Khảo sát những đặc điểm trong cách cấu tạo cốt truyện cổ tích thần kì dân tộc Việt : Luận án PTS. Văn học dân gian: 5 04 07

Wghien cứu cấu trúc của cốt truyện cổ t í c h là nghiên cứu các bộ phận tạo thành cúa chúng theo một trinh tự có tín h hệ thống chặt chẽ... nghiền cứu lịc ii sứ lo g t hloh cầe h iệ n

BJ ŨLAJ LUC VA DA > TAJ il.U jiw m i HOC TJKG HOP HA iO I

í^ìv.Ct T:1T Ki:.ĩ iỉSÍKiiulo &ẴT ÌĨHƯĨÍG đ Ịc ĐIÊL

ỗ nh,n x t Ị Tựà k ế t l u ệ n ban đầu dựa t r ê n cơ

HỞ5 » t I i í T>I Đ $ ' uỷ GIẴI KHỎĨNG H l | i ĩ TljJlKx ú

CỮ'4 CH TiAJ KÌ hấii ĩ j c V lf j vủ >r H A m àìl sò đ5

c r p ổ c l í 2HUTỄÍ CỦA V , Ĩ 8 , P r V j 139

a D ila k ệ D địa l ý , l ị c h sứ V i ệ t item t r o c g b ổ i cành

cùa Ạ i vt/° ®a o Á t h ờ i icỳ cổ và t r o n g đ ộ i 141

củ a ugười V iệ t và n lp tư duy

l c NIĩíiĩiG ’.'llnrrfti CÍT t ÍCH Tlđĩí KỶ VI$E DbNQ LĨil

i ‘u BHIỔH <củở TROISG L U ^ Ẳu 81

A p c tai ltu ệu bồng t i ế o g V iệ t *3 7

B Ịpo tài lắiệu bằng t i ế n g Dước n g o à i 3 9

2 .CJ c h i l l i n g at£

thi/c n

rò * qP 1%

tíể a n h ữ t r ễ n t h i f r i r i t ư c u ố i t h ể k ỷ XIX âển n c y , tr u ;

c * t í c h đa l à đ ể i tu ^ n g n g h iề n otru C,A i r 'íku ỡ ỏ r n h i l u t h ể 1

e ẩ c nho k h o e học nh&s hưỡag t 4 i n h n i r v ẩ n đề t h u ậ c v ề ỒŨỈ1

c h ẩ t , n uBn T8 t i í n t r ì n h p h é t t r i ề n trong l ị c h 8* oỗi

t h l ĩo § i aáng ts c dỗn g ian đjC đắo ttey vè đ? đ ạ t đirTe nTiữni

then^ỉ tự u r ự c r ỡ t r l n nMỒu b ìn h đ i ; n ( ở 7 jìf n X S j ’IYung Ouốc

" h ệ t * ể a , 7 , PhBn Len vo một Bổ nưỡo B lo l u khéo • • • đõ có

nlirâí! oông t r i n h tầm cỡ) t h ì ờ rurớc t r , nliững oêặiỉr t r ì n h nghiên o m obayêũ síìu th u ^c l o ẹ i nòy oMrs có nhiều lểra/Thũn tõc g io £ cnc th ể ký trư ỡ o thuồng quen têm đển v iệ c 0 tru tầ n

còn k h i đánh giũ l ọ i thuwttg t h i c n v ề khuynh hu^ttg l i ê n

b ; glóo t r ì n h v ía hgc sử £ b |o đgi học ềế 0 §p đẽn tru y ệ n 0 '

t í c h ở £ổc l ý l u ; n Toy n M An v i§ c nrhil*n cũn l ý th u y ế t

v ề t r u y $ n 0* t í c h như m ột k hoa h ọ e o h ay ê n b i f t n h ư ữhw

đuTc q u sn tâ m ĩ ề m g d n g t r ì n h n h ữ £ 2 L M J h J ấ Ằ m j t i m z j j l i

1 s ủ a triL Y sn ọậ.Ạ Ỉck. q u a t r ir - ~ n J?oh £ g £ c u r Dinh Oip K h eil

CO t h ẵ n ố i l e quc h i ế n , khôn đủ đểr tr~n đầu niron to y * ?ừ

-ĩểr chụữ ũnm qua, npòah nrrhưn eớu v^n học ở-ln ỹ ie n V i f t "’or:

t u y đẽ t rn** '"-4c k v /c nhụo eự sn>i our c ẽ c nhutmẠ' phắp

nfThiln cứu Tgn h^c tb r n h v k h i pv 3n t í c h tỡ ỡ phrrĩ 7 “n ÍJ«5<

đ - n g ifin “ m ộ t l o g i aetig t ó c n rh ^ t T u ; t c ế '™ốí l i £ n hf; đ l#r?

3

m i ahnnr* t è i l i ệ u CA t í c h đ* tir đế l ì a v í ô ^ i n^uBn l ị c h

atr c ' -' t ’ f lOQ" VP r ú t r a nhũn.? k t!* lu * n khoe họe ohưnp 00»

í t ỗ i* “ Qt v o i o ô n g t r i n h 0U8 090 t a o g i l O inh (lia Khónh

a h tt & ; Jk i j £.~ra: jfcEffiygn, A* tffift a a a

t e z l u J S i L - S f l B » a m u d l f t ^ Ẩ ẵ i u ĩ í k ^ l i L ^ M ì U L L ĩ i i a g ^ E a i

a â i - g l ì m à & Ì 1 Ì 3 & U 4 2 , A 4 3 ) , v u a a l í ầ o ^ l Ể u a L ^ i

& ia ia c i.tik ứ i Jĩfla ầ iM a J ẳ l ja a a Jg B g la

J ầ JfấL ạfrâlL Z 21 J t e & LJfcHSl oản He ơhllu (A 4,

" c lk lo r e cfcn phẳi 6mjữ khff" nhc» nliih tr ẹn g đõ ểBn t ớ i eV

k h i p h ẳn lỡ Q l tiru y ệ n t í c h , đa s ế e é o nìm n p h l^ n etru o !ii

đyr V00 aQt nổ k h ír egtih nnô đố CỬG l o ọ i ’ìhtT hr t ^ n r

•?ồ t o i , a ộ i đ u n r h i ; n t h ự c , C 'C ’ đựnr K'2 Vĩổnr nti":! V ,'

s è í t k h i dựa t r l n ữơ «ờ a t l i ỉ t n n ổ a § t tễ I e h i ,

T)o v ậ y phaơtKĩ 9hõữ â ỉ* n đ ị c ầ ■■’i n nĩi’ e h ỉ t t a ưu t l i ể tro i;'*

n g h iê n cứu# ỡ ố t Í 7 i 1 C"' t í c ’ v 4 l t í n h c ể n h ra^t yểv t ố

rĩ'-'ổ 7 k h a i th e o *

'Tron ú' ữ-v ' v tr rln íỉ i - ’- i 'n c ú - ', chũ ĩặ v I n OGC írié c

t r i n h v ề T,vn Ì1QC đíìn g i s n ở b ệo đ g i h ọ c ( /U 4 9 , 77* ^ 6 , 1 0 2 ,

1 3 0 ) 76 m ệ t v è i cuốn choyfin l u n rao mụe t l * u l o p h éc th o o

t i f n t r i n h l ị o h 3i* Vv I học đSn g i a n Vi|L- !?em (A 3 1 ) • flíu

t r ũ c n ố t t r u y ệ n c ủ a t r u y ề n cỗ t í o h c h ỉ m v t đi*7C m iều t ã ©ơ

lu ự c t h e o c n o h quen n iệ m ehtmr* c ẳ o l ý l u f t t Vỉtn ÍQC* Thường

t i t r o i n * CGC t õ c g i ễ c h ỉ t r i n h b e y n ^ i đ u n " nhõn,? c ố t t r u y f n

0* t í c h đurye n fh iin cứu , ho^c 0h i chố % ? pti^n t íc h n ^t nổ

t é c phềĩT} đipyc o o i l o n t i ^ u b i* u " c u e t h ễ l o g i n r t h ỗ i (A«31» 4 9 , 7 71 ‘VS, 1 0 2 , 1 30) I còn k ể t c ẩ u c ố t t r u y ệ n cỏ©

t r u y ề n oồ t í c h ih m m g đt^Tc n h ị n x ể t đựsỉ t r * n n h ữ n p q u sn s É t

cụ t h ẽ v e n h ìm g fluy l u ; n n r h i$ n £ v ề p litp I S p f c , m sn r t í n h

c h ẩ t đ ị n ’‘ ( c ố n h iễ n t r c n p n h iề u t r t r m g hqrp # nhữnp quen

ơ õ t t r ự c t i ể p oó V ũ i t r o P ẩ t quon t r q n r ) • Bo v ỹ y , v i * e l ý

g i ỏ i o ^ i rt^uBn củo n h w ir k ể t ?£u đó n h i ề u k h i k h 3 n g t r n n h

l-:hci 31~ p h iế n Ổ Ỉ ^ I , g iả o , đ-m , o h m nhẻn n n h đtpyc m ột o ẻo h

t h ệ t s â u s ẩ o o 6 l nguồn đ í c h th ự c ctVi b ầ n t h ẫ n t h ễ l o f l ( A t

