Nghiên cứu về Hồ Chí Minh trên tạp chí Lịch sử Đảng từ năm 1991 đến năm 2000

Tuy nhiên trong khuôn khổ khóa luận, tác giả chỉ đề cập đến công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh qua những bài viết được đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng như: tư tưởng Hồ Chí Minh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận mới về khoa học của luận văn chưa từng được công bố trên bất cứ công trình nào

TÁC GIẢ LUẬN VĂN Trần Hồng Hạnh

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ HỒ CHÍ MINH TRÊN TẠP CHÍ LỊCH SỬ ĐẢNG TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000 7

1.1 Vài nét khái quát về Tạp chí Lịch sử Đảng 7

1.1.1 Sơ lược quá trình phát triển 7

1.1.2 Chức năng nhiệm vụ của tạp chí Lịch sử Đảng 12

1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu Hồ Chí Minh trên tạp chí 12

1.2.1 Khái quát tình hình nghiên cứu Hồ Chí Minh 12

1.2.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu Hồ Chí Minh trên tạp chí 15

Chương 2 NỘI DUNG NGHIÊN VỀ CỨU HỒ CHÍ MINH TRONG CÁC BÀI BÁO TRÊN TẠP CHÍ LỊCH SỬ ĐẢNG TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000 21

2.1 Về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Hồ Chí Minh 21

2.2 Một số vấn đề về tư tưởng Hồ Chí Minh 25

2.2.1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh 25

2.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam 26

2.2.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề xây dựng Đảng 26

2.2.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT 34

2.2.2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân 57

2.2.2.4 Tư tưởng Hồ Chí Minh về Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 68

2.2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về một vài lĩnh vực của đời sống xã hội 78

2.2.3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa 78

2.2.3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức 83

2.2.3.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người 87

Chương 3 MỘT VÀI NHẬN XÉT 94

KẾT LUẬN 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh- vị lãnh tụ thiên tài của Ðảng, người thầy vĩ đại của Cách mạng Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới đã hiến dâng trọn đời cho ĐLDT,

tự do và hạnh phúc của nhân dân

Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, với khát vọng độc lập, tự do cho dân tộc, Hồ Chí Minh đã ra đi tìm đường cứu nước, bôn ba khắp năm châu, đến với chủ nghĩa Mac- Lenin và tìm ra con đường GPDT- con đường CMVS Người đã sáng lập, rèn luyện và lãnh đạo Ðảng ta Dưới sự lãnh đạo của Ðảng, dân tộc ta đã giương cao ngọn cờ ĐLDT và CNXH, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để GPDT, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội và giải phóng con người Từ ngày có Ðảng, dưới ngọn cờ tư tưởng Hồ Chí Minh, cách mạng Việt Nam đã giành những thắng lợi vô cùng vẻ vang, làm "rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta"

Với những cống hiến của mình, Hồ Chí Minh được thế giới vinh danh là

“một trong những biểu tượng kiệt xuất về quyết tâm của cả một dân tộc, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp GPDT của nhân dân Việt Nam, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc, vì hòa bình, ĐLDT, dân chủ và tiến bộ xã hội” Cũng bởi đó, thân thế và sự nghiệp Hồ Chí Minh được cả thế giới quan tâm nghiên cứu nhằm tìm một tấm gương cách mạng tuyệt vời, một chiến sỹ lỗi lạc của phong trào Cách mạng GPDT với tư cách là một nhà tư tưởng lớn, một huyền thoại tiêu biểu trong những huyền thoại của các dân tộc bị áp bức và nhân loại tiến bộ tạo nên sức mạnh tinh thần tiềm ẩn trong chiến đấu và chiến thắng kẻ thù xâm lược, xây dựng một xã hội mới

Chính vì thế ngay cuối năm 1969, mặc dù đất nước còn chiến tranh với vô vàn khó khăn nhưng Đảng, Nhà nước đã có ý thức tổ chức nghiên cứu một cách sâu rộng về thân thế, sự nghiệp Hồ Chí Minh, trong đó đặc biệt nêu ra nhiệm vụ nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh Tuy nhiên, tại thời điểm bấy giờ vẫn tồn tại quan điểm cho rằng Chủ nghĩa Mac- Lenin là đỉnh cao của trí tuệ thời đại nên những nghiên

cứu về Hồ Chí Minh chỉ được trình bày một cách dè dặt và thận trọng, các công trình nghiên cứu về Hồ Chí Minh tuy đã nhiều nhưng chưa có hệ thống, chưa phản ánh đúng tầm vóc của một nhà tư tưởng lớn

Nhận thức đúng giá trị tư tưởng của Hồ Chí Minh, năm 1991, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Đảng đã chủ trương “lấy Chủ nghĩa Mac- Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động” Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng VII, việc nghiên cứu Hồ Chí Minh có hệ thống được đặt ra một cách rộng rãi, có kế hoạch, có sự đầu tư thích đáng của Đảng và Nhà nước ta Trong khoảng 10 năm kể từ sau Đại hội VII (6/1991), hàng trăm công trình, hàng ngàn bài nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh được công bố Đặc biệt phong

phú là chuyên mục Tư tưởng Hồ Chí Minh trên Tạp chí Lịch sử Đảng của Học viện

Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Ở đây cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh được nghiên cứu sâu sắc về các mặt trên cơ sở những tư liệu mới được khai thác có sự phân tích, đánh giá kĩ lưỡng Đã có nhiều luận văn đi sâu tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp Hồ Chí Minh, con đường đến với Chủ nghĩa Mac- Lenin, đường lối cách mạng GPDT ở các nước phương Đông cũng như những vấn đề về tư tưởng Hồ Chí Minh Đóng góp cho chuyên mục này là đông đảo cán bộ nghiên cứu các ban, ngành Trung ương và các địa phương với những tác giả quen thuộc như Đặng Xuân Kì, Bùi Đình Phong, Trịnh Nhu, Mạch Quang Thắng, Phan Ngọc Liên…

