Vai trò giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- NGUYỄN THỊ MAI VAI TRÒ GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN HUYỆN BA V

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN THỊ MAI

VAI TRÒ GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN HUYỆN BA VÌ HIỆN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Triết học

Mã số: 60 22 03 01

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Dương Văn Thịnh

Hà Nội, 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Dương Văn Thịnh Các số liệu và nguồn tài liệu được dẫn trích trong luận văn là trung thực, chính xác và có nguồn gốc xuất sứ rõ ràng Tôi xin chịu mọi trách nhiệm trước nhà trường và pháp luật về lời cam đoan này của tôi

Hà Nội, ngày 24 tháng 07 năm 2014

Tác giả

Nguyễn Thị Mai

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Dương Văn Thịnh – Người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn Thạc sỹ này Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Triết – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội đã giảng dạy, cung cấp cho tôi những kiến thức cơ bản về triết học để tôi hoàn thành luận văn Thạc sỹ này trong điều kiện tốt nhất

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 7

6 Đóng góp mới về khoa học của luận văn 7

7 Kết cấu của luận văn 7

NỘI DUNG 8

CHƯƠNG 1: GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN HUYỆN BA VÌ: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 8

1.1 Giá trị đạo đức và giá trị đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam 8 1.1.1 Giá trị đạo đức 8

1.1.2 Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc 11

1.2 Sự cần thiết và nội dung xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì 13

1.2.1 Sự cần thiết xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì 13

1.2.2 Nội dung xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì 36

1.3 Nội dung vai trò của giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay 44

1.3.1 Vai trò nền tảng trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì của giá trị đạo đức truyền thống dân tộc 44

1.3.2 Vai trò động lực trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì của giá trị đạo đức truyền thống dân tộc 46

1.3.3 Vai trò là nhân tố định hướng trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba vì của giá trị đạo đức truyền thống dân tộc 47

Tiểu kết chương 1 51

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THỰC HIỆN TỐT HƠN VAI TRÒ GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN HUYỆN BA VÌ HIỆN NAY 52 2.1 Thực trạng vai trò giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay 52

2.1.1 Thành tựu và nguyên nhân đưa đến thành tựu của vai trò giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba

Vì hiện nay 52 2.1.2 Hạn chế và nguyên nhân dẫn đến hạn chế của vai trò giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì hiện nay 59

2.2 Một số vấn đề đặt ra của việc thực hiện vai trò giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì hiện nay 63 2.3 Một số giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn vai trò giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay 70

2.3.1 Kết hợp giáo dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc với xây dựng môi trường kinh tế - xã hội lành mạnh trong xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì 70 2.3.2 Xây dựng môi trường đạo đức lành mạnh trong gia đình, nhà trường và xã hội 75 2.3.3.Nâng cao vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong việc phát huy vai trò giá trị đạo đức truyền thống để xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì hiện nay 80 2.3.4 Đổi mới nội dung, hình thức giáo dục đạo đức truyền thống trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì hiện nay 82

2.3.5 Nâng cao ý thức tự giác rèn luyện, học tập giá trị đạo đức truyền

thống trong xây dựng đạo đức cho thanh niên 87

Tiểu kết chương 2 88

KẾT LUẬN 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam là một quốc gia có nền văn hiến lâu đời với những giá trị truyền thống tốt đẹp, đặc biệt là các giá trị đạo đức truyền thống mang đậm tính nhân văn cao cả, đặc trưng cho cốt lõi văn hóa, tinh thần dân tộc Xã hội càng phát triển, con người càng cần phải hiểu sâu sắc hơn những giá trị truyền thống của dân tộc mình Càng hướng tới sự văn minh và hiện đại, xã hội càng phải chú trọng đảm bảo những gía trị đạo đức, văn hóa đạo đức trong phát triển Nếu không biết kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc thì xã hội sẽ không thể phát triển bền vững, cuộc sống của mỗi cá nhân và cả cộng đồng không thể bình yên, hạnh phúc Là lực lượng nắm giữ vận mệnh đất nước trong tương lai, hơn ai hết, thế hệ thanh niên Việt Nam càng cần phải được kế thừa, phát huy các giá trị đạo đức truyền thống, tiếp thu di sản quý báu mà ông cha để lại, tiếp tục giữ vững và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, làm cho nó trường tồn cùng lịch sử

Thực tế cho thấy, ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào, thanh niên cũng luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự tồn vong và phát triển của đất nước Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với thanh niên Khi đánh giá về thanh niên Hồ Chí Minh khẳng định: Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do các thanh niên Nhận thức đúng vị trí, vai trò của thanh niên Đảng ta khẳng định:

“Sự nghiệp của đất nước ta thành công hay không, đất nước ta bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không chủ yếu là do lực lượng thanh niên ngày nay quyết định Tương lai của dân tộc Việt Nam, sự phát triển của đất nước tuỳ thuộc vào việc bồi dưỡng rèn luyện thế hệ thanh niên” [71, tr7] Chính vì vậy việc giáo dục, đào tạo bồi dưỡng thế hệ thanh niên là một

việc làm thường xuyên và cần thiết

Trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo đã và đang mang lại những kết quả to lớn trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Với những thành tựu đó đã tạo điều kiện cho thanh niên học tập, giao lưu với các nước, đặc biệt là các nước có nền khoa học - công

nghệ tiên tiến Từ đó giúp cho thanh niên tích luỹ được nhiều kinh nghiệm quý báu,

có cơ hội tiếp thu những tinh hoa văn hoá của nhân loại Ngoài ra, chính sự năng động của cơ chế thị trường đã tôi luyện cho thanh niên có được bản lĩnh đáng quý: nhạy bén, quyết đoán, thích khám phá cái mới, vươn lên để tự khẳng định mình Thế nhưng bên cạnh những thành tựu đạt được đã nảy sinh những hạn chế nhất định

do cơ chế thị trường mang lại, đó là sự xuất hiện đến mức báo động các hiện tượng phản đạo đức, phi nhân tính trong đời sống xã hội Chính lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền, thói ích kỷ, buông thả, phai mờ lý tưởng, bất chấp đạo lý… đang từng ngày, từng giờ làm xói mòn, băng hoại những nét đẹp văn hoá, đặc biệt là những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc

Trước những tác động tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường, công nghiệp hóa và toàn cầu hóa hiện nay đã đặt ra hàng loạt vấn đề đối với thanh niên là làm thế nào để thanh niên trong tương lai đủ sức đáp ứng yêu cầu của đất nước đặt ra? Làm thế nào để họ có thể tự định hướng đúng, hình thành và rèn luyện phẩm chất đạo đức trong đời sống kinh tế thị trường hiện nay? Làm thế nào để những ảnh hưởng tiêu cực không làm suy giảm nguồn lực trẻ ? Do vậy, việc xây dựng đạo đức cho thanh niên càng cần thiết phải chú trọng kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc, chuẩn bị đầy đủ hành trang từ truyền thống, nhằm tạo nền tảng, bệ đỡ tinh thần cho họ vững bước vào đời Có như vậy, sự phát triển nhân cách, đạo đức của thanh niên mới tránh được những hụt hẫng, lệch lạc, những xung đột có tính thế hệ và giá trị

Mặc dù Đảng ta có nhiều quan điểm, chủ trương nhằm kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống trong việc xây dựng đạo đức cho mọi tầng lớp nhân dân nói chung, cho thanh niên nói riêng, thế nhưng việc cụ thể hoá các quan điểm, đường lối ấy của Đảng ở một số nơi làm chưa tốt

Ba Vì là một huyện bán sơn địa, nằm phía Tây Bắc cuả thủ đô Hà Nội Với

số dân là hơn 265.000 người (2009), trong đó thanh niên chiếm tương đối lớn với khoảng 81000 người (2009) Đây là lực lượng nòng cốt cho sự phát triển kinh tế -

xã hội của Ba vì nói riêng và cả nước nói chung

Mặc dù các chủ thể giáo dục đã có nhiều cố gắng trong quá trình giáo dục các giá trị đạo đức cho thanh niên, thế nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau đã làm cho hiệu quả giáo dục chưa cao, thậm chí ở một số nơi cấp ủy Đảng, chính quyền và tổ chức Đoàn còn xem nhẹ hoặc chưa thấy rõ tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho thanh niên

Điều đó đang đặt ra yêu cầu bức thiết phải nhận thức đúng đắn, sự cần thiết

và tìm ra những giải pháp thích hợp để phát huy tốt các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên cả nước nói chung và thanh

niên huyện Ba Vì hiện nay nói riêng Vì vậy, Tôi chọn đề tài “Vai trò giá trị đạo

đức truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba

Vì hiện nay”làm đề tài nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề giá trị đạo đức và giá trị đạo đức truyền thống trong việc xây dựng đạo đức nói chung, cho thanh niên nói riêng đã được Đảng ta và nhiều nhà khoa học

bàn đến Đề cương văn hoá Việt Nam (1943) Đảng ta đã đề cập đến vấn đề kế thừa

giá trị văn hoá truyền thống dân tộc để xây dựng nền văn hoá Việt Nam với nội

dung “dân tộc - khoa học - đại chúng”; Nghị quyết Trung ương 5 Ban chấphành trung ương khoá VIII (1998) với nội dung: “Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”; Công trình của Trần Văn Giầu: giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1980

Trong công trình này, tác giả đề cập đến cơ sở hình thành, nội dung và những biểu hiện của giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc, trong đó chủ yếu là những giá trị

đạo đức.Đề tài KX – 07 – 02 mang tên: Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam, do Phan Huy Lê và Vũ Minh Giang chủ trì, đã nghiên cứu quá trình hình

thành, phát triển và biến đổi của các giá trị truyền thống Việt Nam, phân tích nội dung cấu thành của truyền thống Việt Nam, đánh giá những mặt mạnh, mặt yếu của

di sản truyền thống đồng thời đưa ra những khuyến nghị về phương hướng và giải pháp giáo dục, phát huy các giá trị truyền thống để giải quyết một cách hài hòa mối

quan hệ giữa truyền thống và hiện đại

Khi đất nước chuyển nền kinh tế từ cơ chế kinh tế kế hoạch hóa, tập trung,

quan liêu, bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, đã có nhiều công trình nghiên cứu về sự biến đổi và định hướng giá trị trong nền kinh tế thị trường Theo hướng nghiên cứu này, có các công trình tiêu biểu đáng chú ý là

chương trình khoa học công nghệ cấp Nhà nước KX.07 “Con người Việt Nam - mục tiêu và động lực phát triển kinh tế xã hội”, gồm 19 đề tài, trong đó có đề tài mang

mã số KX.07.04 của các tác gỉa: Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Thạc, Mạc Văn Trang nghiên cứu về: Giá trị - định hướng giá trị nhân cách và giáo dục giá trị; Nguyễn Trọng Chuẩn trong bài viết: Đôi điều suy nghĩ về giá trị và sự biến đổi các giá trị khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường

