Những hoạt động an sinh xã hội của người công giáo địa phận hà nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN... T ng quan về ho t động bác ái xã hội Công Giáo thế giới v Việt Nam ...

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

à Nội - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

L ẢM ƠN

Trước ti n, tôi xin b y tỏ lòng biết ơn s u sắc tới sự giúp đỡ v t o điều kiện nhiệt tình của các t ch c, cá nh n v nh m nh ng người c li n hệ đã giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện luận v n n y

Đ c biệt, tôi xin gửi lời cám ơn ch n th nh nhất tới PGS TS Nguy n Quang Hưng, người đã luôn tận tình hướng dẫn v chỉ bảo tôi trong suốt quá trình thực hiện luận v n n y Đồng thời, tôi cũng xin được tri n sự d y bảo của các thầy cô trong khoa Nh n h c - Trường Khoa h c Xã hội v Nh n v n

H Nội trong suốt nh ng n m tháng tôi theo h c t i đ y

Cuối cùng, l lời cám ơn tới gia đình, nh ng người th n y u v đ c biệt l b n bè đã luôn ủng hộ, động vi n, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện kh a luận

Tôi xin ch n th nh cảm ơn tất cả sự giúp đỡ qu báu đ v xin Thi n Chúa chúc l nh v ban nhiều ơn ch cho qu v

H Nội, tháng 7 n m 2016

i u V T

L M O N

Tôi xin cam đoan đ y l công trình nghi n c u khoa h c của ri ng tôi

Nh ng t i liệu sử dụng trong kh a luận l trung thực, khách quan v được

tr ch dẫn nguồn đầy đủ Nếu không đúng sự thật, tôi xin ho n to n ch u trách nhiệm

H Nội, tháng 7 n m 2016

Tác giả

i u V T

M C L C

MỞ Đ U 1

Chương 1: NH NG V N Đ L LUẬN VÀ KH I QU T V HOẠT ĐỘNG C I XÃ HỘI C A NGƯỜI C NG GI O 8

1.1 Các khái niệm 8

1.2 L ch sử nghi n c u vấn đề 11

1.3 Cơ sở l luận 16

1.4 T ng quan về ho t động bác ái xã hội Công Giáo thế giới v Việt Nam 17

1.5 Khái quát về Đ a phận H Nội 24

Ti u kết chương 1 33

Chương 2: TH C TRẠNG HOẠT ĐỘNG C I XÃ HỘI C A NGƯỜI CÔNG GI O TRONG Đ A PHẬN HÀ NỘI 34

2 1 Giai đo n trước n m 1990 35

2 1 Giai đo n 1990-2000 37

2 2 T n m 2000 đến nay 43

Ti u kết chương 2 60

Chương 3: ĐỘNG C VÀ Y U TỐ T C ĐỘNG TỚI HOẠT ĐỘNG C I XÃ HỘI 61

3 1 Mục đ ch ho t động bác ái xã hội của người Công giáo 61

3 1 1 Nh ng yếu tố thúc đ y người Công giáo tham tham gia các ho t động bác ái xã hội 61

3 1 2 Mục đ ch ho t động bác ái xã hội của người Công giáo 67

3 2 Nh ng yếu tố tác động tới ho t động bác ái xã hội của người Công Giáo 70

3 3 Đề xuất, kiến ngh 74

Ti u kết chương 3 77

K T LUẬN 78

TÀI LI U THAM KH O 80

PH L C 84

M ẦU

1 iới t iệu

Như chúng ta đã biết, trong thời gian gần đ y đất nước của chúng ta n i

n n nh ng vấn đề hết s c đáng lưu t m li n quan trực tiếp tới nh ng nhu cầu

cơ bản của người d n: Tình tr ng các bệnh viện quá tải không th cung cấp một d ch vụ cơ bản cho người bệnh, nhiều bệnh nh n khi nằm điều tr t i bệnh viện phải ch u cảnh chen lấn nhau 4-5 người một giường bệnh, nh ng dòng người ngồi chờ vật vờ đ được v o khám t sáng tới chiều t i các bệnh viện chuy n khoa ng y c ng nhiều Trẻ em đến trường phải rất kh cực v kh

kh n bởi tình tr ng quá tải nơi trường h c, đ c biệt t i nh ng th nh phố lớn Điều đ cho thấy đ đáp ng với nhu cầu hiện nay của người d n trong nước đòi hỏi nh nước mỗi n m phải chi trả một khoản lớn đ đầu tư v o các d ch

vụ xã hội, chưa k đến trong nh ng ho t động đ l i c nhiều h n chế như tham nhũng, rút ruột, ti u cực l m thất thoát ảnh hưởng đến chất lượng v số lượng của cải của nh nước đầu tư cho nh ng l nh vực xã hội

Theo số liệu thống k của t ch c UNDP t nh đến n m 2011 Việt Nam

đã phải chi 19,8% ng n sách nh nước cho ng nh giáo dục v 8,7% cho

ng nh y tế1

So với các nước trong khu vực, Việt Nam đầu tư quá t v o các

l nh vực n y đ c biệt l y tế n c nh đ còn nhiều vấn đề trợ giúp xã hội như người nghèo, người khuyết tật, người neo đơn, thi n tai v d ch bệnh đòi hỏi phải giải quyết rất cấp thiết Trong khi đ , Việt Nam l một nước đang phát tri n, h n chế về nguồn ng n sách l i phải chú tr ng nhiều tới phát tri n kinh tế - mục ti u quan tr ng h ng đầu Cho đến nay việc trợ cấp v c u trợ ở Việt Nam chủ yếu vẫn l các t ch c của nh nước, đ ng đầu l M t trận T quốc Việt Nam Điều n y dẫn tới h ng lo t các vấn đề xã hội g y b c xúc

1 UNDP báo cáo thực hiện giai đo n 2005-2011 v đề xuất

(https://info.undp.org/ /SEDM_2012%20Fnal%20Review%20Report.pdf)

khiến ch nh quyền phải xử l gấp bội nh ng kh kh n v thách th c Trong khi đ người d n, đ c biệt nh ng người c ho n cảnh kh kh n không th c

cơ hội đ vươn l n t o n n một sự bất c n đối cũng như không công bằng trong xã hội

Trong bối cảnh đ , sự tham gia v o các ho t động phúc lợi xã hội của các t ch c, cá nh n l một nguồn lợi rất lớn c th đ ng g p v o việc x y dựng v phát tri n l nh vực phúc lợi xã hội, giúp giải quyết nh ng vấn đề b c thiết của xã hội Một trong nh ng t ch c tham gia v o các ho t động an sinh

xã hội đ ch nh l Giáo hội Công giáo

Nghi n c u về ho t động bác ái xã hội của người Công giáo t i Việt Nam đ trước ti n: Mô tả v ph n t ch một cách thực tế v khách quan về

ho t động bác ái xã hội của người Công giáo v sau đ c nh ng tham vấn

cụ th cho nh nước v các t ch c, cá nh n của người Công giáo đ không

ng ng n ng cao khả n ng g p s c cho xã hội phát tri n nh ng l ch vực an sinh xã hội

2 P vi i u

- Ph m vi về không gian: đề t i n y sẽ nghi n c u trường hợp Đ a phận H Nội

- Ph m vi về thời gian: tập trung nghi n c u t n m 1990 cho đến nay,

c th n i đ y l một cái mốc đánh dấu sự hội nhập của xã hội Việt Nam n i chung t o tiền đề cho các ho t động bác ái xã hội của người Công giáo c cơ hội được dấn th n phục vụ cho qu hương đất nước Đ t đ nhìn nhận l i

nh ng kh kh n thách th c v đ c biệt nh ng thuận lợi cho việc thực hiện x

vụ n y của Giáo hội Công giáo

3 Câu ỏi i u và iả t u ết i u

Đ bám sát v o mục ti u của luận v n tôi xin đưa ra các c u hỏi nghi n

c u cơ bản l m tr ng t m trong nghi n c u:

- Ho t động bác ái xã hội của người Công Giáo Việt Nam được t

ch c như thế n o trong bối cảnh giáo hội t i đ a phương?

- Đ u l nh ng nguy n nh n v mục đ ch thúc đ y người Công Giáo tham gia các ho t động bác ái xã hội?

- Nh ng yếu tố n o l m ảnh hưởng tới quá trình tham gia các ho t

động bác ái xã hội của người Công Giáo Việt Nam?

Đ trả lời cho nh ng c u hỏi n y, tôi xin đưa ra nh ng giả thuyết nghi n c u, nh ng giả thuyết n y sẽ được ki m ch ng thông qua quá trình thu thập, sử l v ph n t ch d liệu trong nghi n c u

a Ho t động bác ái xã hội của người Công Giáo Việt Nam được t

ch c th nh một hệ thống với sự linh ho t đáp ng nh ng nhu cầu của con

ng ơi trong xã hội v bối cảnh đ a phương Mỗi giáo x c ho n cảnh cụ th của mình ch nh vì vậy ho t động bác ái xã hội c sự khác biệt gi a các giáo

x thuộc vùng trung t m, ngo i vi th nh phố hay nông thôn n c nh đ , về

m t thời gian cũng cho thấy sự linh ho t trong các ho t động bác ái xã hội của người công giáo cũng linh ho t đ phù hợp với t ng thời kỳ

b C rất nhiều nguy n nh n v mục đ ch khác nhau đ thực hiện nh ng công việc bác ái xã hội nhưng c th gộp l i th nh 2 nguy n nh n cơ bản đ

ch nh l : lời r n d y của Thi n Chúa v Giáo hội thông qua hệ thống kinh sách b n c nh nh ng kh kh n của cuộc sống con người cần được giải quyết Với một mục ti u l tốt đời đẹp đ o, sống phúc m gi a lòng d n tộc

c n c nh nh ng yếu tố mang t nh chủ quan như: sự nhiệt huyết tham gia các ho t động bác ái xã hội của t n h u, công tác t ch c v nguồn kinh ph tự huy động c giới h n Chủ yếu l nh ng yếu tố t b n

ngo i đ c biệt l ch nh sách của nh nước, việc thực thi ch nh sách với các

t ch c tôn giáo n i chung v n i ri ng với t ch c ho t động của người Công Giáo, trong thực tế ở mỗi một đ a b n (ở đ y muốn n i trong ph m

vi cấp giáo x ) l i c một ho n cảnh ri ng tùy thuộc v o mối quan hệ gi a giáo x v ch nh quyền đ a phương

