nuôi ấu trùng cua biển (Scylla paramamosain) 2 giai đoạn (ZOEA-1 đến ZOEA-5 và ZOEA-5 đến CUA-1) với các mật độ và quy mô khác nhau

ương nuôi ấu trùng cua biển (Scylla paramamosain) 2 giai đoạn (ZOEA-1 đến ZOEA-5 và ZOEA-5 đến CUA-1) với các mật độ và quy mô khác nhau

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

TR NG I H C C N TH

KHOA TH Y S N

NGUY N TR NG SINH

NG NUÔI U TRÙNG CUA BI N (Scylla paramamosain)

LU N V N T T NGHI P CAO H C NGÀNH NUÔI TR NG TH Y S N

CÁN B H NG D N

Ts TR N NG C H I

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

I C M N

Tác gi xin chân thành cám n n Th y h ng d n, Ti n s Tr n Ng c H i ãquan tâm dìu d t, t n tâm h ng d n và t o u ki n thu n l i trong th i gian

th c hi n tài Xin chân thành cám n Th y, Ti n s V Ng c Út và Th y,

Ti n s Nguy n V n Hòa ã t n tâm góp ý ch nh s a c ng tài c

ho ch – Tài v , Phòng Qu n tr - Thi t b ã t o u ki n thu n l i trong th igian th c hi n tài này

Nhân ây tác gi c ng g i l i cám n n gia ình, các b n ng nghi p, t p

th l p Cao h c Th y s n khóa 13 ã nhi t tình h tr trong su t th i gian h c

t p c ng nh th c hi n tài

Trà Vinh, ngày 09 tháng 9 n m 2009

Tác gi

Nguy n Tr ng Sinh

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

TÓM T T

nâng cao n ng su t và hi u qu trong ng nuôi u trùng cua bi n, tài

“ ng nuôi u trùng cua bi n (S paramamosain Estampador, 1949) theo

hai giai o n (Zoea-1 n Zoea-5 và Zoea-5 n Cua-1) v i các m t và quy mô khác nhau” ã c th c hi n t tháng 4 n m 2008 n tháng 6 n m

2009 t i tr i cua gi ng thu c Khoa Nông nghi p - Th y s n, Tr ng i h cTrà Vinh Các thí nghi m trên u c áp d ng theo mô hình n c trong h Thí nghi m 1 nghiên c u nh h ng c a m t ng lên s phát tri n, t l

s ng và n ng su t c a u trùng cua bi n t giai n Zoea-1 n Zoea-5, cho

th y m t ng 200 con/L cho hi u qu cao nh t v kích th c u trùng và

t l s ng n giai n Z5 ( t 61,0±4,55%) Thí nghi m 2 nghiên c u nh

ng c a m t ng lên s phát tri n, t l s ng và n ng su t c a u trùngcua bi n t giai n Zoea-5 n Cua-1, cho k t qu t t nh t khi ng utrùng Zoea-5 m t t 30 con/L T k t qu thí nghi m trên ã ch n ra m t phù h p nh t cho ng nuôi là 200 u trùng Z1/L và 30 u trùng Z5/L

ng d ng vào s n xu t quy mô b l n (500 L và 4000 L) K t qu cho th y, t

l s ng và n ng su t t u trùng n giai o n Cua-1 khá cao và có nhi u tri n

v ng ng d ng vào s n xu t th c t

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

ABSTRACT

In order to improve productivity and efficiency in rearing larvae of mud crab,

a research on “Rearing mud crabs (Scylla paramamosain Estampador ,

1949) larvae applying two-stage culture methods (Zoea-1 to Zoea-5 and

Zoea-5 to Crab-1) with different densities and scales” were conducted from

April, 2008 to June, 2009 at Experimental Hatchery of Faculty of Agricultureand Aquaculture, Tra Vinh University These experiments were used open-water system The first experiment studied on the effects of rearing densities

on mud crabs larval development, survivals and productivity from Zoea-1stage to Zoea-5 stage and found that rearing density of 200 larvae/L gave thehighest survival rate and productivity of Zoea-5 (61,0±4,55%) The secondexperiment studied on the effects of rearing densities on development,survivals and productivity of mud crab larvae from Zoea-5 larvae stage toCrab-1 stage The best results was obtained from the treatment of density of 30ind/L From the results of the above experiments, a large scale trial wasconducted applying rearing densities of 200 Zoea-1 larvae stage/L and 30Zoea-5/L Results showed that survival rate and productivity from the larvaestage to crab stage were relatively high and promising for applications inproduction practice

Keywords: Mud crabs, Scylla paramamosain, rearing mud crabs larvae Title: Rearing mud crabs (Scylla paramamosain Estampador, 1949) larvae

aplying two-stage culture methods (1 stage to 5 stage and

Zoea-5 stage to Crab-1 stage) at different densities and scales.