Như vậy có thể thấy tạp chí Lịch sử Đảng là nơi đăng tải nhiều bài viết về

cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh Vì vậy, chúng tôi chọn vấn đề: “Nghiên cứu

về Hồ Chí Minh trên tạp chí Lịch sử Đảng từ năm 1991 đến năm 2000” làm đề

tài luận văn chuyên ngành Lịch sử ĐCSVN Việc nghiên cứu Hồ Chí Minh trong khuôn khổ một tạp chí sẽ góp phần làm rõ những đóng góp của tạp chí, cũng như những đóng góp của các nhà khoa học trong việc nghiên cứu, tuyên truyền và giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần thực hiện chủ trương của Đảng

2 Tình hình nghiên cứu

Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình, nhiều đề tài khoa học nghiên cứu

Hồ Chí Minh Có thể kể đến một số nghiên cứu chung như:

Công trình Hồ Chí Minh- Biên niên tiểu sử gồm 10 tập với gần 5000 trang

do Giáo sư Đặng Xuân Kì làm chủ nhiệm Đây là một công trình có giá trị lịch sử

và có ý nghĩa lớn, vì nó không chỉ liệt kê tóm tắt các sự kiện chính, mà thực sự là một cuốn sử ghi chép lại một cách tỉ mỉ, chi tiết các sự kiện, diễn biến trong cuộc đời Hồ Chí Minh với đầy đủ các thông tin về niên đại, nhân vật, sự kiện, hoàn cảnh diễn ra theo trình tự thời gian Qua đó không chỉ nhìn thấy Hồ Chí Minh từ góc độ của một vị lãnh tụ với những sự kiện lớn mang tính chất bước ngoặt mà còn thấy được hình ảnh của môt con người bình dị với những chuyện lớn chuyện nhỏ trong cuộc sống Bởi lẽ đó nhiều nhà khoa học cho rằng bộ sách xứng đáng được coi là bộ bách khoa toàn thư về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh, là bộ sách đáng tin cậy của giới nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn nước ta trên những lĩnh vực có liên quan đến Hồ Chí Minh

Công trình Hồ Chí Minh- ngôi sao sáng mãi trên bầu trời Việt Nam của tác

giả Vũ Khiêu, Nhà Xuất bản Chính trị Quốc gia- Sự thật, 2014 tập hợp kết quả nghiên cứu công phu trong nhiều năm cũng như những trải nghiệm của Giáo sư Vũ Khiêu về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh, tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh là những tư tưởng lớn, được coi là điểm nhấn của cuốn sách Ngoài ra, cuốn sách còn kèm theo một số văn bia, hoành phi, câu đối tưởng niệm Hồ Chí Minh Thông qua đó tác giả đã cho thấy những cảm nhận mới về con ngưòi, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh trên nhiều bình diện: quá khứ và hiện tại, truyền thống và hiện đại, lịch sử và văn hóa, triết lý nhân sinh, nghệ thuật, thẩm mỹ, từ đó thấy rõ hơn tầm vóc, ảnh hưởng và giá trị nhiều mặt của nhân cách văn hóa Hồ Chí Minh đối với dân tộc và thời đại

Đặc biệt kể từ sau Đại hội Đảng VII với việc khẳng định lấy Chủ nghĩa Mac- Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nòng cốt, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta đã trở thành một chương trình nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước với hệ thống gồm 13 đề tài khác nhau Chỉ sau 5 năm, hệ thống sản phẩm của chương trình nghiên cứu Hồ Chí Minh đã có hàng trăm công trình trong đó có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị đánh dấu một giai đoạn phát triển trong công tác nghiên cứu Hồ Chí Minh

Với những thành tựu đã đạt được có thể nói lần đầu tiên ở Việt Nam hình thành một chuyên ngành khoa học mới, chuyên ngành nghiên cứu Hồ Chí Minh Kết quả của chương trình nghiên cứu Hồ Chí Minh cũng là cơ sở quan trọng để hoàn thành việc biên soạn bộ sách giáo trình quốc gia về tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm đưa việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường bên cạnh việc giảng dạy các khoa học lịch sử và triết học thuộc Chủ nghĩa Mac-Lenin Cũng kể từ đây, hàng trăm luận văn, hàng ngàn bài nghiên cứu Hồ Chí Minh liên tục được công

bố trên báo đài, tạp chí…góp phần tìm hiểu và vận dụng ngày càng sâu rộng hơn tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tế cuộc sống sinh động của đất nước

Liên quan đến vấn đề Nghiên cứu Hồ Chí Minh trên tạp chí Lịch sử Đảng

(1991-2000), khóa luận tốt nghiệp Đại học (1995) “Tìm hiểu việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh qua tạp chí Lịch sử Đảng” của Trần Thị Kim Ninh, Đại học

Khoa học Xã hội và nhân văn- Đại học quốc gia Hà Nội đã đề cập đến Tuy nhiên trong khuôn khổ khóa luận, tác giả chỉ đề cập đến công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh qua những bài viết được đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng như: tư tưởng

Hồ Chí Minh về đoàn kết, tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc và cách mạng GPDT,

tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH….mà bỏ qua những nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp của Hồ Chí Minh

Như vậy có thể thấy cho đến nay, đã có rất nhiều công trình, nhiều đề tài nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh, cũng đã có nghiên cứu Hồ Chí Minh trên tạp chí Lịch sử Đảng nhưng xét ở góc độ chung nhất lâu nay việc nghiên cứu Hồ Chí Minh mới chỉ được đề cập đến với tư cách là một lãnh tụ, người tổ chức của phong trào cách mạng, một nhà tư tưởng, một nhà lý luận mà chưa cho thấy rõ những đóng góp của tạp chí Lịch sử Đảng trong những nghiên cứu này một cách toàn diện nhất Mặc dù vậy, những tư liệu lịch sử, những thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học như đã kể trên là nguồn tư liệu quý giá giúp chúng tôi có được cái nhìn khách quan về vấn đề đã lựa chọn