4 Phươ p áp i u

Đ a b n khảo sát nghi n c u được ch n lựa theo ti u ch bao quát v

t nh đ i diện cao, l một giáo phận c ph n bố tr n ph m vi của hai tỉnh th nh

l H Nội v H Nam, bao gồm cả khu đô th , vùng ven v nông thôn, hơn thế

n a nơi đ y l i l trung t m của giáo tỉnh H Nội

Đ thực hiện khảo sát thực đ a tôi sẽ ch n ra 4 đ a đi m ch nh l : Trung T m Mục Vụ giáo phận (cụ th l ban quản l ho t động bác ái xã hội), cơ quan quản l các ho t động bác ái xã hội của giáo phận đ t đ hướng đến ho t động của các nh m v thực hiện điền dã n c nh đ l : Giáo x ch nh tòa l đ i diện cho vùng trung t m đô th v cận kề với cơ quan đầu não, một giáo x đ i diện cho vùng ven đô nơi giao thoa gi a vùng đô th v nông thôn V một giáo x vùng ngo i th nh đ i diện cho vùng nông thôn ngo i th nh

M c dù nghi n c u n y sử dụng chủ yếu nh ng phương pháp đ nh t nh, nhưng đ đảm bảo về thời gian v t nh khách quan khoa h c chúng tôi vẫn tiến h nh ch n mẫu c chủ đ ch, với nh ng trường hợp nghi n c u mở rộng Mẫu nghi n c u ph n lo i v ph n t ch dựa tr n các ti u ch mang t nh đ i diện về giới, về độ tu i, về trình độ h c vấn, về hội đo n v về ch c vụ trong việc tham gia v quyết đ nh tới các ho t động bác ái xã hội của người Công giáo Trong 4 đ a đi m ch n đ nghi n c u mỗi đ a đi m sẽ c t nhất 5 mẫu

đ thực hiện phỏng vấn s u, như vậy c t ng số mẫu phỏng vẫn s u dự kiến l

20 cụ th như sau:

- Trung T m Mục Vụ giáo phận (cụ th l ban quản l ho t động bác ái xã hội), cơ quan quản l các ho t động bác ái xã hội của giáo phận:

sẽ phỏng vấn 1 Linh mục phụ trách, 2 trợ l , v 3 th nh vi n tham gia cấp giáo phận

- Giáo x chính tòa: sẽ phỏng vấn 1 linh mục quản x , 2 ông ban h nh giáo v 3 người giáo d n tham gia

- Giáo x C Nhuế: phỏng vấn 1 linh mục quản x , 2 ông ban h nh giáo v 3 người giáo d n tham gia

- Giáo x Ng c Th : phỏng vấn 1 linh mục quản x , 2 ông ban h nh giáo v 3 người giáo d n tham gia

Quan sát tham gia l phương pháp giúp tôi c th tiếp cận v thu thập nhiều thông tin khác nhau trong ho t động bác ái xã hội t i đ a b n nghi n

c u, l một người đã t ng tham gia nhiều ho t động bác ái xã hội của người Công Giáo giúp tôi tự tin hơn trong quá trình thực hiện thu thập thông tin bằng phương pháp n y m c dù thời gian đ thực hiện đòi hỏi t i đ a b n nghi n c u l không t Tôi sẽ tham gia v o các ho t động bác ái xã hội của giáo phận trong tư cách l một th nh vi n tham gia, m c dù thời gian nghi n

c u không đủ 1 n m đ c th tham gia v o các ho t động trong 1 n m phục

vụ, nhưng tôi sẽ khắc phục vấn đề thời gian n y bằng cách trao đ i nhiều hơn với các th nh vi n cùng tham gia v nh ng người c trách nhiệm đ hi u rõ hơn về các ho t động bác ái xã hội trong chu kỳ 1 n m

Việc đ ng k tham gia các ho t động bác ái xã hội ở 4 đ a đi m nghi n

c u sẽ giúp tôi tham gia trực tiếp v o, mỗi đ a đi m nghi n c u c 2 đợt tham gia trong 2 ng y Như vậy tôi sẽ c khoảng 8 đợt quan sát tham gia các ho t động bác ái xã hội t i Giáo phận H Nội, trong khoảng thời gian nghi n c u tôi sẽ ngẫu nhi n tham gia t i mỗi giáo x đã ch n nghi n c u

Đ thu thập số liệu thông tin đầy đủ v cần thiết phục vụ cho việc ph n tích và trả lời nh ng c u hỏi nghi n c u đã đ t ra chúng tôi sử dụng phương pháp thu thập v xử l d liệu đ nh t nh v đ nh lượng kết hợp Điều n y cho phép chúng tôi thực hiện nh ng cuộc phỏng vấn s u với người cung cấp thông tin b n c nh việc ki m ch ng v tra c u t i liệu thư t ch, kinh thánh, các v n bản t o tiền đề cho các ho t động bác ái xã hội, nh ng con số thống k của các cấp quản l c th thu thập được thông qua t i liệu v các v n bản giúp quá trình phần t ch nghi n c u n y c ng ch t chẽ v thuyết phục hơn Như vậy, ngo i nh ng d liệu đ nh t nh như ghi chép điền dã, ghi chép phỏng vấn v gỡ

b ng, ghi chép t ng hợp thông tin thư t ch chúng tôi c tham v ng c được số

d liệu đ nh lượng thông qua các t i liệu thu thập t v n phòng bác ái xã hội của giáo phận v các giáo x mẫu đ ki m tra, đ nh hướng v ph n t ch

n c nh đ chúng tôi sử dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (PRA) với đ c t nh l sự tham gia của cộng đồng được sử dụng ph biến trong nghi n c u phát tri n, m c dù đ y l một báo cáo khoa h c không chỉ đơn thuần l một đánh giá nhanh nhưng sử dụng phương pháp n y giúp chúng tôi tiết kiệm thời gian trong việc phát hiện m ng lưới ho t động, nh ng yếu tố chi phối v đ c biệt sử dụng công cụ sơ đồ nguồn lực đ phát hiện v mô tả l i cấu trúc của ho t động bác ái xã hội của người công giáo Dự kiến thực hiện một cuộc thảo luận nh m với sự tham gia của các th nh vi n ở giáo phận v 3 giáo x , 4 cuộc thảo luận nh m cùng tham gia t i 4 đ a đi m nghi n c u, mỗi nhóm c t 5 đến 8 người bao gồm 2 người l m công tác t ch c v 3 đến 5 người l th nh vi n tham gia Đ tham gia v o việc mô tả v vẽ l i sơ đồ ho t động của các ho t động bác ái xã hội t đ tìm hi u về nguy n nh n v mục

đ ch của các ho t động đ

5 Bố ụ ủ luậ v

Đ trả lời cho nh ng vẫn đề nghi n c u đã được đ t ra, ngo i phần dẫn luận v kết luận, bố cục của luận v n dự kiến bao gồm 3 chương:

ƣơ 1: Trình bày nh ng vấn đề l luận v khái quát về ho t động

bác ái xã hội của người Công giáo

ƣơ 2: Trình bày về thực tr ng ho t động bác ái xã hội của người

Công giáo Đ a phận H Nội

ƣơ 3: Ph n t ch động cơ v yếu tố tác động tới ho t động bác ái

xã hội

ƣơ 1: N N VẤN L LU N V QU T V O T

N B X N Ƣ N O

1.1 á ái iệ

Bá ái: Agape trong tiếng hy l p c v trong tiếng Anh l Charity theo

T đi n Công giáo ph thông c ngh a l hình th c y u thương đi n hình nhất của Ki-tô giáo, Đ c Ki-tô đã dùng t n y đ mô tả tình y u gi a ba ngôi Thi n Chúa Đ cũng l tình y u người truyền cho các môn đệ phải d nh cho nhau (Ga 13,34-35) Một tình y u ho n to n v tha, không tìm tư lợi m chỉ mưu cầu vì lợi ch của người khác v biết chia sẻ với người khác Trong ph m

vi nghi n c u của đề t i n y các ho t động an sinh xã hội c th hi u chung với một khái niệm l bác ái hay bác ái xã hội chỉ các ho t động hỗ trợ cá

nh n hay t ch c của người công giáo nhằm đ ng g p cho sự phát tri n của con người v xã hội

iáo p ậ : Tiếng Latin c ngh a l dioecesis, hay đầy đủ hơn l giáo

phận ch nh tòa, l một đơn v lãnh th gồm nhiều giáo x (x đ o) hay giáo

h (h đ o), dưới quyền cai quản của một Giám mục Trong Giáo hội Công giáo Rôma, giáo phận được coi l một giáo hội nhỏ ở đ a phương dưới quyền của một Giám mục (bishop) Một giáo phận c v tr đ c biệt trong l ch sử thường mang t n danh dự l t ng giáo phận dưới quyền một t ng Giám mục Nhiều giáo phận v t ng giáo phận l n cận nhau thường nh m l i th nh giáo tỉnh (ecclesiastical province) Theo Giáo luật 1983 - dùng t ng của Công đồng Vatican II - thì giáo phận l "một bộ phận d n Chúa được trao ph cho một Giám mục ch n dắt, với sự cộng tác của linh mục đo n " Còn theo đ nh ngh a của Hội đồng Giám mục thì "Giáo phận l các d n Chúa được trao ph cho một Giám mục coi s c Theo ngh a rộng, l vùng lãnh th tương ng (với

số d n Chúa đ )" Giáo phận thường mang t n đ a đi m nơi đ t tòa Giám mục

v nh thờ ch nh tòa V o n m 2003, Giáo hội Công giáo Rôma c 569 t ng

giáo phận v 2 014 giáo phận2

Trong nghi n c u n y Giáo phận H Nội, Đ a phận H Nội hay còn g i l T ng giáo phận H Nội c chung một ngh a như nhau đ chỉ giáo hội Công giáo t i đ a phương H Nội v vùng l n cận

N p ụ vụ: Trong cuộc sống thường nhật con người đã đ t ra cho

mình nh p điệu xoay vần của thời tiết cố đ nh: xu n-h -thu-đông Nên trong đời sống đ o đ c, đời sống Phụng vụ, cũng đ t ra một chu kỳ nhất đ nh là các Mùa, đ nhờ cái khả giác, nhưng đầy thánh thi ng đ giúp người t n h u cũng

di n đ t được phần n o n chúa C u Độ qua các nghi th c, lời n i, tiếng hát , nh ng di n tiến n y được người Công giáo g i l chu kỳ của N m Phụng Vụ