7 * 1 3 0 ) V ệy *18 V* n g u y # n l ý , c h ú n r t o s ổ ịh Ạ ih vm n h ị n

đ i ề u s a u đôy mề,/ k h ổ k h ố n 1 quc tH § t khăm* th * c ^ t

n g h ĩ e , l ý g i l i nguồn 7ốc CUP r ; + h i ệ n ttq n f y k h f tn g th ^ n ^ h i t ĩ i ciru qué trV rứ ì ĩiẳ y s i n h %r M ể n đ ồ i c u r h i r n tir g ti r ẩ y t r u v o

k h i no m3 t c m ^t cro>' o ặ n k ẽ

vffn đT nc:.*, 7 k i ế n ữru dry eu f ,r*Ie* 'rố n , t r c g i r

©ủn oSttíĩ t r ĩ n h HÌnh t h f l l hoc cản t r u v ề a đonr đ$

Chung t e su y n r * n T^8T tu ' aììữ ĩir t r o n í <*?ư t r o n g oSng t r i n h

c ỗ ' ra ln h , 'Prổp đ r v ẩ n đề I wPo r n - - t r ư T ĩ k h i t r r l ơ i

- 5

-onu h ô i t r u y ệ n c ' t í c h t ư đ U rù X ỉiẩ t h i ệ n t h l cBn o h p i t r c

l ơ i cfiu h ỏ i tru y fn of) t í c h lo c r i Ịr\ ? w T h í mè t r o n g ph^n

l-m cóo o S a r t r i n h a :h i3 n 3ir<3 củo c ìiũ n e t * n h ư vĩm t r i n h bay*

v i ệ c míôu t c đ ổ i tirgn cbur-t điryr tf.Si f o l k l o r e q re n tfìm

đun mức*

Twsv* t i n h h ìn h M § n n o jf, k h i p h ư ơ n r p hép ngfei*ữ cứu

l i ễ n npRHh đõ đ ọ t âirqc n h ỉm r thonh tựiì t o lơ n ĩ IcM v i f o i m f

đụn a h ũ n r p íu rm -” ih ễ p a g h ỉ ê n CIMJ CŨO kầúEi hgc C h ĩn h X vc và o

l i n h vựrĩ n g h iề n cáu o éo k heo >1^0 n b l a v ẫ n cũ n n h ư v i r 0 ổng

đụn-’ CDC nhirm.? nhpn 00 ennh - l ị c ^ 8U v è l ị c h BỬ-loẹi Ì iì a h

đễ ntghiềĩi cưu cẽo kbon học rẵ h$i* đõ tro' thanh xu thể ũhmg

c m t h b i đQỈ ( 1 9 7 , 9 8 , 9 9 , 1 0 0 , 1 0 1 ) I k h i ở V i ệ t 'Tsm, phBn

l ớ n nhũn'- v ẵ a bon t r u y f n kễ đẽ đ>r70 **«1 t ệ p vè odng bố (A*ểể)

t h ì chún-' t e l ạ l cBn n h iề u hon sự quan s é t c h í n h x é o , Bự g h fn

t í c h k h o c h q u a n , t í raỉ v? đ iĩt tiTTOg đẽ -tùr đ ể r ú t r a ah S n g k ể t

lu Ệ a kh o e hQO co oưc t h u y ế t phục 000, nhlra t i ể u t £ i m ^t ữ ềũg

t r ì a h o ơ b ẻ n I đ g n r I g i t o o n Crnti t i ẩ a t r i n h l ị c h s ử 0ự0 T ăn

hQ0 đỗn ? i e n V i ệ t ' rara t h Ệ t sự 0 0 o h ẩ t lm pig kh o a h g e The

arrhiên cứu ĩ)ẽ Binh •’T ị cho r ln r , đề 00 đơíg-c bươc đi quan tr<jĩig

ty "cần th i f t phỗỉ cố nhím!? eũrựr trin h lflffi cơ sổ*, le a tỉ^ n đl nhu? những oỗng trinh nghíễn etTu có tính ohểt mô tỗ-lịO A sử boặo 50 s n n h -lịo b sử , t r onr đc n > isr c 3 n £ t r ìạ h , &§t ỊySU C m £E

B l f i a J l f l f i j e L a ftS L jfel l o a i n h ả i đtĩơG tra n e ,n j l ầ u t ư n £ u oh& ir t a

teliồĩi£ muểa đ n n r cểu I S g i o t r o n r v i £ c mê t ồ qurf t r i n h củo

eự p h c t t r i I n l ị c h sử t r e n r Vực n n y " (1 * 1 1 9 , t r 1 1 (Thft

Ke ch e h ã n 3g đo chun t ỗ i n h *ĩi n q n ĩ' )«

7

-Như vậy, vẩn dề cấu trúc cốt truyện của truyên cổ t íc h -một yếu tố của th i phấp thể l o ạ i - cần t h i ế t phải đư<ỉ'c

vào v iệ c phác tháo diện mạo của kho tàng truyện cỗ dân gian Việt Nam nối chung và truyện cỗ t íc h Việt 1'ỉam nói r iê n g

Gông v iệ c này cũng không nầHi ngoài myc đích gop một v iên

la i*

Đe t à i luận án này đưg>G lựa chọn trong bổi cánh một

bức tranh chang cùa tìn h hình nghiên cứu truyện cổ t í c h

V iệt Nam như vừa trin h bày và nhữũg điều nêu trên dây tự chúng đã xác đinh tầm quan trong và sự cần t h i ế t cúa đề

t à i đưực nghiên cứu.

2 LỊCH SỔ* v M DỂ% NGHIẾN cửử VẰ MỤC ĐỈCH ỷ nghĩa của ĐỂ% TÀĩ

Đối v ớ i l o ạ i hình tự Bự dân g ia n n ói chung và tru y ện

cỗ t í c h nối riêDg, cốt truyện là một bộ phận mang tín h dặc trưng thể l o ạ i vò là yếu tố quan trọng của th ỉ pháp thề

l o ạ i ( t h i phấp ăược hiểu là một hê thống cẩc phương t iê n

và thù pháp nghệ thuệt đế tổ chức,sấũg tạo tác phẩm) Wghien cứu cấu trúc của cốt truyện cổ t í c h là nghiên cứu các bộ phận tạo thành cúa chúng theo một trinh tự có tín h hệ thống chặt chẽ.

Trong sổ cá c Dhằ khoa học quan tâm nghiên cứu vấn đề

nằy t h l t i ê u b i ể u n h ất l à V I a P r ố p - một nhà ũgữ v ă n học

78 f o l k l o r e học l ỗ i l ạ c đã đ i s â u n gh iên cứu c ế u t r ú c

a

-của truựệũ cổ t ỉ c h thầD kj Nga và công t r in h n ỗ i t iế n g 'Hình t h á i học cua tru yện cồ t í c h của ông chính là k ế t quà của quá t r i n h 30 sánh, đổi c h iế u t i mi các c ố t tru yện cùng

l o ạ i h ìn h để tìm ra quự lu ậ t k iế n tạo kỳ lạ cùa chúog.

Tư teết quà cúa SI/ khám phá những dặc điểm cấ u t r ú c của

t i ể u l o ẹ i tr u y ệ n cổ t í c h thần k} tron g công t r ì n h Iìinh t h á i học của t r i ự ệ n cồ t í c h ( A 94) , nhà khoa học đ i t i ế p đến v i ệ c

l í g i ả i c ộ i nguồn l ị c h sứ cúa -thể l o ạ i th e o phương phấp bốc

t á c h c á c l ớ p vần hóa (iiay còn g ọ i l à ptwo’ng pháp t ị c h sứ -

l o ạ i h ln h ) trong công t r in h thứ h a i Những căn re l ị c h sứ cùa tr u ^ ệ ũ cồ t í c h thần ỊC.Ỳ 1 cũng r ấ t n ỗ ỉ t i ế n g