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

C L C

Trang

L I C M N i

TÓM T T ii

ABSTRACT iii

CAM K T K T QU iv

M C L C v

DANH SÁCH B NG viii

DANH SÁCH HÌNH ix

DANH M C VI T T T x

Ph n 1: T V N .1

1.1 Gi i thi u 1

1.2 M c tiêu 2

1.3 N i dung 2

Ph n 2: T NG QUAN TÀI LI U 3

2.1 c m sinh h c 3

2.1.1 Hình thái c u t o và phân lo i cua bi n 3

2.1.2 c m phân b 5

2.1.3 Vòng i 6

2.1.4 c m sinh s n 8

2.1.5 c m dinh d ng 10

2.1.6 c m sinh tr ng 10

2.2 S n xu t gi ng cua bi n 12

2.2.1 Tuy n ch n cua m 12

2.2.2 Nuôi v cua m 12

2.2.3 Kích thích sinh s n 12

2.2.4 p tr ng 13

2.2.5 Thu u trùng Zoea 14

2.2.6 ng nuôi u trùng cua bi n 14

Ph n 3: V T LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 20

3.1 a m và th i gian nghiên c u 20

3.2 V t li u ph c v nghiên c u 20

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

3.2.1 D ng c 20

3.2.2 Hoá ch t 20

3.2.3 Ngu n n c thí nghi m 21

3.2.4 Ngu n cua thí nghi m 21

3.2.5 Ngu n th c n t i s ng 21

3.3 Ph ng pháp nghiên c u 22

3.3.1 Thí nghi m 1: ng nuôi u trùng Zoea-1 n Zoea-5 v i các m t khác nhau 22

3.3.2 Thí nghi m 2: ng nuôi u trùng Zoea-5 n Cua-1 v i các m t khác nhau 24

3.3.3 Thí nghi m 3: ng nuôi u trùng cua bi n v i quy mô b l n 25

3.4 Ph ng pháp x lý s li u 26

Ph n 4: K T QU VÀ TH O LU N 27

4.1 K t qu ng nuôi u trùng Zoea-1 n Zoea-5 v i các m t khác nhau 27

4.1.1 Bi n ng các y u t môi tr ng n c ng 27

4.1.2 Bi n thái c a u trùng 28

4.1.3 Chi u dài c a u trùng 30

4.1.4 T l s ng c a u trùng 31

4.2 K t qu ng nuôi u trùng Zoea-5 n Cua-1 v i các m t khác nhau 32

4.2.1 Bi n ng các y u t môi tr ng n c ng 32

4.2.2 Bi n thái c a u trùng 33

4.2.3 Kích c c a u trùng 35

4.2.4 T l s ng c a u trùng 36

4.3 K t qu ng nuôi u trùng cua bi n t giai n Zoea-1 n Zoea-5 v i quy mô b l n 37

4.3.1 Bi n ng các y u t môi tr ng n c ng 37

4.3.2 Bi n thái c a u trùng 48

4.3.3 Chi u dài c a u trùng 49

4.3.4 T l s ng c a u trùng 49

4.4 K t qu ng nuôi u trùng cua bi n t giai n Z5 n C1 v i quy mô b l n 40

4.4.1 Bi n ng các y u t môi tr ng n c ng 40

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

4.4.3 Kích c c a u trùng 42

4.4.4 T l s ng c a u trùng 42

4.5 Tri n v ng c a k t qu thí nghi m 43

Ph n 5: K T LU N VÀ XU T 44

5.1 K t lu n 44

5.2 xu t 44

TÀI LI U THAM KH O 45

PH L C 52

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

DANH SÁCH B NG

Trang

B ng 2.1: Khu v c phân b c a 4 loài cua 5

B ng 2.2: Các giai n phát tri n c a u trùng cua bi n 7

B ng 2.3: Các giai n thành th c c a cua cái 8

B ng 2.4: Tóm t t quá trình phát tri n phôi 9

B ng 4.1: Bi n ng m t s y u t môi tr ng n c trong th i gian thí nghi m 27

B ng 4.2: Ch s bi n thái c a u trùng t giai n Zoea-1 n Zoea-5 30

B ng 4.3: Chi u dài (mm) các giai o n u trùng t Zoea-1 n Zoea-5 30

B ng 4.4: T l s ng (%) các giai n u trùng t Zoea-1 n Zoea-5 31

B ng 4.5: T l s ng và n ng su t t c n giai n Zoea-5 các m t ng 31

B ng 4.6: Bi n ng m t s y u t môi tr ng n c trong th i gian thí nghi m 33

B ng 4.7: Ch s bi n thái c a u trùng t giai n Zoea-5 n Cua-1 35

B ng 4.8: Kích c (mm) các giai n u trùng t Zoea-5 n Cua-1 35

B ng 4.9: T l s ng (%) các giai n u trùng t Zoea-5 n Cua-1 36

B ng 4.10: T l s ng và n ng su t t c n giai o n C1 các m t ng 36

B ng 4.11: Bi n ng m t s y u t môi tr ng n c ng 37

B ng 4.12: Ch s bi n thái c a u trùng t giai n Zoea-1 n Zoea-5 c a 4 b ng 38

B ng 4.13: Chi u dài (mm) các giai o n u trùng t Zoea-1 n Zoea-5 c a 4 b ng 39

B ng 4.14: T l s ng (%) các giai n u trùng t Zoea-1 n Zoea-5 c a 4 b ng 49

B ng 4.15: Bi n ng m t s y u t môi tr ng n c ng 40

B ng 4.16: Ch s bi n thái c a u trùng t giai n Zoea-5 n Cua-1 c a 4 b ng 41

B ng 4.17: Kích c (mm) các giai o n u trùng t Zoea-5 n Cua-1 c a 4 b ng 42

B ng 4.18: T l s ng (%) các giai n u trùng t Zoea-5 n Cua-1 c a 4 b ng 42

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

DANH SÁCH HÌNH

Trang

Hình 2.1: Hình d ng các loài cua bi n Scylla sp theo phân lo i c a Keenan và ctv

(1998) 4

Hình 2.2: Vòng i c a cua bi n Scylla sp (Ngh a, 2004) 6

Hình 3.1: H th ng b ng u trùng trong thí nghi m 1 22

Hình 3.2: Theo dõi các y u t môi tr ng n c b ng 23

Hình 3.3: B trí thí nghi m 2 24

Hình 3.4: o chi u r ng mai cua (OCW) d i kính lúp i n có tr c vi th kính 25

Hình 3.5: ng u trùng giai o n Z1 n Z5 v i quy mô b l n 25

Hình 3.6: ng u trùng giai o n Z5 n C1 v i quy mô b l n 26

Hình 4.1: Th i gian bi n thái các giai n u trùng t Zoea-1 n Zoea-5 29

Hình 4.2: Th i gian bi n thái các giai n u trùng t Zoea-5 n Cua-1 31

Hình 4.3: Th i gian bi n thái các giai n u trùng t Zoea-1 n Zoea-5 trong b l n 38

Hình 4.4 Th i gian bi n thái các giai n u trùng t Zoea-5 n Cua-1 c a 4 b ng 41

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Z1 Giai o n Zoea-1Z2 Giai o n Zoea-2Z3 Giai o n Zoea-3Z4 Giai o n Zoea-4Z5 Giai o n Zoea-5

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Ph n 1:

T V N

1.1 Gi i thi u

Cua bi n (Scylla paramamosainEstampador, 1949) là m t trong nh ng loài cua

quan tr ng trong khai thác và nuôi tr ng thu s n n c ta, cua bi n là m thàng xu t kh u em l i giá tr cao, c ng t ó ngh nuôi cua bi n ng b ngSông C u Long ( BSCL) nói riêng và n c ta nói chung c hình thành

và phát tri n các t nh BSCL, các mô hình nuôi k t h p cua-tôm-r ng vàcua-tôm không ng ng phát tri n Tuy nhiên, nh ng n m tr c ây ngu n cua

gi ng c thu gom t t nhiên ch áp ng c 10-20% nhu c u cho ng inuôi, ph n còn l i kho ng 80% ang hy v ng vào k t qu sinh s n nhân t o(Nguy n C Th ch, 1998)

Vi c s n xu t nhân t o gi ng cua bi n là m t v n b c thi t ch ngcung c p con gi ng cho ngh nuôi và có th ng n ch n vi c khai thác quá

m c V i m c ích này, Ong (1964) b t u th c hi n nghiên c u v sinh s ncua bi n Malaysia và k t qu b c u ã mô t c các giai n pháttri n c a u trùng K t ó, các Vi n, Tr ng c a các qu c gia trên th gi i

c ng ã và ang ti n hành nghiên c u nh ng k t qu c ng còn r t h n ch

Vi t Nam, vi c s n xu t gi ng cua bi n c ng c nhi u nhà nghiên c u v

th y s n quan tâm và ã có nhi u công trình c công b tài “B c u

th nghi m nuôi v cua m và ng u trùng cua xanh Scylla serrata” c a hai

tác gi oàn V n u và Nguy n C Th ch c báo cáo t i H i ngh sinh

v t bi n toàn qu c l n th nh t vào n m 1997 ã m ra c h ng nghiên

c u v s n xu t gi ng cua bi n Vi t Nam Bên c nh ó, tài “Th nghi m

sinh s n và s n xu t gi ng cua xanh S serrata vùng bi n Nam B ” c aHoàng c t (1997) ã b c u xây d ng c quy trình s n xu t gi ngcua bi n nh ng còn nhi u h n ch ch a ng d ng c vào th c t s n xu t

T n m 1998, B Khoa h c công ngh và môi tr ng ã giao cho Trung tâmnghiên c u Th y s n III (nay là Vi n nghiên c u Nuôi tr ng Th y s n III)

th c hi n tài “Nghiên c u sinh s n nhân t o cua bi n loài S serrata và

c u xây d ng quy trình k thu t s n xu t gi ng nhân t o cua bi n” Qua

3 n m th c hi n tài này, ch nhi m tài, Nguy n C Th ch ã xây d ng

c quy trình s n xu t gi ng cua bi n t ng i hoàn ch nh và ã t ch c t p

hu n chuy n giao cho nhi u t ch c, cá nhân trong c n c Tuy nhiên, trong

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

quá trình s n xu t v n còn m t s h n ch nh t l s ng r t th p và không n

nh d n n n ng su t và hi u qu kinh t ch a cao

Tr n Ng c H i và Tr ng Tr ng Ngh a (2004) ã nghiên c u v s nh h ng

c a m t ng lên s phát tri n và t l s ng c a u trùng cua bi n (Scylla

paramamosain) trong mô hình n c xanh thu c k t qu t t nh t v i t l

s ng 9,11% m t ng 100 con/L Tuy nhiên, các công trình nghiên c u

ã nêu trên ch nghiên c u ng nuôi u trùng cua bi n m t giai n t

Zoea-1 n cua b t có th ch a ánh giá c nh ng h n ch c a quy trình ngnuôi riêng cho t ng giai n Vì th vi c th c hi n tài ng nuôi u

trùng cua bi n (Scylla paramamosain Estampador, 1949) theo hai giai

o n (Zoea-1 n Zoea-5 và Zoea-5 n Cua-1) v i các m t và quy mô khác nhau” là r t c n thi t nh m góp ph n nâng cao ng su t và hi u qu

s n xu t gi ng, áp ng nhu c u con gi ng cho s phát tri n c a ngh nuôicua

(2) Th nghi m ng u trùng cua bi n v i quy mô b l n theo 2 giai o n:Zoea-1 n Zoea-5 và Zoea-5 n Cua-1 v i m t thích h p

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Ph n 2:

T NG QUAN TÀI LI U

2.1 C M SINH H C 2.1.1 Hình thái c u t o và phân lo i cua bi n

Vi c phân lo i cua bi n Scylla spp g p r t nhi u khó kh n và nh m l n áng

k trong nhi u th p k qua G n ây, b ng ph ng pháp i n di và hình thái

gi i ph u, Keenan và ctv (1998) ã i n k t lu n cua bi n gi ng Scylla có 4

loài: Scylla serrata, Scylla paramamosain, Scylla olivacea, Scylla tranquebarica.