Vậy chu ky mới của n m Phụng Vụ được khởi đầu bằng Chúa nhật th Nhất mùa v ng v kết thúc v o l Chúa Kitô, Vua vũ trụ Giáo hội chia một chu kỳ Phụng vụ gồm n m mùa:

Mùa V ng l mùa chu n b l Giáng Sinh, trong đ - k nh nhớ việc Con Thi n Chúa đến lần th nhất với lo i người, v a l mùa m qua việc k nh nhớ này, các tín h u hướng lòng trong đợi chúa Kitô đến lần th hai trong ng y tận thế Vì hai l do n y Mùa V ng được coi như mùa sốt sáng và hân hoan trông đợi" Mùa V ng l hy v ng thì Mùa Giáng Sinh l mùa thực hiện điều

m Mùa V ng đang hướng tới L chúa Giáng Sinh th hiện lời chúa h a sau khi nguy n t ph m tội, sẽ ban Đấng C u Thế đến, mang l i cho nh n lo i một k nguyên mới: k nguy n C u Độ n C u Độ của Đ c Kitô phải trở

th nh ơn c u độ của mỗi người

Mùa Chay nhằm chu n b cử h nh l Phục sinh với t m tình sám hối

n n n ốn mươi ng y Mùa chay v Tuần Thánh l thời gian đ c biệt m Giáo hội dùng đ giúp các t n h u suy niệm về nh ng kh a c nh huyền nhiệm

2

Niên giám thống k của Giáo hội Công giáo n m 2003

( https://www.catholic.org.tw/vntaiwan/03news/giaohoi.htm)

nhất của cuộc sống như: Th n phận yếu đuối v tội lỗi của con người, sự hoán cải nội t m, đời sống đền tội, ngh a của thử thách, th n phận nô lệ v giải

ph ng, giao ước tình y u v phản bội, đau kh v hy sinh , cuối cùng l cái Chết v Phục sinh như l lời giải đáp cho vấn đề gay cấn nhất của đời sống:

sự chết v cái gì b n kia sự chết?

Mùa Phục Sinh kéo d i n m mươi ng y t l Chúa Nhật Phục sinh đến

l Chúa Thánh Thần Hiện xuống được cử h nh trong niềm h n hoan, phấn khởi như một ngày l duy nhất, hơn thế, như một đ i Chúa Nhật m ng Đ c Ki-tô t cõi chết sống l i

Mùa Thường Niên: Trong các tuần l Mùa Thường Ni n không c cử

h nh một kh a c nh n o đ c biệt về m u nhiệm Chúa Kitô nhưng l i tôn k nh

ch nh Mầu nhiệm Chúa Kitô trong to n bộ, nhất l trong các ng y Chúa Nhật (Mùa Thường Ni n thường gồm c 33 hay 34 Chúa Nhật v kết thúc bằng l Chúa Kitô - Vua vũ trụ

N t á l n m to n xá, t c l thời đi m được qui đ nh đ các Ki-tô

h u hoán cải, hòa giải, hiệp thông hầu đ n nhận ơn c u độ của Thi n Chúa một cách đ c biệt hơn C t thời Cựu Ước, N m Thánh được tiếp tục trong

l ch sử Hội Thánh Hội Thánh đã cử h nh n m thánh đầu ti n v o n m 1300,

v t n m 1470, c 25 n m cử h nh n m thánh một lần, g i l thường kỳ Ngoài ra, còn c nh ng n m thánh đ c biệt k niệm nh ng biến cố tr ng đ i trong l ch sử c u độ

tu hay còn g i l nh dòng l một t ch c, trong đời sống của

Giáo hội Công giáo, được th nh lập do nh ng người tự nguyện sống chung với nhau trong một cộng đo n g i l Tu viện (Couvent) hay Ðan viện (Monastère) nếu l Dòng tu c gốc n tu đ cùng nhau phục vụ Thi n Chúa v tha nhân

Dòng tu n o cũng c một mục đ ch l sống tr n vẹn v cao độ Tin

M ng của Ð c Kitô, chủ yếu với ba quyết t m (ba lời khấn): khiết t nh (không lấy vợ, lấy chồng, không tìm thú vui th xác), nghèo kh , (không gi

t i sản ri ng) v v ng phục (luôn l m theo lệnh của bề tr n) Dòng tu đầu

ti n ở Việt Nam l Dòng n Mến Thánh Giá được th nh lập n m 1670 ở miền ắc v 1671 ở miền Nam: Dòng ho n to n do người Việt Nam v cho người Việt Nam

1.2 L s i u vấ

Cho đến nay nghi n c u về các t ch c tôn giáo n i chung v đ c biệt

nh ng nghi n c u về Công giáo ở Việt Nam n i ri ng l ph biến v ng y

c ng được quan t m nghi n c u bởi các nh khoa h c trong nước v tr n thế giới C th n i, nh ng tư liệu đầu ti n về Công giáo Việt Nam ch nh l

nh ng nhật k , nh ng ghi chép của các nh truyền giáo Phương T y về nh ng

ng y truyền giáo t i Việt Nam, nh ng ghi chép của h n i về v n h a, về phong tục của người Việt, ở nh ng nơi bắt đầu l cửa sông cửa bi n, nơi m

nh ng người nông d n tuy nghèo kh nhưng luôn tin rằng c Đấng T o H a

m h g i l “ông trời” đ l niềm tin v o Thượng Đế m các nh truyền giáo

g i đ l “mảnh đất tốt” đ loan truyền đ o Chúa Nh ng b i viết, nh ng

nghi n c u bắt đầu t ch nh nh ng người l linh mục, l t n đồ công giáo Việt

Nam th nh đ t như Hồng Lam với lịch sử Đạo Thiên Chúa Giáo ở Việt Nam,

được xuất bản n m 1944, đ y c th n i l một t i liệu l u đời viết về quá trình truyền đ o v o Việt Nam t nh ng ng y đầu v trải qua các thời kỳ phát tri n t cách nhìn của một người Công giáo Việt Nam Cũng với chủ đề n y,

Linh mục Nguy n Hồng với Lịch sử truyền giáo ở Việt Nam, xuất bản n m

1959, Linh mục ùi Đ c Sinh: Lịch sử giáo hội Công giáo, xuất bản n m

1972 Đáng k đến l nh ng b i viết, nh ng nghi n c u của linh mục Trương

á Cần: Công giáo Đàng Trong thời Giám mục Pigneau (1771-1799), Tủ

sách Đ i kết, n m 1992 v nhất l bộ sách L ch sử phát tri n Công giáo ở Việt Nam, tập I v tập II, nh xuất bản Tôn giáo H Nội v o n m 2008

Nh ng t i liệu n y, đ c biệt l của tác giả Trương á Cần được xem l nh ng tác ph m tr n vẹn mang t nh l ch sử v các quá trình phát tri n của Đ o Công giáo t i Việt Nam trải qua các thời kỳ, n cũng cho chúng ta thấy cách nhìn của ch nh nh ng người trong cuộc về tôn giáo của mình dưới con mắt l ch sử khoa h c

Cũng tiếp cận dưới quan đi m l ch sử nhưng ở một chỗ đ ng khác, đ

ch nh l nh ng tác giả, nh ng nh nghi n c u khoa h c về tôn giáo, ch u ảnh hưởng nh ng giai đo n th ng trầm của đất nước nhưng vẫn c rất nhiều

nghiên c u khoa h c về l ch sử Công giáo như Đỗ Quang Hưng: Một số vấn

đề về lịch sử Thiên Chúa giáo ở Việt Nam, xuất bản n m 1991 Nguy n Thanh

Xuân: “Công giáo”, in trong Một số tôn giáo ở Việt Nam, n m 1993 Nguy n Quang Hưng: Người Công giáo Việt Nam những tháng đầu sau Cách mạng

tháng Tám T p ch Nghi n c u Tôn giáo, số 3, 2002 Nh ng b i viết n y cho

chúng ta nhìn nhận l ch sử Công giáo dưới nhãn quan l ch sử khoa h c một

hướng nhìn khác về l ch sử Công giáo Đáng chú l tác ph m lư c sử Giáo

ph n à Nội 16 6-1954 của Nguy n Khắc Xuy n được xuất bản v o n m

1994 được cho l một trong nh ng d liệu quan tr ng khi nhắc tới cộng đồng công giáo t i H Nội dưới g c độ l ch sử

Khoa h c ng y c ng phát tri n, đ c biệt t sau đ i mới, ở Việt Nam khoa h c đã c nh ng bước phát tri n hơn nhờ giao lưu v h c hỏi nền khoa

h c ti n tiến tr n thế giới, ng y c ng c nhiều cách tiếp cận nghi n c u về Công giáo hơn, nh ng cách tiếp cận n y mở rộng t nh ng nghi n c u về cấu

trúc v t ch c Công giáo như Nguy n Hồng Dương với nghi n c u về Làng

Công giáo Lưu Phương-Ninh Bình từ năm 18 9 đến năm 1945, n m 1997 v

đ c biệt l nghi n c u về Đời sống đạo c a người d n theo đạo Công giáo ở

thành phố à Nội và thành phố Ch Minh được in trong T p ch xã hội

h c số 1(49),1995 l một công trình mô tả ch n thực đời sống đ o của người

d n Công giáo Nguy n Phú Lợi nghi n c u về “Cơ cấu tổ chức xã hội - Tôn giáo trong một số làng Thiên Chúa giáo Kim Sơn - Ninh Bình nửa sau thế kỷ XIX đến nửa sau thế kỷ XX ” , N m 1999 i viết về Một số đặc điểm tổ chức xứ, họ đạo Công giáo ở Việt Nam, t p ch nghi n c u tôn giáo, n m

