MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NGĂN NGỪA VÀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG ĐỐNG ĐA

Nhu cầu vốn của nền kinh tế rất cao Do xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế trong tương lai, nên Chi nhánh NHCT Đống Đa sẽ có rất nhiều cơ hội để cho vay, với các ngành kinh tế mũi nhọn như

MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NGĂN NGỪA VÀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CÔNG THƯƠNG

ĐỐNG ĐA

3.1 Định hướng hoạt động của Chi nhánh NHCT Đống Đa trong thời gian tới 3.1.1 Dự báo các yếu tố tác động đến hoạt động tín dụng của Chi nhánh

Hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động chịu ảnh hưởng từ môi trường bên ngoài nhiều nhất Vì vậy, công tác dự báo các yếu tố tác động của môi trường sẽ giúp Chi nhánh NHCT Đống Đa chủ động hơn và hd hiệu quả hơn Một

số dự báo của Chi nhánh về những vấn đề mà hoạt động của Ngân hàng sẽ phải đối mặt trong thời gian tới như sau:

Nguy cơ sản xuất trong nước chịu sự cạnh tranh lớn

Trong khoảng 2 hay 3 năm sắp tới, nước ta thực hiện ra nhập tổ chức WTO Khi đó, các doanh nghiệp trong nước sẽ bình đẳng với các doanh nghiệp nước ngoài, nguy cơ sụt giảm xuất khẩu của các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước là rất lớn, thể hiện rõ nhất là việc chủng loại hàng hoá của chúng ta rất giống so với Trung Quốc, trong khi giá cả của chúng ta thường cao hơn Ngoài ra, xuất khẩu có nguy cơ tăng trưởng chậm lại và sụt giảm do sự đi xuống của nền kinh tế thế giới, ảnh hưởng của sự kiện chính trị, khủng bố, bệnh dịch…

Môi trường kinh tế xã hội ổn định

Chỉ tiêu Chính phủ đề ra trong năm 2005 tốc độ tăng trưởng GDP phải đạt tốc độ 8,5%, đó là chỉ tiêu phù hợp với tình hình phát triển kinh tế đất nước, nước

ta là một trong những nước có nền kinh tế phát triển và tình hình chính trị xã hội

ổn định nhất trong khu vực Đây là một trong những yếu tố hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đang có rất nhiều thuận lợi, được sự ủng hộ của nhiều quốc gia trên thế giới, đó là trở thành thành viên của

AFTA, hiệp định thương mại Việt _ Mỹ có hiệu lực sẽ mở ra cho chúng ta nhiều

cơ hội phát triển hơn nữa Bộ luật Doanh nghiệp sửa đổi sẽ tạo ra cơ chế thoáng cho hoạt động của các doanh nghiệp, đặc biẹt là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Đây là cơ hội cho Chi nhánh NHCT Đống Đa mở rộng đối tượng cho vay, tăng trưởng tổng dư nợ

Chính sách ưu tiên đẩy mạnh xuất khấu của Chính phủ

Ngày 10.9.2001, Chính phủ đã ban hành quy chế tín dụng hỗ trợ xuất khẩu

QĐ 133/2001-TTg, Chính phủ đã giảm thuế xuất khẩu, hỗ trợ lãi suất sau đầu tư…

Do đó, đa số các doanh nghiệp xuất nhập khẩu của Ngân hàng như thuỷ sản, sản xuất chế biến… đều nằm trong danh mục vay vốn được ưu đãi Nhưng bản thân Chi nhánh cũng phải đối với sự chuyển dời vốn vay sang Quỹ hỗ trợ và phát triển, nguy cơ giảm bớt phần thị trường rất cao

Nhu cầu vốn của nền kinh tế rất cao

Do xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế trong tương lai, nên Chi nhánh NHCT Đống Đa sẽ có rất nhiều cơ hội để cho vay, với các ngành kinh tế mũi nhọn như giao thông vận tải, điện, viễn thông…đang triển khai những dự án lớn và rất cẩn

sự hỗ trợ của cả ngành ngân hàng Khu vực kinh tế tư nhân sẽ là khu vực kinh tế phát triển năng động nhất trong nền kinh tế, nhu cầu vốn rất lớn để phát triển sản xuất