H th ng phân lo i c a 4 loài cua bi n c trình bày nh sau:

Ngành ArthropodaNgành ph Crustacea

Khi thu m u cua ng B ng Sông C u Long, Keenan và ctv (1998) k t

lu n: loài cua xanh s ng khu v c c a sông Mekong là loài S paramamosain.

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứuHình 2.1: Hình d ng các loài cua bi n Scylla sp theo phân lo i c a Keenan và ctv (1998)

Theo mô t c a Nguy n Thanh Ph ng và Tr n Ng c H i (2004), c th cua

c phân chia thành ph n u ng c và ph n b ng Ph n u ng c là s liên

h p c a 5 t u và 8 t ng c n m phía d i mai u g m có m t, anten

và ph n ph mi ng Mai cua to, phía tr c có nhi u r ng, m t có 2 h c ch a

m t, cu ng m t, c p râu nh A1 và râu l n A2 Trên mai chia thành nhi uvùng b ng nh ng m nh trung gian, m i vùng là v trí c a m i c quan M t

b ng c a ph n u ng c có t m ng c và làm thành vùng lõm gi a ch a

ph n b ng g p vào Ph n b ng phân t và tùy theo gi i tính mà có hình d ng

và s phân t khác nhau Cua cái tr c th i k thành th c sinh d c ph n

b ng có hình h i vuông, khi thành th c y m phình r ng v i 6 t phân bi t vàcác kh p c ng bình th ng Cua c có y m h p hình ch V; các t 1, 2,

6 th y rõ và c ng bình th ng; còn các t 3, 4, 5 liên k t v i nhau vàkhông c ng c gi a các kh p

S olivacea (Herbst, 1796)

S serrata (Forskal, 1755)

S paramamosain (Estampador, 1949)

S tranquebarica (Fabricius, 1798)

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

2.1.2 c m phân b

Cua bi n Scylla phân b kh p khu v c n - Thái Bình D ng (Keenan và

ctv, 1998) S phân b c a nh ng loài này c tóm t t qua b ng sau:

B ng 2.1: Khu v c phân b c a 4 loài cua

S serrata

n - Tây Thái Bình D ng, H ng H i, Nam Phi,Tây Úc, Bi n ông Úc, Thái Bình D ng: o Frij,Solomon và New Caledonia, V nh Carpentaria,Philippines, Okinawa (Nh t B n)

S paramamosain

ng B ng Sông C u Long (Vi t Nam), Trung Java(Indonesia), Bi n Nam Trung Qu c: Xiamen,HongKong, Singapore, Cambodia

S olivacea

- n D ng: Tây Úc, Phuket, Thái Lan; Karachi,Pakistan

-Thái Bình D ng: Philippines, Thái Lan, Singapore,

Vi t Nam, Malaysia, Nam ài Loan

-Bi n Arafura: Timor, Indonesia; v nh Carpentaria

S tranquebarica

- n D ng: Karachi, Pakistan; Penang, Malaysia

-Thái Bình D ng: o Panay, Philippines

-Bi n Nam Trung Qu c: Malaysia; Singapore

Theo Stephenson (1962), S serrata là loài cua l n phân b r ng vùng c a

sông khu v c n - Thái Bình D ng Loài S olivacea c tìm th y ph n

l n Philippines và Malaysia C S olivacea và S tranquebarica u xu t

hi n t p trung Bi n Nam Trung Qu c, n i mà loài S serrata h u nh không

xu t hi n (Keenan, 1999)

Vi t Nam, c bi t vùng BSCL, theo Keenan và ctv (1998) có hai loài

ch y u là S paramamosain (cua sen) và S olivacea (cua l a), tr c ây

th ng b nh m l n là S serrata (Hoàng c t, 1992) Loài S serrata

không c tìm th y BSCL c ng nh Vi t Nam S paramamosain chi m trên 95% trong qu n th Scylla, trong khi ó S olivacea ch chi m

kho ng 5% (Le Vay, 2001)

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

2.1.3 Vòng i

Ong (1964) ã mô t các giai n u trùng cua l n u tiên trên th gi i utrùng sau khi n là Zoea-1 (Z1) , tr i qua 4 l n l t xác tr thành Zoea-5 (Z5)trong kho ng 17 - 20 ngày Zoea 5 bi n thái thành Megalopa và giai o n nàykéo dài 8-11 ngày, sau ó u trùng tr thành cua con Cua con tr i qua 16-18

l n l t xác n a tr c khi thành th c, th i gian này ít nh t ph i m t 338 - 523ngày (Ong, 1966)

Hình 2.2 Vòng i c a cua bi n Scylla sp (Truong Trong Nghia, 2004)

Hoàng c t (2004) mô t : u trùng m i n là Z1, có ôi m t kép và s c t

en u trùng Zoea tr i qua 5 giai o n, m i giai n m t 2- 3 ngày, riênggiai o n Z5 m t 3- 4 ngày Sau giai o n Z5, u trùng bi n thái thànhMegalopa và s ng bám vào giá th T giai n này, chúng m t kho ng 7- 11ngày bi n thái thành cua con

Nhìn chung, chu k s ng c a cua c chia ra làm 4 giai o n chính: Giai

o n u trùng, giai o n cua con có chi u r ng c a giáp u ng c (CW) t 20

n 80 mm, giai n ti n tr ng thành (CW: 75-150 mm), giai o n tr ngthành (CW > 150 mm) (Heasman và Fielder, 1983) Theo Ong (1966), cua cáithu c h Portunidea có th là nhóm giáp xác duy nh t hoàn t t quá trình sinh

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

B ng 2.2: Các giai n phát tri n c a u trùng cua bi nGiai o n

Th i giansau khi n(ngày)

Kích c(mm) c m phân bi t

b u và có nhi u lông trên chân uôi

Chân b ng r t phát tri n và có nhi ulông trên các nhánh Xu t hi n 2 càng

Cua b t( C1) 23 - 30

2- 3(CW)

Cua có hình d ng nh cua tr ngthành, m c dù carapace h i tròn

(Ngu n: Tr n Ng c H i, 2007)

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

2.1.4 c m sinh s n

Theo Hartnoll (1965), s giao ph i Scylla ch có th x y ra gi a con c có

v c ng và con cái có v m m trong th i gian cua cái l t xác ti n giao v Theo Chen (1990), cua bi n thành th c trong n m u tiên có chi u r ng mai

100 mm tr lên S giao v u tiên x y ra trong su t quá trình l t xác cu icùng c a cua cái tr c khi thành th c sinh s n M t vài ngày tr c khi l t xác giao v có s b t c p gi a cua c và cua cái Ngay sau khi cua cái v a l txác xong và tr c khi v m i l t tr nên c ng, túi tinh c a cua c c avào túi ch a tinh c a cua cái gi a g c chân bò th t và th n m và c

gi trong nhi u tu n, có th c dùng th tinh cho cua cái qua nhi u l nsinh s n (m t l n giao ph i có th th tinh cho cua cái 1-3 l n tr ng) Khicon cái tr ng thì tinh trùng cùng lúc c gi i phóng th tinh cho tr ng