Nhằm khẳng định vai trò là diễn đàn của ngành khoa học lịch sử Đảng trong

cả nước của tạp chí Lịch sử Đảng với những đóng góp to lớn vào sự phát triển của

ngành cũng như với công tác giáo dục tư tưởng, tình cảm cách mạng, chúng tôi lựa

chọn vấn đề Nghiên cứu về Hồ Chí Minh trên tạp chí Lịch sử Đảng từ năm 1991

đến năm 2000 làm đề tài luận văn thạc sĩ với mong muốn có thể làm sáng tỏ những

đóng góp của Tạp chí trong công tác nghiên cứu Hồ Chí Minh theo tinh thần của Nghị quyết Đại hội Đảng VII với chủ trương “lấy Chủ nghĩa Mac- Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động” qua các công trình của các nhà khoa học được đăng tải trên tạp chí

3 Mục đích và nhiệm vụ

- Mục đích nghiên cứu: luận văn tìm hiểu công tác nghiên cứu về Hồ Chí

Minh qua các công trình của các nhà khoa học được đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng từ năm 1991 đến năm 2000

- Nhiệm vụ nghiên cứu: để đạt được mục đích trên, luận văn tập trung giải

quyết các nhiệm vụ:

+ Tập hợp các công trình viết về Hồ Chí Minh trên tạp chí Lịch sử Đảng + Đưa ra cái nhìn tổng quan về tình hình nghiên cứu Hồ Chí Minh trên tạp chí + Làm rõ những nội dung nghiên cứu Hồ Chí Minh trong các bài báo đăng trên tạp chí Lịch sử Đảng từ năm 1991 đến năm 2000

+ Đưa ra một vài nhận xét, đánh giá về công tác nghiên cứu Hồ Chí Minh qua những bài viết đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng từ 1991 đến 2000

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: các công trình nghiên cứu về Hồ Chí Minh được

đăng trên tạp chí Lịch sử Đảng từ năm 1991 đến năm 2000

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Thời gian: trong 10 năm, từ năm 1991 đến năm 2000

+ Nội dung: trong khuôn khổ luận văn Thạc sỹ, chúng tôi tập trung nghiên cứu một số vấn đề về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng, tính từ năm 1911, khi Hồ Chí Minh

ra đi tìm đường cứu nước và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề xây dựng Đảng, về vấn

đề dân tộc và cách mạng GPDT, về CNXH, đoàn kết dân tộc, về giáo dục, đạo đức và con người được thể hiện trong các công trình đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng

5 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

- Tài liệu: trong quá trình thực hiện, tác giả sử dụng một số nguồn tài liệu chính:

+ Tạp chí Lịch sử Đảng các số ra từ năm 1991 đến năm 2000 là nguồn tài liệu chính của đề tài

+ Các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, các chương trình của Nhà nước nghiên cứu về Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Ngoài ra, luận văn còn tham khảo các công trình nghiên cứu, các chuyên khảo về nghiên cứu Hồ Chí Minh

- Phương pháp nghiên cứu:

+ Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu chung là phương pháp thống kê, phân loại, phương pháp phân tích- tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh…

+ Luận văn kế thừa thành tựu của những khóa luận, luận văn, những nhà nghiên cứu về Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh trước đó, coi đó như những chỉ dẫn, gợi mở quan trọng để hoàn thành mục tiêu và nhiệm vụ đặt ra

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ HỒ CHÍ MINH TRÊN TẠP CHÍ LỊCH SỬ ĐẢNG TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000

1.1 Vài nét khái quát về Tạp chí Lịch sử Đảng

1.1.1 Sơ lược quá trình phát triển

Năm 1983, sau hơn 20 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Khoa học Lịch

sử ĐCSVN đã đạt được những thành tựu đáng kể Từ chỗ chỉ có một Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương với số cán bộ ít ỏi, cho đến năm 1983, tại các tỉnh, thành phố hay các đặc khu trong cả nước, Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng đã được thành lập với hàng trăm cán bộ nghiên cứu, hàng chục tác phẩm có giá trị của Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng tại các tỉnh thành giới thiệu lịch sử Đảng và lịch sử các đảng bộ, các ngành hoặc tiểu sử Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo tiền bối Những thay đổi ấy cho thấy rõ, ngành Khoa học Lịch sử Đảng đang tiến những bước mạnh mẽ vào đúng quỹ đạo của nó

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V, Tổng Bí thư Lê Duẩn đã chỉ rõ

“tăng cường công tác lý luận, nâng cao chất lượng nghiên cứu Khoa học xã hội, làm cho công tác lý luận, công tác Khoa học xã hội gắn chặt với việc nghiên cứu, xác định và phổ biến đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, phát huy vai trò và tiềm lực Khoa học Xã hội trong việc giáo dục hệ tư tưởng CNXH cho nhân dân lao động, trong việc nghiên cứu, quản lý kinh tế, quản lý xã hội”

Ngày 9 tháng 2 năm 1982, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra quyết định số 102-QD/TW về chức năng và cơ cấu của Viện Mac- Lenin Nhằm góp phần vào việc tổng kết kinh nghiệm Lịch sử Đảng do Đảng ta lãnh đạo, hướng dẫn việc nghiên cứu và biên soạn Lịch sử các đảng bộ địa phương và các đảng bộ trực thuộc Trung ương, Viện Lịch sử Đảng thuộc Viện Mac- Lenin được giao cho trách nhiệm nghiên cứu và biên soạn Lịch sử ĐCSVN

Ngày 14 tháng 10 năm 1982, Thông tri số 18-TT/TW của Ban Bí thư giao cho Viện Lịch sử Đảng trách nhiệm hướng dẫn các Ban Nghiên cứu Lịch sử đảng

bộ địa phương về bố trí bộ máy và cán bộ lãnh đạo nhằm giúp các ban địa phương hoàn thành nhiệm vụ

Ngày 26 tháng 10 năm 1982, trong thư gửi Hội nghị Khoa học toàn quốc về viết Sơ thảo Lịch sử Đảng, đồng chí Trường Chinh đã chỉ rõ nhiệm vụ của ngành Lịch sử Đảng trong đó có nhiệm vụ hoàn thành việc biên soạn phần còn lại của

bộ Lịch sử ĐCSVN từ năm 1954 đến 1982, dành thời gian thích đáng chuẩn bị cho bộ Lịch sử ĐCSVN và hoàn thành tiểu sử Hồ Chí Minh nhiều tập, cùng với