2013 Đ c biệt l nghi n c u về hai cộng đ ng công giáo di cư năm 1954 tại Nam Bộ của Nguy n Đ c Lộc được k đến như l một nghi n c u dưới nhiều

cách tiếp cận khác nhau

Nh ng cách tiếp cận mới về quan hệ gi a tôn giáo v v n h a: tác giả

Trương Sỹ Hùng viết một cuốn sách c tựa đề Tôn giáo và văn hóa được xuất

bản n m 2007 cho thấy nh ng vấn đề l thuyết về nghi n c u quan hệ gi a

tôn giáo ở Việt Nam, Ph m Huy Thông: Ảnh hưởng c a văn hóa Việt với Công giáo Việt Nam, t p ch nghi n c u tôn giáo, số 8, 2013 Lương Th Thu Hường: Vai trò c a tôn giáo trong bối cảnh toàn cầu hóa, t p ch nghi n c u

tôn giáo, số 5, 2013 Nh ng tác giả n y tiếp cận v n h a v tôn giáo t ch nh trong bối cảnh của đất nước

Trong khi đ , Nguy n Quang Hưng c xu hướng tiếp cận tôn giáo v

v n h a t ch nh nh ng ch nh sách của Vatican, qua b i viết Công đ ng Vatican II và quan hệ công giáo – d n tộc ở Việt Nam nhìn từ góc độ văn hoá – tôn giáo được in trong nguyệt san “Công giáo v D n tộc , th nh phố Hồ

Ch Minh, tháng 1 n m 2006, tác giả cho thấy nh ng sự tiến tri n xuất phát

t nh ng cải cách của giáo hội Nh ng nghi n c u về mối quan hệ gi a tôn giáo v v n h a n i chung v v n h a d n tộc n i ri ng l một đề t i được nhiều h c giả nghi n c u với nh ng tiếp cận đa chiều

n c nh đ l nh ng nghi n c u mang t nh l luận thông qua nh ng l

thuyết l phương pháp nghi n c u về tôn giáo Ti u bi u c Quá trình hình

thành và nội hàm Công giáo đ ng hành cùng d n tộc, t p ch nghi n c u tôn

giáo, số 5,6, 2013 của tác giả Nguy n Hồng Dương một c y đ i thụ nghi n

c u về tôn giáo, đ c biệt ông l một chuy n gia nghi n c u về Công giáo

ch nh thống t quan đi m của nh nước về tôn giáo v d n tộc

Khác với nh ng b i viết mang t nh h c thuật dưới g c nhìn của các

ng nh khoa h c cũng như khoa h c li n ng nh, nh ng thông điệp v t i liệu được ph biến trong to n Giáo hội Công giáo của các Giáo Ho ng, nh ng thông điệp trực tiếp hay gián tiếp li n quan đến việc thực thi bác ái của người Công Giáo khắp nơi Kế đến l nh ng thư chung, nh ng t i liệu hướng dẫn của Hội đồng giám mục Việt Nam, của Đ c t ng giám mục T ng giáo phận

H Nội được lưu h nh v ph biến rộng rãi cho m i th nh phần trong Giáo hội Công Giáo n i chung v cho các th nh phần d n Chúa t i T ng giáo phận

H Nội Nh ng t i liệu n y n i chung c cái nhìn mang t nh Thần h c Công Giáo nhằm giáo huấn, c vũ v hướng dẫn các t n đồ thực thi bác ái theo đúng tinh thần của giáo hội qua lời d y của ch nh Thi n Chúa trong Kinh Thánh Nguồn t i liệu nay tuy thống nhất với nhau về tư tưởng thần h c nhưng đ phục vụ đắc lực cho ho n cảnh ri ng của t ng đ a phương n n c nh ng di n

tả v đường hướng cụ th cho phù hợp V dụ, T ng Giáo Phận H Nội thuộc miền bắc Việt Nam c thời tiết 4 mùa, vì thế c v o d p l giáng sinh các giáo

x trong T ng Giáo Phận H Nội l i quy n g p cho nh ng chương trình hướng tới n no m c ấm cho các anh em d n tộc thi u số miền núi theo lời

k u g i của người cha chung giáo phận Ngo i nh ng thông điệp v b i viết mang t nh hướng dẫn mục vụ còn c nh ng b i viết mang t nh ph n t ch v giải th ch cho m i th nh phần trong giáo phận biết về ngh a v mục đ ch của việc thực thi bác ái xã hội đ ng y c ng c nhiều người tham gia v o công việc n y

T nh ng v tr khác nhau, người trong cuộc, nh nghi n c u, với

nh ng cách tiếp cận khác nhau về l ch sử, v n h a, cấu trúc v l luận hay thông điệp giáo huấn v hướng dẫn, nh ng b i viết tr n đ y đã cho chúng ta một cách nhìn tương đối ho n chỉnh khi tiếp cận nghi n c u tôn giáo, đ c biệt nghi n c u về Công giáo t i Việt Nam Thế nhưng, b n c nh sự ca ngợi các công trình của nh ng tác giả đi trước chúng ta cũng cần chỉ ra nh ng h n chế

đ tiếp tục phát tri n nh ng nghi n c u nhằm l m sáng tỏ v b sung cho khoa h c về nghi n c u tôn giáo Hầu hết các nghi n c u về tôn giáo đều tiếp cận l ch sử hay đơn thuần l mô tả l i, h n chế của nh ng nghi n c u Công giáo theo hướng l ch sử l mang t nh chủ quan của ch nh nh ng người l t n

đồ hay ch c sắc Công giáo, ngay cả nh ng nghi n c u theo hướng l ch sử của các nh khoa h c không phải l người Công giáo cũng ch u ảnh hưởng rất nhiều t các tác ph m của người trong cuộc, bởi l ch sử thường dựa v o

nh ng tư liệu trong khi đ nh ng b i viết, nh ng tư liệu ban đầu hầu hết l do các nhà truyền giáo hay nh ng linh mục Công giáo đ l i, đ y ch nh l đi m

h n chế của nh ng nghi n c u dưới ng c nhìn l ch sử về Công giáo

Nh ng tác giả nghi n c u thực đ a về v n h a, t ch c của Công giáo

m c dù c nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau nhưng nhìn chung trong

nh ng báo cáo khoa h c vẫn chỉ l mô tả l i nh ng gì trong thực tế, chưa c nhiều ph n t ch v giải th ch nh ng hiện tượng, nh ng h nh vi, nh ng t ch c tôn giáo M c dù vẫn c nh ng nghi n c u đáp ng được nh ng y u cầu đ như Luận án tiến s của Nguy n Đ c Lộc về hai cộng đồng Công giáo di cư

1954 ở Nam ộ Tác giả đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau trong quá trình tiếp cận nghi n c u, thu thập v xử l d liệu, bao gồm cả đ nh t nh v

đ nh lượng Trong nghi n c u của mình, tôi sẽ tiếp tục nh ng hướng tiếp cận

của tác giả đ mô tả v ph n t ch b c tranh ho t động bác ái xã hội của người Công giáo Việt Nam với trường hợp nghi n c u l Đ a phận H Nội

L một nghi n c u dưới nhiều g c độ như l ch sử ho t động bác ái xã hội, mô tả cơ cấu t ch c ho t động bác ái xã hội, đề t i nghi n c u của tôi tập trung chủ yếu ph n t ch các nguy n nh n chi phối v l m ảnh hưởng tới các ho t động bác ái xã hội của người Công giáo t đ tìm ra nh ng giải pháp khắc phục đ ho t động bác ái xã hội của người Công giáo ng y c ng đ ng

g p nhiều cho sự n đ nh v phát tri n xã hội Việt Nam

1.3 ơ s l luậ

Trong nghi n c u nh n h c v n h a xã hội chúng ta thường sử dụng các l thuyết kinh đi n của nh ng nh nh n h c tiền bối đ ph n t ch v giải

th ch vấn đề nghi n c u hướng tới nhiều mục đ ch khác nhau như: ki m

ch ng l i các l thuyết đ , hay dùng các l thuyết c sẵn đ giải quyết các vấn

đề nghi n c u, c khi l phản bác l i nh ng quan đi m của các nh nghi n

c u đ đề ra một l thuyết v phương pháp mới Trong nghi n c u n y tôi sử dụng l thuyết về h nh động xã hội với mục đ ch soi sáng cho vấn đề nghi n

c u của tôi

L thuyết h nh động xã hội: Max Weber (1864-1920), nh tư tưởng xã hội Đ c Trong khi các nh xã hội h c thời đ như Durkheim v Marx, tập trung chủ yếu đến hệ thống xã hội như một t ng th thì Max Weber l i chú tới nh ng h nh động xã hội, m qua đ ông c th thấu hi u v giải th ch về một nền v n h a Theo Max Weber xã hội h c ch nh l khoa h c về h nh động xã hội, m i hiện tượng v sự kiện xã hội đều c th giải th ch bằng l luận h nh động xã hội, vì suy cho cùng xã hội thống nhất bởi các quan hệ xã hội, trong khi đ quan hệ xã hội l i do con người t o ra Ch nh vì thế nhiệm

vụ của xã hội h c l tiếp cận, giải th ch v thấu hi u về h nh động xã hội cũng như giải th ch một cách nh n quả về quá trình v kết quả tác động của h nh

động xã hội (Vũ H o Quang, về lý thuyết hành động xã hội c a M.weber, xã

hội h c số 1-1997) Theo ông đối tượng nghi n c u của xã hội h c l h nh động xã hội, n l lo i h nh vi người chủ yếu b chỉ đ o bởi cái chủ quan trong mối tương quan với h nh vi của nh ng người khác Con người h nh động, bởi cho rằng h nh động đ l hợp l , tương tự như vậy, các cá th khác trong xã hội h nh động v thống nhất r ng buộc lẫn nhau bởi t nh hợp l

F Znaniecki người a Lan (1882-1958) v T Parson người Mỹ 1979) l hai nh n vật n i tiếng trong l ng xã hội h c thế k XX đã b sung v cải tiến l luận h nh động xã hội của Max Weber Luận đi m ch nh được b sung bởi hai nh xã hội h c n y l ngh a của nh ng h nh động, do đ đ

(1902-hi u được h nh động phải (1902-hi u được ngh a của nh ng h nh động đ , nhưng đồng thời phải tiến đến ph n t ch các mục ti u v phương tiện xung quanh

h nh động, nh ng điều n y nảy sinh trong bối cảnh các giá tr v chu n mực hình th nh một cách tập th Đ y ch nh l khung tham chiếu h nh động, trong

đ l sự đ nh hướng mang t nh chu n mực của con người đ nh hướng v o các niềm tin, giá tr , chu n mực [35, tr 7]