Ph n l n tr ng ra c p trong xoang y m c a cua m (cua ôm tr ng) nkhi n Cua m p tr ng nh ng n i có m n cao, nhi t n nh Trong

i u ki n thu n l i, tr ng có th n ng lo t trong kho ng 3-6 gi (Nguy n

Th ch, 1998; Hoàng c t, 2004)

B ng 2.3: Các giai o n thành th c c a cua cáiGiai o n

Giai o n I Ch a thành th c, tuy n sinh d c m ng và trong su t, b ng

có h i d ng tam giác GSI th p và d i 0,5%

Giai o n II

Tuy n sinh d c ang phát tri n, noãn bào có màu tr ng kemhay vàng Chi m ¼ di n tích gan t y GSI dao ng 0,5-1,5%

Giai o n III Cua ang thành th c, noãn bào n r ng, chi m kho ng ½

-¾ di n tích gan t y Noãn bào có màu cam GSI: 2,5-8,0%

Theo Chen (1990), cua mang tr ng c tìm th y ài Loan quanh n m

nh ng phong phú nh t là t tháng 4 n tháng 6 Cua cái l n có th mang

tr ng 2 ho c 3 l n/n m và cho t 800.000 n 4 tri u tr ng trong m t l n

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

B ng 2.4: Tóm t t quá trình phát tri n phôi

Các giai o n phát tri n phôi Màu s c tr ng Kích th c tr ng

(µm)Sau khi tr ng kho ng 1 gi tr ng

(Ngu n: Nguy n C Th ch, 2001)

Ho t ng sinh s n c a S serrata x y ra quanh n m v th p và theo mùa

v cao (Quinn và Kojis, 1987) và chúng d ng nh gi m d n i v i

nh ng cua l n (già) và có chi u r ng mai t 190 mm tr lên (Prasad vàNeelakantan, 1989)

Mùa v sinh s n c a S serrata t nh cao nh t t cu i tháng 5 n cu itháng 9 Philippines (Arriola, 1940) Theo Quinn và Kojis (1987), s l ngcua tham gia sinh s n nhi u nh t Papua New Guinea t tháng 4 n tháng 6

và t tháng 9 n tháng 10 Các tác gi c ng cho r ng S serrata sinh s n

quanh n m

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Theo Robertson và Kruger (1994), mùa sinh s n c a S serrata Nam Phi x y

ra quanh n m v i nh cao t cu i mùa xuân n u mùa thu M c dù sinh

s n quanh n m, S serrata c ng xu t hi n 2 nh i m sinh s n: t tháng 12

tr ng thành (CW = 70-130 mm) thích n nhuy n th hai m nh v và các loàichân b ng trong khi cua l n h n th ng n cua nh và cá C ng nh h u h t

giáp xác, cua Scylla có t p tính ki m n vào ban êm (Hill, 1976; Joel và Raj,

Trong i u ki n nuôi, kh u ph n n h ng ngày c a u trùng và cua con c n

c b sung acid béo và cholesterol nâng cao t l s ng và t ng tr ng

Youzhu và ctv (2001) báo cáo r ng nâng cao hàm l ng acideicosapentaenoic (EPA) và acid decoxahexaenoid (DHA) s làm t ng t l

s ng và t ng tr ng c a u trùng cua S serrata Sheen (2000) c ng cho r ng cua con loài S serrata có nhu c u v cholesterol c i thi n t l s ng và t ng

tr ng Nhu c u cholesterol trong kh u ph n n t i u là 0,5%

2.1.6 c m sinh tr ng

Cua l t xác bi n thái và t ng tr ng i v i cua Scylla sp., cua c t ng

tr ng nhanh h n cua cái (Mangampa và ctv., 1987) T ng tr ng trung bình

c a cua c kho ng 1,3 g/ngày trong khi cua cái ch t ng tr ng 0,9 g/ngày

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

tr ng c thù (Specific Growth Rate - SGR) cao h n m t cách có ý ngh a so

v i cua cái C ng theo Trino và ctv (1999), nuôi chung cua c và cua cái thìcua t ng tr ng ch m h n so v i cua c và cua cái c nuôi riêng (nuôi ntính)

Quá trình t ng tr ng c a cua bi n th ng nh h ng b i nhi t V i s gia

ng nhi t n c trong kho ng thích h p thì cua con Scylla sp l t xác

th ng xuyên và t ng tr ng nhanh chóng (Luo và Wei, 1986) Lee (1992)cho r ng t ng tr ng c a cua bi n ng ng l i vào mùa ông, khi nhi t gi m

xu ng 20oC Theo Ong (1966), t ng tr ng trung bình c a cua Scylla u

ki n t nhiên nhanh h n trong i u ki n ng nuôi trong phòng thí nghi m

K t lu n này c ng ã c Manjulatha và Babu (1998) ng h v i nh n nh

ng tr ng c a cua bi n trong ao nuôi cao h n trong phòng thí nghi m, m c

dù ch t l ng n c trong phòng thí nghi m t t h n

Cua tr i qua nhi u l n l t xác trong su t quá trình sinh tr ng c a chúng

nh ng t n s l t xác và s t ng tr ng sau m i l n l t xác thì không gi ng nhau

m i giai n (Ong, 1966) Sau m i l n l t xác, cua giai n nh l nnhanh h n và t ng tr ng gi m d n nh ng giai n cua ã l n Nh ng cá

th trong cùng giai o n, kích th c c a chúng c ng bi n ng Khi nghiên

c u t ng tr ng c a cua bi n Scylla sp. n , Thomas và ctv (1987) ã k t

lu n r ng S serrata có th t ng tr ng v chi u r ng mai (CW) n 112;151,5 và 187,5 mm t ng ng cho n m th nh t, n m th hai và n m th ba

Theo Manjulatha và Babu (1998), nhi t và n ng mu i có nh h ng l n

n s l t xác và t ng tr ng c a cua Nhi t n c th p h n 24oC và trên

34oC làm gi m t p tính n, kéo dài th i gian l t xác c a cua Th ng 26- 31

o

C, t p tính n và l t xác c a cua bi n bi u hi n bình th ng Khi ng utrùng Megalopa, giai o n này kéo dài kho ng 11- 12 ngày m n 29-33ppt, trong khi giai o n này ch kéo dài 7 -8 ngày khi ng m n 21 -27ppt

Stephenson và Campell (1960) ( c trích d n b i Ong,1966) ã ghi nh n

r ng nh ng m u cua Scylla thu t t nhiên có chi u r ng mai (CW) kho ng

190mm con c và 165 mm con cái, và Scylla mang tr ng có CW trong

kho ng 92 – 151 mm i u này ch ng t t ng tr ng c a cua v n ti p t c ccua c và cua cái sau khi chúng ã t m c thành th c

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

2.2 S N XU T GI NG CUA BI N 2.2.1 Tuy n ch n cua m

Ch t l ng cua m s nh h ng r t l n n s c sinh s n, kh n ng phát tri nphôi, t l n và t l s ng c a u trùng sau này Cua m nuôi v ph i kh e

m nh; có y càng, chân bò, chân b i; màu s c t i sáng; có nhi u g ch;

tr ng l ng t 350 -450 g là t t nh t (Nguy n C Th ch, 2001)

2.2.2 Nuôi v cua m

Cua m ã qua khâu v sinh, t m formol 200 ppm) c nuôi v trong các hcimennt có th tích 3x4x1,2m ho c 4x5x1,2m M t cua m nuôi t 2-3con/m2; 1/3 áy h nuôi c l p cát dày t 20- 30 cm

Th c n cho cua m là cá Li t (60 - 70% kh u ph n n); tôm, m c, nhuy n th(30- 40% kh u ph n n) Hàng ngày cho cua n 2 l n, sáng t 5 - 7 gi vàchi u t 17- 18 gi Th ng xuyên thay i các lo i th c n và cho n d th a cua m s d ng t i a c l ng th c n (Nguy n C Th ch, 2001)