Công trình nghiên cứu “Văn hóa đạo đức ở nước ta hiện nay vấn đề và giải pháp” (Nxb Văn hóa - thông tin và viện văn hóa, 2007) của các tác giả Lê Quí Đức

và Hoàng Chí Bảo đã góp phần quan trọng làm sáng tỏ những vấn đề lý luận chung

về văn hóa đạo đức, trên cơ sở đó, phân tích sâu sắc thực trạng văn hóa đạo đức ở nước ta hiện nay trên nhiều bình diện, đặc biệt là những biến đổi trong các gía trị chuẩn mực văn hóa đạo đức Các ông khẳng định: “Ngày nay hệ giá trị đạo đức dân tộc đang chịu sự tác động của nhiều yếu tố kinh tế, xã hội mà chủ yếu là việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việc mở cửa hội nhập trong xu thế toàn cầu hóa các giá trị, chuẩn mực đạo đức truyền thống tất yếu cũng biến đổi theo xu hướng tích cực và tiêu cực, tạo nên những màn sáng, tối của đời sống tinh thần, đạo đức hiện nay” [63, tr85] Tìm ra nguyên nhân của thực trạng văn hóa đạo đức hiện nay, các tác giả đề xuất những giải pháp cơ bản, có tính khả thi cao nhằm xây dựng nền văn hóa ở nước ta hiện nay

Vấn đề về xây dựng đạo đức nói chung và xây dựng đạo đức cho thanh niên hiện nay cũng có nhiều công trình khoa học của nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu

Tác giả Trịnh Duy Huy trong cuốn “xây dựng đạo đức mới trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” (Nxb Chính trị Quốc Gia, 2009) cho rằng:

“đạo đức mới ở Việt Nam là một hình thức đặc thù của đạo đức cộng sản, tính đặc thù của nó được qui định bởi thực tiễn cách mạng Việt Nam, truyền thống đạo đức dân tộc và dấu ấn Hồ Chí Minh [25, tr.69]

Đó là luận án tiến sỹ triết học của Võ Văn Thắng với đề tài “kế thừa và phát

huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay” Học Viện Chính Trị Quốc Gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2005, trên cơ

sở phân tích thực trạng và những vấn đề đang đặt ra trong quá trình kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống ở nước ta hiện nay, đã nhận định: “Kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc để xây dựng lối sống mới là một quá trình phấn đấu công phu, bền bỉ và khó khăn, đòi hỏi phải được tiến hành một cách thường xuyên, kiên trì và thận trọng” [65, tr.134]

Một số chuyên khảo tiêu biểu đi sâu nghiên cứu nhằm xác định các giá trị đạo đức truyền thống làm cơ sở cho việc xây dựng đời sống văn hoá đặc biệt là đời sống văn hoá và con người Việt Nam trong thời kỳ đổi mới đó là: luận án tiến sỹ

triết học của Trần Sỹ Phán với đề tài “Giáo dục đạo đức với sự hình thành và phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”, Học viện Chính Trị Quốc Gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 1999; “Quan hệ kinh tế và đạo đức với việc xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ hiện nay ở Việt Nam” của Nguyễn Đình Quế (luận văn thạc sỹ, 2000); “Giá trị đạo đức và biểu hiện của nó trong đời sống xã hội” của Mai Xuân Lợi, (tạp chí Triết học số 3, 2001); “Vấn đề giáo dục đạo đức truyền thống cho sinh viên Việt Nam hiện nay”của Doãn Thị Chín (luận văn thạc sỹ, 2004)

Bên cạnh các đề tài nghiên cứu khoa học, sách chuyên khảo, những luận án, luận văn còn có nhiều bài báo tập trung tìm hiểu vai trò của giá trị đạo đức truyền

thống trong điều kiện hiện nay, chẳng hạn, Lê Thị Tuyết Ba, “vai trò của đạo đức đối với sự phát triển kinh tế xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường” (Tạp chí triết học, số 5, 2002); Trần Sỹ Phán, “Vai trò của giáo dục đạo đức đối với việc hình thành và phát triển nhân cách trong giai đoạn hiện nay” (Tạp chí giáo dục lý luận,

số 1, 1999)

Như vậy, các công trình nghiên cứu trên đã đề cập và luận giải đến nhiều bình diện khác nhau của đời sống đạo đức xã hội Trong đó, những vấn đề về vai trò của giá trị đạo đức truyền thống, xây dựng đạo đức, đặc biệt là xây dựng đạo đức cho thanh niên nhận được sự quan tâm lớn của các nhà nghiên cứu Tuy nhiên, vấn

đề vai trò giá trị đạo đức truyền thống trong việc giáo dục đạo đức nói chung, đạo đức cho thanh niên nói riêng là vấn đề đang có biến đổi phức tạp, vì thế cần phải

tiếp tục đi sâu nghiên cứu

Do sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Ba Vì tươi đẹp và vì chưa từng có một đề tài nào nghiên cứu về vai trò của giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì, nên Tôi chọn đề tài này làm luận văn thạc sỹ của mình

Những kết quả nghiên cứu trong một số công trình trên đây là nguồn tư liệu quý giá để tác giả tham khảo và kế thừa trong quá trình thực hiện đề tài luận văn của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích của luận văn

Trên cơ sở phân tích vai trò giá trị đạo đức truyền thống trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì những năm vừa qua, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn vai trò giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Để đạt được mục đích trên, luận văn cần thực hiện những nhiệm vụ sau:

- Phân tích rõ nội dung giá trị đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam

- Làm rõ sự cần thiết và nội dung xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Giá trị đạo đức truyền thống dân tộc và vai trò của nó trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đạo đức, giá trị đạo đức truyền thống là vấn đề phong phú, phứ ctạp, đòi hỏi phải được nghiên cứu từ nhiều góc độ, nhiều nhân tố tác động và nhiều khía cạnh

khác nhau Trong phạm vi luận văn này chúng tôi chỉ đề cập đến một số giá trị đạo đức truyền thống dân tộc như: truyền thống yêu nước, truyền thống cần cù lao động, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái và vai trò của nó trong việc xây dựng đạo đứcchothanh niên huyện Ba Vì hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Cơ sở lý luận của luận văn

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận là quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam về đạo đức và đạo đức thanh niên Ngoài ra luận văn còn tham khảo, kế thừa

có chọn lọc những thành tựu của các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan đến đề tài

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; kết hợp giữa phương pháp lịch sử và logic, phân tích và tổng hợp Ngoài ra, luận văn còn sử dụng phương pháp so sánh, phân tích, thống kê để thực hiện mục đích nghiên cứu của đề tài

6 Đóng góp mới về khoa học của luận văn

- Phân tích và làm rõ thực trạng thực hiện vai trò giá trị đạo đức truyền thống trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay

- Đề ra những giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện tốt hơn vai trò giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương và 6 tiết

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1

GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO THANH NIÊN HUYỆN BA VÌ: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG

1.1 Giá trị đạo đức và giá trị đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam

1.1.1 Giá trị đạo đức

Với tư cách là yếu tố cấu thành hệ thống các giá trị tinh thần của đời sống xã hội, giá trị đạo đức được xác định là những chuẩn mực, những khuôn mẫu lý tưởng, những quy tắc ứng xử nhằm điều chỉnh và chuẩn hóa hành vi con người trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách

Trong mỗi một vùng miền, dân tộc, mỗi thời kỳ lịch sử, có hệ thống các giá trị đạo đức tồn tại ở những mức độ khác nhau, được sắp xếp theo những thang bậc khác nhau trong quá trình giáo dục và hoạt động của cá nhân, cũng như trong quá trình tác động qua lại giữa cá nhân với môi trường xung quanh

Mỗi thời đại lịch sử, có những mẫu hình giá trị đạo đức khác nhau Trong thời cổ đại, giá trị đạo đức cao quí nhất là phục tùng các giá trị của cộng đồng, mọi người không được ăn cắp Mẫu người điển hình là những người anh hùng khỏe mạnh, có khả năng bảo vệ được cộng đồng; thời Trung cổ, do ảnh hưởng nặng nề của tôn giáo, giá trị đạo đức cao nhất là sự phụng chúa hết mình Mẫu người lý tưởng là những người truyền giáo, những con chiên ngoan đạo; sang thời tư bản chủ nghĩa, đây là thời kỳ kinh tế, khoa học, kỹ thuật phát triển và việc đề cao lý tính con người ở một mức độ nhất định, con người phải tự biết định đoạt số phận của mình, nên đã hình thành những giá trị đạo đức như tự chủ cá nhân, tài năng được đề cao, đặc biệt là lao động trí óc; ở trong xã hội cộng sản chủ nghĩa, giá trị đạo đức cao quí nhất của con người là mang hết sức mình phục vụ mọi người, mình vì mọi người và mọi người vì mình Đó là xã hội mà tất cả mọi người dân đều được hưởng ấm no, hạnh phúc

Bởi vậy, khi phán xét, thẩm định một hệ thống giá trị đạo đức nào đó, chúng

ta không thể dừng lại ở chỗ lý giải nội dung khái niệm của nó mà phải đi sâu tìm hiểu nguồn gốc xã hội, đặc điểm kinh tế, nền tảng kinh tế xã hội, nghĩa là phải hiểu tồn tại xã hội đã nảy sinh ra nó Chuẩn mực đạo đức luôn thay đổi theo tồn tại xã hội và do vậy, theo các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác “không thể có thứ đạo đức tồn tại vĩnh viễn”

Những giá trị đạo đức tiêu biểu bao giờ cũng phản ánh những yêu cầu cơ bản của xã hội, nó có nhiệm vụ định hướng hành vi con người phù hợp với hoàn cảnh xã hội Khi điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi, sẽ dẫn đến những thay đổi trong hệ giá trị tinh thần xã hội, trong đó có giá trị đạo đức Đó là sự phản ánh quá trình vận động và phát triển thường xuyên của các giá trị đạo đức và đó cũng là biểu hiện hợp qui luật của quá trình vận động, phát triển của đời sống tinh thần xã hội dưới tác động của những biến đổi diễn ra trong đời sống kinh tế - xã hội

Các giá trị đạo đức với những biểu hiện khác biệt nhau luôn từ một nền văn hóa này, một xã hội này di chuyển, thẩm thấu, ảnh hưởng tới một nền văn hóa khác, một xã hội khác Trong một chừng mực nhất định, các nhân tố của môi trường hướng các cá nhân vào các giá trị nào đó và gây ảnh hưởng đến việc lựa chọn các giá trị, đánh giá các mẫu hành vì tiêu biểu bằng năng lực bản thân Nếu như năng lực này kém phát triển sẽ làm giảm khả năng đánh giá các giá trị đạo đức, giảm thiểu mối quan tâm đến người khác và do đó hạn chế khả năng, phạm vi hoạt động của con người Như vậy, bên cạnh những yếu tố môi trường, năng lực bản thân đóng vai trò rất lớn trong việc tiếp nhận giá trị nào đó để hình thành nên một nhân cách mới phù hợp với yêu cầu xã hội

Giá trị đạo đức vừa có tính chuẩn mực, lại vừa có tính mềm dẻo, linh hoạt và luôn vận động, biến đổi cùng với sự vận động, biến đổi chung của đời sống kinh tế -

xã hội Giá trị đạo đức không phải là bất biến, mà sẽ thay đổi để phù hợp với hoàn cảnh xã hội khi xã hội thay đổi Có thể thấy điều này qua sự xung đột giữa các giá trị truyền thống và hiện đại Những lúc ấy, con người sẽ đứng trước sự lựa chọn khó khăn Giá trị đạo đức này có thể không biến đổi, nhưng gía trị đạo đức khác lại có thể biến đổi Có sự biến đổi đó là do điều kiện sống của con người thay đổi làm cho

nhận thức của mỗi người, mỗi thế hệ, mỗi thời đại quan niệm về giá trị đạo đức khác nhau Chúng ta có thể lấy ví dụ như quan niệm “ trung với vua” trong học thuyết Nho giáo Học thuyết này cho rằng: tất cả mọi người trong thiên hạ, đặc biệt

là quan lại phải trung thành với vua, với dòng họ nhà vua trong bất kỳ hoàn cảnh nào Chính quan niệm đó đã tạo ra những nhà nho trung với vua một cách cứng nhắc Hay ngay cả trong xã hội ta hiện nay, chúng ta đang xây dựng nền kinh tế thị trường với những yêu cầu về đạo đức được đề cao như tính tự chủ cá nhân thì tâm

lý ỷ lại, dựa vào tập thể trong nhiều trường hợp vẫn còn ăn sâu trong ý thức của con người Việt Nam Nhưng không phải ai cũng tỏ ra bảo thủ trước những biến đổi của đời sống xã hội

Vậy giá trị đạo đức là gì?