(A 9 6 ) Khi đánh g iắ về Prop, nhà nghiên cứa

f o l k l o r e xô V iế t M êlêtin x k i ahận x é t rằng "ông không c h ỉ

m iêu t ả những phương thức t h i pháp th u ầ n tá,y mà còn g i ả i

t h íc h bản c h ấ t th ể l o ạ i của tru yện cổ t í c h và để sau đố tìm

c á c h l í g ỉ â i cổ t í n h l ị c h sứ v ề sự đọc đáo cúa t h ể l o ẹ i này

(xem : A 1 0 1 ) Theo l ờ i cúa iJrổp t h i Hình t h á i hpc cùa

t r u ^ ệ p cồ t í c h v à • Những cắD r i l ị c h sứ cùa t r u y ệ n cổ t í c h

thằn k} cứa ông là h a i phần cùa một công t r in h lớ n , trong

dó c ắ ỉ nọ là t i ề n đề của c á i k ia và công t r in h sau ch ín h là

k ế t quả c ù a v i ệ c n gh iên cứu c ẩ u t r ú c t r o n g công

9

-c ứu l ị-c h sứ về tr u jệ n -cồ t í -c h thần kỳ' (Tạp -c h í Văn hóa dân

g i a n năm 1989» số 3 , t r 4 5 ) t h i cuốn HÌnh t h á i hgc cúa

truyện cồ t í c h ' VOD có tê n l à ninh th á i học của tru yện cổ

t í c h thằn kj J nhưng "bao b iên tập nhà x u ấ t bán t iế n g Nga

v ì để cuốn sách có được sự quan tâm rộog r ã i đã bó đ i h a i

chữ " t h ầ n k v " , do đó k h i ế n độc g i á h ỉ ễ u lấm r ằ n g dường như

cuốn sách nghiên cứu những quỹ lu ậ t cùa tr u jệ n cổ t í c h v ớ i

t ỉn h cách là một th ệ l o ạ i n ói chung Nhưng tá c g iá đã khÔDg

hề đặt ra cho minh mực đ íc h nghiên cứa toàn bộ các l o ạ i h ln h phức tạ p và đa dạng cùa báo thân th ể l o ạ i tr u jệ n cỗ t í c h Trong th ể l o ạ i tru yện cổ t í c h , tá c g iâ c h i ngh iên cứu có một l o ạ i h ĩũ h cố sự khác b i ệ t rõ r ệ t v ớ i t ấ t cá các l o ạ i

h ln h khắc cùa nó, đố l à l o ạ i h ìn h truyên cổ t í c h t h ầ n k ỳ ,

a&n nữa c h ỉ nghiên cứu tru yện cổ t ỉ c h thần kỳ dâD g ia n mà

t h ô i"

Dựa vào ý k iế n tr ê n cùa Prop, từ đây trô’ đ i , chúng

t ô i 86 g ọ i tê n cuốn aách đúng như nó vốn cố l à Hình t h á i

hpc cúa tr n y ệ ũ cồ t í c h thầũ k ỳ ' mà không g ọ i l à 'lĩlp h t h á ihpc cúa truyện cổ t í c h như cách g ọ i thông dụng xưa nay.

Một công t r in h khác cũng sẽ đưqpc nhlc đến o h iều trong

bán l u ậ n án củ a chúng t ô i cuốn s á c h có nhan đề t i ế n g Nga

l à "l(tni4Ịu<njujoưL kdữpHy •fóÀMXỂ&K<ru >} ( 1 9 4 6 ).

'ẤàỊtsLHí1 t r o o g t i ế n g Nga c ố n g h ĩa l à " r i , " c ộ i r ề " Người d ị c h

ra t i ế n g V i ệ t đ i chuyển từ này thầDh "căn r ề " và d ị c h tê n

cuốn s á c h l à 1 Những cằn r e l ị c h sừ cúa t r u y ệ p cồ t í c h thầD

kỳ' Thông thường xưa nay, C 8C nhà n g h iê n cứu k h i dẫn

tác phao này đều âto 17 An each Dhư vậy é Tbiỉc tềf theo ông

£1*11 !i*hu iloọch t h l " c ã n " t r o o g £ n 'án V i ệ t c o Dghlũ l a " r l ’

v à nia? vậy t h e o chung t ô i , v i ệ c đ ẩ t E?ột tu’ lắn 11 * 0 v ơ i a ộ 1

ttf thuồn V iệ t COELJ n giìla là ch u ’ th ệ tĩ ỗn« 1 0 v * y , cS l ê nên

d ị c h t ỉ "kcpeKC” t r o n g t i ể n n i-ga l o " c ộ i Jp’ễ ” Vũ t"D Cttổn

each sẽ l à p , r~ fì»i cụ criỊv.,n cọ t ứ v tjb&n ;:.7,

•2roag bễo luận \ n cÚq alohy chúng t ô ì cũng s ẽ g ộ i C3ỉ*ĩ t r i i

thứ h a i nẫỹ cúa Pxr*p bẵng t í ‘D g j i nỉux vộjr#

iiột CÔDIS t a t a h th ứ ba cang khí) 08 ’£53 quan tr ọ n g cầũ

P rop i c e a ể a ỆtíCh tu ,?'ti ciiộn EUbữag b ú i n g h iệ n cứu cửa

tá c g iả ŨtÊig3 3TUUV bẵa sau k h i ôag qua ổ ơ l (1 9 7 6 ) Công t r lt

Day dtffce dịch 8-3r,^ t i “Qg Y i ệ t V ui niaan ộĩi c o lic ln r c vu tiiưc

t a i (nhí2 0 |h iê i2 c ứ a :jS v in h XXi d ị c h l ò i >l?ciorg VQ thìQ l l

ĩ h e o c h u n g / , 3 e u d ị c i i l ả i o l ỉ c l o r e và àl^r> t.j« c t h i c á l e tĩhaện ton*

• V u ệ t Nan t a o nìíĩrtq n ằ n 8 0 , V »Ia* P * ổ p đ i b i t đ a u

dưvc g i (/i t ỉ i ỉ ậ u 3Ộfc c ầ ớ h c h í ũ h tĩlaức t r a n báo o h ỉ Trong

kh o ản g oầực tiễữ g ề ữ đ ô y , một; sổ công t r i r h n g h iê n c ứ u c u a

h ln li học l ị c ỉ i EỬ v ị phương pháp ũ g h iề n c ư a s o e ắ n h l ị c h sử

l o § l b ìn h mb rTop l à a ộ t tr o o g nbữne n g iíôi đ-ịtĩ d I d mống đã

c ổ ủnh hỉfỡag ngằ^ cằiũg 8ỂU r v ng t r o n g g i ư i E r h iê n c ứ a vãD

học d á n g i a n ò T i ệ t iNam Tuy n h t ề n , ptKTơor p h á p n g h iê n cữ u

1 0

-c ẩ u t r ú -c t r u ^ ộ n -cố t í -c h tim D oà ông c ó n h l l u đổng g a p cá

v l h a t piiương d i ệ n l ý Xaện v à th ự c h a n h , n g o a i công t r l ứ h c ũ a

Trềũ ĐÍc i%Ôn t h l chufa a i ttroog g i ớ i Đghiền cứa vãn ỈIQC ăẳù

g i a n V i ệ t Kata t h ể a g h lệ a *

Chúng t ô i x i n df?og l í l s y t c h u t đ 1 g i / i t i i ệ u ec1 ii/qfc những Dc.t c h í oil c ả a công t r i n h na?*

ĩ ’ì ề u l a ậ o h g h iê c OU’U k ế t c á u I s a x ẫ s °* ầ Ỉ£ J ì fry Y lê t

frheo 1.V thuytft hloh t:p'x hoc £03, Y la đ io ia Ia c #pi5vic-1 -rró? của

t ắ c g i ã T rầ n M c íỉgda l ằ l u ậ n v ă n đ au đ ộ i h ọ c tottỊQ bảo vệ

t r o n g ũ&m 19 & (M 9 â Ì t i f i trườrig ẽ(ýi ỈI^C sư phặtn I lie :;'i* cõng XÌD o ó i thềm ng, t s l n h nay lĩhc^ng ăưqc liíQ ớ Shư v i ệ n

Quổc g ia và VửếQ tác £ iỗ cho birti t ỉd c iiỉ 20 ở thư v iệ o cúfl trương Bgt hye tàii PÍIQO íỉa lỉộ t X ca th d lc i)0 ph^bi v i Xt#u hành

&Qf) i»#p của <sdiig t r l n l i j do nnữnr? Si í 00 ỉchắch qttũo coa o ơ i Itftt

frrữ c ẫ i l i ệ u néo mãi d fii go rì đ â y , c b ’t r v t ô i tt v l CO đ i l a ỉc iệ e

t i ễ ọ xúc v ơ i chcjT^a luận*

Yềũ hóa dùn g iũ tỉ đ'i tá c g iô Trln sẵc %Ôn fcặn?f thẩasp 9 ni*®

1992 , không cỗ phồn ohg l ạ c l i ệ t lcề đ an h s ẩ c h s ầ n 30 tirnựện

điĩợe ch^tì dễ a g h i$ o c m ), (ĩồữ bồn pbằB c o l n h I .’hằn Qữ đau nêu iy do chọn đ l t a i , g i ớ i t h i ệ u 0 |Q lý t h u y ể t h ln li t h a i học t r t ự ỗ n cồ tích của i*s.Ẽp (vn 1 - 1 ) ) Ị phBn I I I n g h iê n Cì?u

c lo cà5c năog về cắc JT7U t i Iciỉéc của t r u y íc cỗ t í c h thao

iĩỉ V iệ t t h e o l.ý Prop (t?r 1 1 - 4 0 ) ; phồn I I I : Bự phân

bó -ựà oự ttểts bợp cùa các chức nẫng (fcr 4 1 -5 5 ) ỉ pl)£ 3 IV I k^t

lu ậo ( t x 55-64)*

ĩ h e o chúng t ồ i , đây l à a ệ t CÔDST t r ĩ n h cS g l ổ t r ị v ì r ẩ t

11

-dắng t r â n tr ? q g * ĩ ‘ny n h i ề n , t r o n g .chuơn tcìiỏ cúo s ộ t b ấ c l u ậ n

v ơ n c a o học đ>ỉ^fc v i ế t c á c h ă ê y t r ề n 1 0 oSo - g i s i đoọn CM sự

h i ế u b i ^ t v ề ?Té p c ù a g i ỡ i ữ g h i£ n c í u f o l k l o r e V iệ t íỉa a n o i

chtiog chiía được đơy fiu như b ẫ y giơ((lo khỗog (:hí hpc tỉhiiật

tl i t f i ế ỹ ) nên c o oh ữ n s v ấ n 3iứ $ á c g l â Chưa a * t r a h o ặc cS

đ ặ t r o nhưng chưa g i ả i t r i ệ t đ |»