Mức độ cạnh tranh trên thị trường tài chính tiền tệ diễn ra gay gắt Hiện tại, các NHTM đang cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực tín dụng, một thị trường đầy tiềm năng với trên 80 triệu dân, tỷ lệ nghèo đói vẫn còn cao, do vậy nhu cầu vốn phát triển sản xuất rất lớn Sắp tới, sau khi Hiệp định thương mại Việt Mỹ hiệu lực, đấy là lúc các ngân hàng nước ngoài sẽ tham gia thị trường tài chính ở Việt Nam, hàng rào bảo hộ đối với các ngân hàng trong nước bị xoá bỏ Chi nhánh Ngân hàng Công Thương Đống Đa cũng như các ngân hàng khác sẽ phải đối mặt với các đối thủ cạnh tranh hơn chúng ta về mọi mặt như về vốn, trình độ quản trị, kinh nghiệm

trong cạnh tranh quốc tế, chất lượng của sản phẩm dịch vụ, phong cách kinh doanh chuyên nghiệp…Những ngân hàng vẫn còn lợi thế là theo Hiệp định thương mại Việt Mỹ, các NHTM Hoa Kỳ trong 8 năm đầu không được huy động tiền gửi VND của các pháp nhân VIệt Nam mà các Chi nhánh không có quan hệ tín dụng ở một

tỷ lệ tối thiểu nhất định so với vốn pháp định, cụ thể trong 8 năm là 50%, 100%, 250%, 400%, 600%, 700%, 900% và đén năm thứ 8 là đối xử quốc gia đầy đủ Yêu cầu trong khoảng thời gian 8 năm này Chi nhánh NHCT Đống Đa cần phải nâng cao năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tồi thiểu, nguồn vốn huy động và tăng trưởng dư nợ an toàn hiệu quả

Tóm lại, trong thời gian tới hoạt động tín dụng của Chi nhánh NHCT Đống

Đa sẽ chịu nhiều tác động, nó chứa đựng nhiều cơ hội phát triển cũng như rủi ro, thách thức

3.1.2 Định hướng hoạt động tín dụng của Chi nhánh NHCT Đống Đa trong thời gian sắp tới

Mục tiêu của Chi nhánh NHCT Đống Đa trong năm 2005 là phải bám sát mục tiêu phát triển của hệ thống Ngân hàng Công Thương, có sự vận dụng sáng tạo vào tình hình và khả năng phát triển của Ngân hàng

Mục tiêu chính của hệ thống Ngân hàng Công Thương trong thời gian sắp tới là triển khai thực hiện đề án tái cơ cấu, đây là một đề án mang tính tổng hợp, khắc phục những tồn tại, yếu kém đề ra định hướng phát triển trong từng giai đoạn

cụ thể Chi nhánh NHCT Đống Đa sẽ triển khai các nhiệm vụ công tác sau đây:

* Triển khai đề án tái cơ cấu Ngân hàng Công Thương

Giai đoạn đầu tiên từ năm 2002 đến năm 2007 cần phải triển khai được những công việc như sau:

- Đổi mới cơ cấu tổ chức và phương thức quản lý theo hướng nâng cao tính chủ động, linh hoạt, thống nhất của từng bộ phận, đảm bảo tính kỷ cương trong

công tác quản trị điều hành, thiết lập và nâng cao thiết chế dưới sự quản lý của Uỷ ban quản lý nơ và phòng ngừa rủi ro

- Đổi mới phương thức kiểm soát nội bộ, đảm bảo tính độc lập, là cánh tay phải của cán bộ lãnh đạo trong hoạt động kiểm tra, giám sát

- Xây dựng nền móng cho việc phát triển và mở rộng một số loại hình dịch

vụ mới, đa dạng hoá danh mục sản phẩm

* Đẩy mạnh công tác huy động vốn

Để thích nghi với môi trường cạnh tranh, Ngân hàng tiếp tục thực hiện đa dạng hoá danh mục các sản phẩm huy động vốn như trả lãi trước, có dự thưởng, có khuyến mại, bổ sung các loại kỳ hạn, áp dụng lãi suất linh hoạt… nhằm mở rộng quy mô nguồn vốn, đặc biệt là VND

Bên cạnh đó, chú trọng mở rộng và nâng cấp mạng lưới chi nhánh, các phòng giao dịch tại các trung tâm kinh tế và khu vực đông dân cư của quận Đống Đa

* Nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng, tiếp tục đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng

Chi nhánh sẽ chủ dộng tìm những khách hàng, những dự án lớn, khả thi, không phân biệt loại hình sở hữu Bên cạnh đó, bám sát vào các dự án lớn, các chương trình kinh tế trọng điểm, các tổng công ty có vai trò quan trọng…đẩy mạnh cho vay nhằm đẩy manh tốc độ tăng trưởng tín dụng, phục vụ tốt hơn sự nghiệp phát triển kinh tế của đất nước

Nâng cao chất lượng tín dụng, cải tiến phương pháp quản lý rủi ro tín dụng, duy trì tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức của ngành, hoàn thiện hệ thồng phân loại các khoản vay

