cá, chim”

?So sánh nghĩa của từ “thú” với nghĩa của từ

“hươu, voi” em thấy ntn?

- Nghĩa của từ “thú” rộng hơn so với nghĩa của

“Voi, hươu, sáo ”

GV: Những từ có phạm vi nghĩa bao hàm như

vậy được gọi là từ ngữ nghĩa rộng

I- Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.

1 Ví dụ:

?Em hiểu thế nào là từ ngữ nghĩa rộng?

?So với từ động vật, các từ thú, chim, cá có

nghĩa như thế nào?- Hẹp hơn

<=> Nghĩa của từ “Voi, hươu, sáo” hẹp hơn so

với nghĩa của từ “ thú” vì nó được bao hàm

trong từ “thú”

?Thế nào là từ ngữ có nghĩa hẹp?

Có thể cho h/sinh đọc ND thứ nhất của ghi nhớ

SGK/10

?Nghĩa của từ “thú, chim, cá” rộng so với

nghĩa của từ nào? và có nghĩa hẹp so với từ

nào?

- Nghĩa của từ “thú, chim, cá” có nghĩa rộng với

nghĩa của từ “Hươu, voi, tu hú, cá rô ” nhưng

lại có nghĩa hẹp so với từ “động vật”

?Qua chi tiết vừa phân tích, em rút ra kết luận

gì?

GV chốt: Trong Tiếng Việt có từ vừa mang

nghĩa rộng lại vừa mang nghĩa hẹp

?Lấy VD?

Gọi h/sinh đọc ghi nhớ

GV chốt lại nội dung:

2 Ghi nhớ:

a, Từ ngữ nghĩa rộng

b, Từ ngữ nghĩa hẹp

* Chú ý: Một từ có nghĩa rộng

hơn so với từ này, đồng thời lại

có nghĩa hẹp hơn so với từ khác

GV: cho học sinh làm bài tập 1

?Từ ngữ nào có nghĩa rộng, nghĩa hẹp? Và từ

ngữ nào mang cả 2 nghĩa.

Bài tập 1:

Y phục

*Tích hợp:

?Khi hiểu được nghĩa của từ ngữ sẽ giúp ích

gì trong việc xây dựng văn bản?

- Văn bản được xây dựng bằng ngôn từ, vì vậy

hiểu nghĩa của từ sẽ giúp cho việc viết văn

không bị mắc lỗi sai nghĩa của từ

Hoạt động 3, 4, 5: Hướng dẫn HS làm bài tập

- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức làm bài tập

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, thảo luận

- Kỹ thuật : Động não, thực hành có hướng dẫn

- Thời gian: 10’

?Em hãy nêu yêu cầu của bài tập?

GV:Cho h/sinh hoạt động nhóm -> mỗi

Học sinh đọc đoạn văn

?Từ BT này em hiểu rõ hơn ntn về từ có

5 Hướng dẫn học sinh học bài

- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 4/11

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được

- Bố cụ của văn bản, tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu VB

3 Thái độ: Giáo dục HS có ý thức tạo lập bố cục khi viết văn.

4 Năng lực:

- Tự quản bản thân, hợp tác, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, tạo lập vănbản

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án Bảng phụ ghi ví dụ.

2 Học sinh: Học thuộc bài cũ, chuẩn bị bài mới chu đáo.

III Các bước lên lớp:

1 Ổn định lớp: 8B:

2 Kiểm tra bài cũ:

?Chủ đề là gì? (đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt)

?Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

VB có tính thống nhất về chủ đề, khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định không xarời hay lạc sang chủ đề khác

? Chủ đề của đoạn trích “Trong lòng mẹ” là gì?

nay nhằm ôn lại kiến thức đã học, đồng thời đi sâu hơn tìm hiểu, sắp xếp tổ chức nộidung phần thân bài – phần chính của văn bản.

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức bài học cho HS

- Mục tiêu: Giúp HS nắm được bố cục của văn bản, t/dụng của việc xây dựng bố

?VB trên có thể chia làm mấy phần? chỉ ra các

phần đó? PT mối quan hệ giữa các phần?

- VB đó gồm 3 phần: MB, TB, kết bài Mỗi phần

đều có chức năng, nhiệm vụ riêng nhưng phải

phù hợp với nhau

?Nhiệm vụ của từng phần là gì?