Như vậy đ mô tả, ph n t ch v thấu hi u ho t động bác ái xã hội của người Công giáo như l một h nh vi, một ho t động xã hội m qua đ c th tìm hi u về nguy n nh n v mục đ ch của ho t động bác ái xã hội Chúng tôi

sử dụng l thuyết ho t động xã hội, tiếp cận với các h nh động bác ái xã hội

v thu thập d liệu đ t đ ph n t ch nguy n nh n, kết quả v đề xuất nh ng giải pháp phù hợp cho nh ng ho t động n y ng y c ng c nh ng đ ng g p to lớn đối với xã hôi, b n c nh đ chúng tôi cũng sử dụng l thuyết n y thông qua quá trình ph n t ch d liệu đ trả lời các c u hỏi nghi n c u v ki m

ch ng nh ng giả thuyết đã đ t ra

1.4 T qu v o t ộ á ái ội iáo t ế iới và Việt N

Ngay t khi được khai sinh người Công Giáo đã không ng ng thực hiện nh ng ho t động bác ái xã hội, Gi Su l người m theo l ch sử của nh n

lo i được mệnh danh l người sáng lập đ o Công giáo đã không ng ng dao giảng lời Chúa v thực thi đ c bác ái tr n nh ng người ốm đau bệnh tật v nghèo kh , Ng i đã ch a cho nh ng người mù, người c m, người điếc, Ng i giải tho t người phụ n ngo i tình, một cô gái điếm, v cho một người được sống l i t cõi chết Trong suốt 3 n m cuối đời, Ng i cũng đã kết thúc cuộc đời của mình bằng một h nh động tr n đầy tình thương v vì người khác, Chúa Gi su đã mời g i nh ng người theo mình bằng cách: “Ở đi m n y, m i người sẽ nhận biết anh em l môn đệ của Thầy: l anh em c lòng y u thương nhau 3

(Ga 13,35) Như vậy một trong nh ng đi m mấu chốt c th n i l bản chất của người Công giáo l thực thi bác ái với anh em đồng b o v đồng lo i của mình

Trong bối cảnh Việt Nam khi đ o Công giáo mới được truyền bá, lương d n g i b n đ o l nh ng người theo đ o y u thương4 Một cách g i thật chìu mến! H a ra y u thương luôn l dấu chỉ sống động đ biết mình thuộc về Thi n Chúa5 Nh ng điều n y đã được khắc đ nh l i nhiều lần một cách rõ r ng qua các thông điệp được ban h nh bởi các Giáo ho ng l người lãnh đ o Giáo hội Công giáo tr n to n cầu qua các giai đo n l ch sử, v dụ như Thông điệp Deus caritas est (Thi n Chúa l tình y u) của Giáo ho ng enedict XVI với nội dung l ho t động bác ái của Hội thánh như l cộng

đo n tình y u Trong thông điệp n y Ng i cũng chỉ ra rằng bác ái l một trong

3 m t của đời sống giáo hội cùng với việc rao giảng Tin m ng v thực thi các

b t ch [24, tr 1]

3 Cả 4 tác giải viết sách t n ước hay còn g i l tin m ng Mattew, Mark, Luke v John đều đề cập tới việc Chúa Gi Su truyền l i cho nh ng người theo ng i về thực thi Đ c bác ái trước khi Chúa ch u chết tr n C y Thánh Giá Trong đo n n y tôi tr ch dẫn t Tin M ng theo Thánh John 13,35

4 http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:rPJBQxNW1vMJ:dongten.net/noidung/50697+&cd

=1&hl=vi&ct=clnk&gl=vn

5 i chia sẻ của linh Mục Phan Đình Ng c ng y 26 tháng 6 n m 2015 t i Dòng T n Việt Nam

ằng nhiều hình th c khác nhau, theo một ph m trật nhất đ nh người Công Giáo tr n khắp thế giới tham gia v o các ho t động bác ái xã hội theo khả n ng v ho n cảnh của ri ng mình Đa số các ho t động bác ái xã hội tập trung nhiều t i các giáo h , giáo x v giáo phận tr n to n thế giới T cấp giáo phận đến các giáo x hay dòng tu đều c nh ng ủy ban hay phòng ban trực tiếp điều h nh các ho t động bác ái xã hội, điều n y phù hợp với ho n cảnh của t ng đ a phương nơi giáo hội t i đ thực hiện Đối với giáo hội to n cầu, tuy không c cơ quan cấp bộ n o đ thực hiện việc quản l cũng như vận

h nh các ho t động bác ái xã hội nhưng mỗi khi c nh ng vấn đề mang t nh

to n cầu hay li n quốc gia các hội đồng giám mục được chỉ đ nh đ c sự hỗ trợ, giúp đỡ v chia sẻ lẫn nhau trong nh ng vùng ch u thi n tai, d ch bệnh, chiến tranh v hủy diệt

Đã c rất nhiều t ch c bác ái xã hội được th nh lập bởi các cá nh n hay các nh m Công giáo dựa tr n tinh thần v đường hướng của giáo hội đã đáp ng được nh ng nhu cầu cấp bách của nh n lo i tr n nh ng vùng lớn hay quy mô to n thế giới v sau đ đã được giáo hội ch nh th c th a nhận trở

th nh một các nh m, các hiệp hội hay các t ch c đ c trách về nh ng vấn đề

xã hội đ nhằm giải quyết vấn n n v t o sự công bằng cho xã hội đ c biệt quan t m tới nh ng đối tượng d b t n thương Tùy theo quy mô của các

nh m, các phòng tr o m được ch nh th c th a nhận bởi giáo hội ho n cầu hay giáo hội đ a phương V dự như y ban đ c trách về di d n ban đầu trực thuộc Giáo hội Công giáo M nhưng khi vấn n n di d n trở th nh vấn đề to n cầu thì ủy ban n y ho t động với quy mô tr n to n thế giới v trực thuộc Tòa Thánh Vatican

Ở hầu hết m i l nh vực trong hệ thống Hội Thánh Công giáo thì ho t động bác ái xã hội vẫn được th hiện một cách li n tục v thường xuy n, v dụ trong mỗi thánh l c th n i l ch c n ng thực h nh cách b t ch thì việc cầu

nguyện, quy n g p v giáo huấn đ giúp đỡ người nghèo, người ốm đau bệnh tật hay các vùng b thi n tai d ch bệnh vẫn chiếm một vai trò quan tr ng Nhưng c th n i; một t ch c thống nhất t tr n xuống dưới thực hiện ch c

n ng ch nh cho đến nay về các ho t động bác ái xã hội ch nh l Caritas Caritas theo nguy n ng Latinh c ngh a l Y u thương- ác ái, l dấu chỉ tình

y u Thi n Chúa d nh cho m i người, một tình y u tự do v không bi n giới Caritas minh ch ng cho tình y u của Thi n Chúa gi a chúng ta, một tình yêu

d nh cho m i d n tộc, cách ri ng cho nh ng người nghèo kh 6

.Caritas Quốc tế (tiếng Latin: Caritas Internationalis) l một hiệp hội của

164 t ch c quốc tế c u trợ nh n đ o v phục vụ phát tri n xã hội của Giáo hội Công giáo Rôma ho t động t i hơn 200 quốc gia v vùng lãnh th tr n

to n thế giới Nhiệm vụ của hội l c u trợ, giúp đỡ các người nghèo kh v b

áp b c đ x y dựng một thế giới tốt hơn T ch c Caritas đầu ti n được hình

th nh t i Freiburg im reisgau-Đ c v o n m 1897 Các quốc gia c t ch c Caritas sớm l Thụy S được th nh lập v o n m 1901 v Hoa Kỳ được th nh lập v o n m 1910

T ch c Caritas đ a phương đầu ti n được đ c ông Lorenz Werthmann

th nh lập ở K ln-Đ c v o ng y 9 tháng 11 n m 1897 với t n ban đầu l Charitasverband für das Katholische Deutschland (Hiệp hội t thiện Công giáo Đ c), trụ sở đ t ở Freiburg im reisgau N m 1916, Caritas được hội ngh các giám mục Đ c công nhận l Hiệp hội t thiện của các giáo phận

V o tháng 7 n m 1924, trong Đ i Hội Thánh Th Thế giới ở Amsterdam-H Lan, 60 đ i bi u đến t 22 quốc gia đã th nh lập một hội ngh , với trụ sở ch nh của Caritas Thụy S ở Lucerne, hội ngh đã được đ i t n l Caritas Catholica v o n m 1928 Các đ i bi u hội h p hai n m một lần cho đến Thế chiến th hai v các ho t động của Hội b gián đo n Công việc được

6 http://www.caritasvietnam.org/router_vni/tong-quan-ve-caritas-251.html

nối l i v o n m 1947, với sự chấp thuận của ộ Ngo i giao Vatican, v hai hội ngh được triệu tập ở Lucerne đ giúp điều phối các nỗ lực v hợp tác Caritas đã được mở rộng th m khi ộ ngo i giao Vatican trao phó cho nó nhiệm vụ đ i diện ch nh th c tất cả các t ch c t thiện Công giáo ở cấp quốc

tế, đ c biệt l t i Li n hợp quốc

Trong n m Thánh 1950 bắt đầu việc thống nhất các t ch c Caritas Theo gợi của Đ c ng Montini - lúc đ l quyền ộ trưởng Ngo i giao Vatican, sau đ trở th nh Giáo Ho ng Phaolô VI - một tuần nghi n c u, với

sự tham gia t 22 quốc gia, được t ch c t i Roma đ xem xét các vấn đề của công tác Caritas Kết quả l đã quyết đ nh th nh lập một hội ngh quốc tế của

t ch c t thiện Giáo hội Công giáo Rôma Trong tháng 12 n m 1951, khi Tòa Thánh ph duyệt các quy chế thì Đ i hội đồng th nh lập Caritas Internationalis đã di n ra Các th nh vi n sáng lập đến t các t ch c Caritas

ở 13 quốc gia: o, ỉ, Canada, Đan M ch, Pháp, Đ c, H Lan, Ý, Luxembourg, ồ Đ o Nha, T y an Nha, Thụy S v Hoa Kỳ