Tăng năng lực tài chính bằng các phương án ngoài vốn ngân sách của Nhà nước, gắn với đẩy nhanh công tác xử lý xấu theo nguyên tắc kiên trì và quyết liệt

Đẩy nhanh hoạt động ngân hàng bán buôn, hoạt động đại lý uỷ thác, thuê mua tài chính, các dịch vụ tư vấn…thông qua thị trường chứng khoán tạo thêm vốn phục vụ cho đầu tư phát triển

* Thực hiện tốt công tác chăm sóc khách hàng

Tiếp tục duy trì và củng cố mối quan hệ với khách hàng truyền thồng, đặc biệt là những khách hàng chiến lược trong mục tiêu phát triển của Chi nhánh trong từng thời kỳ Đó là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, thương mại dịch vụ và xây dựng

Triển khai thành cồng dự án Hiện đại hoá ngân hàng, phát triển các ứng dụng đồng bộ với dự án Hiện đại hoá tăng tiện ích sản phẩm, dịch vụ cho khách hàng và nâng cao hiệu quả, hiệu suất hoạt động cho ngân hàng

* Phát triển nguồn nhân lực

Xây dựng chiến lược đào tạo dài hạn, có chiều sâu, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của ngân hàng trong thời kỳ mới

Hoàn thiện hơn nữa chế độ lương bổng, kiến nghị với cơ quan cấp trên có cơ chế giá tiền lương thích hợp nhằm khuyến khích cán bộ công nhân viên phát huy tính sáng tạo, tinh thần trách nhiệm, gắn bó với công việc

Những chỉ tiêu kinh doanh cơ bản của Chi nhánh năm 2005

- Nguồn vốn huy động : 3.620 tỷ đồng

- Doanh thu dịch vụ Ngân hàng : 6 tỷ đồng

- Lợi nhuận hạch toán : 85 tỷ đồng (chưa trích dự phòng)

3.2 Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh NHCT Đống Đa

Rủi ro tín dụng là loại rủi ro có tác động mạnh nhất và nguy hiểm nhất đến hoạt động kinh doanh của NHTM cũng như sự ổn định của nền kinh tế ở Việt Nam , trong bối cảnh tình hình cạnh tranh khắc nghiệt theo sự tiến triển của Hiệp định

thương mại Việt_Mỹ Những tồn tại trong chất lượng tín dụng của Chi nhánh NHCT Đống Đa như tình hình nợ quá hạn, nợ khó đòi, VTC quá thấp để có thể phòng chống rủi ro, cơ cấu đầu tư quá tập trung, nguồn vốn hoạt động mất cân đối cần được giải quyết, điều chỉnh kịp thời, hợp lý

Có rất nhiều giải pháp để ngăn ngừa, khắc phục và xử lý rủi ro, song trong phạm vi của chuyên đề này, em xin chỉ nêu các biện pháp thực sự cần thiết với ngân hàng

3.2.1 Xử lý nợ tồn đọng

Số nợ xấu hiện đang vẫn ở trong mức tiêu chuẩn của hệ thồng Ngân hàng Công Thương, nhưng nó vẫn làm xấu đi bảng tổng kết tài sản, giảm uy tín của ngân hàng mà còn gây ra những khó khăn trong hoạt động của ngân hàng khi phải cạnh tranh với các chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong tương lai

* Xin trợ cấp từ Ngân hàng nhà nước

Đối với số nợ của Ngân hàng nhà nước và nợ không có TSĐB Chi nhánh NHCT Đống Đa cần làm việc với Bộ tài chính và Ngân hàng nhà nước để tìm cách giải quyết sớm Cách tốt nhất là Bộ tài chính, Ngân hàng nhà nước, Ngân hàng Công thương Việt Nam cấp nguồn cho Chi nhánh để xoá nợ, nếu không Chính phủ

có thể cho phép ngân hàng tiếp tục hạch toán nợ vào chi phí hoạt động Hoặc đòi hỏi Chi nhánh phải tiếp tục nỗ lực cao để hoạt động kinh doanh có lãi, để có thể rút ngắn thời gian thu hồi nợ để có thể hạch toán vào chi phí mà vẫn có thể duy trì được lợi nhuận

* Thu nợ trực tiếp từ khách hàng.