Hàng ngày thay 1/3 ng n c c , b sung n c m i; 3 ngày m t l n thay100% n c c c p n c m i M i bu i sáng tr c khi cho n c n lo i b toàn

b th c n d th a Khi cua m có bu ng tr ng phát tri n vào cu i giai o n

IV, ti n hành thay, kích n c t o kích thích cho cua Duy trì m t s y u

t môi tr ng trong h nuôi cua m nh : pH = 8,0 - 8,5; m n = 30 - 35‰ ;

H2S, NH3,NO2 < 0,01 mg/L; s c khí 24/24 gi (Nguy n C Th ch, 2001)

Theo Truong Trong Nghia (2004), Vi t Nam ang áp d ng 3 h th ng nuôi

v cua m g m: b composite 70 L t trong nhà, che ph t i hoàn toàn và n i

v i b l c sinh h c 700 L; b cement có th tích 100 L t trong nhà và c

b o v b ng t m tole nh a, d i áy b có lót m t l p cát dày 5 cm và th 3 là

h th ng nuôi v cua b m trong ao t có di n tích 60 m2

2.2.3 Kích thích sinh s n

Theo k t qu nghiên c u c a m t s tác gi nh Davis (2003), Mann và ctv (1999), William và ctv (1998), trên 80 % cua m t t nhiên bình th ngtrong vòng 40 ngày sau khi th nuôi trong phòng thí nghi m ho c trong tr i

gi ng Thêm vào ó, vi c c t m t có th rút ng n giai n sinh s n(Marichamy và Rajapackiam, 2001) Cua có th trong vòng 5 ngày sau khi

c t m t Tuy nhiên, c ng có tr ng h p kéo dài n 111 ngày m i và m t

s con không (Tr n Ng c H i và ctv., 2002).

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

ti n hành kích thích cua m b ng cách t o dòng n c ch y gây h ng ph ncho cua (Nguy n C Th ch, 2001)

2.2.4 p tr ng

c trong b p th ng c kh trùng b ng tia c c tím ho c có th thay

c ho c dùng h th ng l c sinh h c trong su t quá trình p tr ng (Mann và

ctv., 1999a; Williams và ctv., 1998) Ch t l ng n c ph i c duy trì nh m

ng n ng a s ô nhi m tr ng, cua cái không c cho n trong su t quá trình

p, oxy c cung c p y và v sinh b p hàng ngày (Baylon và

Failaman, 2001; Hamasaki, 2002; Mann và ctv., 1999a; Truong Trong Nghia,

2004) Trong quá trình p tr ng, cua cái th ng th i tr ng (Hoang Duc Dat,1999) Tr ng có th b nhi m nhi u lo i ký sinh trùng và n m n u ch t l ng

c p kém (Churchill, 2003; Hamasaki và Hatai, 1993)

Truong Trong Nghia (2004) khuy n cáo r ng sau khi , cua c t m b ngformol 100 µL/L trong 1 gi và chuy n sang b p 70 L k t n i v i h th ng

l c sinh h c thì an toàn và hi u qu trong vi c ng a n m và ký sinh trùng

Khi nghiên c u nh h ng c a nhi t , m n và m t p tr ng lên kh

ng n c a tr ng cua bi n (Scylla sp.) trong i u ki n p t nhiên và nhân

t o, Tr n Ng c H i và ctv (2002) nh n th y khi nhi t n c dao ng

25-26 oC, th i gian p tr ng kéo dài n 12 ngày m i b t u n Ng c l i,

nh ng tháng nóng, nhi t dao ng 28-30oC, th i gian p tr ng ch kéo dài 9ngày m n có nh h ng r t l n n t l n và th i gian p c a tr ng

Tr ng có th n trong ph m vi m n 20 - 40‰, tuy nhiên m n t t nh tcho p tr ng là 30‰ Ngoài ra, vi c p tr ng trong u ki n nhân t o là có th

v n d ng c nh ng m t p không nên v t quá 762 tr ng/L

Trong kho ng th i gian u c a quá trình phát tri n phôi, t l phôi ch tkhông có s khác bi t khi m n dao ng t 15- 35‰ là do tr ng có c u t o

c bi t: tr ng cua có 2 l p màng, l p ngoài dày làm ch c n ng b o v vàhình thành cu ng tr ng, l p trong m ng h n, gi a 2 l p có kho ng tr ng ch aniêm d ch Khi m i , tr ng cua có kích th c kho ng 270 µm, trong th igian này l p màng ngoài cùng còn dày có kh n ng u ti t áp su t th m th u

gi a môi tr ng trong và ngoài, m b o không b nh h ng trong quá trìnhphát tri n phôi khi có s tác ng do chênh l ch áp su t th m th u gi a môi

tr ng trong và ngoài Khi phôi phát tri n qua giai n phôi v và b t uhình thành các m m ph n ph (t ngày th 6 tr i) kích th c phôi t ng t

270 lên 350 µm, s t ng kích th c làm giãn m ng màng b o v bên ngoài

d n n kh n ng u ch nh cân b ng áp su t th m th u c a màng b o v bênngoài b gi m ho c m t kh n ng u ch nh, lúc này n u có s thay i l n v

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

m n thì s l ng phôi ch t ng lên c tính này cho phép cua m có th

ng quang và n i lên trên b m t n c, t p trung l i S u trùng kém ch t

ng l ng t d i áy Dùng ng siphon lo i b toàn b u trùng kém ch t

ng, thu u trùng t ch t l ng ra thùng nh a 100 L, sau ó nh l ng vàchuy n vào h ng (Nguy n C Th ch, 2001)

Ngoài ra, u trùng Zoea còn c thu b ng cách: gi m th t nh s c khí saocho toàn b ch t b n (tr ng h , lông t , nh y, loa kèn, u trùng y u, u trùng

ch t) l ng xu ng áy b ; sau ó dùng v t m n, m m có ng kính 15 cm v t

nh u trùng Z1 t n i trên m t, không nên thu u trùng y u, l l ng t ng

gi a và g n áy Cách này s h n ch r t l n s xâm nh p c a m m b nh tcua m vào b ng nuôi (Truong Trong Nghia, 2004)

2.2.6 ng nuôi u trùng cua bi n 2.2.6.1 nh h ng c a m t và th tích b ng

Zeng (1998), Baylon và Failaman (2001) ã báo cáo r ng u trùng cua bi n

c ng trong b có th tích t 0,5 - 5 L trong i u ki n thí nghi m có th

t t l s ng t 60- 90% giai n Megalopa Emilia và ctv (1999) nghiên

c u ng nuôi u trùng cua bi n v i m t 50 Z1/L trong b ng có th tích

3 L b ng nhi u lo i th c n khác nhau cho c k t qu v t l s ng n giai

o n Megalopa các nghi m th c dao ng t 0,91- 2,52% Zainodin (1991)nghiên c u ng nuôi u trùng cua bi n v i m t t 20 - 30 Z1/L t t l

s ng trung bình n giai o n cua b t là 4,45%

Tr n Ng c H i và Tr ng Tr ng Ngh a (2004) ã nghiên c u nh h ng c a

m t ng lên s phát tri n c a u trùng cua bi n (S paramamosain) khi

ng trong mô hình n c xanh (t o c gây nuôi t cá rô phi) nh sau: Thínghi m g m 3 nghi m th c v i m t ng 50, 75, 100 u trùng Z1/L c

b trí trong các b composite áy hình chóp ch a 50 L n c; m i nghi m th c

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

trùng v i m t 30- 40 con/mL; giai o n Z3 tr i c cho n b ng

Artemia v i m t 8 - 10 con/mL K t qu cho th y, sau 24 ngày h u h t utrùng các nghi m th c u chuy n sang cua con, s bi n thái và t l s ng t

u trùng sang C1 nghi m th c m t ng 100 con/L là t t nh t (t l s ng

t 9,11±1,29%)

2.2.6.2 nh h ng c a th c n

Li và ctv (1999) cho r ng u trùng cua bi n m i n có kh n ng b t th c n

ngay, tuy nhiên, Lumasag và Quinitio (1998) nh n th y u trùng sau khi n 24

gi mà không c cho n c ng không gây nh h ng n t l s ng N u kéodài th i gian trên 48 gi thì d n n t vong cao (Djunaidah và ctv., 2003).