đó là tiểu sử các đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng Theo đó, tại các địa phương, các Ban nghiên cứu Lịch sử đảng bộ cũng phải hoàn thành việc biên soạn Lịch sử Đảng bộ của địa phương mình

Đó là những nhiệm vụ hết sức nặng nề mà Đảng và nhân dân đã giao cho ngành Lịch sử Đảng Trong khi đó, ngành Lịch sử Đảng còn không ít những tồn tại, khó khăn, đặc biệt tại các Ban địa phương, tổ chức chưa được kiện toàn, bộ máy lãnh đạo chưa ổn định, đội ngũ nghiên cứu ít chưa được đào tạo chính quy theo tiêu chuẩn của Trung ương quy định, trình độ nhận thức và kinh nghiệm nghiên cứu còn hạn chế, một số vấn

đề phương pháp luận chưa được vận dụng đúng đắn và thống nhất trong ngành…

Để khắc phục những khó khăn, tồn tại của mình, tiến tới hoàn thành nhiệm vụ nặng nề do Đảng và nhân dân giao cho nhằm tiếp tục tiến những bước mạnh mẽ, tương xứng với vị trí của mình, ngành Lịch sử Đảng cần làm rất nhiều việc như tổ chức bộ máy khoa học, xây dựng chế độ làm việc khoa học, xây dựng kế hoạch và chương trình công tác cụ thể, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, thường xuyên trao đổi, tổng kết kinh nghiệm… Trong số những việc cần phải làm ngay để đáp ứng yêu cầu cấp thiết ấy của ngành, việc xuất bản tạp chí là một việc làm quan trọng và cần thiết

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục, nghiên cứu Lịch sử Đảng, tiếp nối nhiệm vụ của Nội san nghiên cứu Lịch sử Đảng cùng việc đáp ứng yêu cầu của ngành Khoa học Lịch sử ĐCSVN và công tác tư tưởng, lý luận của Đảng, trên nền tảng vững chắc được tạo dựng bởi những thành tựu ngành Lịch sử Đảng đạt được trong 20 năm (1962-1982), thực hiện Quyết định của Viện trưởng Viện Mac- Lenin và giấy phép xuất bản của Bộ Văn hóa, quý I năm 1983, tạp chí Lịch sử Đảng ra số đầu tiên, phát hành rộng rãi trong cả nước và chính thức bước vào làng báo chí Cách mạng Việt Nam

Trong suốt chặng đường phát triển của mình, Tạp chí Lịch sử Đảng đã trải qua nhiều thăng trầm, thay đổi nhiều cơ quan chủ quản song vẫn giữ nguyên tên gọi của mình và có những bước phát triển vượt bậc Điều này được thể hiện rõ qua số lượng tạp chí xuất bản trong năm Vượt qua nhiều khó khăn trong quá trính phát triển của mình, tạp chí Lịch sử Đảng đã lớn lên và khẳng định hướng

đi riêng của mình trong dòng báo chí Cách mạng Việt Nam, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng độc giả nước nhà

Căn cứ vào sự phát triển của tạp chí, có thể chia lịch sử phát triển của tạp chí Lịch sử Đảng thành ba thời kỳ Mỗi thời kỳ có tính độc lập tương đối của nó song khi đặt trong một quá trình, thời kỳ đầu tạo tiền đề cho thời kỳ sau, thời kỳ sau thừa hưởng những kết quả thời kỳ trước đó đạt được

Thời kỳ phát triển đầu tiên của tạp chí là thời kỳ Tạp chí Lịch sử Đảng trực thuộc Viện Lịch sử Đảng từ 1983 đến 1989 Thời kỳ này, mỗi năm tạp chí cho ra 4

số Trong gần 7 năm, tạp chí ra được 27 số (thực tế là 25 số vì có hai số 11, 12 năm

1985 và 18, 19 năm 1987 là hai số kép) Định hình tạp chí trong thời gian này được

xác định bằng các chuyên mục như: Nghiên cứu, Gương chiến đấu của người Cộng

Sản, Tư liệu, Đọc sách, Thông tin, Giới thiệu sách mới và từ số 7 năm 1884 trở đi

có thêm chuyên mục Trao đổi kinh nghiệm- diễn đàn trao đổi những vấn đề phương pháp luận Lịch sử Đảng như đối tượng, phân kỳ Lịch sử Đảng, các phương pháp tiếp cận, sưu tầm, xử lý tài liệu… Các bài viết trong những số xuất bản thời kỳ đầu thường tập trung vào 3 đề tài lớn: Đảng lãnh đạo Cách mạng GPDT, Đảng lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và Đảng lãnh đạo cuộc kháng chiến chống

đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Ngoài ra, tạp chí còn đăng tải loạt bài phản ánh nhịp thở của thời đại hay sự hợp tác của các đảng anh em như Đảng Cộng sản Liên Xô, các Đảng trên bán đảo Đông Dương…

Vượt qua nhiều khó khăn, tạp chí đã xác lập được không gian nghiên cứu rộng lớn và cả một thời gian khá dài cho các đề tài nghiên cứu Với sự khởi động

đa dạng, phong phú cả về nội dung lẫn hình thức, trong chặng đường đầu tiên của mình, tạp chí đã để lại những kinh nghiệm quý báu, trở thành hành trang để tạp chí

bước sang thời kỳ tiếp theo Bởi thế, 7 năm đầu của tạp chí được coi là thời kỳ tạo dựng nền móng cho sự phát triển của tạp chí sau này