Đây là biện pháp cơ bản để giải quyết tận gốc các khoản nợ tồn đọng, tuy nhiên biện pháp này chỉ có hiệu quả đối với các doanh nghiệp còn hoạt động và còn khả năng trả nợ Cách nhanh chóng nhất để thu hồi nợ vay là Chi nhánh miễn

giảm một phần nợ lãi cho khách hàng và động viên doanh nghiệp bán bớt một phần tài sản không cần thiết để trả nợ

Cách thứ hai, ngân hàng thay đổi lại kế hoạch trả nợ cho doanh nghiệp, cùng doanh nghiệp xem xét lại kế hoạch kinh doanh, dùng biện pháp mềm mỏng hỗ trợ doanh nghiệp khôi phục lạ hoạt động sản xuất kinh doanh để có thể trả nợ cho ngân hàng đồng thời hạ bớt lãi suất, giảm chi phí dịch vụ Chi nhánh NHCT Đống

Đa cần phối hợp với doanh nghiệp để tìm ra nguyên nhân dẫn đến khó khăn của doanh nghiệp, từ đó có hướng khai thác thích hợp, chẳng hạn doanh nghiệp gặp khó khăn trên thị trường đầu ra, cần có các biện pháp cắt giảm chi phí , giải phóng hàng tồn kho, cải tiến mẫu mã, chất lượng sản phẩm, thay đổi phương thức bán hàng… Doanh nghiệp gặp khó khăn do vốn bị chiếm dụng quá nhiều thì cần phải tháo gỡ từ các khách hàng mua chịu của doanh nghiệp…Nguyên nhân dẫn đến rủi

ro cho doanh nghiệp rất nhiều bởi vậy, cách thức giải quyết vấn đề của từng doanh nghiệp cũng phải khác nhau

* Thu hồi nợ từ việc xử lý tài sản

Hiện nay thị trường bất động sản đang có chiều hướng có lợi cho ngân hàng, bên cạnh đó thông tư liên tịch số 03/2001/TTLT-NHNN-BTP-BTC-BCA-TCĐC cũng đã tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng trong việc xử lý TSĐB để thu hồi nợ vay, bởi vây ngân hàng nên đẩy nhanh công tác phát mại tài sản, mặc dù giá bán chưa thể bù đắp được tổn thất do khoản nợ gây ra, nhưng nhanh thu hồi vốn, tránh trường hợp tài sản bị xuống cấp, hư hỏng, lấn chiếm…

* Nhờ đến sự can thiệp của pháp luật để thu hồi nợ

Đây là cách thức cuối cùng mà bản thân ngân hàng không muốn, song là cơ quan kinh doanh Chi nhánh NHCT Đống Đa cần kiên quyết khởi kiện ra toà án đối với các con nợ không có thiện chí hợp tác với ngân hàng để có thể nhanh chóng thu hồi nợ

* Tăng cường tích luỹ dự phòng rủi ro

Trong điều kiện bán TSĐB và thu hồi nợ của khách hàng còn nhiều khó khăn như hiện nay thì quỹ dự phòng rủi ro là nguồn quan trọng để xử lý nợ tồn đọng Hiện nay, ở Chi nhánh, quỹ dự phòng được thiết lập dựa trên kết quả kinh doanh của năm tài chính cho phép, do vậy ngân hàng hoạt động ngày càng hiệu quả thì nguồn tài chính trích dự phòng ngày càng nhiều Muốn vậy, ngân hàng cần phải phân bổ vốn nhiều hơn nữa vào các hoạt động kinh doanh có mức sinh lời cao như tín dụng, góp vốn liên doanh mua cổ phần, kinh doanh ngoại tệ, đông thời tận thu những khoản lãi cho vay chưa thu được

Với các khoản nợ đã xử lý bằng quỹ dự phòng, ngân hàng cần có kế hoạch theo dõi, tiếp tục thu hồi nợ nếu có thể làm tăng nguồn thu cho ngân hàng

3.2.2 Tăng cường vốn tự có

Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, vốn tự có được coi là nền tảng, tấm đệm để phòng chống rủi ro Hiện tại, VTC tại Chi nhánh NHCT Đống Đa vẫn còn nhỏ không chỉ gây khó khăn cho ngân hàng trong việc cho vay dự án có giá trị lớn mà còn khiến cho ngân hàng không thể đạt được tiêu chuẩn về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (hệ số Cook của ngân hàng hiện nay chỉ đạt khoảng 5-6% so với yêu cầu tối thiểu là 8%) Về nguyên tắc, VTC phải được bổ sung dần dần từ lợi nhuận song nếu áp dụng phương pháp đó sẽ phải mất nhiều thời gian ngân hàng mới tăng được VTC để đạt được mức vốn tối thiểu theo chuẩn mực quốc tế

Để có thể tăng VTC kịp thời, ngân hàng cần phải kết hợp với biện pháp tăng VTC từ nguồn lợi nhuận hàng năm và các biện pháp sau:

- Phát hành trái phiếu vốn dài hạn

- Đề nghị Chính phủ cho phép ngân hàng để lại một phần thu nhập trước thuế để tăng vốn hoặc được khoán mức đóng góp ngân sách cố định

- Đề nghị Ngân hàng Công Thương Việt Nam xem xét cân đối lại vốn cho Chi nhánh NHCT Đống Đa

3.2.3 Đa dạng hoá các danh mục đầu tư tín dụng

Hoạt động tín dụng tại Chi nhánh NHCT Đống Đa phát triển chưa tương ứng với khả năng huy động vốn của ngân hàng, vẫn còn tập trung, thiếu định hướng Để khắc phục tình trạng này, Chi nhánh NHCT Đống Đa cần phải xây dựng một danh mục tín dụng cụ thể, trong đó phân bổ các chỉ tiêu tín dụng cho từng cán bộ tín dụng Nhằm nâng cao tôc độ tăng trưởng tín dụng

Cần có sự đầu tư vào công tác nghiên cứu, phát triển sản phẩm nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu của từng đối tượng khách hàng Nên có sự mở rộng cho vay những lĩnh vực khác, không nên tập trung quá vào đối tượng doanh nghiệp quốc doanh, trong khi đó khu vực kinh tế tư nhân đang phát triển mạnh mẽ, với các ngành nghề như sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu, công nghiệp dệt may,

da giầy…

Để thực hiện đa đạng hoá danh mục cho vay ngân hàng cần phải có chính sách khách hàng linh hoạt, mềm dẻo, phục vụ khách hàng tốt ở tất cả các loại hình dịch vụ, phải có chiến lược phát triển thương hiệu chiều sâu

3.2.4 Chú trọng phát triển nguồn lực

Một cán bộ tín dụng giỏi cần phải có các phẩm chất sau: kiến thức chuyên sâu về nghiệp vụ, có tư cách đạo đức tốt, khả năng giao tiếp tốt Ngoài ra, cán bộ tín dụng cần phải có sự am hiểu các kiến thức về thị trường, pháp luật, trực giác nhạy bén

Hiện nay tại Chi nhánh NHCT Đống Đa, việc thẩm định được thực hiện bởi cán bộ tín dụng và tổ thẩm định, không có sự tham gia của các chuyên gia hay tổ chức tư vấn nhất là trong các dự án lớn Do đó cần phải có chính sách đạo tạo nâng

cao hơn nữa trình độ của cán bộ tín dụng, nhất là thẩm định về phương diện kỹ thuật công nghệ

Đồng thời, Chi nhánh cần phải có chính sách tuyển dụng cẩn thận, chính xác, việc tuyển dụng cán bộ tín dụng phải cs tiêu chuẩn riêng so với các nghiệp vụ khác trong đó coi trọng các yếu tố như trình độ chuyên môn, kiến thức về luật pháp, thị trường, có đạo đức nghề nghiệp tốt…Những cán bộ có triển vọng cần được cử đi học thêm về quản lý để giúp cho Chi nhánh NHCT Đống Đa phát triển bền vững trong tương lai

3.2.5 Thẩm định tốt trước khi cho vay

* Nâng cao chất lượng thông tin phục vụ cho công tác thẩm định

Mục tiêu của thẩm định tín dụng là tìm kiếm những tình huống có thể gây rủi ro cho ngân hàng, đồng thời đánh giá khả năng xử lý rủi ro của ngân hàng, đồng thời dự kiến những biện pháp phòng ngừa và hạn chế những thiệt hại có thể xảy ra Mặt khác phân tích tín dụng giúp cho ngân hàng kiểm tra tính chính xác của các thông tin do khách hàng cung cấp từ đó nhận định đúng về thái độ khách hàng

Thẩm định dự án trước khi cho vay là giải pháp tôt nhất có thể loại trừ tận gôc rủi ro Khó khăn lớn nhất trong quá trình thẩm định ở Chi nhánh NHCT Đống

Đa là thiếu thông tin Do đó Chi nhánh cần phải có biện pháp thu thập và lưu trữ thông tin hiệu quả, đồng thời phải có sự kết hợp với các cơ quan ban ngành địa phương để có biện pháp xác lập nguồn gốc và tính xác thực của thông tin thu thập được

* Thẩm định tính hiệu quả và khả thi của dự án

Khi phân tích các chỉ tiêu tài chính ngoài chỉ tiêu NPV, IRR, ngân hàng cần phải chú trọng đến việc phân tích độ nhạy cảm của các chỉ tiêu hiệu quả Chỉ tiêu này không chỉ giúp các nhà thẩm định xác định được giới hạn biến động của các