Theo Y Ia * T ^ p , " a ộ t quy X ttật b®3 g i ơ c ã a g ỠÌÍỢC ltíiữ sá n g

t ơ d ầ n d ầ n v a na kh^ng ề ẩ t buộc c h ỉ phảiI g i ĩ i tih ỉc ti bềng trư

l i ệ u ũay ciní *bơũg p ũ ả i w l i ệ u Kiiắc M * | v ị nểtt ũtứỉ quy l u ậ t

đĩ đúng đ ắn t h i nĩ s ẽ dung v ớ i a ọ i nguồn t ’f l i ệ a ch ứ k h ỏ ne

p h ả i c h ỉ v ớ i ngiiồn t ư l i ệ u t á chĩng quy l u ậ t dbíực r á t Vũ”

(á«^4*bốĐ đ ị c h )

ứ ũtí pqft QỞ tr o n g ý k i ế n t r ê n đốy CI1G ftp á p , t r i l p t h e o

t i ể u Ittậ n c ủ a t á c g l ả T rầ n oữc -*é?ƠD I ă\ja v à o những t h ằ a h utfii

00 £*ổp k b l i q u ắ t t ư cịQg t r l o h .iln n trhái, h'jc cu a G raven cố

Ci.ru cấu tr ú c c ố t truyỘD của tru yện Gỗ t í c h thằn fc,ỳ dâo tộ c

ViệtMBỘt c'jn g đồng otf d ẽ n ó agũn S3»íĩ t q o DghS t ^ a ệ t fo lfclo iN

nghĩa l à chnog feơx ũiuổn D*hiễD Ciíu c ể i álnh t - J ữ nghi thu$t

cà nhơ n ổ , níữrv-’’ n ộ i đung X ịc h Sỉf - !iộ i - v £ n h o s

c ủ a Qgiíời V i ệ t đưực p h ản ắ n h c ĩ h i ệ u q u ả í;r iíig t i ể u i o ọ i

trn y ệ D cổ tí.c li t h ầ n ỉcỳ CQP ă à n l ^ c n à :/, Hiỉỹ D h ién , như t ấ c

g iỏ 'ì i ề ù ĩứ c %ƠD q u a a o l ệ e , oểtt c h i a h ằ a ohứaíí a i n h

- 12

đ‘W >iay s a i iỉro og nhồng k ế t l a i n khua học c lit ỗDft t h i dS

l à ũ ộ t cồDịĩ v i ệ c t h ậ t n&ng n* v ề buồn t ẻ

S i l t t c ầ n la m ã ê i v ớ i chung t e xà dựa v ù o l y t h t y ê t của

ống như a ộ t t l ề o dề c o eHu dễ s o i r ọ t vù lầ u tílai tr a n g kíio

to n g t r u y ệ n k ể củo chúng t a xem ớ dĩ , ahững g ì l ẳ th u ộ c clroog

5 X.;T lủ Lifu ?* CÌÓ xi'LÍ SẼ Ú Ẵ !■*&& củđ

dâg i í tiie yết hicfe th o i học cna V ệta.P rểp đẩ rj|ghlận

cứu cẩu t r u e tx u ỹ ậ o cỗ t £ c h ítaẳB đồn vộc v i ệ t , lu ậ n Sn c h ỉ

g i'* i nạ ũ víũ đề n g h iê n cứu Srong pha a v i t r u y ệ n cổ t í c h th ẫ n

k$ cúe v i ệ t , (tề e Kinh)- a ; - cộng âẳtỉg m cư dền chiếm ãé

lư<ì?ni* đ ơ00 aiirtt vìỉ ag u o n Bũng nghệ t h u ỳ t f o l k l o r e đẽ

đif(jc eưu tập I DRùiên cứu cố hệ thổ 0 # hon Cữ ỉ n$t Khúc, v a i

t r ị " l ă a i o!ỉin của v ẫn học đên glf}0 vfiột Ma C1 -teont* nền t ỉ i n học trn ỹềa thổog cảa dản tộc v i ệ t N’a© cũng thể hiộo fit*II nắc

trf<0 oỉiiều phương õiệo«

i

V* Eổ 1</Ự0g bảo icễ dùoíĩ l ằ » t à i l i ệ u lctíẳo s á t nền bao

o h iê tì l ầ Vtíf3 đ h t h ì ở chỗ 133^ thUơBg hay g â y r a t r a n h I v ậ n

vị 3 k i l o cũng khơng ấ ĩ th ố n g n h á t* Theo iT Ổ p ,Hn h i n g h iê n

c l t t khơug t h ế c h ? n t o i l i ệ u t h e o 8ự x ể t đ o á n c ủ a r i ê n g n in h cao t à i l l ệ t t p h ũ í do tư b ên n g o à i quy đ ịn h " ( r ố p dã l ấ ỹ -100

t r t ự ệ n cỗ t í c h t h ề n t ừ sổ 51 đ ển 151 t r o n g TtựồD t ậ p

_ .4 ^

lằE t h i nao d£ có được saột fchểi ltftfng t à i l i ệ u tru,yệữ cé tắcii

thBo tey V iệt vừa đủ đung dể tehấo sát Bao cho saa khi phỗo

t í c h , cóc k ế t lu ậo r ú t r a đâ.a bá3 t í n h t h i a h 9 &@tj, khoa học?

Theo ai3ẶQ d ịah cua a ộ t v a i Dha QgMỖB cưu có đóng gop

hư ũ chúiig t e ở 0h3 t t í ể a l o ậ i t* i\y $ n c ổ t í c h tỉhền kỵ ở % 0

cớ Bỗ lư ợ n g '£hù l ê ũ vờ smng t ỉ n h tươnỊĩ đòng q u õ c tẠ n h íề a

l¥?n Cũ BO v ổ í o ễc t i ẻ u l o « i t r i ự ệ n cổ t í c h k h ắ c (xom /i#99) I

o ặ t ỉchác, chcnpr eõ được cẵ c ohò ei?u t ẳ o , n g h l f D c ó u srểp i o ệ i ,

g p i tiễn.

CÒc f’ t a , t l n à h ìn h i ẹ l khôr& đơn giỡD ttbu*

Egoèi 35 tru y ệ n cổ t í c h tuồn kỉ đẽ CìỉỢt h a i EOQŨ Ịiẻ Cha

2 tìân Diễu v l hề Chỉ Quế tỉiyển chọn va iầ n đều t i l n rểp v lo

một aực r iê n g $ g i l ì i fcgi.yrfQ cỏ Ú.Qix teh£a %,ỳ tro n g sá c h 'iusèữ

twP t r a ? â n cỗ n í c h ViSb -.tea ( p h ầ n d ân Hộc V i ệ t ) Czeffl

chúag tô i ci'iu 3 g|p Bột Qiìỗa ù ế c h CRitẳ tằia OĐO x Ậ p triựận cẫ

5 *afat?ag CÔD(Ĩ t e l o h n g h iề n c ư a , 7 ? tEyt l } th u ,7 ^t t r u y ệ n

cỗ t í c h th ầ n lcỳ đirợc qunn u iệ r v ế t I*gch r ồ i , sấDỊĩ v ỏ ỉ cầư og

troi36 th ự c tỉể , sự l ẵ a lộ n g i ữ a CSC t i ế u l o ụ i l e phỗ b i l n *

những t r u y ệ n kầ d ề n g l t n Khác ổ? được c e c nhò nho g ỉ a eôog

V th ằ n h afcing tr u ,v ệ t kể ttfing t í n h c h ế t t a u ỹ l u k jé * < ( x o a A« 1 >

t ệ p !▼)♦ Bỗ lưựog g ! n 80 trruyệ* cồ t i c ti tỉĩồ c ky caà tiẵc g l ẫ

Xrcn £wc %Ôn BJ âụ®ĩ dị loffl t à i l i ệ u aghiên c *0 tro n g côũg

tr in h t i ế u luận cua aln.b (á « 7 $ )| tihifc ỆỈDầ chù ủểũ ũ&Si eaung

t ô i cũng chư a đtfựe b i '? t (2anh laụic ẩy*

TÌch hlnh *3?ễn ở à y đ ẫ a ứ ấ ẳ ũ g t ô i đln BOJ o g h ĩ t iilflia nlitf

ữí xóc ãịữh lĩăỡl a l ệ c iixayên cỗ tích ta â o kỳ t»QĐ$ eắc aha

nghiên cứu va atltt tầ a truyện cồ t íc ii QWí chúrỉg ti % <sến nay

vin COD nhxtQ ngã Of ị ũ •

thú ogtiyẽo tắ c lựa chọn t ằ i liộ t t Bgt cách khách q m n mã pV &9

(ứ r a , Bhrfag &i't x h í c cũĩig e ầ u cứ v à o n in h h lũ h th iỊc t i p kẫ ũ

l o ạ i cú Dili*a p b á c b ẹ p ở BUVC ta Qhư vừa trin h bay, đổ ĩìiạ ũ h

dệc EỮ đụng nhanc t a i lìậ t t đttog dế nghiên cứu từ h o i c»uồo

s a u ăẳy t

^ Ề ã l a ầ £elẫ& ĩ 3 ^ a 55 t r ! ự # n cỗ t í c h th ỗ n ( t ư sổ 1đểo số 5 5 ) t r o n g t a y ễ o t ậ p Đđ Chu XuỀD D iên v à líê C h í Q al ếé xể|» UbaDh sục s iê o g g ọ l lc tru y ệ a cỗ t íc h thỉ-n k ỉ ( i« l 7 ) «