Còn Mann và Palato (1995) c ng nghiên c u v n này và cho bi t u trùng

Z1 c a S serrata không cho n có th s ng n 142 gi nh ng không th l txác qua giai o n Z2

D a trên các k t qu nghiên c u v h ng th c v t phù du phân b ngoài tnhiên, Nguy n C Th ch (2001) ã ti n hành nghiên c u ch n l a các lo i

th c n ng nuôi u trùng cua bi n t giai n Z1 n Z5 Thí nghi m

Nauplius c a Artemia cho n giai n u Z2 n u Z4, Artemia cho n

t giai n u Z4 n h t Z5 T o (Chaetoceros, Platidomonas, Chlorella)

cho n t u n h t giai o n Zoea

Baylon và Failaman (1999) nghiên c u nh h ng c a các lo i th c n lên

t ng giai n khác nhau ã ch ra r ng th c n thích h p các giai n Zoea

là luân trùng k t h p Artemia, còn th c n thích h p cho giai n Megalopa

và cua b t là Artemia. u trùng Z1 m i n cho n luân trùng ngay v i m t

ít nh t là 10 cá th /mL và duy trì m t này trong su t giai n Zoea;

Artemia c b sung thêm v i m t 1 cá th /mL ngay tr c khi u trùngchuy n sang giai n Z2 và duy trì n h t Z3; t ng m t Artemia t 5- 10

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

cá th /mL khi u trùng t giai o n Z4 và duy trì m t này n giai n

Megalopa (Baylon và ctv., 1999).

u trùng th ng c cho n b ng luân trùng trong su t giai n Z1 và Z2

(Li và ctv., 1999; Mann và ctv., 1999b; Takeuchi và ctv., 2000) Artemia ccho n t giai n Z3 tr v sau (Li và ctv., 1999; Nghia và ctv., 2001) N u

giai o n Z3 không c cho n Artemia thì t l s ng và t ng tr ng c a u

trùng gi m (Suprayudi và ctv., 2002) M c dù u trùng cua bi n m i n c

cho n b ng Artemia, nh ng b sung luân trùng vào kh u ph n n thì t l

s ng c a u trùng th ng gia ng (Baylon và Failaman, 1997; Ong, 1996).Truong Trong Nghia (2004) cho bi t u trùng cua bi n giai n Z1 không

th b t s l ng l n Artemia m i n có th do s di chuy n nhanh và kích

c xanh tu n hoàn; k t h p v i s d ng các lo i th c n khác nhau: t o,

luân trùng và Artemia c giàu hóa và không c giàu hóa, m t luân

trùng và Artemia c s d ng cho thí nghi m l n l t là 45 và 25 con/mL;

k t qu cho th y th c n thích h p cho giai n Z1, Z2 là luân trùng cgiàu hóa và ng nuôi v i h th ng n c xanh tu n hoàn cho t l s ng cao

n các h th ng ng nuôi khác

u trùng cua S serrata tiêu th Artemia và luân trùng t ng tr c và sau khi

l t xác m t ngày phát tri n sang giai n ti p theo (Baylon và ctv., 2004).

S ng nauplius Artemia c tiêu th là 15, 25, 37, 114 cá th /ngày l n

t i v i giai n Z3, Z4, Z5, Megalopa S tiêu th nauplius Artemia b i

c cho n luân trùng ã c giàu hóa b ng n-3 acid béo không no v i li u

ng 3 - 8 mg/L thì t l s ng c c i thi n có ý ngh a Tuy nhiên, khi giàuhóa luân trùng b ng n-3 acid béo không no v i li u l ng trên 31 mg/L s gây

t l ch t cao trong quá trình bi n thái t Megalopa sang cua b t

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Churchill (2003) cho r ng, giai n t Z1 n Z4 c a gi ng Scylla th ng

25‰ (Djunaidah và ctv., 1998; Mann và ctv., 2001; Quinitio và ctv., 2001).

m n d i 10‰ thì s bi n thái c a u trùng cua S serrata kéo dài và t l

s ng th p (Zhongli và ctv., 2001) Vi c gi m m n giai n Z5 xu ng 24‰ i v i loài S tranquebarica và 20‰ i v i loài S olivacea s c i

20-thi n s bi n thái sang giai n Megalopa (Baylon và Failaman, 2001;

Quinitio và ctv., 2001) và gi m m n t 30‰ xu ng 25‰ s nâng cao t l

bi n thái c a Z5 i v i loài S paramamosain (Hoang Duc Dat, 1999).

m n thích h p cho quá trình phát tri n phôi là 30 -35 ‰, cho ng nuôicác giai o n Zoea là 30‰ và cho ng nuôi giai o n Megalopa là 27-29‰

(Nguy n C Th ch, 2001) Tr n Ng c H i và ctv (2002) c ng nh n nh

m n t t nh t p tr ng cua là 30 ‰ m n thích h p cho quá trình t ng

tr ng, l t xác và t l s ng c a cua con (t C1 n C8) loài S paramamosain

là 28 -30 ‰ m n 6 -12‰ th ng xu t hi n b y l t xác và n l n nhau vìquá trình l t xác không ng u m n 0 ‰ cua v n ch u ng c trongvòng 2 ngày sau ó s ch t (Tran Ngoc Hai, 1997)

Theo Ong (1964) u trùng cua bi n có th c ng nhi t 24,5 – 31,5

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Ánh sáng

nh h ng c a c ng ánh sáng n s phát tri n c a u trùng cua v i cácnghi m th c che t i hoàn toàn và d i mái nh a trong su t, u trùng c

ng trong môi tr ng n c xanh và cho n luân trùng ã c nghiên c u

b i Tran Ngoc Hai (1997) Tác gi k t lu n: Trong i u ki n c ng ánhsáng 4.500 – 6.000 lux ho c i mái che trong su t, th i gian chi u sángtrong ngày là 12 gi cho k t qu bi n thái và t l s ng c a u trùng cao nh t

ng ánh sáng cao n 250.000 lux vào gi a mùa hè s làm pH và oxygia t ng m nh (Cowan, 1984) u trùng giai o n Z1, Z2 h ng quang r t

m nh và u trùng t giai n Z3 n Megalopa có t p tính n nhau nên c ng thích h p cho ng u trùng là 1.800-4.000 lux (Mann và ctv., 2001) T l

s ng và t ng tr ng sau giai n Z3 b nh h ng n u nh c ng ánhsáng d i 50 lux (Takeuchi và ctv., 2000; William và ctv., 1998) Tuy nhiên,

trong quá trình ng nuôi, u trùng có th không c n ánh sáng trong m t th igian mà không nh h ng n t l s ng c a u trùng (Djunaida và ctv., 1998) Theo Truong Trong Nghia và ctv (2001), u trùng không b nh h ngkhi không có ánh sáng trong kho ng th i gian t 12 -18 gi

nh nh h ng mãn tính c a NH3 lên t l s ng, l t xác c a cua bi n giai

o n Zoea và giai o n Megalopa

K t qu thí nghi m cho th y LC50-24 gi c a NH3 i v i u trùng giai o nZ1 là 4,05 mg/L và i v i u trùng giai o n Z5 là 6,64 mg/L hàm l ng6,54 mg NH3/L thì 100% u trùng Megalopa b ch t sau 24 gi ng th i k t

qu cho th y NH3 không nh h ng n s phát tri n c a u trùng cua

Mary Lynn Seneriches-Abiera và ctv (2007) thí nghi m v c c p tính

c a nitrite lên u trùng cua S serrata cho th y u trùng càng l n thì kh n ng

ch u ng v i t nitrite càng cao; c th là LC50-96 gi c a nitrite i v i

u trùng Z1 là 41,58 mg/L; Z2 là 63,04 mg/L; Z3 là 25,54 mg/L; Z4 là 29,98mg/L và Z5 là 69,93 mg/L