N m 1957, Hiệp hội đ i t n th nh Caritas Internationalis đ phản ánh

sự hiện diện ng y c ng t ng của các th nh vi n Caritas Quốc tế tr n m i lục đ a Ng y nay, Caritas Quốc tế l một trong nh ng m ng lưới công tác

nh n đ o lớn nhất thế giới với 162 th nh vi n l m việc t i hơn 200 quốc gia v vùng lãnh th Nha T ng thư k của Caritas Quốc tế nằm ở Palazzo San Calisto trong th nh Vatican Chủ t ch Caritas Internationalis hiện nay

l Hồng y Óscar Andrés Rodr guez Maradiaga v T ng thư k l Knight Lesley-Anne7

Caritas ho t động theo lu n l Kitô giáo v Giáo huấn xã hội của Hội thánh Công giáo dựa tr n nh ng nguy n tắc về:

- ảo vệ nh n ph m v sự sống con người ở m i nơi v m i thời

7 http://www.caritas.org/jumpCh.asp?idUser

- Dấn th n ho t động nhằm giảm thi u đ i nghèo bằng cách ch n lựa

ưu ti n phục vụ người nghèo

- Duy trì sự hiệp nhất trong Gia đình Caritas

- C võ tình li n đới v cộng tác t i đ a phương cũng như quốc tế

- ảo vệ môi trường sống trong s ch, l nh m nh [39]8

8 http://caritasvietnam.org/router_vni/tong-quan-ve-caritas-251.html

Bảng 1.1: Sơ đ về tổ chức hoạt động Caritas Việt Nam (Ngu n: Văn phòng Caritas Việt Nam cung cấp

V o tháng 03 n m 2011, Caritas Việt Nam gia nhập Caritas ch u v trở th nh th nh vi n ch nh th c của Caritas Quốc tế v o tháng 05 n m 20119 Tuy b ngưng ho t động sau một thời gian d i nhưng không vì thế m các ho t động bác ái xã hội của người Công giáo Việt Nam l i không tiếp di n, h vẫn tiếp tục dưới sự gắn b v hiệp nhất trong ph m vi các giáo phận v các giáo

x , nh ng chương trình bác ái xã hội vẫn được tiến h nh một cách thường xuy n đ c biệt ở cấp giáo x thông qua các hội đo n Ngay sau khi Caritas được tái th nh lập đã ph biến rộng rãi tới các giáo x trong 26 giáo phận thuộc Việt Nam, nh ng ho t động bác ái xã hội của người Công giáo đi theo một trật tự trong một t ch c thống nhất

Thế nhưng trong thực tế vẫn c rất nhiều nh m nhỏ hay cá nh n h ng

ng y vẫn thực thi bác ái m không thuộc Caritas, con số n y cho đến nay vẫn chưa được thống k ch nh th c nhưng về số lượng đa phần giáo d n vẫn l m việc bác ái theo ki u tự phát cá nh n hay nh m nhỏ, như các nh m doanh nhân Công giáo, tr th c Công giáo, sinh vi n Công giáo, người Công giáo di

cư

Vì đ c trưng v bối cảnh của t ng giáo hội đ a phương n n trong thực

tế mỗi một giáo phận ở Việt Nam l i c nh ng nét khác nhau khi thực hiện các ho t động bác ái xã hội Xuất phát t nhu cầu của xã hội t i đ a phương hay điều kiện cũng như khả n ng của mình, người Công giáo t i mỗi giáo phận c một cách th c ho t động ri ng đ thực thi đ c bác ái Trong bối cảnh của T ng giáo phận H Nội, c th n i l một b c tranh đa d ng các ho t động bác ái xã hội bởi l nơi hội tụ đủ các nhu cầu con người xã hội đang cần tới T nh ng vấn đề của xã hội hiện đ i như di d n, phá thai hay AIDS tập

9 http://www.caritasvietnam.org/router_vni/tong-quan-ve-caritas-251.html

trung ở vùng trung t m, nh ng vấn đề của nông thông v miền núi như đ i nghèo, thi n tai v d ch bệnh ở các vùng ven thuộc đ a phận H T y cũ, H Nam v một phần thuộc tỉnh Hòa ình Tất nhi n trong tình li n đới với các giáo phận trong nước cũng như các giáo hội t i các quốc gia tr n thế giới,

T ng giáo phận H Nội cũng thực thi các ho t động bác ái xã hội mở rộng mỗi khi c chiến tranh, d ch bệnh v tai h a khác sẽ được đề cập một cách cụ

th v chi tiết ở phần sau

1.5 ái quát v T iáo P ậ à Nội

T ng Giáo Phận H Nội nằm tr n đ a b n có t ng diện t ch khoảng

7000 km2, phần lớn nằm tr n đ a b n th nh phố H Nội, phần còn l i nằm tr n

to n bộ tỉnh H Nam, một phần của tỉnh Nam đ nh bao gồm nửa th nh phố Nam Ð nh, huyện Mỹ Lộc, huyện Vụ ản, huyện Y n v một phần thuộc tỉnh Hòa ình

Sông, hồ, núi: Nội th nh, ph a ắc v T y, c sông Tô L ch bao b c,

gi a trung t m th nh phố c hồ Ho n Kiếm Ph a Nam c sông Kim Ngưu, các hồ Quỳnh Lôi, Ðầm Sét, hồ ảy Mẫu, hồ Thiền Quang Phía Ðông là sông Hồng v sông Ðuống Ph a ắc c sông C Lỗ, hồ Trúc ch, hồ T y

L ch sử của T ng Giáo phận H Nội đã trải qua gần 400 n m hình

th nh v phát tri n Trong đ các th a sai dòng T n, Hội Th a Sai Paris cùng với h ng giáo s , tu s v giáo d n Việt Nam đã đ ng g p hết mình đ làm nên trang sử của T ng Giáo phận v tô đậm dòng l ch sử Giáo Hội Việt Nam Quá

trình l ch sử n y được t m g n theo ba thời kỳ: thời kỳ giáo s dòng T n, thời

kỳ Hội Th a Sai Paris (MEP) v thời kỳ h ng giáo ph m Việt Nam

Thời các giáo sĩ dòng Tên (16 6-1663): Khởi đầu v o n m 1533, một

người nước ngo i t n l In khu đã đến truyền giáo t i l ng Ninh Cường,

huyện Nam Ch u v l ng Tr Lũ, huyện Giao Thu tỉnh Nam Ð nh ng y nay

Sau đ , các v th a sai Dòng T n đã đến truyền đ o ở cả 2 miền Nam ắc, lấy sông Gianh làm ranh giới, ph a ắc g i l Ð ng Ngo i, do vua L chúa Tr nh

nắm quyền; ph a Nam g i l Ð ng Trong, do các chúa Nguy n cai quản T

n m 1615, các linh mục F uzomi, D Cavalho đến Cửa H n, Ð Nẵng, tiếp theo l các linh mục F Pina, C Borri và A de Rhodes-Ðắc Lộ Ở Ð ng Ngo i c linh mục G aldinotti, P Marques v A de Rhodes đến Cửa ng, Thanh Hoá, ngày 19-3-1627 Ð hỗ trợ cho việc truyền giáo, các th a sai đã

bi n so n giáo l , sáng tác kinh nguyện, thơ v n bằng ch Nôm, ch Quốc

Ng với sự trợ giúp của các thầy giảng c h c th c như cụ Gioakim, sư cụ Chùa Phao, sư cụ Manuel, cụ nghè Giuse, đ c biệt l 2 tác ph m của cha Ðắc

Lộ ấn h nh ở Rôma n m 1651: Phép giảng Tám ng y v T đi n Việt- ồ-La,

các thánh truyện bằng ch Nôm của G Majorica

N m 1626, Linh mục Giuliano aldinotti, người , v Thầy giảng Piani, người Nhật, l hai th a sai đầu ti n được cử tới Kẻ Chợ (Th ng Long), hai v được chúa Tr nh Tráng đ n tiếp cách đ c biệt v cho tự do truyền giáo

vì lúc đ nh chúa đang cần vũ kh của người nước ngo i đ chống l i chúa Nguy n ở Ð ng Trong Hai v không biết tiếng (phải n i qua thông d ch hay bút đ m), n n Linh mục aldinotti viết thư xin các cha dòng T n ở Ð ng Trong ra trợ giúp Sự việc n y khiến chúa Tr nh nghi ngờ v t o d p cho một

số quan l i chống đối Sau 5 tháng t i Th ng Long, hai v rửa tội được bốn trẻ nhỏ hấp hối Phái đo n rời Th ng Long v về tới Macao ngày 16-9-1626

Như được chu n b t trước, cha Giám tỉnh dòng T n cử hai cha Marques đến Ð ng Trong t n m 1618 và cha Alexandre de Rhodes (Ðắc Lộ)

n m 1624, t Ð ng Trong về Macao n m 1626, đ chu n b v o Ð ng Ngo i

Ng y 12-3-1627, t Macao cha Marques v Ðắc Lộ l n đường v tới Cửa ng

v đến Thanh H a ng y 19-3-1627 Sau v i ng y rao giảng Tin m ng t i Cửa

ng, c 2 người xin theo đ o mang t n Thánh Giuse v Inhaxiô Trong 2 tuần đợi lệnh chúa Tr nh cho phép t u l n Kẻ Chợ, hai cha rửa tội tất cả được 32 người Ðo n truyền giáo được chúa Tr nh tiếp đ n nồng hậu khi chúa đang tr n đường đi đánh chúa Nguy n Phúc Nguy n ở Ð ng Trong Sau khi chúa Tr nh thất trận trở về, phái đo n được chúa đưa về Th ng Long Hai cha được hưởng nhiều n huệ v được cấp nh ở trong phủ chúa; nhưng đ tiện d p tiếp xúc với

d n chúng, hai cha xin đến ở vùng Cầu Giền T i đ y, hai cha bắt đầu mở lớp

d y giáo l , mỗi kh a 8 ng y, mỗi ng y 6 lớp Ch nh t nh ng bu i d y n y đã khởi thảo tập "Phép Giảng Tám Ng y" được cha Ðắc Lộ cho in ở Rôma bằng hai th tiếng La tinh v Việt Nam v o n m 1651 Kết quả thật bất ngờ: ch nh

em gái chúa Tr nh l b Catarina v nhiều người khác được rửa tội T ch c thầy giảng cũng được cha Ðắc Lộ th nh lập Công việc rao giảng Tin M ng đang tiến tri n, thì chúa Tr nh nghe lời xúi giục của phe chống đối (tham quan,

ho n quan, phi tần, cung n ) trục xuất hai linh mục về Macao Trong thời gian 3 n m, t i Ð ng Ngo i, linh mục đã rửa tội được 5,602 người