Giá trị đạo đức là những chuẩn mực đạo đức có tính phổ biến ổn định tương đối được con người lựa chọn nhằm định hướng ý nghĩ, hành vi của mình Nó có sức mạnh điều chỉnh hành vi của các cá nhân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội thông qua dư luận xã hội lành mạnh Trong sự vận động hiện thực, nếu không có một nhà nước pháp quyền đủ mạnh thì giá trị đạo đức dễ bị đẩy xuống hàng thứ yếu

Trong tiến trình phát triển lịch sử của xã hội loài người, hệ thống giá trị tinh thần của đời sống xã hội nói chung, các giá trị đạo đức nói riêng luôn được coi là yếu tố cấu thành diện mạo của một thời đại, một xã hội, một dân tộc, một nền văn hóa và của nhân cách con người Do vậy, mọi phương thức thẩm định, định hướng giá trị nói chung, giá trị đạo đức nói riêng đều phải dựa trên cơ sở tính ổn định tương đối của các giá trị đó

Với tư cách là sản phẩm của tiến trình phát triển lịch sử, của sự phát triển kinh tế - xã hội và mang tính thực tiễn - lịch sử cụ thể, các giá trị đạo đức được xác định là tất cả những gì đem lại sự phát triển, sự tiến bộ cho xã hội và cho cá nhân mỗi con người Bởi thế, mọi giá trị đạo đức đều phải hướng tới tính nhân văn đó [39, tr.29]

Không có một dân tộc, một xã hội nào lại không có gía trị đạo đức của riêng mình Vấn đề đặt ra là con người phải biết lựa chọn những giá trị đạo đức nào là

phù hợp, là mang lại ý nghĩa thiết yếu với yêu cầu phát triển của bản thân, của thời đại, để góp phần vào sự phát triển chung của xã hội

1.1.2 Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc

Những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc có nguồn gốc sâu xa và bắt nguồn từ đời sống hiện thực của con người, những hoàn cảnh địa lý, môi trường tự nhiên và lịch sử xã hội Nhận thức sâu sắc và định hướng đúng đắn việc kế thừa các gía trị đạo đức truyền thống dân tộc là tiền đề cơ bản để tạo nên đạo đức lành mạnh của xã hội, góp phần giữ gìn và nâng cao bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy mặt tích cực và hạn chế đến mức thấp nhất mặt trái của cơ chế thị trường

Các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc là bộ phận cốt lõi trong các giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Nói đến các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc là nói đến những phẩm chất đạo đức tốt đẹp đã được hình thành, phát triển dần qua suốt chiều dài lịch sử dân tộc Đó là những giá trị nhân văn mang tính cộng đồng, tính ổn định tương đối, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, thể hiện trong các chuẩn mực phổ biến, cơ bản nhằm điều chỉnh và đánh giá hành vi của các cá nhân

Các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc vừa là kết quả, vừa là cơ sở, động lực của quá trình đấu tranh dựng nước, giữ nước và giao lưu văn hóa lâu dài của dân tộc, góp phần tạo dựng bản lĩnh dân tộc, nhân cách con người Việt Nam

Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc là sự kết tinh toàn bộ tinh hoa được

cô đúc nên trong suốt quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của dân tộc Cho nên, giá trị đạo đức truyền thống là cái thể hiện bản chất nhất, đặc trưng nhất của cốt lõi văn hóa dân tộc tạo nên một sức mạnh tiềm tàng và bền vững

Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc không phải là những gì sẵn có khi dân tộc đó xuất hiện, mà do các thế hệ người nối tiếp nhau trong lịch sử tạo thành Tuy nhiên, mỗi dân tộc cũng không thể lựa chọn cho mình những giá trị truyền thống như mong muốn, mà những giá trị truyền thống được hình thành dựa trên cơ

sở những điều kiện kinh tế, lịch sử, xã hội của chính dân tộc đó trong suốt tiến trình lịch sử của mình Theo C.Mác, “con người làm ra lịch sử của chính mình, nhưng không phải làm theo ý muốn tùy tiện của mình, trong những điều kiện tự mình chọn

lấy, mà là trong những điều kiện trực tiếp có trước mắt, đã có sẵn và do quá khứ để lại.[49, tr.145]

Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc cũng không phải là giá trị vĩnh cửu,

nó có lõi bất biến đồng thời có phần biến động để có thể bổ sung, đổi mới, ngày càng phong phú và phù hợp với đặc trưng, tính chất thời đại Một giá trị khi đã trở thành giá trị truyền thống không có nghĩa là nhất thành, bất biến và có giá trị cao cho mọi thời đại, mà cùng với sự vận động, biến đổi của lịch sử nó cũng có sự thay đổi cho phù hợp Giáo sư Trần Văn Giầu nhận định: “nếu mỗi lúc một thay thì tính truyền thống không còn nữa; nói truyền thống là nói lâu dài qua nhiều thời mà lõi cốt vẫn giữ; nói của dân tộc là nói chung của đại đa số người dân Trong giá trị truyền thống dân tộc thì người xưa và người nay đều cơ bản đồng tình, người sau nối chí người trước, phát huy lên, làm giầu mãi mãi” [20, tr.51] Nói cách khác, giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình biến đổi vẫn giữ được cái cốt lõi của nó, và chỉ bổ sung, chuyển hóa hay thay đổi hình thức cho phù hợp với yêu cầu của thời đại

Như vậy, giá trị đạo đức truyền thống dân tộc luôn luôn gắn với quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của dân tộc, nó gắn liền với đời sống, với những thăng trầm của dân tộc Toàn bộ gía trị đạo đức truyền thống dân tộc là cái thể hiện

cô đọng nhất, độc đáo nhất, rõ nét nhất bản chất dân tộc Đồng thời nó cũng chính là sức mạnh nội sinh để một dân tộc, một đất nước tồn tại và phát triển

Giá trị đạo đức truyền thống có một vị trí vô cùng quan trọng trong sự tồn tại

và phát triển của dân tộc Việc kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc có một ý nghĩa vô cùng to lớn trong giai đoạn phát triển mới của mỗi quốc gia Chính vì vậy, việc kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc

có một ý nghĩa vô cùng to lớn trong giai đoạn phát triển của mỗi quốc gia Khi lịch

sử có những biến động lớn thì mỗi dân tộc không vì thế mà phủ định sạch trơn những giá trị truyền thống đã có từ ngàn xưa mà cần phải biết chắt lọc, kế thừa những giá trị đó, bổ sung, phát triển làm cho nó trở thành động lực thúc đẩy tiến trình đi lên của đất nước Một dân tộc có những giá trị truyền thống bền vững, mạnh

mẽ, có bản sắc văn hóa đậm đà sẽ không bao giờ bị hòa tan hay xóa nhòa cho dù đất nước có bị xâm lược, có nguy cơ bị thôn tính hay ở trong vòng xoáy của hội nhập

Cùng với chiều dài của lịch sử dân tộc, cùng với thời gian, các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam được hình thành và phát triển Những giá trị đạo đức truyền thống đã trở nên ổn định và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác

và trở thành động lực, sức mạnh, bản sắc của nhân cách con người Việt Nam

Theo Giáo sư Vũ Khiêu, giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam bao gồm: “lòng yêu nước, truyền thống đoàn kết, lao động cần cù, tinh thần nhân đạo, lòng yêu thương và quí trọng con người” [33, tr.74- 86] Giáo sư Trần Văn Giầu cho rằng các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam bao gồm: yêu nước, cần cù, anh hùng, sáng tạo, lạc quan, thương người, vì nghĩa Trong các văn kiện của Đảng ta, đặc biệt là nghị quyết của Bộ chính trị về một số định hướng lớn trong công tác tư tưởng đã xác định: “những giá trị văn hóa truyền thống bền vững của dân tộc Việt Nam là lòng yêu nước nồng nàn, ý thức cộng đồng sâu sắc, đạo lý thương người như thể thương thân, đức tính cần cù, vượt khó, sáng tạo trong lao động” [13, tr.19]

Như vậy từ quan điểm của Đảng và các nhà khoa học ta có thể khẳng định: dân tộc Việt Nam có một di sản giá trị đạo đức vô cùng phong phú, trong đó các giá trị điển hình là: tinh thần yêu nước, lòng thương người sâu sắc, tinh thần đoàn kết, tinh thần lao động cần cù, tiết kiệm

Đó là những giá trị đạo đức truyền thống dân tộc cần phải được trân trọng và phát huy làm cơ sở cho việc nắm bắt, tiếp thu và vận dụng sáng tạo những tri thức khoa học, công nghệ của nhân loại để phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc là cái không dễ bị phai

mờ khi đối mặt với những biến chuyển dồn dập của xã hội hiện đại

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay của đất nước, bên cạnh việc tiếp thu những tinh hoa của các dân tộc trên thế giới, chúng ta cần phải kế thừa và phát huy vai trò giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc mình để xây dựng đạo đức cho con người Việt Nam nói chung và cho thanh niên Ba Vì nói riêng

1.2 Sự cần thiết và nội dung xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì

1.2.1 Sự cần thiết xây dựng đạo đức cho thanh niên huyện Ba Vì

Đặc thù thanh niên và thanh niên huyện Ba Vì

Thanh niên là tương lai của đất nước, là lực lượng hùng hậu, có tiềm năng to lớn, xung kích trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc.Vì thế, trong suốt tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại, vấn đề thanh niên đã được tất cả các quốc gia và nhân loại coi là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt Khi nói đến thanh niên có rất nhiều khái niệm khác nhau tuỳ thuộc vào từng cách tiếp cận của vấn

đề này, nó phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế chính trị, đặc điểm truyền thống, tuổi thọ bình quân mà mỗi quốc gia có quy định độ tuổi thanh niên khác nhau Hầu hết, các nước trên thế giới đều có sự thống nhất tuổi thanh niên bắt đầu từ 14 hoặc 15 tuổi và kết thúc ở tuổi nào thì có sự khác biệt Có nước quy định là 25 tuổi, có nước quy định là 30 và cũng có nước quy định là 40 tuổi