Ở thời kỳ tiếp theo (1989-1997), tạp chí đã trở thành một đơn vị trực thuộc viện Mac- Lenin nhưng vẫn nằm trong đơn vị hành chính là Viện Lịch sử Đảng Đến đầu năm 1994, tạp chí tách khỏi Viện Lịch sử Đảng và trở thành một đơn vị độc lập trực thuộc Viện nghiên cứu Mac- Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đây là

sự kiện quan trọng có tác động rất lớn đến hoạt động của tạp chí Ở thời kỳ này, tạp chí ra được 48 số ( từ số 28 đến số 76) trong đó từ năm 1990, tạp chí ra mỗi năm 6

số Đến giữa năm 1996, tạp chí ra định kỳ hàng tháng Đây là một quyết định đúng đắn, thể hiện rõ niềm tin mãnh liệt của Ban biên tập vào đội ngũ người viết và phạm vi rộng lớn bạn đọc Hơn thế, cấu trúc các chuyên mục trong tạp chí đến năm 1993 đã được Ban biên tập điều chỉnh Từ năm 1992 trở về trước, tạp chí chủ yếu tuân thủ các mục như đã trình bày ở thời kỳ đầu nhưng kể từ số 47 trở đi, tạp chí bao gồm các mục:

Những vấn đề về Lịch sử Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhân vật và sự kiện, Tài liệu, Trao đổi ý kiến, Giới thiệu sách Đến năm 1994, tạp chí có thêm chuyên mục Đảng trong sự nghiệp đổi mới, Dạy và học Lịch sử Đảng Thay đổi này không phải ngẫu

nhiên mà đó là kết quả của nhiều suy tư, trăn trở nhằm tập trung phản ánh trên tạp chí những thành tựu nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh và công cuộc đổi mới đất nước Sự thay đổi này đồng nghĩa với sự thay đổi diện mạo của tạp chí, thu hút nhiều cây bút mới trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội Sự thay đổi này có lẽ sẽ khiến không ít người ngỡ ngàng và cho rằng tạp chí đã thay đổi tôn chỉ nhưng hiểu một cách đúng nhất tôi cho rằng chỉ đến thời kì này tạp chí Lịch sử Đảng mới tìm được cách biểu hiện mình đúng nhất, duyên dáng nhất và hấp dẫn nhất

Qua những thành tựu tạp chí đạt được trong thời kỳ này có thể khẳng định tạp chí Lịch sử Đảng không chỉ đứng vững mà còn có bước phát triển nhảy vọt để đến cuối thời kỳ ra mỗi tháng một kỳ- một bước phát triển chưa từng có đối với một tạp chí nghiên cứu khoa học

Cuối cùng là thời kỳ từ 1997 đến nay- thời kỳ tạp chí trực thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh- một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu

khoa học xã hội và nhân văn hàng đầu trong cả nước Đây là một vinh dự nhưng cũng đồng thời là một trách nhiệm lớn lao đối với Tạp chí Lịch sử Đảng thời kì này

Trong thời gian này, tạp chí ra đều đặn mỗi tháng một kỳ và về cơ bản, vẫn giữ nguyên các chuyên mục như ở thời kỳ trước, sau có thêm một vài

chuyên mục khác như Hỏi đáp về lịch sử từ số 3-2001 hay Nghiên cứu văn kiện

Bên cạnh những thay đổi đó còn phải kể đến việc di chuyển cơ quan tòa soạn Tạp chí từ Cầu Giấy về 56B Quốc Tử Giám- trung tâm văn hiến của Hà Nội với nhiều phòng làm việc khá đầy đủ tiện nghi, hứa hẹn một tương lai thật xán lạn và rộng mở cho sự phát triển của tạp chí

Trong quá trình phát triển, bên cạnh việc tăng dần định kì phát hành của tạp chí cũng như sự phân chia thành những chuyên mục nghiên cứu chuyên sâu hơn về nội dung, tạp chí Lịch sử Đảng cũng có những đổi mới đáng kể về hình thức Từ số đầu tiên của tạp chí bìa in hai màu đen và trắng trên giấy xấu, trình bày đơn giản cho đến nay bìa tạp chí đã được in màu đẹp, rõ, phản ánh sinh động cuộc Cách mạng và kháng chiến trước đây cũng như công cuộc đổi mới hiện nay, giấy in trắng hơn, kiểu chữ và cỡ chữ có những thay đổi phù hợp, rõ ràng, trình bày trang nhã Với những thay đổi ấy, tạp chí Lịch sử Đảng xứng đáng là một ấn phẩm khoa học- chính trị- văn hóa có vị trí trong làng báo chí Cách mạng việt nam

Bằng những nhìn nhận về sự phát triển của Tạp chí Lịch sử Đảng từ khi thành lập đến nay có thể khẳng định rằng trên chặng đường phát triển của mình, tạp chí đã vượt qua nhiều khó khăn, dần khẳng định mình là cơ quan ngôn luận, là công

cụ, vũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng, là diễn đàn khoa học của ngành Lịch sử Đảng trong phạm vi cả nước Cùng với đó, tạp chí đã nhanh chóng trở thành một trong những tạp chí hàng đầu của làng báo chí Cách mạng Việt Nam, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn Cách mạng mới

1.1.2 Chức năng nhiệm vụ của tạp chí Lịch sử Đảng

Là một tạp chí chuyên ngành, tạp chí Lịch sử Đảng có nhiệm vụ “công bố những kết quả nghiên cứu và tài liệu mới về lịch sử Đảng ta (toàn Đảng và một số đảng bộ địa phương) trong hơn 70 năm qua- lịch sử Đảng lãnh đạo đấu tranh GPDT và Cách mạng tháng Tám, hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XNCN, thực hiện công cuộc đổi mới vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh;về sự nghiệp, tư tưởng Hồ Chí Minh

và về các lãnh tụ của Đảng, về một số Đảng cộng sản anh em, giới thiệu kinh nghiệm nghiên cứu, biên soạn lịch sử đảng, dạy và học lịch sử Đảng…”[244, tr24] Thực hiện tốt nhiệm vụ trên, Tạp chí Lịch sử Đảng sẽ “góp phần nâng cao trình độ cán bộ nghiên cứu trong ngành về các mặt: quán triệt đường lối, chính sách của Đảng, những kiến thức Lịch sử Đảng, phương pháp nghiên cứu, biên soạn và các công tác nghiệp vụ khác, thông báo những quyết định mới của Trung ương liên quan đến ngành, phổ biến

và trao đổi kinh nghiệm nghiên cứu, biên soạn, giới thiệu những tìm tòi mới, những tư liệu mới cần thiết đối với những vấn đề đang nghiên cứu, thông tin những hoạt động của ngành Lịch sử Đảng và của ngành Lịch sử nói chung, tăng cường mối quan hệ giữa Viện Lịch sử Đảng và Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng các địa phương, giữa các ngành Khoa học Lịch sử Đảng và các ngành Khoa học Lịch sử khác, góp phần vào việc phát triển ngành Khoa học Lịch sử Việt Nam…”[18, tr 2]

