Đặt vấn đề Với nhà trường thư viện chẳng những là cơ sở vật chất trọng yếu, đảm bảo số lượng và chất lượng sách giáo khoa, sách giáo viên và sách tham khảo mà còn là trung tâm sinh hoạt
Trang 1SẮP XẾP PHÍCH TRONG MỤC LỤC CHỮ CÁI
I Đặt vấn đề
Với nhà trường thư viện chẳng những là cơ sở vật chất trọng yếu, đảm bảo
số lượng và chất lượng sách giáo khoa, sách giáo viên và sách tham khảo mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, xây dựng được thói quen tự học, tự nghiên cứu và phong cách làm việc khoa học Bộ giáo dục và đào tạo có nhiều chủ trương và biện pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh công tác xây dựng thư viện trong các trường học Tiêu chuẩn thư viện trường học số 288/QĐ: Quy chế tổ chức và hoạt động của thư viện trường phổ thông, Thông tư 30/TTLB, Thông tư 05/VP và nhiều văn bản chỉ thị khác được ban hành, đánh dấu sự phát triển thư viện trường học mà còn là sự khẳng định vị trí quang trọng và tác dụng lớn lao của thư viện đối với sự nghiệp giáo dục đào tạo
Nhà trường hiện có 80 cán bộ, giáo viên, nhân viên; tổng số 29 lớp 1180 học sinh; diện tích phòng thư viện 72m2 ; tổng số sách trong thư viện gần 14000 cuốn sách với 1360 tên sách tham khảo và nhiều loại báo, tạp chí Năm 2011 sở giáo dục đào tạo thẩm định công nhận thư viện trường học đạt chuẩn Năm học 2014-2015 thư viện lập kế hoạch duy trì thư viện đạt chuẩn, phấn đấu tham mưu, vận động bổ sung sách, mở rộng diện tích… đủ tiêu chuẩn thư viện tiên tiến, xuất sắc
Kinh phí bổ sung sách báo thư viện hàng năm bằng nhiều nguồn quỹ khác nhau: nhận sách cấp trên cấp phát theo thông tư số 30/TT-LB, kinh phí đơn vị, vận động học sinh đóng góp… kho sách thư viện ngày càng phong phú hơn về số lượng và chủng loại
II Nội dung
Sách, báo có ý nghĩa quan trọng vì nó là người bạn gần gũi nhất, là học liệu cần thiết nhất của thầy và trò Học sinh cần có sách giáo khoa, sách bài tập, sách tham khảo để học tập và luyện tập Giáo viên cần có sách giáo khoa, sách nghiệp
vụ, sách tham khảo để giảng dạy và bồi dưỡng chuyên môn, không ngừng nâng
Trang 2cao kiến thức Ngoài ra các loại báo, tạp chí ở Thư viện cũng là nguồn tài liệu tham khảo hết sức quan trọng đối với giáo viên và học sinh trong nhà trường
Nhận thấy được vai trò sách, báo trong nhà trường cũng như nhu cầu sử dụng sách, báo của giáo viên và học sinh Cán bộ thư viện liên hệ với Sở giáo dục
và đào tạo, công ty sách thiết bị trường học, nhà sách giáo dục… để nắm danh mục sách, bảng giá Tham mưu với Ban giám hiệu đầu tư bổ sung sách, báo, tài liệu nghiên cứu phục vụ cho công tác dạy và học Đầu tư cơ sở vật chất mở rộng diện tích thư viện.Vận động học sinh tặng lại sách giáo khao khi kết thúc năm học Tổ chức ngày hội văn hóa đoc, giới thiệu sách
Cán bộ thư viện không ngừng học hỏi trau dồi, mở rộng, nâng cao kiến thức nắm vững kỷ thuật nghiệp vụ thư viện nhằm theo kịp sự phát triển của xã hội, đáp ứng yêu cầu của giáo viên và học sinh đối với sách, báo và thông tin khoa học Cán