Tiếp nối công việc của cha Marques v Ðắc Lộ, ng y 15-3-1631, các

th a sai dòng T n lần lượt c m t t i Kẻ Chợ v được chúa Tr nh tiếp đ n nồng hậu cùng cho phép tự do giảng đ o vì chúa cần sự c m t của các th a sai đ buôn bán với người ồ Ð o Nha về nhiều m t h ng, nhất l vũ kh , đ n dược T n m 1631-1663, giáo đo n Ð ng Ngo i được nhiều giáo s dòng

T n đến giúp, trong đ c các Linh mục Gaspar d'Amaral (1631-1638), Linh

mục Felice Morelli (1636-1647), Linh mục Filippo Giovani de Marini 1658), Linh mục Onofrio Borgès (1642-1663)

(1647-V o n m 1665, sau 37 n m truyền giáo ở Ð ng Ngo i với 25 linh mục

v 5 trợ s , v sau 50 n m ở Ð ng Trong với 39 linh mục v 01 trợ s , các th a sai Dòng T n rửa tội khoảng 100 000 t n h u (trong đ c 20 000 ở Ð ng Trong)10

Thời kỳ ội Thừa Sai Paris: Ngày 9-9-1659, Tòa Thánh th nh lập hai

giáo phận Tông Tòa ở Việt Nam: Ð ng Trong v Ð ng Ngo i, b nhiệm Giám mục Francois Pallu l m đ i diện Tông Tòa Ð ng Ngo i (1659-1679) Suốt thời gian l m đ i diện Tông Tòa, Giám mục Pallu nhiều lần muốn tới

Ð ng Ngo i đ nhận nhiệm sở, nhưng đều b cản trở, n n ng i nhờ Giám mục

P Lambert de la Motte giám quản v đ t Linh mục F Deydier Phan l m linh mục ch nh (t ng đ i diện) giáo phận Ðến n m 1679, Tòa Thánh b nhiệm

ng i l m giám mục giáo phận Phúc Kiến-Trung Quốc Ngày 27-1-1684, Ð c

cha l n đường nhận nhiệm sở v 9 tháng sau ng i qua đời t i đ y

Ngày 18-8-1666, cha Deydier c m t t i Th ng long đ thực thi s mệnh truyền giáo N m 1669, Giám mục Lambert De La Motte tới Phố Hiến Ðầu n m 1670 ng i truyền ch c "nhỏ" cho 48 thầy, chủ trì Công đồng đầu

ti n ở Phố Hiến, lập dòng Mến Thánh Giá t i Ki n Lao v ái V ng

N m 1679, giáo phận Ð ng Ngo i được chia l m hai: T y Ð ng Ngo i trao cho Hội Th a Sai Paris, do Giám mục Jacques de Bourges (1679-1714) coi s c N m 1713, Giám mục ourges b trục xuất, ng i qua Thái Lan v mất

ở đ y n m 1714, th 83 tu i

Giáo phận T y Ð ng Ngo i n m 1753 gồm: ố Chính 10000 giáo dân, Nghệ An 42500, Thanh H a 24039, T y Nam (Trấn Sơn Nam) 45188, Miền Tây (Trấn Sơn T y) 7000, Kẻ Chợ 3000 gồm hai huyện V nh Xương v

10

…,Công giáo v D n tộc, Công giáo Việt Nam sau quá trình 50 n m, NX Tôn Giáo, 1996, tr 86

Quảng Ð c, mỗi huyện 18 phường, l m th nh "36 phố phường" t ng cộng 131,727 giáo dân

Giai đoạn từ 1789-1883: Giám mục J Longer Gia cai quản giáo

phận T y Ð ng Ngo i t n m 1790-1831 N m 1802, khi vua Gia Long ra

Th ng Long, ng i đã tới yết kiến v nhắc tới mối li n hệ gi a Giám mục Pigneau de éhaine ( á Ða Lộc) v nh vua Nh vua h a cho tự do tôn giáo, nhưng thật ra không được thi h nh trong các đ a phương Tình hình giáo phận

n m 1830 được biết như sau: 2 giám mục, 6 th a sai, 87 linh mục bản x ,

174000 giáo d n, 50 giáo x , 1 đ i chủng viện, 20 đ i chủng sinh, 2 ti u chủng viện, 60 ti u chủng sinh, 595 người lớn được rửa tội, 1886 trẻ em được rửa tội Giám mục Longer mất n m 183111

Đến thời Giám mục J M Havard Du (giám mục hiệu tòa Castorie 1838), trong đời ng i c Linh mục Cornay chết vì đ o n m 1837, còn ng i thì

1790-mất n m 1838 Giám mục Pierre orie Cao (giám mục hiệu tòa Acanthe)

được b nhiệm giám mục n m 1838 v tử đ o ngay n m đ Chiếu chỉ cấm

đ o ng y 18-1-1839 của vua Minh M ng đã khiến cho nhiều t n h u ở Ð ng

Ngo i b bách h i v nhiều người chết vì đ o Giám mục P.A Retord Liêu

(giám mục hiệu tòa Acanthe 1840-1858), cả cuộc đời ng i l một chuỗi nh ng gian tru n, đi n trốn li n tục Sau khi vua Minh M ng ngã ngựa b ng h ng y 20-1-1841 ông đã c th truyền giáo công khai v o nh ng n m 1843-1847 Nhưng khi người Pháp bắn phá Cửa H n v o tháng 3-1847, vua Thiệu Tr n i giận, đã ra sắc chỉ cấm đ o tháng 4-1847 Nhưng sau đ nh vua b ng h

ngày 4-11-1847

Ng y 27-3-1846, Giáo ho ng Gregorius XVI chia đôi giáo phận, một

gi t n giáo phận T y, một mang t n mới giáo phận Nam Ð ng Ngo i (Vinh)

11 Ni n giám thống k của Giáo hội Công giáo n m 2005

(https://www.catholic.org.tw/vntaiwan/vnchurch/lshanoi.htm)

gồm: ố Ch nh v Nghệ An, H T nh; giáo phận T y vẫn rộng lớn Dưới thời

Tự Ð c, Giám mục C.H Jeantet Khiêm (1847-1866) cai quản giáo phận Vua

Tự Ð c cấm đ o gắt gao với 6 sắc chỉ t 1848-1862 v chỉ cho phép gi đ o sau hòa ước Nh m Tuất (1862) Giáo phận đã trải qua cơn khủng bố khốc liệt của nh ng người theo phong tr o V n Th n với kh u hiệu " ình T y sát Tả" cho tới n m 1888

Dưới thời Giám mục J S Theurel Chi u (giám mục hiệu tòa Acanthe 1858-1868) Theo bản tường trình, lúc n y trong giáo phận c ch ng 39 giáo

x , 140,000 giáo d n Dưới thời bảo hộ Pháp (1883-1945) Giám mục P.F Puginier Phước (giám mục hiệu tòa Mauricaastre 1868-1892) l người giao thời, ng i đã được mời l m trung gian hòa giải, nhưng sự việc không th nh Người Pháp đã đ t nền đô hộ tr n đất nước ta

N m 1895, Tòa Thánh ph n chia giáo phận T y th nh hai giáo phận, một gi t n cũ giáo phận T y, giáo phận mới lấy t n g i l giáo phận Ðo i (Hưng H a) Đến n m 1901, Giáo ho ng Lêô XIII l i chia giáo phận T y

Ð ng Ngo i th nh 2 giáo phận Giáo phận mới mang t n giáo phận Thanh (sau l Phát Diệm) Ng y 3-12-1924, Tòa Thánh đ i t n các giáo phận tông tòa ở Việt Nam theo đ a h t h nh ch nh, nơi đ t tòa giám mục, vì thế giáo phận T y Ð ng Ngo i được đ i th nh giáo phận H Nội

Giám mục P M Gendreau Ðông (giám mục hiệu tòa Chrysopolis) cai quản giáo phận t 1887-1934 Không k việc điều tra v thiết lập các hồ sơ

tử đ o, ng i đã l m nhiều việc xã hội v thiết lập các t ch c giáo dục v

đ o t o giáo d n cũng như giáo s N m 1935, khai m c Công đồng Ðông Dương Thời kỳ Giám mục F Chaize Th nh (giám mục hiệu tòa Alabanda 1925-1949), Công đồng Ðông Dương 1935 đã mở đường cho việc mở mang d n tr , phát tri n các t ch c giáo dục v đ o t o cũng như việc xã hội t thiện N m 1937, mở c u l c bộ nghi n c u xã hội, cho phát tri n

ng nh Công giáo Tiến h nh Theo bản phúc trình n m 1930, trong giáo phận c : 27 th a sai, 143 linh mục Việt Nam phục vụ trong 88 giáo x , 400 thầy giảng, khoảng 400 n tu, trong đ c dòng Mến Thánh Giá, dòng K n Carmel H Nội, dòng Sư Huynh La San với 700 h c sinh, dòng Ða Minh Pháp, dòng Ð c Đến n m 1948, tr n đ a b n giáo phận c khoảng hai triệu d n, giáo d n khoảng 195,000 người, 30 th a sai, 135 linh mục, 95 tu

s , 491 n tu Ð i Chủng Viện Xu n ch đ ng cửa sau biến cố ng y 12-1946, được mở l i v o n m 1948

19-Thời kỳ àng giáo phẩm Việt Nam (196 đến nay : T i Phát Diệm, ùi

Chu v V nh Long đã c giám mục Việt Nam, nhưng giáo phận H Nội vẫn

thuộc Hội Th a Sai N m 1950, Giám mục Giuse Maria Tr nh Như Khu

được b nhiệm l m giám mục H Nội, trong thời kỳ đất nước trải qua nhiều biến cố lớn: sự kiện tuy n ngôn độc lập ng y 2-9-1945, cuộc di cư v o Nam

n m 1954, ông đã c Thư Chung nhắn nhủ giáo d n v rao giảng tình y u

thương đồng b o

Ngày 24-11-1960, Tòa Thánh quyết đ nh th nh lập H ng giáo ph m Việt Nam, n ng giáo phận tông tòa l n h ng ch nh tòa, giáo phận H Nội được n ng l n h ng T ng giáo phận v đ t Giám mục Giuse Tr nh Như Khu làm T ng giám mục Ngày 24-5-1976, ng i được phong l m Hồng Y ti n khởi của Việt Nam Ngày 2-6-1963, Tòa Thánh b nhiệm Linh mục Giuse Maria Tr nh V n C n l m ph t ng giám giám mục H Nội Sau khi Hồng Y