Ở Việt Nam đã có giai đoạn tuổi thanh niên được hiểu gần như đồng nhất với tuổi đoàn viên (15 đến 28 tuổi) Ngày nay, do điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội phát triển, thời gian học tập, đào tạo cơ bản của tuổi trẻ dài hơn nên tuổi thanh niên được xác định là 15 đến 30 tuổi Tương lai độ tuổi của thanh niên Việt Nam có thể sẽ tăng vì theo khoản 2 điều 1 của dự thảo luật thanh niên, độ tuổi của thanh niên từ 16 đến 35 Tuy nhiên, vấn đề này còn nhiều ý kiến khác nhau Tuỳ thuộc vào nội dung và góc độ nghiên cứu mà có nhiều cách quan niệm khác nhau về thanh niên Trong thực tế Việt Nam có rất nhiều cách định nghĩa khác nhau về thanh niên

Hồ Chí Minh, khi nói đến thanh niên Người đã đưa ra một khái niệm đầy hình ảnh: “Một năm bắt đầu từ mùa xuân Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ

là mùa xuân của xã hội” [54, tr.69] Hồ Chí Minh cho rằng thanh niên là lứa tuổi sống động nhất, mạnh mẽ và đẹp đẽ nhất của cuộc đời

Trong cuốn: “Tìm hiểu một số thuật ngữ về công tác thanh niên” – “Thanh niên là một tầng lớp người - xã hội đặc thù, với độ tuổi nằm trong giới hạn từ 14,

15 đến trên dưới 30 tuổi” Trong đề tài nghiên cứu “Tình hình tư tưởng thanh niên

và công tác giáo dục của đoàn thanh niên giai đoạn hiện nay”, quan niệm “Thanh niên là nhóm nhân khẩu - xã hội đặc thù có độ tuổi nhất định được phân bố rộng khắp trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, trong các ngành kinh tế xã hội của đất nước”

Từ những quan niệm khác nhau về thanh niên, ta có thể khái quát một số nét về thanh niên:

Thứ nhất, thanh niên là một nhóm nhân khẩu xã hội đặc thù có độ tuổi từ

14, 15 đến trên dưới 30 tuổi Thanh niên dù xét dưới bất cứ góc độ nào, phương diện nào cũng thuộc phạm trù con người, phạm trù xã hội Họ là một lớp người, một thế hệ sống trong cộng đồng xã hội với những đặc điểm chung, riêng trong quan hệ với chính họ

Thứ hai, thanh niên là giai đoạn đang trưởng thành có khả năng phát triển

về trí tuệ và nhân cách mạnh mẽ cùng với sự phát triển nhanh về thể chất Đây là giai đoạn có những biến đổi mạnh về tâm sinh lý

Về sinh lý, lứa tuổi thanh niên được coi là một cấp độ phát triển hoàn thiện về mặt thể chất như: chiều cao, cân nặng, sự phát triển hoàn thiện của các

cơ quan chức năng Sự phát triển này là điều kiện để thanh niên tự khẳng định vai trò, vị trí và trách nhiệm của mình trong xã hội

Về tâm lý, thanh niên là những người luôn giầu ước mơ và hoài bão, đầy lòng nhiệt tình, hăng say, ý chí, nghị lực, luôn có nhu cầu tìm hiểu thích khám phá, giầu óc tưởng tượng , có nhu cầu cao trong tình bạn, tình yêu nam nữ và lập gia đình Mặt khác, ngày nay do điều kiện sinh hoạt vật chất ngày càng được nâng cao nên con người sinh lý đã phát triển, nhưng những phẩm chất xã hội thì chưa hoàn thiện, chưa ổn định vững vàng Lúc này sự giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội là hết sức cần thiết Bên cạnh những ưu điểm nổi bật, trong thanh niên vẫn tiềm ẩn những nhân tố tiêu cực và những hạn chế nhất định, bên cạnh sự dám nghĩ, dám làm là tính bồng bột thiếu kinh nghiệm và cả sự liều lĩnh;

là những người giầu ước mơ, hoài bão, nhưng khi gặp khó khăn, thất bại thì dao động, tự ti và chán nản; có tính tự lập, nhưng cũng dễ tự cao, kiêu ngạo, không phân biệt được thật giả, đúng sai; giàu óc tưởng tượng, nhạy cảm nhưng hay thần tượng hóa, dễ thay đổi Như vậy có thể thấy rằng, tuổi trẻ là nhiệt tình, năng động, giầu sinh lực, ham hiểu biết và khám phá cái mới, sáng tạo, coi trọng lẽ phải, yêu thích sự công bằng, say sưa trong công việc thế nhưng họ lại là những người thiếu kinh nghiệm, thiếu hiểu biết trong cuộc sống Đây chính là

một trong những điểm để kẻ xấu lợi dụng và mua chuộc họ Điều đó cho thấy lứa tuổi thanh niên rất cần đến những tác động tích cực của xã hội

Thứ ba, thanh niên là đối tượng có mặt ở tất cả các vùng miền, các thành phần kinh tế, xã hội Tùy theo môi trường hoạt động và đặc điểm nghề nghiệp

mà thanh niên được phân thành nhiều nhóm khác nhau, các đối tượng xã hội khác nhau: thanh niên nông thôn, thanh niên thành phố, thanh niên công nhân, thanh niên trí thức, thanh niên quân đội, công an, thanh niên sinh viên, thanh niên dân tộc mỗi nhóm lại có đặc điểm nhu cầu, sở thích riêng, nguyện vọng riêng

Thanh niên hiện nay có vai trò quan trọng: Thứ nhất, thanh niên là nguồn lực chủ yếu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Thứ hai, thanh niên

là lực lượng chính bảo vệ Tổ quốc và bảo đảm an ninh xã hội Thứ ba, thanh niên là lực lượng kế thừa và tiếp bước các thế hệ cha anh trong tất cả các lĩnh vực

Có thể thấy, thanh niên là lứa tuổi bắt đầu nở rộ tiềm năng, là lực lượng kế thừa, tiếp bước thế hệ cha anh để bảo vệ, xây dựng đất nước và thúc đẩy xã hội phát triển Vai trò, vị trí của các thế hệ thanh niên ngày càng được nâng cao hơn, nhất là trong thực tiễn của sự nghiệp đổi mới, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày nay Bởi vậy thế hệ thanh niên đóng vai trò vô cùng to lớn trong sự nghiệp cách mạng của đất nước Xã hội kỳ vọng vào thế hệ thanh niên nghị lực tiềm tàng và tính năng động trong cuộc sống, ở sự tha thiết hướng vào công cuộc đổi mới vào tinh thần tiên phong dám nghĩ, dám làm, tinh thần trách nhiệm của họ Xác định được vai trò và vị trí của thanh niên có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong công tác thanh niên nói chung và công tác giáo dục đạo đức truyền thống cho thanh niên nói riêng

Ngoài những đặc điểm của thanh niên nói chung, do ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế, xã hội, truyền thống lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán của địa phương, thanh niên Ba Vì lại có những đặc điểm riêng

Huyện Ba Vì được thành lập trên địa bàn các huyện cũ Bất Bạt, Tùng Thiện và Quảng Oai của Tỉnh Sơn Tây Thời kỳ 1975 - 1978, Huyện thuộc Tỉnh

Hà Sơn Bình Từ năm 1978 đến năm 1991 thuộc Thành Phố Hà Nội Sau đó lại trở về Tỉnh Hà Tây và từ tháng 8 năm 2008 lại thuộc về Thành Phố Hà Nội

Ba Vì là huyện thuộc vùng bán sơn địa, nằm về phía Tây Bắc thủ đô Hà Nội

Mường, Dao), toàn huyện có 31 xã, một thị trấn, trong đó có 7 xã miền núi, một xã giữa sông Hồng Phía đông giáp thị xã Sơn Tây, phía nam giáp tỉnh Hòa Bình, phía tây giáp tỉnh Phú Thọ và phía Bắc giáp tỉnh Vĩnh Phúc

Địa hình của huyện thấp dần từ phía Tây Nam sang phía Đông Bắc, chia thành 3 tiểu vùng khác nhau: Vùng núi, vùng đồi, vùng đồng bằng ven sông Hồng

Đất đai huyện Ba Vì được chia làm 2 nhóm, nhóm vùng đồng bằng và nhóm đất vùng đồi núi Nhóm đất vùng đồng bằng có 12.892 ha bằng 41,1% diện tích đất đai toàn huyện Nhóm đất vùng đồi núi: 18.478 ha bằng 58,9% đất đai của huyện

Ba Vì là nơi có mạng lưới thủy văn hết sức độc đáo, xung quanh gần như được bao bọc bởi hai dòng sông lớn là sông Hồng và sông Đà Ngoài ra trong khu vực còn có nhiều dòng suối nhỏ bắt nguồn từ trên đỉnh núi xuống, mùa mưa lượng nước lớn tạo ra các thác nước đẹp như thác Ao Vua, thác Ngà, thác Khoang Xanh Đứng trên đỉnh núi Ba Vì ta có thể quan sát được toàn cảnh non nước của vùng Phía Tây là dòng sông Đà chảy sát chân núi Phía Đông là hồ Đồng Mô, phía Bắc là

Hồ Suối Hai, xa hơn là dòng sông Hồng Tất cả tạo nên cảnh trí non nước hữu tình thơ mộng hiếm có của vùng núi Ba Vì

Theo số liệu thống kê năm 2008, diện tích rừng toàn huyện có 10.724,9 ha, trong đó rừng sản xuất 4.400,4 ha, rừng phòng hộ 78,4 ha và 6.246 ha rừng đặc dụng Diện tích rừng tự nhiên tập trung chủ yếu ở vùng núi Ba Vì từ độ cao 400m trở lên Rừng tự nhiên được phủ xanh bằng các loại thảm thực vật phong phú, đa dạng, trong đó có nhiều loại cây đặc trưng của rừng nhiệt đới thuộc phạm vi Vườn quốc gia Ba Vì

Động thực vật Ba Vì rất đa dạng, phong phú Hiện nay các nhà thực vật học Việt Nam ước tính khoảng 2000 loại Gồm thực vật nhiệt đới, á nhiệt đới bước đầu

kê được 812 loài thực vật bậc cao với 88 họ thực vật, 270 loài bậc cao gồm nhiều loại gỗ quý hiếm như lát hoa, kim giao sến mật, sồi, dẻ gai Hai loại cây rất quý được ghi vào “Sách đỏ Việt Nam” là Bách xanh và Thông đỏ đang được bảo vệ nghiêm ngặt Động vật có 44 loài thú, 104 loại chim, 15 loại bò sát, 9 loại lưỡng cư

(tài liệu quy hoạch Vườn quốc gia Ba Vì) Đây là nguồn tài nguyên rừng quý hiếm được bảo vệ nghiêm ngặt

Ba Vì được thiên nhiên ưu đãi ban tặng cả bức tranh sơn thuỷ hữu tình, với

hệ sinh thái phong phú, thảm thực vật đa dạng, được coi là “lá phổi xanh” phía Tây thủ đô Hà Nội, là điểm đến của khách du lịch trong và ngoài nước Đó chính là Vườn Quốc Gia Ba Vì Nơi đây có rất nhiều cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp như: Núi, rừng, thác, suối, Sông, hồ cùng với các danh lam thắng cảnh nổi tiếng như: Ao Vua, Khoang Xanh - Suối Tiên, Hồ Tiên Sa, Thiên Sơn - Suối Ngà, Khu du lịch Tản Đà, Thác Đa, Hồ Suối Hai, Hồ Cẩm Quỳ, Rừng nguyên sinh Bằng Tạ - Đầm Long, Đồi cò Ngọc Nhị Nơi có nhiều trang trại đồng quê, nhiều sản phẩm nông nghiệp phong phú; Có nguồn nước khoáng nóng thiên nhiên tại Thuần Mỹ rất thuận lợi cho phát triển du lịch nghỉ dưỡng