ịỊguồp thứ h a i ĩ la 16 t r u y ịo cổ t lc t i t h l i ì k ỉ đư^c tắ c

V

g ỉá chtỹn thềm t ' bộ Cho tằng t r x / ĩ o cẽ t í c h Y i»£S lo a của

ijW ^ n Dong C h i ( v l t h e o chúng t ô i , bộ Bầch nùy đ i ôuực íchẩng

đ ịn h v l a&iètt phi'ơng đ lệ n )« I u j v ậy , v i ệ c lự a chọn ũầy cũng

lchông đơn g i ỗ n c h ú t c à o v l nổ dộog chạ® đ ồ a m ật vổD đề ỉaầoa

học r á t l o n n g o à i tăsa khả Đễng cúữ t á c g i ấ l u ệ o ẫn Vũ cũng

íỉhôog th u ộ c phạm v i Dỉiỉíng v ẫ ũ đề W t ẩ c g i ả c* n t h i ể t p h ỗ i đ i

sâu - dS lò t i ê u c h í phân l o ạ i c l c t iầ ìi l o § i tíU ỹện cỗ t í c h

p r í r ễ a n s G đ à , chúog t d i tigttt tibVi c ẫ n cứ v ầ o những đ£c

fcrtfag về Ịụ &* bu i đ ^ ;c phan j a h , v a i t r ò cảo A u tố %il'ù k ì

Hgoai ra trong quá tr in h lo® v i ệ c , chung t ô i đõ 3tf đụng

nột Bổ lu^og \£hc lốũ những truyẫn cổ tíc h thẫo ky lẫy tư các

t ệ p t r u y í ũ k h ế c c ủ a n g ư ờ i V iệt; như ĩ r a y ê p cồ đ ẽ o g i a o

ị ĩ g b , ÍV V IÌB cổ đ â a a i a a a v ia n i i í S d â n to n n a g ttỉo

t a t l l ệ a nằy c h ủ y.*u l o duog dt*? đ ổ i c h l ^ u , lclểm t r a *

với aột EG l ư g ũ g t ằ l l i ệ u cố gi(5l h ẹ n h h ìí v ìỉỆ t r l n t bẫy

dể l à o cơ Bơ ch o v i ệ c k h ả o ÊQt, pnâo fcỉch ( c a i g i ơ i h«n ton

l ỉ t h u y ế t Prop c h o p h ề p ) } ch ú o g t ô i ìjy vọng 0 0 đẫp ứng đtfỢO

ổ m e tương đ ổ i ( t ô i v ì mọi g t ớ i ỈX9D về sổ lưựog bao g iờ cũng

ch i lữ tníơng đ ỗ i) yệu cầu v ề t à i l i ệ ư aà phyu 'Vi d l t ầ i ctia

oột luệo ổn phó tiầ n s»ĩ cền th lílt phai s ỉ đụng* ỉẪặt khác,

Tt L a 11 0

th e o chUDg t a i , s ộ t sổ ltrgag t à i l i ệ u nhi/ th ể cẩng khÔGR p h ả i

la quc mỏng nlu nim eự lặp l ệ i của cóc yẩu tễ trong cỗ t truỹện

cỗ t í c h x u ểt fc.i|D ớ oức độ cao«

Vận dụng ly thuỹ*ti của ¥ * Iiu 3 fẩp V* hlũ h th á i học của

txuyận cé t ỉ c i i thẳD ứ lẫ a chS dựa cho v iệ c nạhiên cứa cưa

alnh, chúng t ô i tehông co ỉ địoh minh họa cho sự đúnp đẩn trong

1 § tihtựễt eúđ 6ữ% I iaỡ c h i đựa vằo tliàoh tự a CUB l ý i h i ự ể t đầ

l í g i ả i những n et rlân g h x é t tĩrễo phuftfog diện l ị c à f?ủ’ - l o ạ i

hlnii# Tfeilt nghĩ rằn g t taột 61/ ầặp 1§1 ohtí th ế l a cằo t h l ể t

t a cũng có d iề u ỉslện*

QUS tr l o h ằcỉiảc s á t, phên t í c h cô& chúng t ò i được thực

hiện qua Qhilti lcMu, trong đo hM a dằu t i ê n la so sếũhị dối

c h llu t ỉ mí l ỉ thiiỏrểt v l 31 chức aãag ahỏc v ậ t eảâ Prổp v ớ i

DhH’ug tax l i f i i truựốn cồ t l c h then ỉĩj Yỉệt đã đđợc lựa chọn

Việc phên t í c h từng truyện theo hệ thống các chức ũăũg thực r«3 1 h s í t ỉrhố khâo bới v l trong quá t r i n h pbãũ t i c ố , ch ỉ cồn

oột s a i 80 1 nhô chiìỊ Bũ cho t a Dùững >clt qua ỉchôog phần anh đtíng tixực trạn g nfeưr£ g l s ộ t vẽũ bần tĩruyệti co «ích thẫn k ỉ

chứa đựng '4ặc âu vậyt chúng t ô i cũng dà cổ gẩng t ớ i mức cao Dhắt tiroDg khá ngng cố thế cảo aĩ.nh đễ t i ể o hành phân t í c h ,

đỗì chiểu t ỉ a i thaò t r i n h tự M l ỉ th u y ế t cảo Px&p cho phép*

T i f p đ ó , ciiúnn t ô i t h ố ne ỉ:? Bỗ chi?c n*ng X ỉỉ ể t h i ệ n t r o n g tư&g

c ẩ u t r u y ệ n , q u a n s á t t í n BO x u ể t h i ệ n c ả o c h ú n g ỉ d o i c h i ể u

hC thống nhổn v ậ t theo các nhốa chức nổng, nghiên cưu các yễu

tễ phi cfc*’c Dtĩng xiìổt h iện trong tru^ỗn co t í c n thẫn ky ? i ệ t

T /

-r ó t -ra tuột Gổ ahụn x é t về B\Ị phu hựp va những cho kìiôDg phu

bợp cầa t ò i lifcu truyện cổ t íc h V iệt 00 v ớ i 80 đố l tv thuyết của f*rổp« Vđậy, chẳng tô i hoằn tioằD ishône 5p đặt ly ttioyét

của Prop d el v 5 i nỉững t à i l i f t t tr> 2 y$n cổ tí c h thồD 'ứ V iệt

đưực nghiễtỉ cúm, tact nỗi 3ộtí cẫch tftPB g i ầ n , d i h iệ u l a c h i dùng

1.V òhxyết cua ôỉìg - một thanh tựtt nghiên o5a đật đưực trên cơ Bổ' khao S i t aiúíOi5 t à i l i ệ a cỗ t íc h th in tí' châu Ẽu - uộiỉ chốtt

ll^c aa về o h ilu phíi&Bg d iệe (đ ịa l ỉ t l ị c h sù*, V&R hóo, phcrg

tực Wập quẩn#,#) cS nhi "U ứịễm lchác xa sf- ung ta ,d - s o i vào taột l l n b vựG t ò i l i ệ u hoàn to an s r i d ổ i v ớ i l ỉ th u y ế t

CÓ tĩìiể n o i, ciiúog t ô i dùog t a i l l ậ t t truyện cố t í c h thun k ì

V iệt đễ xesa r ế t tà ta khói quát của l ỉ th u y lt' hlbh th á i học của

T#la*£ráp#

cũng m GỈỉỉíng ỉcểt quo lứếẰo s í t đo, chúog ơôl đ i t i ắp t ơ i

v iệ c i í g i ả i những h i, a tượng fchoog phù hợp v ớ i l ỉ tliu yếí cảa

Prểp trong trsuựệa cỗ t í c h th ẫn ỉcĩ V i§t b?Dg cẵch đ ặ t đ ẩi tư^ng nghiêD oứtt trong a ô i trương đ ịa l;* -lịc h etf-vSn hoa teỉm 7ifc