Tr nh Như Khu qua đời, ng i trở th nh T ng giám mục ch nh tòa Ng y 6-1979, Giáo ho ng Phaolô II b nhiệm T ng giám mục Giuse Tr nh V n C n

30-l m Hồng Y, 30-linh mục F X Nguy n V n Sang 30-l m giám mục phụ tá Ng y 16-11-1985, Hồng Y k thỉnh nguyện xin tuy n thánh cho 117 ch n phước tử

đ o Việt Nam v được Giáo ho ng Gioan Phaolô II chấp thuận

Ngày 18-5-1990, Hồng Y Tr nh V n C n t trần sau một cơn b o bệnh

Ng y 23-4-1994, Giáo ho ng Gioan Phaolô II b nhiệm Giám mục Phaolô Giuse Ph m Ðình Tụng l m t ng giám mục H Nội v linh mục t ng đ i diện Phaolô L Ðắc Tr ng l m giám mục phụ tá Ngày 26-11-1994, Tòa Thánh phong Hồng Y cho Giám mục Phaolô Giuse Ph m Ðình Tụng t i Rôma Ng i được các giám mục bầu l m Chủ t ch Hội Ðồng Giám Mục Việt Nam trong

đ i hội lần VI ở H Nội, t ng y 25-9-1990 đến 1-10-1995 Ng i đã t ch cực củng cố Ð i Chủng Viện Thánh Giuse H Nội v đời sống đ c tin của giáo dân

Th ảy ng y 26 tháng 4 n m 2003, Giáo ho ng Gioan Phaolô II b nhiệm Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, l m Giám Quản Tông Tòa (Administrateur Apostolique Sede Plena) T ng giáo phận H Nội12 Ngày 19 tháng 2 n m 2005, Giáo ho ng Gioan Phaolô II đã b nhiệm Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt l m T ng Giám mục Chính tòa Giáo phận H nội, thay thế Hồng y Ph m Ðình Tụng, v ch nh th c chấp thuận đơn xin nghỉ hưu của Hồng Y Phaolô Giuse Ph m Ðình Tụng Ng y 23 tháng 3 n m 1994 Giáo

ho ng Gioan Phaolô II b nhiệm Linh mục Lôrensô Chu V n Minh l m Giám mục phụ tá T ng giáo phận H Nội cho đến nay

Ngày 22 tháng 4 n m 2010, Giáo ho ng B n đ ctô XVI đã b nhiệm Giám mục Ph rô Nguy n V n Nhơn l m T ng Giám mục ph T ng Giáo phận H Nội với quyền kế v V ng y 13 tháng 5 n m 2010, Ng i được đ t làm T ng Giám mục ch nh tòa T ng giáo phận H Nội V o ng y 14 tháng 2

12 Ð c Hồng Y Phaolô Giuse Ph m Ðình Tụng, T ng Giám Mục H Nội, v o lúc n y (n m 2003) đã 84 tu i, trước đ y đã nhiều lần xin phép về hưu (Theo giáo luật 75 tu i l c th xin phép về hưu), sau nhiều lần Tòa Thánh đã gửi phái đo n qua Việt Nam thương thuyết với nh cầm quyền H Nội đ c một v T ng Giám Mục kế v Ð c Hồng Y Tụng, nhưng vẫn không c kết quả ởi vậy, vì l do s c khỏe với tu i gi yếu của

Ð c Hồng Y, ng y 26/04/2003, Tòa Thánh đã b nhiệm Ð c Cha Giuse Ngô Quang Kiệt l m Giám Quản Tông Tòa (Administrateur Apostolique Sede Plena) T ng Giáo Phận H Nội

n m 2015 Giáo ho ng Phanxico đã n ng ng i l n h ng hồng y, ng i đã trở

th nh v hồng y th 6 trong l ch sử Giáo hội Công giáo Việt Nam

T nh đến n m 2009, T ng Giáo Phận H Nội theo thống k c 337 000 giáo d n trong t ng số d n 6 448 83713 Hiện nay T ng giáo phận H Nội c

134 linh mục triều và linh mục dòng, 341 tu s và 1200 giáo l vi n phục vụ

t i 145 giáo x T ng giáo phận H Nội v o n m 2015 gồm 5 giáo h t: Ch nh Tòa, Phú Xuy n, Thanh Oai, H Nam v Nam Đ nh14

13 Ni m giám thống k Giáo hội Công giáo Việt Nam n m 2010

14 Số liệu được t ng hợp t nghi n c u thực đ a t i T ng giáo phận H Nội

T ng giáo phận H Nội c th n i l trường hợp nghi n c u l tưởng

vì mang t nh đ i diện cao c th đ i diện cho nh ng giáo phận khác, hơn thế

n a T ng giáo phận H Nội với v thế v vai trò được th hiện qua bề d y l ch

sử m qua đ c th tìm hi u về các ho t động bác ái xã hội tr n cả hai phương diện đồng đ i v l ch đ i

ƣơ 2: T TR N O T N B X

N Ƣ N O TRON T N O P N N

Cùng với dòng chảy của l ch sử xã hội trong bối cảnh to n cầu h a v hội nhập, b n c nh việc thực thi ch nh sách về kinh tế mới-công nghiệp h a hiện đ i h a đ t ra nh ng vẫn đề mới cho xã hội Việt Nam n i chung v

nh ng đ a b n thuộc T ng giáo phận H Nội n i ri ng như tình tr ng nhập cư, nghèo đ i đô th , bệnh tật v các lo i tệ n n xã hội như nghiện hút, HIV, phá thai đã không ng ng ra t ng Thực tr ng đ đòi hỏi nh nước, các t ch c, cá

nh n tham gia v o cùng giải quyết nh ng vấn n n xã hội Thế nhưng một yếu

tố đáng quan t m l trong giai đo n n y mối quan hệ gi a Giáo hội Công giáo

v nh nước còn nhiều cản trở do chưa hi u rõ về đường hướng v mục đ ch của nhau, thời gian trôi đi 2 b n đã dần ngồi l i với nhau đ hi u biết về nhau hơn, cho đến nay n m 2015 mối quan hệ gi a nh nước v giáo hội c nhiều tiến tri n, đ c biệt việc nh nước đã dần công nhận nh ng giá tr v lợi ch m người Công giáo mang l i cho xã hội v người d n

Trong bối cảnh đ , các t ch c tôn giáo n i chung v n i ri ng các t

ch c thuộc Giáo hội Công giáo T ng giáo phận H Nội đã hòa chung v o dòng chảy l ch sử đ không ng ng thực thi s m ng của mình l loan báo tin

m ng v thực thi bác ái Thực chất nhiệm vụ loan báo tin m ng Chúa Kitô cho muôn người l nhiệm vụ ch nh yếu của người Công giáo, thế nhưng một trong nh ng cách loan báo hiệu quả hơn cả l thực thi bác ái Tất nhi n, Giáo

ho ng enedict XVI trong thông điệp Dues Caritas Est đã nhắc l i v một lần

n a nhấn m nh tới các ho t động bác ái xã hội của người Công giáo phải tránh thái độ chi u dụ t n đồ [27,tr 7 , t c l l m bác ái không vì mục đ ch đ truyền giáo m phải xuất phát t tình y u đ ch thực với một thái độ tự do v tôn tr ng m i người Tr n tình thần đ giáo d n công giáo thuộc T ng giáo phận H Nội cũng giống như các t n đồ khác thực thi bác ái xã hội như m i

người Công giáo tr n to n thế giới

2 1 i i o trướ 1

K t khi cộng đồng Công giáo được ch nh th c th nh lập v ho t động

tr n đ a b n Giáo phận H Nội, dựa v o các thời kỳ phát tri n l ch sử T ng giáo phận H Nội cho thấy nh ng giai đo n đầu ti n thuộc thời kỳ các nh truyền giáo dòng t n v thời kỳ Hội th a sai Paris thì cộng đo n Công giáo t i

đ y còn ở thế thụ động, h còn l đối tượng truyền đ o của các hiệp hội Công giáo quốc tế Ch nh vì thế giai đo n n y các ho t động bác ái xã hội của người Công giáo t i Việt Nam n i chung v t i T ng giao phận H Nội n i ri ng đa phần l của các t ch c Công giáo nước ngo i hỗ trợ cho người d n trong nước thông qua các chương trình truyền giáo

Trong thư chung đầu ti n của mình ra ng y 22 tháng 07 n m 1950 của Hồng y Giuse Tr nh Như Khu , Hồng y ti n khởi người Việt đồng thời l

T ng Giám mục T ng giáo phận H Nội, ông viết: "Chúng ta đang sống trong một thời kỳ đau thương, nh ng mong bình an m chẳng thấy bình an, đau kh

đủ th , đau kh cả hồn, đau kh cả xác Trông cậy v o ai? Nương tựa v o ai? Thiết tưởng đang đ m tối t m, sự soi sáng cho nh n vật đỡ tối chỉ l m t tr ng

m ái d u d ng Tôi muốn n i với anh ch em về Đ c Mẹ, muốn cho đ a phận

ta cũng được chung phần phúc ấy, tôi đã quyết đ nh sau d p tôi thụ phong, sẽ

d ng đ a phận cho trái tim vô nhi m nguy n tội Đ c Mẹ" Tháng 7 n m 1951, ông chia giáo phận th nh 5 giáo h t đ tiện coi s c ng lập an c u tế v Quỹ c u tế đ a phận v o tháng 9 n m 1951 đ giúp đỡ các ho n cảnh kh

kh n Ngo i ra, ông củng cố nhiều hội đo n Công giáo như Hội Đ c Trinh n

Mẹ Chúa Trời, Hội trợ cấp cho chủng viện, Hội Đ c l n trời, Đ o binh

Đ c Maria15 Nh ng hội n y ra đời hướng tới một mục ti u chung l ho t

15 Thông tin thu thập t ti u sử v các huấn t của Đ c hồng y Tr nh Như Khu t i Tòa T ng giáo phận H Nội