bộ thư viện có những biện pháp cải tiến trong các khâu nghiệp vụ thư viện Kết hợp với Đoàn thanh niên, tổ Ngữ văn tổ chức các cuộc thi kể chuyện theo sách, điểm sách, tuyên truyền, giới thiệu, trưng bày sách nhân các ngày kỉ niệm, lễ lớn nhằm phát huy hiệu quả tốt nhất cơ sở vật chất trọng yếu và trung tâm sinh hoạt văn hóa khoa học của nhà trường
Hướng dẫn bạn đọc biết cách tra cứu thư mục, mục lục khi tìm sách dể dàn, nhanh chống lựa chọn được những cuốn sách tốt nhất phù hợp với nhu cầu, trong việc tìm tài liệu tự học, tự bồi dưỡng đồng thời giúp người thủ thư chọn sách trong kho nhanh chóng
Qua thời gian làm việc bản thân nhận thấy mục lục chữ cái không thể thiếu trong bất cứ loại hình thư viện nào, mục lục chữ cái thể hiện đầy đủ kho sách của thư viện, xác định rõ trong thư viện có hay không cuốn sách mà bạn cần Muc lục giúp bạn đọc nghiên cứu trong vẹn một tác giả, một tác phẩm nào đó, giúp cho cán
bộ thư viện trong khâu bổ sung sách, triển lảm sách, biên soạn thư mục…
1 Cách sắp xếp phích trong mục lục chữ cái:
Các phích được sắp xếp theo thứ tự chữ cái A, Ă, Â, B, C, D, Đ, E, Ê, F, G,
H, I, J, K, L, M, N, O, Ô, Ơ, P, Q, R, S, T, U, Ư, V, W, X, Y, Z Không phân biệt tên tác giả hay tên sách, theo thư tự vần chữ cái của tiêu đề mô tả
Trang 3Một số trường hợp ngoại lệ theo dấu 0 \ ? ~ / (không, huyền, hỏi, ngã, sắc, nặng)
Căn cứ vào tiêu đề mô tả chữ thứ nhất giống nhau căn cứ chữ thứ 2, chữ thứ
3, chữ thứ 4
VD:
VL2010 Ảnh và tranh nghệ thuật Bạc
2974 Liêu / Hội văn học nghệ thuật tỉnh
Bạc Liêu – TP Hồ Chí Minh : nxb Thông tấn, 2010 – 229tr ; 27 x 28 cm
770
107 v
VV2014 Bồi dưỡng học sinh giỏi Sinh
3805-07 học THPT bài tập vi sinh vật học /
Phạm Văn Ty, Bùi Việt Hà … – tái bản lần thứ nhất – H : GD, 2014 – 168 tr ; 17 x 24 cm
570 B452 D
VV2011 Câu hỏi và bài tập trắc nghiệm
2993 Vật Lí 12 / Nguyễn Thanh Hải –
TP Hồ Chí Minh : ĐHSP ; 2008 –
231 tr ; 16 x 24 cm
53 C125 H
Trang 4- Tác giả có tên họ viết tắt xếp trước tác giả có họ tên đầy đủ.
- Nếu có những tác giả trùng tên nhau, sau tên tác giả ghi thêm nghề nghiệp
để phân biệt
- Tác giả (cá nhân), tác giả tập thể, tên sách xếp theo thứ tự: tác giả cá nhân hay biệt hiệu → tên tập thể → tên sách
- Một tác giả có nhiều tác phẩm: Xếp các tác phẩm chính của tác giả Toàn tập – tuyển tập – tác phẩm riêng lẻ theo thứ tự chữ cái, tên tác giả có sách được dịch, giới thiệu …
VD: Lê-nin Toàn tập
Tuyển tập Bàn về thuyết thị trường (tác phẩm riêng lẻ) Lênin đề tựa
Rít (Jtôn) mười ngày rung chuyển
Các sách viết về tác giả đó và được xếp theo thứ tự chữ cái tên sách viết về tác giả đó
VD: Lê – nin (V.I.) nói về Đa-me-chi-e-rô
- những mẫu chuyện về hoạt động thể dục của Lê – nin
- Lê – nin trong những ngày cách mạng tháng 10
- Tên sách bắt đầu bằng chữ Ả Rập hay La Mã phải phiên âm ra chữ viết để sắp xếp:
30 năm… : Ba mươi năm…
45 năm… : Bốn mươi lăm năm…
- Các tác phẩm tái bản hay do nhiều nhà xuất bản in lại, xếp theo thứ tự ngược thời gian, quyển mới nhất xếp trước