Bên cạnh những Điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Chúng ta có thể thấy những khó khăn thử thách đặt ra với nhân dân Ba Vì nói chung và thế hệ thanh niên ở Ba Vì nói riêng trong quá trình xây dựng cuộc sống mới, con người mới

Là huyện có địa hình khá phức tạp chia cắt nhiều, với diện tích đồng bằng ít hơn chỉ có 41,1% trong khi nhóm đất vùng đồi núi chiếm 58,9% Lại là Huyện bán sơn địa, có rừng núi, trung du và đồng bằng ven sông Đặc biệt là có xã Minh Châu nằm ở giữa sông Hồng Là nơi hợp lưu của ba con sông: sông Đà, sông Thao và sông Lô cùng đổ vào sông Hồng Dòng chảy của sông có tốc độ cao, khi có mưa lớn đập Hòa Bình xả lũ gây ra tình trạng ngập úng, nước tràn, làm vỡ các công trình đê

kè gây ra lũ lụt trên địa bàn các xã ven sông gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của nhân dân, đồng thời làm ảnh hưởng tới việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, dẫn đến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân còn thấp

Tóm lại, thiên nhiên ở Ba Vì đa dạng, phong phú, muôn hình, muôn vẻ tạo cho con người nhiều điều kiện thuận lợi nhưng cũng không ít khó khăn trong quá trình sử dụng cải tạo và chinh phục tự nhiên để tồn tại và phát triển kinh tế - xã hội

Cuộc đấu tranh giữa con người và thiên nhiên ở đây luôn diễn ra Con người

Ba Vì luôn phải vật lộn với thiên tai, đã hao tổn biết bao sức lực và trí tuệ để chế

ngự được phần nào những khó khăn do thiên nhiên gây ra, đồng thời khai thác và sử dụng các nguồn lực do thiên nhiên ưu đãi Chính cuộc đấu tranh gian khổ giữa con người với tự nhiên đã góp phần hun đúc nên tinh thần lao động cần cù, sáng tạo, chịu thương, chịu khó, ý chí tự lực, tự cường, tình yêu con người với con người, con người với thiên nhiên Chính đây là môi trường tự nhiên đã góp phần tạo nên ý chí, bản lĩnh nghị lực và nhiều phẩm chất tốt đẹp cũng như những mặt còn hạn chế của con người và tuổi trẻ Ba Vì

Về kinh tế xã hội: Mặc dù là một huyện giàu truyền thống cách mạng, kiên cường, bất khuất thế nhưng Ba Vì trước đây vẫn là một Huyện nông nghiệp nghèo, trình độ phát triển kinh tế còn thấp so với nhiều huyện trong khu vực và cả nước Tuy nhiên, trong những năm qua, được sự quan tâm của thành phố, sự nỗ lực của Đảng bộ, nhân dân các dân tộc huyện Ba Vì đã từng bước phát triển nền kinh tế đưa huyện Ba Vì thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu Cụ thể:

Về nông nghiệp: huyện đang từng bước đẩy mạnh cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế cao, tăng diện tích gieo trồng lên 28.567 ha Phát triển chăn nuôi toàn diện,

đa dạng hóa vật nuôi, tăng đàn bò lên 30 ngàn con, hàng năm cung cấp 4.200 tấn sữa và 1.400 tấn thịt Quy hoạch 4 khu vành đai rau sạch có diện tích hàng chục ha

Với đặc thù đồng đất chia làm ba vùng là núi, bán sơn địa và đồng bằng, những năm qua, huyện Ba Vì còn đẩy mạnh thực hiện các dự án chăn nuôi bò sữa,

bò thịt, trồng chè, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi gia súc, gia cầm… phù hợp từng vùng để khai thác thế mạnh Đến nay, diện tích trồng chè toàn huyện chiếm khoảng 1.650 ha, sản lượng hằng năm đạt gần 13 nghìn tấn, giá trị đạt trên 50 triệu đồng/ha; tổng đàn bò sữa đạt gần 3.000 con, đàn bò thịt phát triển mạnh với hơn 50.000 con Ngoài ra, Ba Vì còn định hướng các xã vùng bán sơn địa và miền núi phát triển chăn nuôi lợn quy mô lớn Toàn huyện hiện có gần 100 trang trại chăn nuôi lợn tập trung với quy mô (500-2.000 con) Đối với 15 xã đồng bằng, huyện chỉ đạo đưa giống mới năng suất cao, chất lượng tốt vào sản xuất, đồng thời chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cho nông dân để nâng cao năng suất cây trồng Ở những vùng đất trũng, canh tác lúa kém hiệu quả, huyện đã chỉ đạo chuyển đổi sang nuôi trồng thủy

sản Hiện nay, Ba Vì đã xây dựng được vùng nuôi thủy sản Vạn Thắng (diện tích 90ha) và Cổ Đô 350 ha cho hiệu quả kinh tế cao gấp 5 lần trồng lúa

Về công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp: Tiếp tục kêu gọi các nhà đầu tư trong

và ngoài huyện có chương trình kế hoạch quy hoạch đất đai, dành quỹ đất thích hợp cho các điểm công nghiệp

Du lịch: Ba Vì là vùng đất được thiên nhiên ưu ái, ban tặng nhiều cảnh quan đẹp, lại là địa bàn quan trọng trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc nên rất thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch

Vùng núi Ba Vì chiếm 42% diện tích toàn huyện, với trung tâm là ngọn núi

Ba Vì cao 1.296 m, cùng hệ động thực vật phong phú, quý hiếm Tập trung xung quanh núi là hàng trăm con suối, hàng chục các hồ lớn nhỏ khác nhau như: Ao Vua, Khoang Xanh, Thác Mơ, suối Tiên, hồ Suối Hai, đặc biệt suối khoáng nóng Thuần

Mỹ có thể khai thác phục vụ du lịch dưỡng bệnh, nghỉ ngơi Ngoài ra, Ba Vì còn có một loạt những di tích, địa danh đã đi vào lịch sử như khu căn cứ kháng chiến của tỉnh Sơn Tây, vùng rừng thông Đá Chông, khu tưởng niệm Bác Hồ và hàng loạt các đình, đền, chùa đã được xếp hạng (đình Tây Đằng được xếp hạng là một trong 12 di tích đặc biệt quan trọng) Hiện nay, hầu hết các điểm du lịch trên địa bàn huyện đã được đưa vào khai thác có hiệu quả Hàng năm, Ba Vì đón khoảng 2,3 triệu lượt khách Trong chiến lược phát triển du lịch của huyện, huyện đã có chủ trương đầu

tư, đẩy mạnh khai thác du lịch Vườn quốc gia Ba Vì và du lịch suối nước nóng, hướng tới phát triển các mô hình du lịch sinh thái và nghỉ ngơi cuối tuần Đây là vùng có nhiều dân tộc sinh sống nên nét văn hoá đặc trưng của người Dao, người Mường cũng là một điểm nhấn thu hút khách du lịch

Nhận thức được những tiềm năng, lợi thế của địa phương, những năm qua Ba V́ đã xác định đưa hoạt động du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của huyện

Để thực hiện mục tiêu này, huyện đã chú trọng quan tâm đến công tác quy hoạch, mời gọi đầu tư và quảng bá hình ảnh quê hương, con người và danh thắng Ba Vì Hiện đã có 15 doanh nghiệp tham gia đầu tư kinh doanh dịch vụ du lịch ở đây Hoạt động du lịch đã đóng góp tích cực vào tốc độ tăng trưởng kinh tế chung của huyện

Với những nỗ lực của Đảng Bộ và nhân dân trên toàn Huyện đã thực hiện thắng lợi nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XX (2005 – 2010) đem lại những kết quả đáng khích lệ, các mục tiêu cơ bản đạt và vượt nghị quyết đề ra Theo thống kê năm 2010, tổng giá trị sản xuất đạt 9.116 tỷ đồng, giá trị tăng thêm đạt 4.311 tỷ đồng tăng trưởng kinh tế đạt 16%

Sản xuất nông lâm nghiệp thủy sản theo giá trị tăng thêm đạt 1.662 tỷ đồng, tăng 24,2% so với cùng kỳ Nông nghiệp với hai sản phẩm đặc trưng Ba Vì đó là Chè sản lượng đạt 12.800 tấn/năm và sản lượng sữa tươi đạt 9.750 tấn/năm

Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp: Giá trị tăng thêm đạt 340 tỷ đồng, tăng 34% so với cùng kỳ Huyện có hai cụm công nghiệp (Cam Thượng và Đồng Giai xã Vật Lại) và 12 làng nghề đang hoạt động hiệu quả

Dịch vụ du lịch: Giá trị tăng thêm đạt 1.803 tỷ đồng, tăng 48,4% so với cùng

kỳ Doanh thu du lịch đạt 70 tỷ đồng, thu hút 1,5 triệu lượt khách đến với Ba Vì Huyện có 15 đơn vị hoạt động kinh doanh du lịch.Cơ cấu kinh tế đã có sự chuyển dịch tích cực theo hướng tăng nhanh dịch vụ - du lịch, nhóm ngành dịch vụ, du lịch chiếm 50,7%, nông lâm thủy sản chiếm 34,1%, công nghiệp - xây dựng chiếm 15,2% Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 8,6 triệu đồng năm 2008 lên 24,7 triệu đồng năm 2012 Những kết quả đạt được đã làm cho diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc, đời sống của người dân được nâng cao

Truyền thống văn hóa - lịch sử:

Ba Vì là huyện có ba dân tộc anh em cùng sinh sống đó là: Kinh, Mường, Dao Trong cộng đồng đó, ba dân tộc ở đan xen nhau, chân thành và cởi mở; luôn tương trợ, đoàn kết nhau khi gặp khó khăn hoạn nạn Phong cách ứng xử của người

Ba Vì mang tính nông dân, thôn dã, chất phác, mộc mạc, bộc trực, dám phản kháng mạnh mẽ trước những bất công xã hội

Ba Vì là vùng đất giầu truyền thống lịch sử văn hóa lâu đời gắn liền với lịch sử-văn hóa xứ Đoài cũng như lịch sử - văn hóa dân tộc Việt Nam Ba Vì cũng là nơi mang đậm nét văn hóa - lịch sử truyền thống đặc trưng, chủ yếu của ba dân tộc Kinh, Mường, Dao với nhiều di tích đình, chùa, đền, miếu - những thiết chế lịch sử

- văn hóa có từ hàng trăm năm với 63 di tích lịch sử văn hoá được xếp hạng, được

phân bố đều khắp ở cả 3 vùng trong huyện Những di tích lịch sử này phần lớn có kiến trúc độc đáo gắn liền với tên tuổi các vị anh hùng của dân tộc, danh nhân văn hoá như: đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đỉnh núi Ba Vì, khu di tích K9 Nhiều

di tích có tầm cỡ quốc gia như: Đình Tây Đằng, Đình Chu Quyến là 2 di tích được xếp hạng đặc biệt quan trọng cấp quốc gia, Đình Thụy Phiêu được các nhà khoa học đánh giá là một trong những ngôi đình cổ nhất Việt Nam có niên đại 1531- thời Nhà Mạc Đồng thời, Ba Vì còn lưu giữ một số nét văn hóa phi vật thể nổi bật như: Múa Chuông, Tết Nhảy của người Dao, Cồng Chiêng, Múa Sắc Bùa của người Mường bên cạnh một số lễ hội của người Kinh như lễ hội Làng Khê Thượng