Dồng Kaa Ẫf trong hoần cánh Bự p h ét t r i ể ũ l ị c h sứ của dân

tộc Vlậti lia a v'i tro n g Dôi trường cua nắp Bổng* phong CGCÌI

tồn lý cúa dê ũ tộc Viộtạ BĨ’i v l , íh e ; quan iíếx nghiền cứu

lịc ii sứ lo g t hloh cầe h iệ n ttfựQ|ỉ vẫn hóa xa hội t h i BC Iđiông

ìĩhồ nghi Ôn cưa đũng đln 3Ột đoi líẠyngnểa đặt nó ra ngoài aổi qttao hệ với ữôí truồng &ã 3 ầD ainỉi ra dổi tưựag 2rSp cho

rễrỉg , ” những lý do cùa sự c h o y tũ lìỗa till/o’ng n-!o bên o g o ằi

t i r u ^ ỉ n cỗ t í c h 7 6 c h ú n g t a s ẽ £ h € n g t h ề n a o h i ề u ủưqc Si/ w i l t f

tr i ề n của chóng Đổu khôog đ ổ i c h l l a bà3 thÊo t n ự ệ o cé t í c h

v ó i aôi trưừlsg COLỈ tụrif$i~Qcfl eio h Ồồn eũa 00«(A*95)

Đổ câng Qãỉũh xà oét p h ết t r i l o đẫr.r kể iKCn cả trong

1 8

1 9

cõDg Việc oghỉền cứu của chúng bỏi,phâD b iệ t c jc h lôQ cúa

chung t 5 i t i ễ u luận Ciía tắc g iá Trần 'ùỗc iigôo b£ càúng t o i

đ i nỗi ứ t r ậ n ỡ&Qg vện dụng 1^ th u ỹ et của Jpxổp vh hlnh th á i

hyc đ* Qgblền cưa truyện cố t í c h t ‘-.Ễn của saột dÊD tộ c ,

G$t h i ail thức tưởng nỉnr ữẫj lò 3iột stf -rung bgfp khó chap nàậni

nhưnn trềo -hực tể Ị cách tiếp cận eủfi tác giâ luận ẵn đểivSi

t i ể u lo ạ i tru y ện cồ t í c h thầo k í V ìật c J oiiỉằu phẳíi khátí vứi

với cách l ẳ a cùa tầc g iấ chiựêũ luQa vi*ía Bêu (vồ diậo t ầ i

l i ệ u đùng đf khảo s ắ t , v l cách lý g i ã i nhữoe h iệ n fcu?tf 0 £ W

truyện cổ t í c h thần V iệt vưựt ra ugoài cáu tĩruc l ỉ 1ỉhny4t;

cúa tá c g lể -ilaà t h á i ta c cu i ja m sia CC t í c h tlxlũ IỹV« v«v«#)

Vdâ^, 2gay từ bây gic’, dế tranh Dhifng sự h i ru lẫía lchông ớiog có, chang tô i 3tin du’q’c nhẩo &ệnh l ệ i ring ) quo trĩnh

ngỉiiềD cứu của chung t ô i ữ&ỉ l ằ vận d|*Dg lý t& uylt hĩnh th o i

fe$c Q W V*Ia#Prểp dế BOi VũO -nột ltí<?np; tà i liệ u có g ió i hặD

cúa truySn cỗ t í c h thỗn !cj V iệt (tứ c Kinh, không phứi V iệt

Ổ0« ) | phỗD t í c h , đ ỗ i c h iế u , BO a lâ h u i mi để iivễũ cơ ÊỜ đỗ

cột mịt? x«a x«tĩ l í thuyết cúa Prổp v ế icbi nễDg lchắi quát của

00 khi ỗp dụng VQO D^hiễn cứa troyện cổ tíc h thầrr kj của BỘt

Dilức thuộc châu * - một; lchu vực oà nhííng t a i Xlệa cỗ tíc h

cho ă ễ a noy v ẫ n đang 'rtĩìôcg ngưng dồt ra trước CSC nhấ fold o re

học VQ dồn tộ c học n h ilu đ i l u th ũ v ị I C it Ichác để từ những

đl*u phct hi«D ổư^c trê n t ằ i l l ệ a , bif^c đẫu ti® tarớap l ỉ g iỗ i

tnền k j V iệt (đặc thu ỏ đây le c h ỉ 8ự ìsh^c b iệ t cố* cbầog

kill 60 ecnh, đổi c h i 'll với l ị t h q t y l t cỉxa Prép chứ hooo toẳn

không phât là dặc th ù V iệt hay V iệt £ỉaa xễb troog bổi cảch

ỉshu V\ỊC Đông N a a í ) #

? ! vẩn đ! tofffag đ5ng -»/ằ d ị biệt? troqg feho tcng follclor©

noi chung -ựầ t r i ự ậ n cồ t í c h nói r iê n g cátì cắc dÂD tộc t r ỗ s

đ ẩ t ữiíức V iệt 3aa so v ớ i cùng xĩnh vực nầy ở các q'iổc g ia

'thác 1*rên địa bảo khu vực Bòng N*ni'Ẩ, l à mật vẩn ăề b ể t s'?c

l í t h ú ăũDg ă ặ b r a đói v ớ i o à ỉl ti nhl nghiên cứa chúc? ta* iiteng

đó cẫng xằ m ộ t vẩn đ? pỉníc tg p đôl iiổi Cỉ/ nH lự<? của Bhièu ngành, oJbllu tồ chưc, Dhiằtt nhi khoa học va chểc ch/ỉn s i đưqfc

g i ả i quỹ*t dẫn t.TGDp* tương l a i Hiện t?el do phe3 v i yêu cầu eSa ũ ộ t lu ận ẩn phố t i ễ n s ĩ , t ể c g iả k h ô ĩ i g ổ ặ t r a v ằ g ị ẫ l

qu^ếtĩ những vẩn đẽ tương tự , Hy vọna tl ắ p theo luén án Dằỹ,

Châng t ô i s ẽ cỗ d ịp t i r p tục CÔ.Q£ ^ i ệ c icLẴo s ltĩ của m ỉo h ở

chững ĩchu vực cỗ l i ê n qMD gằn gũi v ê i truySn cồ t í c h V iệ t Jtfitt DÍHí truỹ^n cế t í c h cảa một 0ỗ miSõ Dôog Has Ấ*

o á i m ì v y ' l ặ t Khoa học cíía bễa lu ệo án của chúng iĩồi

&ư<fc xác định trước hết bởì tín h c h ắ t cùa đ! t à i Cược nghiên Ciíu - oột vẩn đR tó triíớc t ó i Day iá ăượo cầu ỉ ê v i ệ t ỉ>9ữ ị vậo ảụng một thèoh tựu nghiên cứu cũe nước ngoầi dể nghiêo

cru oổu tx&o c ổ t Uru^ệo ®ột thể l o ạ i f o lk lo r e ttf Bự của một dân tộc và btữớe đằtt đề x u ết hướog lý g i a i Dỉi^ng đặc điểm

riên g cím truựồr cỗ t í c h ttbẳii ky Việt# F lu đ ạt ữiỉợc Pbữry: mựữ

tiếu đề ra, Luậa ắrj s i cố niiữog đ‘Sc®ỉ góp ehínii cấ vh l ỉ luậa

vò thực t i l o 68 a đầy i

th u y ết của P r ố p v ế h ì o h trhắi học fíùú t x u y ì n cồ t í c h tliẳn fcj?

2 - SỨ đỊ^ng ở ttỉc đậ cao phiĩửũg phẩp tĩn h toán chính xác

ủ* nghiOũ eí?u tru,vin cỗ t í c h thẳD kỵ dân tộc v i ệ t I

2 0

-3- Gop VŨO v iệ c nhện thức TO hơn những Rot chang oang

tính quểc tể và những nét dSc thu của tru;/én cể tích thần ky

V iệt icỉii so elnii chúng v ớ i những twuỹ§n co t l c h thần k j (ga

'Ợầ Châu l a (ơ goc độ CUU t r ó c ) D> đố cS t h l gự i ỉ th ỗ a cho

các lihầ 0 tfu tầ a vằ ughiên cứtì tr tự tn «0 t íc h Việt; -lan trong

v iệ c hoen th iệ n iiệ tỉ £ u c h í phân I 03 Ỉ cóc t i ể u l o ậ i truyền

cồ t í c h yiệtí It&Qỉ ỉ

•V sề x u ất uột hiiớne lý g i ả i cắc đặc đlểta Io q I hlnh kha vực của tTVgệũ cổ t?(ch than k j V iệt th eo phương phâp l o ạ i hình l ị c h sứ vầũ hóa tộc nguưỉ, mằ cơ sớ của những đặc đ iế s riê n g dó được qtự định bới c h í ni* hiện thực cuộc sổng tữằ ngư&i