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Giá th

Giai o n Megalopa n cua b t, u trùng có t p tính n l n nhau nên vi c s

d ng dây nylon (Marichamy và Rajapackiam, 1991) ho c l i nh a (Wickins

và Lee, 2002) làm giá th s nâng cao c t l s ng c a u trùng Megalopa

và cua b t Khi ng nuôi t giai n cua b t lên cua gi ng, s d ng g ch

ng và v nghêu làm giá th s cho t l s ng cao nh t (Tr n Th H ng H nh,2003)

Theo Tr n Ng c H i và Tr n Minh Nh t (2008), k t h p 2 lo i giá th làchùm nylon và l i áy b trí vào b ng u trùng gh xanh cho c k t

qu v t l s ng cao h n s d ng n l t ng lo i giá th

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

3.2.3 Ngu n n c thí nghi m

c c s d ng trong quá trình thí nghi m l y t 2 ngu n: c bi n có

m n 30‰ và n c sinh ho t có m n 0‰ u c x lý, l ng l c tr ckhi c p vào h th ng

3.2.4 Ngu n cua thí nghi m

Cua m bu ng tr ng t giai o n 3, 4 c tuy n ch n t các ghe ánh b tngoài bi n a v tr i nuôi v , cho và p tr ng u trùng m i n c s

d ng b trí thí nghi m

3.2.5 Ngu n th c n t i s ng

3.2.5.1 T o Chlorella

T o Chlorella gi ng c v n chuy n v t Khoa Th y s n, Tr ng i h c

C n Th và c nuôi trong bình nh a trong su t ch a 20 L n c bi n ã qua

x lý, l ng, l c T o c cung c p d ng ch t b ng các dung d ch c a môi

tr ng Walne

3.2.5.2 Luân trùng

Luân trùng (Brachionus rotudiformis) gi ng c v n chuy n v t Khoa

Th y s n, Tr ng i h c C n Th và c nuôi trong b composite 500 L.Luân trùng c cung c p th c n b ng men bánh mì (0,25 g men bánh mì/1tri u luân trùng cho ngày u tiên và 0,38 g cho t ngày th 2 tr i) và t o

Chlorella (1tri u t bào/mL) Luân trùng c thu ho ch vào ngày th 5

*Ph ng pháp giàu hóa Luân trùng:

Dùng n c bi n ã x lý có m n 30‰ cho vào xô nh a (ho c thùng nh a

có kích c phù h p) và b trí s c khí m nh B trí luân trùng vào v i m t kho ng 2000 cá th /mL, sau ó cho DHA plus ã l c qua v t Z1 vào v i n ng

500 ppm Th i gian giàu hóa cho luân trùng là 5 gi Sau khi giàu hóa xong, cho c luân trùng và dung d ch giàu hóa vào b ng cung c p cho

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Artemia s t giai n ti n tr ng thành ho c tr ng thành và ti n hành thu

ho ch

3.3 Ph ng pháp nghiên c u 3.3.1 Thí nghi m 1: ng nuôi u trùng Zoea-1 n Zoea-5 v i các m t khác nhau

Thí nghi m g m 4 nghi m th c có m t ng khác nhau là 100, 200, 300,

400 u trùng /L c b trí ng u nhiên v i 4 l n l p l i cho m i nghi m th c

u trùng kho n ra t cua m c nuôi v và kích thích sinh s n c dùngcho thí nghi m này

B ng có áy ph ng, th tích 80 L và ch a 50 L n c, b trí s c khí b ng 1viên á b t B ng c t n i m b o ánh sáng trong kho ng t i u cho

u trùng B trí b ng theo quy trình n c trong có nh k siphon, thayc

Hình 3.1: H th ng b ng u trùng trong thí nghi m 1

N c ng có m n 30‰, c l y t n c bi n ã qua x lý, l ng, l c utrùng c cung c p th c n nh sau:

Giai o n Z1, u Z2 c cho n b ng Luân trùng (Brachionus rotudiformis)

ã c giàu hóa DHA plus (10 - 20 cá th /mL) T o Chlorella c b sungvào b ng v i m t kho ng 10.000 t bào/mL cho giai o n này

Giai o n Z2 cho n Artemia bung dù v i m t 10-15 cá th /mL và ng ng

cung c p t o Chlorella.

Giai o n Z3 và u Z4 cho n nauplius Artemia v i m t 5-10 cá th /mL

Giai o n cu i Z4 và Z5 cho n Artemia ã c giàu hóa DHA plus (5- 10 cá

th /mL)

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

*Ph ng pháp giàu hóa Artemia:

Dùng n c bi n ã x lý có m n 30 cho vào xô nh a (ho c thùng nh a

có kích c phù h p) và b trí s c khí m nh B trí nauplius Artemia (sau khi

n 8 gi ) vào v i m t kho ng 300 cá th /mL, sau ó cho DHA plus ã cà qua v t Z1 vào v i n ng 500ppm Th i gian giàu hóa cho Artemia là 12

gi Sau khi giàu hóa xong, cho c Artemia và dung d ch giàu hóa vào b

ng cung c p cho u trùng.

Trong quá trình ng nuôi, các y u t môi tr ng nh : nhi t c ki m trahàng ngày vào lúc 6 gi và 14 gi b ng nhi t k u; pH c ki m tra hàngngày vào lúc 6 gi và 14 gi b ng pH k n t ; t ng m amôn (TAN) c

o m i tu n m t l n b ng ph ng pháp Indophenol blue; Nitrite c o m i

tu n m t l n b ng ph ng pháp Griess lossvay, Diazonium Ch s c khí

c u ch nh cho phù h p t ng giai n phát tri n c a u trùng Zoea.Siphon, thay n c ( c th c hi n bu i sáng) vào th i m trong b ng có2/3 l ng u trùng chuy n sang giai n k ti p

Hình 3.2: Theo dõi các y u t môi tr ng n c b ng

Bi n thái c a u trùng c xác nh b ng cách quan sát b ng (dùng c c

th y tinh 250 mL thu 3 i m/b và quan sát) Khi ó, ch s giai n pháttri n c a u trùng (LSI) c xác nh b ng công th c sau:

LSI =∑(S l ng u trùng giai n ni x ni) / s l ng u trùng m u thu

Trong ó: i = 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 (t ng ng cho giai o n Z1, Z2, Z3, Z4, Z5,Megalopa, C1)

ng tr ng c a u trùng c xác nh b ng cách thu m u 5 u trùng/b vào

th i m u trùng ã chuy n giai n hoàn toàn và o d i kính lúp n (có

tr c vi th kính) T l s ng c a u trùng m i giai n (sau khi chuy n giai

o n hoàn toàn) c xác nh b ng cách thu và m s u trùng trong 1 L

c ng, l p l i 3 l n cho m i b

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

3.3.2 Thí nghi m 2: ng nuôi u trùng Zoea-5 n Cua-1 v i các m t khác nhau

Thí nghi m g m 4 nghi m th c có m t ng khác nhau là 10, 30, 50, 70 utrùng /L c b trí ng u nhiên v i 4 l n l p l i cho m i nghi m th c

Hình 3.3: B trí thí nghi m 2

u trùng Z5 c thu t k t qu c a thí nghi m 1 c b trí chung trong b4m3, sau ó b trí l i b ch a 50 L c có m n 30‰ u trùng c qu n

lý, ch m sóc nh sau:

Giai o n Z5 c cho n Artemia ã c giàu hóa DHA plus (5- 10 cá

th /mL) Khi u trùng b t u chuy n sang giai n Megalopa, b ng c

b trí giá th là chùm nylon v i m t 3 chùm/b Trong 4 ngày u c a giai

o n Megalopa, u trùng c cho n Artemia ã c giàu hóa DHA plus (5

- 10 cá th /mL) ng th i b sung Artemia sinh kh i vào b ng v i m t

c duy trì là 20 - 25 cá th /L Khi u trùng Megalopa phát tri n c 5

ngày, thay th c n là Artemia ã c giàu hóa DHA plus b ng th c n t ng

h p V8-Larvae No3 v i li u ng 0,1g cho b ch a 50 L n c ng

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Hình 3.4: o chi u r ng mai cua (OCW) d i kính lúp n có tr c vi th kínhTrong giai o n Megalopa, m n c gi m xu ng và duy trì m c 26-27‰ Giá th là i th a c b sung khi trong b ng xu t hi n C1 Môi

tr ng n c và u trùng c theo dõi nh thí nghi m 1, riêng i v i giai

o n C1, t l s ng c xác nh sau khi thu toàn b Siphon, thay n c khitoàn b u trùng chuy n sang giai n Megalopa