Ba Vì đã trải qua nhiều giai đoạn lịch sử trong tiến trình phát triển của dân tộc Trong chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng đồng bằng có “Vật Lại oai hùng, Đồng tâm anh dũng”, đồng bào Mường, Dao ở miền núi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, bảo đảm an toàn khu đầu não kháng chiến của Tỉnh Sơn Tây Năm 1954, hòa bình lập lại, Đảng bộ, nhân dân ba huyện Quảng Oai, Bất Bạt, Tùng Thiện chung sức khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội, với nhiều phong trào thi đua sôi nổi rộng khắp

Những năm chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của đế quốc Mỹ, nhân dân ba huyện hăng hái thi đua thực hiện các phong trào “tay cày, tay súng”, “tay búa, tay súng” sản xuất giỏi, chiến đấu giỏi, tăng cường chi viện cho tiền tuyến vì miền Nam ruột thịt Giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta đang trong giai đoạn quyết liệt nhất, để tập trung sức mạnh tổng hợp của địa phương, góp phần xây dựng hậu phương lớn miền Bắc vững mạnh, ngày 26/7/1968, chính phủ đã kí quyết định 120-QĐ/CP, hợp nhất ba huyện Quảng Oai, Bất Bạt, Tùng Thiện thành huyện Ba Vì Từ đây, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc huyện Ba

Vì tiếp tục cùng cả nước thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc Hình ảnh

“cô gái suối hai” đã trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm của nhân dân và phụ nữ huyện Ba Vì Nhân dân huyện Ba Vì luôn nêu cao khẩu hiệu “giỏi tay cày, chắc tay súng”, phong trào “ thanh niên ba sẵn sàng”, “ phụ nữ ba đảm đang” diễn ra sôi nổi Trong kháng chiến chống Mỹ, Ba Vì đã tiễn đưa 19.457 thanh niên lên đường tòng

quân bảo vệ Tổ quốc, cùng hàng trăm thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, đóng góp hơn 45.000 tấn lương thực, 4.662 người con yêu quý của Ba Vì đã anh dũng hy sinh, 3450 người đã để lại một phần xương máu của mình trên chiến trường góp phần cùng cả dân tộc giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống mỹ, thống nhất đất nước

Với những đóng góp to lớn đó, Đảng bộ, nhân dân và lực lượng vũ trang huyện Ba Vì đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 20/8/1978; 19/31 xã, thị trấn và lực lượng công an huyện được phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; 430 bà mẹ được phong tặng danh hiệu “Mẹ Việt Nam Anh Hùng”; 29.400 huân, huy chương các hạng được trao tặng

Tất cả những truyền thống tốt đẹp, những giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể mà cha ông chúng ta đã dày công xây dựng, gìn giữ cho đến ngày nay vẫn được nhân dân Ba Vì phát huy tới cao độ, tạo nên sức mạnh và điểm tựa vững chắc, là động lực khích lệ tuổi trẻ Ba Vì trong hoà bình bằng tài năng, sức lực của mình vững vàng chiếm lĩnh những đỉnh cao về khoa học, công nghệ, văn hoá, đạo đức, cùng nhau chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng quê hương Ba Vì giàu mạnh

Điều kiện tự nhiên, văn hoá, lịch sử, kinh tế - xã hội đã góp phần tạo nên nét tính cách riêng của con người Ba Vì nói chung và thế hệ thanh niên ở Ba Vì nói riêng Đồng thời, nó cũng tác động không nhỏ đến việc xây dựng đạo đức cho thanh niên ở Ba Vì trong giai đoạn hiện nay

Năm 2009, dân số Ba Vì là 265.000 người, số lượng thanh niên (từ 16 - 30 tuổi) là 81.000 người Thanh niên Ba Vì là lực lượng lao động đông đảo và quan trọng trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực chi phối sự phát triển của đời sống xã hội, góp phần to lớn trong quá trình xây dựng quê hương - quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Với những đặc điểm của điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, truyền thống văn hóa - lịch sử nêu trên đã tác động rất lớn đến sự hình thành tình cảm, đạo đức của người dân nói chung, của Thanh niên Ba Vì nói riêng

Thứ nhất, thanh niên Ba Vì hầu hết đều xuất thân từ gia đình nông thôn Được

sự giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội Thanh niên Ba Vì luôn mang trong mình niềm tự hào về truyền thống của quê hương, phát huy truyền thống của cha, anh

và luôn luôn là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Thứ hai, do được sinh ra trên mảnh đất giầu truyền thống cách mạng, thanh niên Ba Vì luôn mang trong mình hoài bão lớn lao, khát khao lý tưởng và giầu nghị lực phấn đấu Lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng ngày càng được củng cố, tinh thần xung phong tình nguyện, tính tích cực chính trị, xã hội của thanh niên được khơi gợi và phát huy

Thứ ba, thanh niên Ba Vì có cách sống thoáng đạt, nhiệt tình không vụ lợi, sống hết mình, luôn sòng phẳng và có ý thức trong công việc

Thứ tư, thanh niên Ba Vì là những con người mạnh mẽ, bộc trực, thẳng thắn Đây có thể nói là những nét tính cách nổi bật của thanh niên Ba Vì

Thứ năm, do điều kiện sống ngày càng được nâng cao, đi cùng với nó là giáo dục ngày càng được quan tâm Với tinh thần khiêm tốn, chịu khó học hỏi và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ vì thế mà thanh niên Ba Vì hiện nay có học vấn cao hơn trước Chính nhờ trình độ học vấn cùng với tính năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm đã giúp họ vươn lên lập thân, lập nghiệp và khẳng định mình trước sự phát triển của xã hội Chính những con người đó đã làm rạng danh cho quê hương, đất nước, trở thành những tấm gương tiêu biểu cho thế hệ thanh niện trong huyện và thanh niên cả nước

Nhưng, bên cạnh mặt tích cực của cơ chế thị trường thì mặt trái của nó đang hàng ngày hàng giờ tác động đến đời sống của nhân dân nói chung và thế hệ thanh niên nói riêng

Kinh tế thị trường đã khơi dậy mọi nguồn lực của con người Việt Nam nói chung và thế hệ trẻ Ba Vì nói riêng Tinh thần dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro với ý chí tự lực, tự cường nỗ lực vươn lên, quyết không cam chịu nghèo nàn, lạc hậu, cùng nhau vượt qua những khó khăn, thử thách khắc nghiệt của cơ chế thị trường với tinh thần lao động cần cù, sáng tạo, nhiều người làm giàu chính đáng bằng khả năng, trí tuệ và sức lao động của mình góp phần phát triển quê hương, đất nước

Do bản lĩnh chính trị của một bộ phận thanh niên còn kém, dễ dao động trước những thông tin sai lệch, dễ bị lôi kéo, kích động, khả năng đề kháng của thanh niên trước các vấn đề xã hội còn yếu Bên cạnh một bộ phận thanh niên tích cực, chủ động, ham học hỏi, có chí làm giàu bằng sức lực và tài năng của mình thì vẫn còn một bộ phận thanh niên thiếu lý tưởng, niềm tin, hoài bão nên ngại tham gia hoạt động xã hội, sợ khó khăn, gian khổ nhưng lại thích đua đòi hưởng thụ quá khả năng đáp ứng của bản thân, gia đình và xã hội Chủ nghĩa cá nhân, lối sống buông thả, thực dụng đang có xu hướng ngày càng len lỏi vào đời sống của một bộ phận thanh niên, đặc biệt là những thanh niên trình độ văn hóa thấp Nghiêm trọng hơn, nhiều thanh niên do thất nghiệp, thiếu việc làm hoặc do bế tắc trong cuộc sống

đã tìm đến tôn giáo, mê tín dị đoan, ma túy, mại dâm

Trong đạo đức của thanh niên ở Ba Vì với những số liệu đáng báo động về tệ nạn xã hội và tư tưởng đạo đức của thanh niên Đó là:

Tỉ lệ tội phạm và tệ nạn xã hội, đặc biệt là tệ nạn nghiện hút và tiêm chích, mại dâm trong thanh, thiếu niên ngày càng tăng Theo tổng kết sơ bộ của Tổng cục cảnh sát phòng chống tội phạm (Bộ Công an) trong 6 tháng đầu năm 2011, cục đã

xử lý 15.000 vụ phạm pháp hình sự, xử lý trên 22.000 đối tượng, trong đó có hơn 75% là thanh, thiếu niên Điều đáng nói là so với những năm trước, đối tượng phạm tội ngày càng trẻ hóa và hành vi phạm tội cũng như tính chất, mức độ phạm tội ngày càng nghiêm trọng hơn Trong thời gian gần đây, hàng loạt vụ phạm tội của một bộ phận người trẻ, cùng những hành vi gây án ngông cuồng, manh động đang dấy lên

sự lo ngại về tình trạng gia tăng bạo lực trong giới trẻ Kết quả điều tra của cả nước

về tệ nạn xã hội thì trong tổng số người nghiện ma tuý thanh niên chiếm hơn 70%,

cả nước có 36.000 người bị nhiễm HIV thì thanh niên chiếm khoảng 61% Mỗi năm

cả nước có từ 1,2 triệu đến 1,4 triệu ca nạo phá thai thì lứa tuổi thanh niên chưa kết hôn chiếm 25%, 70,1% sinh viên nam và 62% sinh viên ở thành phố coi sinh hoạt tình dục là một trò giải trí, 30 - 40% nam nữ thanh niên từ 15 đến 25 tuổi thừa nhận

đã có quan hệ tình dục trước hôn nhân

Riêng Ba Vì theo con số thống kê của Ban chỉ đạo phòng chống AIDS, ma tuý và mại dâm của huyện cho đến năm 2010 ma tuý đã có ở hầu hết các xã trên địa

bàn huyện và với số lượng ngày một tăng Trong những tháng đầu năm 2014 đã có

10 vụ án ma túy xảy ra tại địa bàn các xã Phú Sơn, Thái Hòa, Minh Quang, thị trấn Tây Đằng, Chu Minh, bắt giữ 6 đối tượng chủ yếu là thanh niên, thu giữ 18 gói ma túy các loại Đây là con số đáng báo động bởi tệ nạn ma tuý ở huyện Ba Vì ngày càng có xu hướng bị “trẻ hoá” Bên cạnh đó công an huyện cũng đã khám phá 3 vụ mại dâm trên địa bàn xã Thuần Mỹ và Khánh Thượng gồm 12 đối tượng Độ tuổi của các đối tượng bán dâm đa phần là từ 20 đến 35 tuổi Phần lớn số người nhiễm HIV có độ tuổi dưới 30 chiếm tỷ lệ 60%