1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu Hồ Chí Minh trên tạp chí

1.2.1 Khái quát tình hình nghiên cứu Hồ Chí Minh

Là một đất nước nghìn năm văn hiến, anh hùng hào kiệt thời nào cũng có, Việt Nam ta đã sản sinh ra nhiều danh nhân văn hóa, trong đó Hồ Chí Minh là một

nhân vật đặc biệt, vừa là một anh hùng GPDT, vừa là một nhà văn hóa kiệt xuất Ở

Hồ Chí Minh hội tụ cả yếu tố dân tộc và tinh hoa quốc tế, giá trị truyền thống và tính hiện đại, nhân cách văn hóa và giá trị văn hóa chung cho cả nhân loại trong tương lai…Bởi lẽ đó Hồ Chí Minh nổi lên với tư cách là một nhà tư tưởng Cách mạng, một lãnh tụ lỗi lạc và vô cùng kính yêu của cả dân tộc ta Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh, một kỉ nguyên mới trong lịch sử tiến hóa của dân tộc Việt Nam được mở ra: kỉ nguyên của độc lập, tự do Cũng bởi lẽ đó, thân thế và sự nghiệp Hồ Chí Minh được cả thế giới quan tâm nghiên cứu

Với riêng Việt Nam, Hồ Chí Minh là một đại diện tiêu biểu cho CNYN và chủ nghĩa nhân văn mới Di sản Hồ Chí Minh để lại đã trở thành một gia tài vô cùng quý báu của cả dân tộc và toàn nhân loại, các dân tộc bị áp bức và nhân loại tiến bộ trên thế giới đều hướng về Hồ Chí Minh và tìm ở đó một sức mạnh tinh thần tiềm

ẩn tạo nên những bí quyết chiến thắng kẻ thù xâm lược và xây dựng một xã hội mới công bằng, văn minh, tiến bộ

Chính vì thế, năm 1969, không lâu sau ngày Hồ Chí Minh qua đời, Đảng và nhân dân ta đã có ý thức tổ chức việc nghiên cứu một cách sâu rộng về thân thế và

sự nghiệp Hồ Chí Minh dù lúc này đất nước còn đang trong tình trạng chiến tranh với vô vàn khó khăn nhằm nêu cao tình cảm, đạo đức, tác phong Hồ Chí Minh để nhân dân noi gương và học tập

Dự thảo phương hướng nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn lúc bấy giờ cùng với kế hoạch 5 năm 1970-1975 cũng đã chỉ ra nhiệm vụ của cả ngành khoa học xã hội là làm công tác nghiên cứu lý luận để phục vụ sự nghiệp Cách mạng Việt nam, vận dụng đúng đắn lý luận Mac- Lenin vào thực tế Việt Nam, góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho đường lối Cách mạng của Đảng và phát triển lý luận cách mạng Mac- Lenin vào thực tế Việt Nam Trong khi ấy, Hồ Chí Minh là người đầu tiên đã vận dụng lý luận ấy một cách thiên tài, sáng tạo trong đường lối Cách mạng Việt Nam và trong thực tiễn đường lối ấy Vì vậy chúng ta phải khai thác triệt để di sản Hồ Chí Minh về các mặt: nhà tư tưởng, nhà hoạt động Cách mạng, một tiêu biểu cho đạo đức Cách mạng

Sau đó trong nhiều nghị quyết của Đảng còn nhắc lại nhiều lần và nêu rõ yêu cầu nghiên cứu về Hồ Chí Minh Đặc biệt kể từ sau Nghị quyết Đại hội Đảng VII, với sự khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng và kim chỉ nam cho hành động bên cạnh Chủ nghĩa Mac- Lenin, Hồ Chí Minh trở thành đối tượng nghiên cứu sâu rộng ở cả trong và ngoài nước

Năm 1980 nhân kỉ niệm 90 năm ngày sinh Hồ Chí Minh (1890- 1980), Hội nghị Khoa học nghiên cứu Hồ Chí Minh được tổ chức với trên 300 cán bộ nghiên cứu của các cơ quan lý luận, các trường Đảng, các học viện quân đội…cùng tham gia Hội nghị

đã nhận định rõ lâu nay thực tế công tác nghiên cứu Hồ Chí Minh với tư cách là một nhà lãnh tụ, một người tổ chức của phong trào Cách mạng đã được chú ý đến nhưng nhìn chung mới đạt ở mức độ đặt được vấn đề, bàn về phương hướng và cách đi vào nghiên cứu, khoảng cách giữa trình độ và chất lượng công tác nghiên cứu so với yêu cầu và nội dung nghiên cứu Hồ Chí Minh còn quá xa Đây cũng là trách nhiệm to lớn

và nặng nề của tất cả cán bộ nghiên cứu và các nhà khoa học ở nước ta

Năm 1990, trong Hội thảo Quốc tế về Hồ Chí Minh đã diễn ra tại Hà Nội Tổng giám đốc UNESCO đã có bài phát biểu đánh giá cao về Hồ Chí Minh, một nhân vật vĩ đại đã cống hiến trọn đời mình cho sứ mệnh tự do và độc lập Không chỉ

ở Việt Nam, Hội thảo Quốc tế về Hồ Chí Minh còn diễn ra ở nhiều nước khác trên thế giới như Đức, Ấn Độ… Điều đó cho thấy công tác nghiên cứu Hồ Chí Minh đã đạt được những thành quả cao hơn

Đặc biệt sau năm 1991, với việc thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng VII, công tác nghiên cứu Hồ Chí Minh được đặt ra một cách rộng rãi, có hệ thống và có

sự đầu tư thích đáng của Đảng và Nhà nước Cũng kể từ đó, nhiều công trình, nhiều

đề tài nghiên cứu Hồ Chí Minh được thực hiện, nhiều cuốn sách về Hồ Chí Minh

được xuất bản như Hồ Chí Minh –Biên niên tiểu sử hay Hồ Chí Minh tiểu sử Cùng

với đó, hàng trăm luận văn, hàng nghìn bài nghiên cứu về Hồ Chí Minh liên tục được công bố trên các báo, đài, tạp chí…