V iệt đã TWtti qua (tro n g đó nhữag Bẩng tá c f o lk lo r e Dầy sin h ,

phét t r i ể n , fello đ ẻ i,* * ), luộo áỉi fin gop pJiẫc fchẩag ccịnh o ệ t

nguyềc lý có tí n h bân ciiồt t 8tf ph# tỉhuộc vào đơi sổng ve những • ễ i liỗ ũ laệ v ỗ l đời 8ỗflg cứa tắ c piiầa f o lk lo r e dưực

biếu hiện độc dáo trong cắc iaổi quan hệ và 9ỈÌ|> tầuộc l ị c h sữ

Vỗ ũ hốa tĩộc người* và ùiấi Vậ9t cách thức nghiên cứu tr iự ậ o

cổ t í c h thằc \sì V iệt nói riê n g V3 truyện cỗ ỚUD g ia o Y lật

iỉaa noi cầũúg k&Oog te ch r ^ i v iệ c x«n x é t ciiúùíi dưứi góc độ

Xoộl hlnh CSC f d i quan hộ V5n h c a - lịe l\ eủ* tộc

Jh Gỗp p h lc chứng cinh bằog Cií l i ệ u Iciioa hỆC cụ thể vè tín h chbt dóng ăln trong oột eổ ũ hận d ị nil aa Dhừng nhc nghiên

cưu fcru^§n cô bích V iệt *'ỉais có nLic-u éóog góp đ i trước da Đêu

S3 (blũh ciiểt duy l í nồi t r ộ i , t í a h tlùiD ỉc,ỳ ỉt,v * v « * )«

nểa thực h iệữ t ổ t , luận ữũ eê xằ một trong Dfeữ«3G

t r i n h đ£u t t ê o nghiên cứa cẩu tr ú c c ố t tru y ệ n c ế t í c h thốc

k j dồn tộc ĩ i ị t th eo píxươDg phắp khảo r á t , phần tí c h các bộ

DhậD t §0 thanh cùa chúog Ciột cách cổ h§ thắng I giúp chúng

■ I

ta oó một c ẵ l nhin khách quan, tồng tJhề * 1 diệD 0190 truyện

cồ tỉc h thẫn ỉc} V I;t <sư4ỉ gốc độ t b l phầp cẩu trúc#

M ậ a •»£ Gạ t h Ẫ 33 XuậQ ẳn eẽ Ễĩiải qjjylfc I

1 )-iổ c định rõ hcn các k h ái nìệai J::qy93 sỗ t í c h va tjm?£n

cỗ t í c h ỊỊỉàD _fe£, c o t truffin «ù c.*t truy,jo qna t r uzjp M ảảìi

P l a n *

« Trlnh b:\y l | th u y ế t hi ah tiiũi Ỉ2ỌC tru^S'O cố t í c h th in

it} cue V ^ Ia p ^ ổ p v&t ãũh hưủ‘ng cua no d á i v ó i cóc ũtũ Coiiwlore học, cổ t í c h họe tiĩôũ th ế g ió i và ở* V iệt Kaưu

2) VỆ ũ dựri-s ohifDg ngayềo tắ c lý lữậữ của l í th u y ế t nã y

dể iChỗo s á t niiiíng t a i l i ệ u truySn cồ t í c h tbêo ls$ đổD tộc v i ệ t ,

r ú t ra Dhí/og n&ệo xetỉ vã kltỉ luận t i k l t <§ttề teháo s ể t , ttỗi

chiểu*

3) 'Biứ i j g i ỏ i những 04c điểm r iê n g về phtfang d iệ ũ cẩu

tru e c ố t tru y ện eúa tru y ện cồ tíc h th&B k,v (ỈỒĐ tộ c v i ệ t tr ê n

cơ Bơ của những đl*n k iệ ũ đ ịa lý , l ị c h sử, văo hó- tộc nutfời*

Tương ổữ« v ỡ t oiiiÍDg nhi ỉ 01 vụ t r ê n , c4u tQO của ltĩặn ầù

eẽ p*^m b8 chư Jog (a g o li ph* ũ nr đ ề n v à k ể t i lu ậ n ).

Đồ thực hiệr Iti^D la a ề j f tronp; lchoáaạ ohục dSq trở l^ i

ềềy, chúor t ô i dã lầ u liíự t công bễ ta ta b ài v ì ể t đỗng r n i 2 ầc

trỗ n tẹ p c h í eh’JtytB ngènb Vỵo hoa d6o ai&ũ v l càng chuỹêc

â* truyện cỗ t í c h ỉ m t tĩhũK l '£ù hội iỵ*hi khoa học tehu V(jc

(xứ Lạng) và Àal chuvẽn XuânCdàl J1 tran g và Q'j tra n e ữánh raấy) trong h ai công t r ĩ o h khoa học cẳp Bộ (gồ05 một 150 t l c g ia ) -

t ẩ t cá đ la Qgâiên eứu về t s a y ia cễ (ìẫo g ia o và tru^ên 00 t íc h ,

;-goẳi ra, ciúog tô i có whata gia lằa 90 tr aỗ tệp tcợẴn chọn

* * 22 • *

tru y fo cổ dân g if ts Qlla chung với cểc soao g iả Đặng ag iiiềa vgn,

Vỗn Luog vu ahíĩoí? to á c ) , s ộ t tậ p C'ia rlÍD g chúng

t ô i V Ỉ 3 t t ê t x u ố t bôn thaag 7 Dlc 1992«

Toan bộ nhĩnc t à i ltệ tt Ví k ể t QU.Q nghiền Ctftt tr ề n EC xằ

c ơ m ‘ đễ têữ giâ hoati thành b&n loện ãn Dtỹ0

- 04

-CHỒỎNG I

LÝ TIIUYỂÍ CỦA V Ia.PRỠí* V i v 'HÌiIlI TxlẤl H'*)C aTíUTỆt: c 3 '

TÍCH TIỈẦN KỲ VẰ Ằ i m ỉ ù ò m CÙA Nỗ Đổí vôi CẮC KHẰ

-q u a n đ i ể m đ ạ o đ ứ c , nhữdg -q u a n đ i ể m v ề cô n g l í x ã h ộ i v à ước raơ v ề một c u ộ c số ng t ố t đ ẹ p hơn c u ộ c s ốn g h i ệ n t ạ i ;

3 ) T r u y ệ n cổ t í c h l à s â n phẩm c ù a t r í tư ờ n g tư ự n g pho ng

p h ú c ú a n h â n d â n v à ờ một bộ p h g n c h ú y ế u , y ế u t ổ t ư ớ ũ g

t ư ^ n g t h ầ n k ỳ t ạ o nên một d ặ c t r ư n g n ổ i b ậ t t r o n g ph ương

pháp phán ánh h iệ n tbi/c và ước mơ " (A 15 - t r 452 - 454 )•

Gần đ â y , t r o n g c u ố n g i á o t r i n h Văn h g c d â n g i a n V i ệ t IIam ( A 1 0 2 ) , t á c g i à Lê C h í Quế v ẫ n khô n g n ê u một đ ị n h

-l ị c h sứ c ú a y ế u t ố t h ầ D kỳ t r o n g q u á t r i n h p h ắ t t r ỉ ế n của

t h ể l o ạ i v v ă ư q c quan tâm,nhấn mạnh Đố l à cơ BỜ để

t i ễ n dẫn đẽn một địn h Dghĩa c h ạ t c h ẽ , đúng đ ln về kh ái Diệm

t r u j ệ n cồ t í c h - một x u hướng đa ng được đa s ỗ c á c nhà

t í c h n à o c ũ n g c ó í t h a y n h i ề u y ễ u t ỗ t h a n kỳ t h a m d ự " , đã

k h ô n g x ẽ p t r u y ệ n c ỗ t í c h t h ẫ n kỳ t h à n h một l o ạ i r i ê n g ( A 4 9 ) »

Vẩn đ ề n à y , ý k i ẽ n c ủ a c ấ c nhà n g h i ê n c ứ u Ca® Huy ĐỈDh

U 3 1 ) , Ha ỡhâu (A 45 ) , Lê Chí Quẽ (A.1Q2), Chu Xuân Diên

(Ao15 - t r 4 5 2- 4 5 4) , Hoàng Tiẽn Tựu (A 1 3 0) , Đỗ BÌnh T rị

( A 1 2 0 ) l à t ư ơ n g đ ỗ i t h ỗ n g n h ẫ t * Cấc t á c g i â c o i t r u y ệ n cổ

t í c h t h ẫ n kỳ l à một t i ế u l o ạ i t r u y ệ n cỗ t í c h c ó những đ ặc

t r ư n g r i ê n g v ẽ n h i ê u m ệ t , b i ể u h i ệ n ớ h ê thSnf; dê t à i được

m i ê u t ả những n h â n v ậ t b ấ t h ạ n h ấ y t h e o k h u y n h hướng l ý

t ư ớ n g h ó a những phẩtn c h ấ t đgo đức cù a h ọ , g i â i q u y ế t số

p h ậ n c ư ộ c đ ờ i c ủ a họ t h e o một k ế t c ^ c c ó t í n h c h ấ t ước mơ

và phi h i ệ p thực (khác v ớ i truyện cồ t í c h s i n h hogt c h ỉ dựa

t r ê n c ơ sớ h i ệ n t h ự c đ ờ i s ố n g ) , o ' đ ầ y , c á i c ó t h ự c h o ặ c c ố