Tình trạng đánh bạc trong thanh niên cũng là những con số đáng lo ngại Chỉ trong quý I năm 2014 công an huyện đã phát hiện và bắt giữ 4 vụ đánh bạc gồm 21 đối tượng ở địa bàn các xã Phú Sơn, Tây Đằng, Khánh Thượng, Tản Lĩnh thu giữ tổng số tiền là hơn 15 triệu đồng cùng nhiều tang vật quân bài, sóc đĩa phục vụ đánh bạc Ngoài ra công an huyện phối hợp với công an các xã bắt 6 vụ cờ bạc nhỏ,

xử lý hành chính 21 đối tượng

Tình trạng trộm cắp, giết người cướp tài sản vẫn diễn ra thường xuyên Chỉ trong quý I năm 2014 công an huyện đã điều tra, khám phá hai vụ trọng án giết người và giết người cướp tài sản xảy ra tại địa bàn xã Tòng Bạt và thị trấn Tây Đằng, làm rõ 2 vụ cưỡng đoạt tài sản, cùng công an cơ sở xử lý hơn 10 vụ trộm cắp tài sản gây thương tích Điều đáng nói là đối tượng gây án chủ yếu là thanh niên Đây là một trong những biểu hiện thiếu văn hoá, thiếu giáo dục của một bộ phận thanh thiếu niên cần phải được loại bỏ

Bên cạnh đó một bộ phận thanh niên đã lao vào luồng văn hoá đồi trụy, kích động, khiêu dâm, mê tín dị đoan, sự xuống cấp về lĩnh vực tình yêu và hôn nhân gia đình ngày càng tăng Nhiều thanh niên không tôn trọng bố mẹ, ông bà, vi phạm đạo làm con, làm cháu, tình cảm anh em họ hàng bị chà đạp do lối sống thực dụng của không ít thanh niên Ngoài ra, còn xuất hiện lối sống bất cần, ngổ ngáo, vô đạo đức dẫn đến tình trạng phạm tội ngày càng tăng Mặt trái của cơ chế thị trường và những biểu hiện lối sống thực dụng trong xã hội có ảnh hưởng đến đạo đức, định hướng lý tưởng của thanh niên Sự suy thoái về đạo đức của thanh niên không chỉ tác động

xấu đến hiệu quả kinh tế của lực lượng lao động chính trong xã hội mà còn khiến một bộ phận thanh niên này trở thành gánh nặng cho xã hội

Chính sự xuống cấp, tha hóa đạo đức của thanh niên Ba Vì trong bối cảnh hội nhập quốc tế cho thấy sự cần thiết xây dựng đạo đức cho thanh niên

Thanh niên là tương lai của đất nước, là lực lượng hùng hậu, có tiềm năng to lớn, xung kích trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Họ là những con người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, là những người có lòng nhiệt tình và cũng rất nhạy cảm trong cuộc sống Đây là nét nổi bật có ở tầng lớp thanh niên Những ước mơ, những hoài bão lớn là động lực chắp cánh cho người thanh niên thời nay bay cao, bay xa Với lòng nhiệt tình, tính hăng say, không chịu lùi bước trước những khó khăn, thử thách của cuộc đời, đại bộ phận thanh niên có chí tiến thủ, vươn lên trong học tập Bên cạnh những ưu đểm đó, trong đội ngũ thanh niên vẫn còn tồn tại một số hạn chế như: tính bồng bột, muốn tự khẳng định mình, trong khi bản thân chưa có điều kiện, và khi thất bại thì dễ nản chí và dễ đổi ý định Do vậy, hiểu rõ đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi thanh niên là một vấn đề hết sức quan trọng

để có phương pháp giáo dục, vận động thanh niên một cách khoa học, thiết thực, phù hợp

Hiện nay, để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước do Đảng ta lãnh đạo, nhằm xây dựng xã hội Việt Nam ngày càng trở nên giàu đẹp thì chúng ta cần có nguồn lực con người vững mạnh, đó phải là những con người mới, những con người phát triển toàn diện về mọi mặt, trong đó, đức là gốc,

là nền tảng để sử dụng hữu ích tài năng giúp mình, giúp nước như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: có đức mà không có tài thì không có đủ năng lực điều hành công việc

Có tài mà không có đức dẫn tới hỏng việc, có hại cho cách mạng Với chiến lược phát triển con người toàn diện phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thế

hệ trẻ Việt Nam là đối tượng cần phải chú ý đầu tiên, bởi lẽ, họ “là người chủ tương lai của nước nhà” và “muốn hồi sinh dân tộc, trước hết phải hồi sinh thanh niên”

Chính vì vậy, việc xây dựng đạo đức cho thanh niên nói chung và thanh niên

ở Ba Vì nói riêng có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt Khẳng định điều đó là do:

Sự nghiệp trồng người là một trong những vấn đề chiến lược của Đảng ta, nhất là đối với thanh niên - những chủ nhân tương lai của đất nước Bác Hồ, vị cha già kính yêu của dân tộc đã dạy rằng: “vì sự nghiệp mười năm thì phải trồng cây, vì

sự nghiệp trăm năm thì phải trồng người” Bất cứ một quốc gia, một chế độ xã hội nào muốn tồn tại, phát triển đều phải quan tâm đến việc chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thế hệ tương lai Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Tương lai của dân tộc, tiền đồ của Tổ quốc và sự thắng lợi, phát triển của cách mạng phần lớn phụ thuộc vào giáo dục thanh niên “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng

và rất cần thiết” [53, tr.489] Giáo dục đào tạo và bồi dưỡng về mọi mặt cho thanh niên trong đó giáo dục đạo đức là bộ phận quan trọng, là yêu cầu thường xuyên, liên tục trong chiến lược phát triển con người của Đảng ta Yêu cầu giáo dục đạo đức cho thanh niên Ba Vì nằm trong yêu cầu chung của việc giáo dục đạo đức cho thanh niên

Nhận rõ tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho thanh niên và vai trò của thanh niên đối với sự phát triển xã hội, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng ta khẳng định:

“Đối với thế hệ trẻ, phải thường xuyên giáo dục chính trị, truyền thống, lý tưởng, đạo đức và lối sống; tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [13, tr.119-120]

Cuộc sống luôn luôn vận động và biến đổi, công cuộc đổi mới đất nước cùng với xu thế hội nhập và toàn cầu hoá đã và đang mang lại biết bao đổi thay tạo ra những điều kiện vừa thuận lợi vừa khó khăn, thách thức mới Đây là cơ hội để thanh niên thử thách mình, nhiều thanh niên đã biết tận dụng cơ hội làm giàu bằng trí tuệ

và nghị lực của bản thân, có khả năng vươn lên cùng với bạn bè quốc tế Song, cũng không ít thanh niên trong cả nước nói chung và ở huyện Ba Vì nói riêng đã không làm chủ được mình mà lao vào dòng xoáy của những tệ nạn xã hội Vì vậy, việc xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết, khẳng định điều đó là do:

Một là, thanh niên Ba Vì có vị trí, vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội của huyện Ba Vì nói riêng và cả nước nói chung

Tỷ lệ thanh niên ở Ba Vì chiếm 30% dân số, hơn 50% lực lượng lao động của toàn huyện, tương đương với tỷ lệ thanh niên cả nước nói chung (Thanh niên cả nước chiếm 35,59% dân số và chiếm 55,5% lực lượng lao động xã hội) Cũng như mọi tầng lớp thanh niên, thanh niên ở Ba Vì luôn được coi là rường cột của địa phương và đất nước, tương lai của dân tộc và hạnh phúc của mỗi gia đình Họ luôn

là lực lượng xung kích trên tất cả các lĩnh vực: lao động sản xuất, học tập, nghiên cứu và ứng dụng khoa học, cũng như trong các cuộc đấu tranh cách mạng Họ có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội Trong sự nghiệp chống ngoại xâm bảo vệ tổ quốc đã có hơn 19.000 thanh niên Ba Vì lên đường tòng quân bảo vệ Tổ quốc, cùng hàng trăm thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến lên đường ra trận, dũng cảm, chiến đấu hy sinh cuộc đời thanh xuân đẹp nhất của mình, hàng ngàn thanh niên niên xung phong không quản hy sinh gian khổ, góp sức quan trọng cùng toàn dân tộc đánh thắng hai kẻ thù hùng mạnh của thời đại là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đem lại độc lập tự do cho Tổ quốc Hoà bình lập lại, trên mảnh đất Ba Vì anh dũng, kiên cường, bất khuất thế hệ thanh niên cùng với nhân dân trong huyện ra sức khắc phục những vết thương do chiến tranh

để lại và đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong công cuộc đổi mới thanh niên Ba

Vì có bước trưởng thành to lớn, tiếp tục phát huy truyền thống của Đảng của dân tộc hăng hái học tập, lao động xung kích đảm nhận những việc khó, lĩnh vực mới góp phần xứng đáng vào những thắng lợi của sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội Rất nhiều tấm gương sáng, những chiến công, những thành tựu lớn đã xuất hiện trên mặt trận chiến đấu, sản xuất, công tác và học tập, thể hiện rõ ý chí, sức mạnh và sự sáng tạo của họ trong từng lĩnh vực của cuộc sống cũng như trong sự nghiệp đổi mới quê hương Ba Vì nói riêng và công cuộc đổi mới đất nước nói chung

Trong giai đoạn hoà bình thống nhất đất nước, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, tuổi trẻ Ba Vì tiếp nối truyền thống của quê hương, đem tài năng và sức trẻ viết tiếp trang sử hào hùng mà thế hệ cha anh họ đã và đang làm, ra sức khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng quê hương giàu đẹp Bắt nhịp với quá trình đổi mới đất nước, thanh niên Ba Vì là những hạt nhân tích cực luôn đi đầu trong việc tiếp thu cái mới, ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới vào hoạt động lao động sản

xuất và phát triển kinh tế - xã hội Thanh niên ngày nay luôn có ý thức vươn lên, ngày càng khẳng định là lực lượng xung kích trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương Từ hai phong trào lớn “thanh niên lập nghiệp” và “tuổi trẻ giữ nước” và nay là phong trào “Thi đua tình nguyện xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” tuổi trẻ Ba Vì đã hoàn thành và đạt được những thành tích cao, biểu hiện tinh thần, đạo đức, ý chí và nghị lực của sức trẻ Với đội quân hùng hậu hơn 8000 người chiếm gần 30% dân số của huyện và hơn 50% lực lượng lao động xã hội, họ đã, đang và sẽ tiếp tục phát huy khả năng của mình trên tất cả các lĩnh vực Điều đó được biểu hiện

ở các thành phần thanh niên trong huyện

Thanh niên nông thôn chiếm 70% trong số thanh niên toàn huyện Phần lớn

họ là những người lao động chuyên cần, chịu khó, có tinh thần học hỏi, dám nghĩ, dám làm, có ý chí vươn lên lập thân, lập nghiệp Là lực lượng lao động đông đảo, năng động trong sản xuất, tích cực tiếp thu và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ, biết làm giàu từ điều kiện tự nhiên, thế mạnh của địa phương mình Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Ba Vì, sự tạo điều kiện và giúp đỡ của các cấp, ngành trong huyện đối với thanh niên nông thôn ở Ba Vì, nhiều thanh niên

đã tìm ra con đường xoá đói, giảm nghèo ngay tại quê hương và trở thành các mô hình kinh tế tiêu biểu là tấm gương cho thanh niên noi theo học tập Bằng khả năng thực tế và bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ họ đã từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần góp phần thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương, đất nước Thanh niên nông thôn ngày nay không chỉ bó hẹp trong mảnh đất nhỏ của gia đình, họ đã biết vận dụng cơ chế, chính sách của Đảng và Nhà nước để vươn dài cánh tay, làm giàu chính đáng Thanh niên nông thôn ở Ba Vì đã và đang đóng vai trò rất quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xoá đói, giảm nghèo và xây dựng đời sống văn hoá vui tươi, lành mạnh ở cơ sở