3.3.3 Thí nghi m 3: ng nuôi u trùng cua bi n v i quy mô b l n 3.3.3.1 ng u trùng giai o n Zoea-1 n Zoea-5

Thí nghi m c th c hi n sau khi có c k t qu t thí nghi m 1 u trùng

c ng trong b composite hình chóp có th tích 500 L, ch a 400 L n c

ng và c l p l i 4 l n v i m t t i u t k t qu c a thí nghi m 1 Môi

tr ng n c và u trùng c theo dõi và qu n lý nh thí nghi m 1

Hình 3.5: ng u trùng giai o n Zoea-1 n Zoea-5 v i quy mô b l n

Bi n thái c a u trùng c xác nh gi ng nh thí nghi m 1 ng tr ng

c a u trùng c xác nh b ng cách thu m u 50 u trùng/b vào th i m

u trùng ã chuy n giai n hoàn toàn và o d i kính lúp n (có tr c vi thkính) T l s ng c a u trùng m i giai n (sau khi chuy n giai n hoàn

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

toàn) c xác nh b ng cách thu và m s u trùng trong 10 L n c ng,

l p l i 3 l n cho m i b

3.3.3.2 ng u trùng giai o n Zoea-5 n Cua-1

Thí nghi m c th c hi n sau khi có c k t qu t thí nghi m 2 u trùng

c ng trong b composite có th tích 4000 L, ch a 2500 L n c và c

l p l i 4 l n v i m t t i u t k t qu c a thí nghi m 2 Môi tr ng n c và

u trùng c theo dõi và qu n lý nh thí nghi m 2

Hình 3.6: ng u trùng giai o n Zoea-5 n Cua-1 v i quy mô b l n

Bi n thái c a u trùng c xác nh gi ng nh thí nghi m 2 T ng tr ng

c a u trùng c xác nh b ng cách thu m u 50 u trùng/b , quan sát và o

i kính hi n vi T l s ng c a u trùng giai n Megalopa c xác

nh b ng cách thu và m s u trùng trong 50 L n c ng, l p l i 3 l n cho

m i b Giai n C1, t l s ng c xác nh sau khi thu toàn b

3.4 Ph ng pháp x lý s li u

S li u c x lý th ng kê b ng ph n m m SPSS 15.0 v i m c ý ngh aP<0,05

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

26 n 30 ngày V i k t qu thu c v y u t nhi t trong thí nghi m nàycho th y nhi t b ng các nghi m th c u n m trong kho ng t i u cho

s phát tri n c a u trùng

B ng 4.1: Bi n ng m t s y u t môi tr ng n c trong th i gian thí nghi m

M t ( utrùng/L)

Th i

i m theodõi

Nhi t (oC) pH

Nitrite(mg/L)

TAN(mg/L)

Sáng 28,73± 0,45 7,64 ± 0,09 0,38 ± 0,12 2,82 ± 0,85100

Chi u 30,07± 0,25 8,17 ± 0,07Sáng 28,70± 0,44 7,64 ± 0,10 0,32 ± 0,11 2,28 ± 0,48200

Chi u 30,07± 0,25 8,18 ± 0,07Sáng 28,71± 0,44 7,61 ± 0,09 0,59 ± 0,11 3,18 ± 0,69300

Chi u 30,09± 0,28 8,21 ± 0,07Sáng 28,71± 0,44 7,62 ± 0,09 0,64 ± 0,12 3,25 ± 0,66400

Chi u 30,09± 0,28 8,21 ± 0,07

pH bu i sáng các nghi m th c dao ng t 7,61- 7,64 và pH bu i chi u dao

ng t 8,17 n 8,21 Nhìn chung giá tr pH các nghi m th c trong thínghi m này khác nhau không nhi u Theo Hoàng c t (2004) thì pH thích

h p cho ng nuôi u trùng cua bi n là 7,5 n 8,5 Nh v y pH n c b ng

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

trong quá trình thí nghi m r t phù h p cho sinh tr ng và phát tri n c a utrùng

V i m t ng 200 con/L thì có hàm l ng nitrite và TAN th p n cácnghi m th c còn l i Có th m t ng 200 con/L u trùng s d ng th c

n tri t ; m t 100 con/L u trùng s d ng th c n không h t nên phátsinh nhi u nitrite và TAN; còn m t 300 con/L và 400 con/L, nitrite vàTAN c t o ra nhi u do ch t th i t s l ng u trùng nhi u h n

c tính c a NH3 i v i m t s loài giáp xác ã c nghiên c u: n ng0,09 mg/L NH3 làm gi m s sinh tr ng c a tôm càng xanh (Macrobrachium

rosenbergii); n ng 0,45 mg/L làm gi m 50% s sinh tr ng c a các loàitôm he Ngoài ra, LC50-24 gi và LC50-96 gi c a NH3 i v i tôm sú

(Penaeus monodon) h u u trùng là 5,71 mg/L và 1,26 mg/L (Chin và Chen,

1987 Trích d n b i Tr ng Qu c Phú, 2005)

Luke L Neil và ctv (2005) th c hi n thí nghi m v c c p tính và mãntính c a NH3lên u trùng cua bi n Scylla sarata cho th y LC50-24 gi c a

NH3 i v i u trùng giai o n Z1 là 4,05 mg/L và i v i u trùng giai o nZ5 là 6,64 mg/L ng th i k t qu cho th y NH3 không nh h ng n sphát tri n c a u trùng cua

Mary Lynn Seneriches-Abiera và ctv (2007) thí nghi m v c c p tính

c a nitrite lên u trùng cua S serrata cho th y u trùng càng l n thì kh n ng

ch u ng v i t nitrite càng cao, c th là LC50-96 gi c a nitrite i v i

u trùng Z1 là 41,58 mg/L; Z2 là 63,04 mg/L; Z3 là 25,54 mg/L; Z4 là 29,98mg/L; Z5 là 69,93 mg/L

D a trên k t qu LC50-96 gi và h s 0.1 xác nh n ng an toàn cho ng

u trùng là 4,16 mg/L i v i u trùng Z1; 6,30 mg/L i v i u trùng Z2;2,55 mg/L i v i u trùng Z3; 2,99 mg/L i v i u trùng Z4 và 6.99 mg/L

i v i Z5

Trong thí nghi m c a tài này, hàm l ng NH3 c tính toán d a theo giá

tr pH và TAN o c) u cao h n m c khuy n cáo và có th ã gây nh

ng b t l i n u trùng nh t là các nghi m th c có hàm l ng TAN cao.Trong khi ó hàm l ng nitrite các nghi m th c u n m trong kho ng antoàn theo nh khuy n cáo Nhìn chung, các y u t môi tr ng trong thínghi m này t ng i thích h p cho ng nuôi u trùng cua bi n

4.1.2 Bi n thái c a u trùng

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

th c u chuy n sang giai n Z5, tuy nhiên nghi m th c 1 và 2, u trùngchuy n giai n ng lo t và s m h n các nghi m th c còn l i có th là do utrùng c ng m t v a ph i thì u trùng s d ng th c n t t h n và

i u ki n môi tr ng s ng thu n l i h n nghi m th c 4, vào ngày ng th

5, 9, 12 u trùng trong b ng t n t i c 3 giai n và có th ây là nguyênnhân d n n kích th c u trùng và t l s ng nghi m th c này (không t

Hình 4.1: Th i gian bi n thái các giai n u trùng t Zoea-1 n Zoea-5

Ch s bi n thái c a u trùng (LSI) các nghi m th c g n nh ng ngnhau qua các l n thu m u u này cho th y, các m t khác nhau t 100

n 400 u trùng/L khi ng t Z1 n Z5 ch a nh h ng l n n s bi nthái c a u trùng (B ng 4.2)