Hương rừng Cà Mau : xuất bản 1981 Hương rừng Cà Mau : xuất bản 1980 Hương rừng Cà Mau : xuất bản 1975
- Các sách nhiều tập, toàn tập, tuyển tập của một tác giả xếp theo số thứ tự các tập từ nhỏ đến lớn
Trang 5- Các sách giáo khoa phổ thông cùng loại, có tên sách giống nhau xếp theo tên lớp, tập hoặc năm
VD:
Xếp theo năm xuất bản SGK Lịch sử 10 xuất bản năm 2010
SGK Lịch sử 10 xuất bản năm 2011
SGK Lịch sử 10 xuất bản năm 2012
Xếp theo lớp SGK Lịch sử 10 xuất bản năm 2010
SGK Lịch sử 11 xuất bản năm 2010
SGK Lịch sử 12 xuất bản năm 2010
Xếp theo tập SGK Lịch sử 10 tập 1 xuất bản năm 2010
SGK Lịch sử 10 tập 2 xuất bản năm 2010
SBT Lịch sử 10 tập 1 (tái bản lần thứ 2) xuất bản năm 2011
SBT Lịch sử 10 tập 2 xuất bản năm 2010
- Các ấn phẩm của Đảng, của các đảng cộng sản và công nhân các nước khác mang các tên gọi khác nhau trong từng thời kì lịch sử, đều được tập trung vào tên chính thức hiện nay và làm phích chỉ chỗ cho các tên gọi cũ về tên chính
VD: Đảng lao động Việt Nam xem Đảng cộng sản Việt Nam
2 Hình thức trình bày mục lục:
Để phân chia khu vực, hạn chế ranh giới để bạn đọc tìm sách được nhanh chóng hơn Sử dung phích tiêu đề dùng để chia chữ cái hoặc tác giả hoặc dùng để chia các tác giả và tác phẩm
Sử dụng thêm phích tiêu đề và phích chỉ dẫn Cách ghi chép trên các phích
đó sẽ đem lại sự chú ý cho bạn đọc
+ Phích tiêu đề giúp bạn đọc tìm sách nhanh hơn Phần nhô cao hơn phích dùng để ghi các chữ cái hoặc tên tác giả …
Trang 6Nên sử dụng hai loại phích tiêu đề:
Loại có phần nhô ở giữa dùng để chia các chữ cái, các tác giả, tác giả tập thể
Loại có phần nhô bên trái hoặc bên phải để chia tác giả và tác phẩm VD:
Hồ Chí Minh
- Toàn -Tuyển
- Tác
- Nói
tập tập phẩm cá biệt
về Hồ chủ tịch
510 Toán học
530 Vật lí học
Trang 7+ Phích chỉ dẫn làm cho mục lục thêm phong phú, đầy đủ và chính xác
Phích hướng dẫn tài liệu:
Báo cáo
Báo cáo Xem Tên cơ quan có báo cáo
Phích hướng dẫn tên tác giả ; thường để chỉ từ tên tác giả không thông thường đến tên thường gọi hoăc các tác giả nước ngoài phiên âm không giống nhau, chỉ về một tên thông thường nhất để nghiên cứu
Nguyễn Ái Quốc
Nguyễn Ái Quốc
Xem
Hồ Chí Minh
VD Goóc ky xem Gô-rô-ki
Bên ngoài tủ mục lục dán nhãn để chỉ cho độc giả biết nội dung phích ở trongh ô kéo đó là thuộc vào chữ cái nào, giới hạn từ đâu đến đâu
Hoạt động thư viện gắn liền với nội dung chương trình học tập của từng loại trường gắn liền với nội dung đào tạo con người Với vai trò lưu trữ và luân chuyển sách báo, thông qua nội dung sách báo thư viện góp phần tích cực vào việc nâng cao dạy và học
Cơ sở vật chất thư viện khang trang đạt đúng tiêu chuẩn thư viện trường học theo quyết định số 01 của Bộ giáo dục và đào tạo: Có kho sách, tủ, giá đựng sách báo, phòng đọc của giáo viên của học sinh sạch đẹp và thoáng mát
Các loại tài liệu khi nhập vào thư viện đều phải đăng ký vào sổ sau đó tiến hành phân loại, mô tả, xây dựng hệ thống mục lục, đóng dấu, dán nhãn vào sách, ghi ký hiệu, xếp sách trên giá, kiểm kê bảo quản kho sách