Thanh niên công nhân và đội ngũ trí thức trẻ có điều kiện thuận lợi về mọi mặt, kinh tế, văn hoá, học tập và rèn luyện, được tiếp thu kịp thời những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Thanh niên công nhân là lực lượng cơ bản tiếp nối truyền thống đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân Việt Nam Trong quá trình đấu tranh cách mạng và xây dựng Tổ quốc, thanh niên công nhân

luôn đi đầu trong các phong trào thi đua yêu nước do Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh phát động: Từ phong trào ba sẵn sàng, năm xung phong trước đây cho tới phong trào Thanh niên tình nguyện ngày nay mà cụ thể là những phong trào

“Tuổi trẻ lao động sáng tạo, luyện tay nghề, thi thợ giỏi” đã góp phần quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, nhiệm vụ chính trị của các cơ quan, đơn

vị, xí nghiệp, từng bước làm chủ kỹ thuật, công nghệ hiện đại, tình nguyện tham gia đảm nhận những khâu then chốt trong sản xuất, kinh doanh, mong muốn được học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ hơn nữa để nhanh chóng khẳng định mình trong cuộc sống Vượt lên khó khăn, thử thách, được đào tạo và rèn luyện nên

họ là những người có kỷ luật lao động, có ý chí nghị lực cách mạng, không cam chịu đói nghèo lạc hậu, luôn có xu hướng vươn lên lập thân, lập nghiệp

Thanh niên các lực lượng vũ trang luôn giữ vững và phát huy bản chất tốt đẹp, truyền thống anh hùng của các thế hệ đi trước, đảm bảo an ninh chính trị và trật

tự an toàn xã hội Được nâng cao trình độ kỹ thuật, chiến thuật để đáp ứng nhiệm vụ xây dựng quân đội cách mạng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Thanh niên sinh viên, học sinh nhận thức được những đòi hỏi khắt khe của người tri thức hiện đại nên họ đã chủ động học tập, nghiên cứu và phát triển tài năng, tự giác rèn đức, luyện tài Năm học 2013- 2014 Ba Vì đã đạt được những thành tích đáng phấn khởi Đặc biệt, trong các kỳ thi học sinh giỏi từ cấp trường, cấp huyện và thành phố đều có chất lượng tốt và đạt được kết quả cao Năm nay, huyện Ba Vì đã có một em đạt giải khuyến khích cấp Quốc gia và giải nhất cấp thành phố môn Tiếng anh Trong cuộc thi Olympic toán học trên internet có 13 em đạt giải nhất cấp huyện Đối với cấp trung học cơ sở, khối 9 ở cuộc thi cấp huyện có

345 em đạt giải Trong cuộc thi các môn văn hóa cấp thành phố khối 9, huyện Ba Vì

có 42 em đạt giải, 7 em đạt giải nhì ở khối trung học phổ thông, huyện Ba Vì có 57 giải, có 4 giải nhất Không chỉ xuất sắc trong học tập, nhiều học sinh giỏi của huyện còn là những tấm gương sáng về ý chí, nghị lực vượt khó khăn, vươn lên trong cuộc sống Tiêu biểu như các em: Đỗ Thị Hồng Ngát trường Trung học cơ sở Phong Vân,

Phương Thị Huyền Trang Trung học cơ sở Tản Lĩnh Điều đó thể hiện sự nỗ lực vươn lên trong học tập của các em, thể hiện trách nhiệm của bản thân đối với gia đình, nhà trường và xã hội, tiếp nối truyền thống hiếu học của huyện Ba Vì.

Là đội ngũ trí thức trẻ trong tương lai, nhiều tiềm năng, giầu nhiệt huyết, nếu được định hướng tốt về lý tưởng, đạo đức, được trang bị kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, họ sẽ là nguồn nhân lực hùng hậu mạnh mẽ để xây dựng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa địa phương và đất nước

Thanh niên dân tộc, thiểu số phấn khởi trước chính sách đại đoàn kết dân tộc của Đảng và Nhà nước, có ý chí vươn lên, có nguyện vọng được học tập, nâng cao dân trí, ổn định sản xuất, nâng cao đời sống Cùng với sự phát triển chung, đối tượng thanh niên này nhạy bén, sắc sảo và năng nổ hơn các thế hệ cha ông của họ rất nhiều trong tư duy kinh tế cũng như trong chính những hoạt động lao động làm giàu cho bản thân và xã hội

Kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc, thanh niên ở Ba

Vì không những phát huy cao độ chủ nghĩa yêu nước chân chính mà còn tích cực hưởng ứng, tham gia các hoạt động từ thiện, thể hiện đạo lý: “Thương người như thể thương thân”, tinh thần tương thân, tương ái, của dân tộc, đồng thời cũng thể hiện tinh thần đoàn kết cộng đồng sâu sắc Trên khắp quê hương Ba Vì, các phong trào lớn như: “Uống nước nhớ nguồn”; “Đền ơn đáp nghĩa”, chương trình “áo lụa tặng bà”, “Phụng dưỡng mẹ Việt Nam anh hùng”, “Tuổi trẻ Ba Vì với nhà ở cho hộ nghèo”

Thanh niên ở Ba Vì không ngại khó khăn, gian khổ, nhiều thanh niên học xong, ra trường tình nguyện lên các huyện vùng sâu, vùng xa đặc biệt khó khăn để công tác và phục vụ nhân dân

Có thể nói, trong quá trình đổi mới, thanh niên ở Ba Vì đã nỗ lực phấn đấu, sáng tạo, mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm, phát huy tinh thần “đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”, xứng đáng là lực lượng xung kích trên mọi lĩnh vực, nhất là lĩnh vực kinh tế, thể hiện cao độ tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường

và niềm tự hào dân tộc

Cùng với sự phát triển kinh tế của huyện Ba Vì nói riêng và sự phát triển của

xã hội nói chung cho đến nay và sẽ mãi về sau không ai, không xã hội nào có thể phủ nhận vai trò to lớn của lực lượng thanh niên đối với sự tồn tại và phát triển đất nước Quan tâm, chăm sóc, giáo dục và đầu tư cho lực lượng này, tạo mọi điều kiện tốt nhất để họ phát huy hết sức mình với sự nhiệt tình và khả năng của họ trong lao động, học tập phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là trách nhiệm của các cơ quan, ban ngành trong huyện nói riêng đối với thanh niên Ba Vì và là trách nhiệm của toàn xã hội đối với thế hệ thanh niên nói chung Trong sự phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, thanh niên ngày càng có vai trò, vị trí quan trọng và cần thiết hơn bao giờ hết

Thực tiễn chỉ cho chúng ta thấy rằng, muốn có đội ngũ thanh niên có năng lực tốt thì không thể không thông qua đào tạo cơ bản trong đó có giáo dục đạo đức được Vì vậy, hơn bao giờ hết, vấn đề xây dựng đạo đức cho thanh niên ngày càng trở nên cấp thiết Đạo đức giúp họ ý thức được trách nhiệm của tuổi trẻ với đất nước, biết sống vì mọi người, giúp cho họ đủ nghị lực tránh xa những cám dỗ của cuộc sống đời thường, tăng cường ý chí vượt qua những khó khăn trong quá trình học tập tu dưỡng bản thân, sống có trách nhiệm với mình và với cộng đồng Ở đây, đạo đức là động lực, là sức mạnh thôi thúc con người dám đấu tranh chống lại cái

ác, cái xấu đi ngược lại với lợi ích xã hội, bảo vệ và phát triển cái tốt, cái thiện, làm cho xã hội ngày càng phát triển

Hai là, xây dựng đạo đức cho thanh niên Ba Vì xuất phát từ chính nhu cầu hoàn thiện nhân cách cho thanh niên

Cấu trúc nhân cách của con người nói chung, và của thanh niên nói riêng, trong đó có thanh niên Ba Vì luôn gồm yếu tố phẩm chất đạo đức và năng lực Giữa phẩm chất đạo đức và năng lực luôn có mối quan hệ khăng khít, trong đó, điều ưu tiên hàng đầu phải là đạo đức Nói cách khác, đạo đức là yếu tố nền tảng của nhân cách Trong thời đại ngày nay, khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão, sức cạnh tranh giữa các nước ngày càng mãnh liệt, để có thể tiếp cận được với tương lai, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hơn bao giờ hết, người thanh niên hiện nay nói chung và thanh niên Ba Vì nói riêng phải tìm mọi

cách vươn lên nắm lấy tri thức của thời đại, phải thực sự trở thành những con người nắm vững chuyên môn, nghiệp vụ, những người có đủ tài, nhưng đây mới chỉ là điều kiện cần mà chưa đủ, người thanh niên đồng thời phải là người có đạo đức trong sáng, bởi lẽ, nếu có tài mà thiếu tình cảm đạo đức trong sáng thì cái tài đó sẽ mất phương hướng hoạt động, hoặc thậm chí còn làm nguy hại đến lợi ích của cộng đồng

Hơn nữa, nhân cách thanh niên là loại hình nhân cách “chưa hoàn chỉnh”, chưa hoàn thiện mà còn ở dạng “đang định hình”, đang trong quá trình hình thành nhân cách hoàn chỉnh, do đó, các yếu tố hợp thành nhân cách cần phải được xây dựng, củng cố, phát triển để đạt đến mẫu hình nhân cách mà xã hội yêu cầu

Giáo dục đạo đức để hoàn thiện nhân cách thanh niên là một quá trình đấu tranh giữa cái tiến bộ với cái lạc hậu; cái tích cực với cái tiêu cực trong mỗi chủ thể đạo đức thanh niên Theo số liệu thống kê của một số tổ chức, cơ quan hay các đề tài nghiên cứu khoa học, cũng như những đánh giá của Đảng ta về công tác thanh niên hiện lên trước mắt chúng ta một bức tranh đa màu sắc mà ở đó sự đan xen, lẫn lộn giữa cái tốt với cái xấu, cái tiến bộ với cái lạc hậu trong đời sống thanh niên đòi hỏi chúng ta phải khẩn trương hơn nữa, quyết liệt hơn nữa, cụ thể hơn nữa trong công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ Tại Hội nghị lần thứ VII (khoá X) Đảng ta đề ra “Mục tiêu cụ thể trong những năm trước mắt, trọng tâm từ nay đến năm 2010 là: Nâng cao nhận thức chính trị, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh niên Tập trung giáo dục, định hướng, cổ vũ thanh niên thực hiện có hiệu quả cuộc vận động: Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tạo chuyển biến thực sự trong đạo đức, lối sống và hành động của thanh niên” [14, tr.44]

Ba là, do sự chống phá của các thế lực thù địch

Thanh niên Ba Vì cùng với thanh niên cả nước là những chủ nhân của tương lai, là người kế tục sự nghiệp xây dựng đất nước, chính vì vậy, họ trở thành mục tiêu tấn công của các thế lực phản động, đang cản trở con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta Với chiến lược “Diễn biến hoà bình”, chúng đang từng giờ, từng ngày tác động vào thanh niên trên các mặt tư tưởng, chính trị, lối sống, đặc biệt là đạo đức nhằm làm xói mòn niềm tin đối với Đảng, làm băng hoại về mặt đạo đức với mục đích biến họ thành những con người ích kỷ, chỉ biết có mình, quay