1.2.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu Hồ Chí Minh trên tạp chí

Hồ Chí Minh, một trong những nhân vật làm nên thế kỉ XX đã để lại cho dân tộc ta cũng như cho toàn nhân loại một di sản vô cùng quý giá Từ bình diện thế giới, nhiều chính khách, nhiều nhà nghiên cứu đã đánh giá cao và sớm nhìn thấy ở

Hồ Chí Minh một nhà tư tưởng, một nhà lý luận Cách mạng độc đáo, đặc sắc

Nhận thức rõ giá trị to lớn trong công tác nghiên cứu Hồ Chí Minh, đã từ lâu việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được triển khai bằng nhiều hình thức, phương pháp trong toàn Đảng, toàn dân như một nhu cầu khách quan của cuộc sống

Năm 1969, dù lúc này đất nước còn đang trong tình trạng chiến tranh với vô vàn khó khăn nhưng Đảng và nhân dân ta đã có ý thức tổ chức việc nghiên cứu một cách sâu rộng về thân thế và sự nghiệp Hồ Chí Minh nhằm nêu cao tình cảm, đạo đức, tác phong Hồ Chí Minh để nhân dân noi gương và học tập Ở thời kỳ này, Nội san nghiên cứu Lịch sử Đảng của Viện Lịch sử Đảng cũng có đăng tải một số bài nghiên cứu về Hồ Chí Minh Tuy nhiên, việc nghiên cứu lúc này còn chưa được xác định rõ ràng, những nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp Hồ Chí Minh còn ít và chủ yếu được đăng tải trên Nội san nghiên cứu Lịch sử Đảng

Tiếp nối nhiệm vụ của Nội san nghiên cứu Lịch sử Đảng, từ quý I năm 1983, Tạp chí Lịch sử Đảng đã in số đầu tiên và phát hành trong cả nước, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành Lịch sử Đảng và công tác nghiên cứu tư tưởng, lý luận của Đảng trong xây dựng và phát triển đất nước

Là diễn đàn của ngành khoa học Lịch sử Đảng, tạp chí Lịch sử Đảng không chỉ

có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển của ngành mà còn góp phần đáng kể vào việc giáo dục tư tưởng, tình cảm Cách mạng Trong đó, đặc biệt là công tác nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh

Năm 1991, tại Đại hội Đảng VII, Đảng ta đã khẳng định cùng với Chủ nghĩa Mac- Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng Nhờ đó, việc nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục về tư tưởng Hồ Chí Minh trên tạp chí Lịch sử Đảng được đẩy mạnh thêm một bước nhằm đưa tư tưởng

Hồ Chí Minh vào thực tiễn cuộc sống

Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội VII và đứng trước yêu cầu nghiên cứu, tìm hiểu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh, tạp chí Lịch sử Đảng đã có sự bổ sung, điều chỉnh các chuyên mục nhằm đáp ứng yêu cầu nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh để hiểu một cách đầy đủ, sâu sắc nội dung, tầm vóc, quy mô và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống

Theo đó, ngoài những chuyên mục truyền thống, từ số 3 năm 1992, tạp chí Lịch sử Đảng có thêm chuyên mục “Tư tưởng Hồ Chí Minh” Thông qua chuyên mục này, kết quả các công trình nghiên cứu, các bài viết về các sự kiện, về cuộc đời

và sự nghiệp Hồ Chí Minh được truyền tải một cách thường xuyên đến bạn đọc

Theo thống kê sơ bộ của chúng tôi, từ năm 1991 đến năm 2000, trong khoảng 1500 bài viết được đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng, có gần 300 bài viết, bài nghiên cứu về Hồ Chí Minh, chiếm tỷ lệ 1/5 tổng số bài đăng tải trên tạp chí Trong những bài viết đó, gần 200 nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh

Điều này đã chứng minh rằng, chuyên mục Tư tưởng Hồ Chí Minh là một trong

những nội dung chủ yếu, không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc nên đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu và bạn đọc

Hiểu rõ công lao vĩ đại và những đóng góp của Hồ Chí Minh không chỉ với nhân dân Việt nam mà với toàn nhân loại, tạp chí Lịch sử Đảng đã đăng tải nhiều bài viết về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh Trong khoảng 300 bài nghiên cứu

về Hồ Chí Minh được đăng tải trên tạp chí, có gần 50 bài viết về cuộc đời và sự

nghiệp Hồ Chí Minh Có thể kẻ đến một số bài viết tiêu biểu như Hồ Chí Minh, nhà

yêu nước vĩ đại, một chiến sĩ Cộng Sản chân chính của tác giả Vũ Văn Châu, Một

số chi tiết về hoạt động của đồng chí Nguyễn Ái Quốc những năm 20-30 thế kỉ XX

của Trần Văn Hùng, Những hoạt động quốc tế của Hồ Chí Minh trước năm 1930 của tác giả Phan Ngọc Liên …Qua những nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp Hồ

Chí Minh đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng thấy rõ cuộc đời Hồ Chí Minh là một cuộc đời trong sáng và cao đẹp của một người Cộng Sản vĩ đại, một anh hùng dân tộc kiệt xuất, một chiến sĩ quốc tế lỗi lạc, đã đấu tranh không mệt mỏi và hiến dâng

cả đời mình vì Tổ quốc, vì nhân dân, vì lý tưởng Cộng sản Chủ nghĩa, vì độc lập, tự

do của các dân tộc, vì hòa bình và công lý trên thế giới Hồ Chí Minh là hiện thân của những giá trị vĩnh hằng thuộc về mọi người, mọi dân tộc và thời đại, trong đó

có giá trị về tấm gương mẫu mẫu mực của một bậc thầy lỗi lạc, đào luyện nên những thế hệ lãnh đạo Cách mạng “khai quốc công thần” của Đảng ta, Quân đội ta

và nhân dân ta

Chiếm khoảng 5/6 trong tổng số những nghiên cứu về Hồ Chí Minh đăng tải trên Tạp chí là những bài viết về tư tưởng Hồ Chí Minh bởi trong sự nghiệp Cách mạng Hồ Chí Minh, không thể không kể đến những đóng góp quý báu về lý luận cách mạng đối với phong trào cách mạng GPDT cũng như với sự nghiệp đấu tranh

vì tiến bộ xã hội trên phạm vi toàn thế giới Hệ thống những nghiên cứu về tư tưởng