t h ề c ố t h ự c điíQ’c k ế t h ợ p , h o à l ẫ n v à o c á i t h ầ n kỳ h ư á o ,

k h ô n g c ó t h y c t ạ o t h à n h một t h ể t h ố n g n h ấ t , l à m n ê n một

t h ế g i ớ i đ ă c b i ệ t - t h ế g i ớ i c ù a t r u y ệ n c ổ t í c h Hầu h ế t những v a n dề x ã h ộ i t r o n g t r u y ệ n đ ề u đ ư ^ c g i ã i q u y ế t t r o n g

sự c h i p h ố i v à t ắ c động h o ặ c t r ự c t ỉ ế p h o ặ c g i á n t i ế p cúa

c á c l ự c l ư ^ n g t h ầ n kỳ ( b ằ n g phuro’ng p h á p t ư ớ n g t ư ợ n g hư c ấ u mang t í n h c h ẩ t t h ầ n k ỳ , á o t ư ớ n g ) v v

t r nyệo ( đ | c b i ệ t l à c ỗ t t r u y ệ n c ù a t r u y ệ n k ể d â n g i a n ) l à một phạm t r ù c ố q u a n h ê mât t h i ẽ t v ớ i t h ờ i g i a ũ Đưa r a

n g o à i g i ớ i h ạ n t h ờ i g i a n , c ỗ t t r u y ệ n s ẽ khÔDg c ò n mang ỷ

n g h ĩ a đ í c h t h ự c c ủ a n ố

T h e o c ắ c Dhà n g h i ê n c ứ u v ă n h ọ c , v ê cơ b á n c õ t t r u y ệ n gỗra c ó s ấ u t h à n h p h â n J

2# T h ắ t n ú t

3 P h á t t r i ề n

4 Đ Ỉ n h đ i ế m5« MỞ n ú t

6 P h ẫ n v ĩ t h a n hTu^y n h i ê n , k h ô n g p h ẳ i c 5 t t r u y ệ n b a o g i ờ c ũ n g n h ẫ t

đ ị n h p h á i b a o hàm đ ẫy đ ả , t á c h b ạ c h c á c p h a n đ ố

T ro n g t r u y ệ n k ế t r u y ề n miệng d â n g i a n , c 5 t t r q y ê n

l ư u tru^yên bằnfĩ m i ệ n g , t h ể h i ệ n ờ c h ỗ t ắ c phẩm t ự s ự d â n

g i a n l à a á n g t ắ c c h a n g c ủ a n h i ề u t h ễ h ệ d â n c h ú n g t h e o

phưo’ng t h ứ c p h i khôũp: g i a n v à p h i t h ờ i g i a n Đe đ á p ứng

n h u c ẫ u d e n h ớ d ễ k ề , d e l ư a t r u y ề n , c ỗ t t r u y ệ n t h ư ờ n g diTQ’c t ổ c h ứ c t h e o t r i n h tụ? t h ờ i g i a n mot c h i ê u ( c á i gì x â y

d ê n g i a n , c â u c h u y ệ n t h ư ờ n g k ễ t t h ú c ở p h ẫ n mỏ1 nút;, xung

đ ộ t b ị t r i ệ t t i ê u v à t r u ^ ệ D để l ạ i t r o n g l ò n g n g ư ờ i n g h e

-một S\Ị binh yên thôa mãn v ì sự c h i ế n thắng của đ i ẽ u t h i ệ n ,

hd)ần thành công v i ệ c và được Ctf g i à cho b i ể t câu than chú

đ ễ n được n ơ i t i m t h u ỗ c Chàng l ẫ y đư^ c t h u ỗ c maog v ề c h ữ a

l à n h b ệ n h c h o c h a Người c h a c h o c h ằ n g á t c á g i a t à i c ủ a

minh*

Đố l à c 5 t t r u j ệ n c ủ a một t r m y ệ n cỗ t í c h v à c ũ n g chíiDh

l à n ộ i dưng truyện Người COŨ út h i ẽ u t h ả o c ù a d â n t ộ c V i ệ t

c ỗ t trqyên hay nôi dung của một truyện cổ t í c h c hín h l à toàn

bô ũhững g l đã xâ.Y r a mà t r u y ệ n đó maỗn t r u j e n đ ạ t t ớ i n g ư ờ i

n g h e

còn cần t ạ o cùa truyện cổ t í c h đó t h ì được xác định

Một t a ỉ h ọ a n ào đố x â y r a Người t a c ẫ ũ 9ự g i ú p đõ’

c ú a n h â n v ệ t , Nhân v ậ t l ê n đường t ì m k i ề m Dọc đ ư ờ n g , a n h

t a gặp một ngưồ’i nào đố Mgười này thừ t h á ch nhân v ậ t và

b ao c h o a n h t a một phương t i ệ n t h a n k ỳ Nhờ phươDg t i ệ n

than kỳ đố, anh ta tlítt thầy đỗi tuvng tìm kiềni của tnlrjh

Nhân v ệ t t r ớ v ẽ v à đưọ’c b an thifo’ng

Như v ậ y , c ẩ u t ạ o c ú a t r u y ệ n cổ t í c h l à t r i n h t ự c ô a

c á c c h ứ c nắũg n h â n v ậ t mà V I a P r ỗ p đã đ ề c ậ p t r o n g l ý

th n y ề t cùa ông Việc xác l ậ p cấc chức năng l ạ k ễ t quà cúa

cô n g v ỉ ệ c n g h i ê n c ứ u 80 s á n h , đ ỗ i c h i ề u t i mỉ c ắ c t ư l i ệ u đư<jc k h á o s á t s ơ dô axầ nhà n g h i ê n c ứ a t h a được t r o n g quá

t r i n h t r ừ u tư^Dg hóa t ừ c á c t ư l i ệ u cụ t h ể k h ô n g p h ả i l à

n g u y ê n mẫu c ù a một t r u y ệ n cỗ t í c h d u y n h ã t nào đ ố , mà l à Bơ

đo cẵu t ạ o th5nK nhẫt làm cơ sớ cho tru y ệ n cổ t í c h thẫn kỳ,

Sơ đô ãy l à m cơ sớ c h o c ồ t t r u y ệ n , l à một t h ứ " x ư ơ n g sỗn g

không th ế c h i a c ắ t t h ì cẩu t ạ o và c 5 t tr u y ệ n không tnế

t á c h r & i nhau : c ã u t ạ o k h ô n g t h ế t ô n t ạ i b ên n g o à i c ỗ t

truyện và c S t t r u j ệ n cũng không thể tôn t ạ i bên ngoài c3u

t ạ o Chúng lu ôn luôn l à đ i ê u k i ệ n tôn t ạ i cúa nhau bới v ì

n ộ i d u n g v à h i n h t h ứ c l à h a i mặt t h S n g n h ẫ t c ù a một c h í n h

th ế t á c phẩm.

Thông thườũg, người t a hay quan niệm h iũh thức l à một thuộc t í n h t h ể l o g i và n ô i dung cũng đixg*c h i ế u không phái

l à c 5 t t r u y ệ n mà l à tu’ tướng cùa t á c phẩm mà t á c g i á ữiuỗn

th ể h i ệ n , l à t h e g i ớ i quan, l à những quan điểm cứa c h ín h

t á c g i ả Tuy n hiê n, trong một t á c phẩm nghệ t h u ậ t , bản thân

t á c phẩm l à hìn h thức thể h i ệ n tư tưởng và th eo Prỗp, "trong

f o l k l o r e l ạ i càng như v ậ y ỏ ’ đây có những qiự l u ậ t của hình thức ( t ứ c cầu t ạ o ) cứng rắn đẽn mức nẽu c o i thường chúng

t h ì s ẽ dẫn đền những s a i lăm r ẫ t lo’n" ổng cho rằog " th e

g i ớ i tư tướng ( t ứ c nội dung theo cách h i ể u t r ê n ) trong

f o l k l o r e c h ỉ c ó thể n g h i ê n c ứ u đưực một c á c h k h o a h ọ c v à

khách quan k h i nào những quj l u ậ t trong l i n h vực hìn h thức

n g h ệ t h u ậ t đ ã đưực n g h i ề ũ c ứ u vằ c h ỉ s a u k h ỉ x á c đ ị n h

những c ộ i r ễ l ị c h sú’ c ù a nó t h i mới c ó t h ể p h á t h i ệ n r a

- 37

dATQ’c một c á c h k h á c h q u a n v à k h o a học t r o n g t r u y ệ n cổ t í c h một t h ẽ g i ớ i t ư t ư ờ n g t r i ễ t h ọ c v à đ ạ o đức d â n g i a n t r o n g

q u á t r i n h p h á t t r i ể n c u a n ó , h ẽ t sứ c t h ú v ị v à đay ý n g h ĩ a "( A 9 5 * B a i : N g h i ê n c ứ a c ẩ u t r ú c v à n g h i ê n c á u l ị c h s ử v ễ

t a f vào cuỗi những năm 1950 cúa thẽ kỷ này, các công t r i n h

nghiê n cứu của Prỗp, đgc b i ệ t l à cuỗn tỉlũh t h á i học cua