Đầu năm học hiệu trưởng ra quyết định thành lập tổ cộng tác thư viện Phó hiệu trưởng trực tiếp phụ trách công tác thư viện
Trang 8Với tổng diện tích 72m2 thư viện được chia ra thành hai phòng:
1 Kho sách
2 Phòng đọc, phân làm 2 khu vực bàn đọc sách của giáo viên ; bàn đọc của học sinh Nơi đọc sách thoáng mát, sạch sẽ, dầy đủ ánh sáng, bàn ghế, trật tự
Cho mượn: thực hiện đúng nội quy mượn và trả sách đúng hạn, đảm bảo sách luân chuyển nhanh, phục vụ được nhiều người
Cán bộ thư viện trường học là người làm công tác giáo dục trực tiếp học sinh bằng phương tiện sách báo, góp phần cùng giáo viên, học sinh toàn trường nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập Công việc này đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao, phẩm chất đạo đức trong sạch và toàn tâm toàn ý với công việc, cần cù, chịu khó, hiểu rõ mục tiêu đào tạo và chương trình học tập của nhà trường
Hướng dẫn và giáo dục học sinh làm quen với thư viện, có thói quen đọc sách, vận động đóng góp sách báo cũ, giúp các em tìm chọn những cuốn sách phù hợp, bổ ích
III kết quả:
Mục lục chữ cái thể hiện đầy đủ kho sách của thư viện, xác định rõ trong thư viện có hay không cuốn sách mà bạn cần Bạn đọc nhanh chống lựa chọn được những cuốn sách tốt nhất phù hợp với nhu cầu, trong việc tìm tài liệu tự học, tự bồi dưỡng, nghiên cứu trọn vẹn một tác giả, một tác phẩm nào đó, giúp cho khâu bổ sung sách, triển lảm sách, biên soạn thư mục… giúp người thủ thư chọn sách trong kho nhanh chóng
Thống kê số lượng giáo viên và học sinh mượn sách trong năm học 2013-2014:
Sách tham khảo dùng chung giáo viên mượn 1199 cuốn
Trang 9Trường đã có một thư viện khang trang, có đầy đủ các loại sách báo, tạp chí phục vụ cho giáo viên và học sinh mỗi khi đến thư viện Đó là nhờ sự quan tâm giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, của hiệu trưởng của Hội cha mẹ học sinh cùng với tổ chuyên môn Hoạt động thư viện được duy trì và phát huy hơn nữa cần có những bài học kinh nghiệm sau:
- Nhà trường phải có thư viện có phòng đọc sách cho giáo viên, phòng đọc sách cho học sinh
- Lịch đọc và mở của có qui định cụ thể, nề nếp duy trì tốt
- Người giáo viên thư viện nhiệt tình, say mê với công tác sách, đồng thời có năng lực tổ chức xắp xếp công việc Có tinh thần dám nghĩ, dám làm Tham mưu tốt với các cấp lãnh đạo
- Công tác thư viện của nhà trường phải được Ban giám hiệu quan tâm
- Hàng năm bổ sung sách báo tạp chí theo từng quí từng năm thường xuyên
và liên tục
- Giới thiệu, tuyền truyền sách báo phải có sự phối hợp của các bộ phận
- Kiểm kê, bảo quản kho sách hàng năm
Với những hoạt động trên công tác thư viện trường học sẽ góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
SỞ GD-ĐT BẠC LIÊU ĐƠN VỊ: TRƯỜNG THPT VÕ VĂN KIỆT
Trang 10
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SẮP XẾP PHÍCH TRONG MỤC LỤC CHỮ CÁI
Người thực hiện: Trần Thị Xuân Thảo Chức vụ: Nhân viên
Phước Long, ngày 26 tháng 02 năm 2015