- MB: giới thiệu về CVA (đ1)

- TB: Phân tích cho người đọc thấy được công

lao, uy tín và tính cách của CVA (gồm nhiều

đoạn) (đ2, 3)

- KB: tình cảm của mọi người với CVA (đ4)

?Em hãy rút ra những kết luận chung về bố

Gọi HS đọc mục II

?Phần thân bài của VB “Tôi đi học” kể về

những sự kiện nào? sự kiện ấy được sắp xếp

theo thứ tự nào?

*2 sự kiện: nhìn khung cảnh nhớ lại buổi tựu

trường năm xưa; tâm trạng của nhân vật tôi

* Sắp xếp phần TB của VB “Tôi đi học” theo sự

hồi tưởng (hiện tại nhớ về quá khứ) những kỷ

niệm

-> thời gian

-> không gian:

- Trên đường tới trường

- Đến sân trường trường

- Trong lớp đón giờ học đầu tiên

+ Các cảm xúc được sắp xếp theo thứ tự thời

gian ở trên

+ Sắp xếp theo sự liên tưởng, đối lập những cảm

xúc về cùng 1 đối tượng trước đây và buổi tựu

trường đầu tiên

?VB “Trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng chủ

yếu trình bày diễn biến tâm trạng của bé Hồng.

II Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản.

Hãy chỉ ra những diễn biến tâm trạng của cậu

bé trong phần thân bài?

* VB “Trong lòng mẹ”

Diễn biến tâm trạng của bé Hồng

- Tình thương mẹ sâu sắc và thái độ căm ghét

những hủ tục đã đoạ đày mẹ

- Niềm vui sướng cực độ của bé Hồng khi được

ở trong lòng mẹ

?Hai văn bản thuộc thể loại gì?

- tự sự xen miêu tả và biểu cảm

?Nêu trình tự miêu tả người, vật, con vật,

phong cảnh?

*Tả người, vật, con vật: có thể tả theo trình tự từ

chỉnh thể - bộ phận hoặc tình cảm, cảm xúc

+ Tả người còn có thể tả:

- Theo thời gian: quá khứ, hiện tại, đồng hiện

- Từ ngoại hình: Quan hệ, cảm xúc hoặc ngược

lại

*Tả phong cảnh: theo thứ tự không gian rộng,

hẹp, gần xa, cao thấp

?Nêu cách sắp xếp sự việc trong phần thân bài

của VB “Người thầy đạo cao, đức trọng”?

- Các sự việc nói về Chu Văn An là người tài

cách sắp xếp nội dung của phần thân bài?

?Khi trình bày nội dung phần thân bài của văn

bản cần chú ý những gì?

HS đọc ghi nhớ

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

- Việc sắp xếp ND phần TBtrong VB phụ thuộc vào kiểu

VB, chủ đề, ý đồ của ngườiviết

- Các ý trong ND đó được sắpxếp theo trình tự thời gian,không gian, theo sự phát triểncủa sự việc hay theo mạch suyluận

*Ghi nhớ: Sgk/25

* Hoạt động 3: HD h/s vận dụng kiến thức làm bài tập

- Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức về bố cục để đọc - hiểu và tạo lập văn bản.

- Phương pháp: Thảo luận, nêu vấn đề

Phân tích cách trình bày ý trong cácđoạn trích sau

a) Trình bày ý theo thứ tự không giannhìn từ xa - đến gần - đến tận nơi - đi

xa dần

b) Trình bày ý theo thứ tự thời gian:

về chiều, lúc hoàng hôn

?Cách khai triển chủ đề như thế nào?

?Nếu phải trình bày về lòng thương mẹ

- Giới thiệu nghĩa đenh của từng vế sau đó

giới thiệu nghĩa bóng của cả câu

- Chứng minh tính đúng đắn của câu tục

+ Luận chứng về lời bàn trên

+ Phát biểu lời bàn và luận chứng

Bài tập 2: Bé Hồng rất thương mẹ:

+ Khi nghe bà cô nói xấu mẹ thì emvừa xót xa, uất hận nhưng lại càng tinyêu mẹ hơn

+ Được thể ghiện rõ suy nghĩ của em

về những cổ tục ràng buộc làm khổngười phụ nữ, trong đó có mẹ em.+ Vô cùng sung sướng hạnh phúc khigặp mẹ Lúc này mọi lời cay độc của

bà cô và nỗi uất hạn đều tan biến

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- Phương pháp: khái quát hoá, hệ thống hoá

- Thời gian: 5 phút

Xây dựng bố cục của một bài văn tự sự

theo sự phát triển của sự việc (Hãy kể lại

một câu chuyện làm em cảm động trong

đợt đi nghỉ hè vừa rồi cho bố mẹ nghe

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Giúp HS có sự tìm tòi sáng tạo trong bài học

- PP, KTDH: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 2’

?Tìm bố cục của VB “Tôi đi học”

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

4 Củng cố:

?Bố cục của VB gồm mấy phần? Nhiệm vụ của từng phần là gì?

?Nội dung phần thân bài thường được trình bày như thế nào?

5 Hướng dẫn HS tự học:

- Học thuộc ghi nhớ

- Chuẩn bị bài : Xây dựng đoạn văn trong văn bản

(Đọc và tìm hiểu: Khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệgiữa các câu, các cách trình bày một đoạn văn…

- Xem lại các bài tập, làm bài tập 2, 3/27Sgk; Làm bài tập 4/14 SBT

*********************************************************

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 8

Văn bản TỨC NƯỚC VỠ BỜ

(Trích “Tắt đèn”)

Ngô Tất Tố

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp HS nắm được

- Cốt truyện, n/v, sự kiện trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ.

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng tóm tắt VB truyện

3 Thái độ: Giáo dục HS cảm nhận được cái quy luật của hiện thực: Có áp

bức, có đấu tranh thấy được vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của người phụ nữnông dân

2 Kiểm tra bài cũ:

?Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ?

- Vấn đề nông dân, nông thôn được đặt ra trong tác phẩm hiện thực phê phán

“Bước đường cùng” của Nguyễn Công Hoan, “Vỡ đê” của Vũ Trọng Phụng, “Tắtđèn” của Ngô Tất Tố

- Vấn đề phong kiến thực dân được nêu lên một cách gay gắt trong các tácphẩm hiện thực phê phán: “Số đỏ; Giông tố” của Vũ Trọng Phụng, “Tắt đèn” củaNgô Tất Tố

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lưu văn học hiệnthực trước cách mạng Đề tài trong các tác phẩm văn học của ông chủ yếu viết vềngười nông dân, cho nên ông được mệnh danh là “nhà văn của nông dân” “Tắt đèn”

là tác phẩm tiêu biểu trong sự ghiệp văn học của Ngô Tất Tố Tác phẩm đã phản ánhđược những nỗi cơ cực, khốn khổ của người nông dân trong vụ thuế ở làng quêđồng bằng Bắc Bộ

*ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:

* Hoạt động 2: HD HS tiếp nhận văn bản

- Mục tiêu: Giúp HS nắm được cốt truyện, n/v, sự kiện trong đoạn trích Tức nước

?Nêu những hiểu biết của em về tác giả?

GV giới thiệu thêm về nhà văn

- Ông nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực khảo cứu triết học cổ

đại Trung Hoa và VH cổ Việt Nam, viết báo, phóng sự,

tiểu thuyết, dịch thuật văn học

?Ngoài t/phẩm Tắt đèn em còn biết những tác phẩm

nào của tác giả?

?Nêu xuất xứ của đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”?

- GV: “Tắt đèn” là tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp

văn học của Ngô Tất Tố, đồng thời là một trong những

tác phẩm tiêu biểu nhất của trào lưu VHHT TrCM “Tắt

đèn” được Vũ Trọng Phụng gọi là “một thiên tiểu thuyết

có luận đề xã hội hoàn toàn phụng sự dân quê, một áng

văn có thể gọi là kiệt tác tòng lai chưa từng thấy.”

*GV đọc mẫu, phân vai để HS đọc tiếp

Nhận xét cách đọc

*Giải thích một số từ khó, chú ý các chú thích 3,4,9,12

GV: giải thích thêm (sưu: thuế thân chỉ dành cho đàn ông

từ 18 tuổi trở lên)

?Nêu chủ đề của đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” ?

Chủ đề: Hiện thực cuộc sống khổ cực và tâm hồn cao

đẹp của người nông dân

?Cho biết phương thức biểu đạt của văn bản?

(Chủ yếu là tự sự)

?Truyện có mấy tuyến n/v? - 2 tuyến:

I Tìm hiểu chung văn bản:

1 Tác giả:

Ngô Tất Tố (1893 1954)

-Nhà văn xuất sắc nhấtcủa VH hiện thựctrước CM

phẩm “Tắt đèn”

- Thể loại: Tiểu thuyết

- Phương thức biểuđạt: Tự sự