Hồ Chí Minh qua những bài viết được đăng tải trên tạp chí tương đối đầy đủ và hoàn thiện Qua đó những vấn đề cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh được đề cập đến ở những mức độ khác nhau

Một phần không nhỏ các bài viết tập trung chủ yếu vào nghiên cứu tư tưởng

Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT bởi trong hệ thống tư tưởng

Hồ Chí Minh, tư tưởng về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT là di sản vô cùng quý giá, đóng góp quan trọng vào kho tàng Chủ nghĩa Mac- Leninvà trở thành kim chỉ nam cho những thắng lợi vẻ vang trong sự nghiệp GPDT giành độc lập và tự do của nhân dân ta trong suốt thời gian qua, đáp ứng yêu cầu tiến hóa của dân tộc, phù hợp với xu thế của thời đại Không những thế, tư tưởng này còn ảnh hưởng đến phong trào GPDT trên toàn thế giới, được nhân dân ta và nhân dân trên toàn thế giới thừa nhận và ca ngợi Theo thống kê của chúng tôi, trên 70 bài viết tập trung nghiên cứu vấn đề này, chiếm gần 40 % nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh và chiếm trên 32 % nghiên cứu về Hồ Chí Minh đăng tải trên tạp chí trong suốt 10 năm Ngoài những nghiên cứu được đăng tải trên các số khác nhau của tạp chí, còn có những số chuyên đề tập trung nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc và Cách mạng GPDT như Tạp chí số 2 năm 1993 đăng tải trên 10 nghiên cứu hay Tạp chí

số 4 và 5 năm 1994 giành một chuyên mục lớn đăng tải những bài viết của các tác

giả về vấn đề này Có thể kể đến một số đóng góp tiêu biểu của các tác giả như

Nghiêm Đình Vỳ với Tìm hiểu quan điểm của Hồ Chí Minh về Tư sản dân tộc

trong Cách mạng GPDT trên tạp chí số 2 năm 1993, Triệu Quang Tiến với Tìm hiểu chiến lược, sách lược tranh thủ đồng minh của Hồ Chí Minh trong thời kỳ vận động GPDT trên tạp chí số 5 năm 1994, Nguyễn Khang với Những sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong lý luận về Cách mạng GPDT trên tạp chí số 3

năm 1996 Đặc biệt phải kể đến đóng góp của các tác giả như Trịnh Nhu, Phan Ngọc Liên, Mạch Quang Thắng, Lê Văn Tích, Chu Đức Tính là những tác giả có nhiều nghiên cứu được đăng tải đề cập đến vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT trong tư tưởng Hồ Chí Minh trên tạp chí Qua những nghiên cứu được đăng tải, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT được làm sáng tỏ

Bên cạnh những bài viết về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT, cụm bài viết về tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH ở Việt Nam cũng được tạp chí quan tâm nghiên cứu Trong 10 năm đăng tải những nghiên cứu Hồ Chí Minh của tạp chí, trên

12 % nghiên cứu đề cập đến vấn đề này, chiếm khoảng 15,5 % những nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng Qua những đăng tải của các nhà nghiên cứu trong đó đặc biệt phải kể đến là tác giả Phạm Ngọc Anh với 6 bài viết đề cập đến vấn đề CNXH ở Việt Nam trong tư tưởng Hồ Chí Minh đăng tải trên tạp chí các số ra năm

1995, 1997, 1999, 2000 những vấn đề như CNXH là gì, CNXH nhằm đạt được mục tiêu gì, con đường nào để đến với CNXH đã được các tác giả đề cập đến

Ngoài những cụm bài viết tập trung vào hai vấn đề lớn là vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT, vấn đề về nhà nước XHCN trong tư tưởng Hồ Chí Minh, những nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh đăng tải trên tạp chí còn hướng đến làm rõ vấn

đề tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác xây dựng Đảng, ĐKDT, giáo dục, đạo đức

và con người Mặc dù những bài viết này chỉ chiếm trên 40% nghiên cứu tư tưởng

Hồ Chí Minh và khoảng 36% tổng số nghiên cứu Hồ Chí Minh được đăng tải nhưng qua những công bố trên tạp chí trong 10 năm từ 1991 đến 2000, chúng tôi thấy rõ sự quan tâm của các nhà nghiên cứu cũng như của tạp chí trong việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh một cách toàn diện, có hệ thống nhằm đem lại cái nhìn sâu sắc cho bạn đọc về tư tưởng Hồ Chí Minh

Từ đó tạp chí Lịch sử Đảng đã ngày càng trở thành người bạn thân thiết, là chỗ dựa khoa học đáng tin cậy của người nghiên cứu và làm công tác giảng dạy, tuyên truyền, giáo dục về Hồ Chí Minh trong cả nước Thông qua đó, tạp chí đã thực sự trở thành diễn đàn khoa học để các nhà nghiên cứu cùng bạn đọc thay đổi nhận thức cơ bản về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh Bởi vậy có thể khẳng định, tạp chí Lịch sử Đảng đã có những đóng góp tích cực và xứng đáng vào việc nghiên cứu cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh cũng như trong công tác tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh

Tiểu kết chương 1

Năm 1983, với những thành tựu đã đạt được sau hơn 20 năm xây dựng và trưởng thành của ngành khoa học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam cùng với việc thực hiện nhiệm vụ do Đảng và nhân dân giao phó cho ngành Lịch sử Đảng, tạp chí Lịch sử Đảng đã ra số đầu tiên, nhanh chóng phát hành rộng rãi trong cả nước và chính thức bước vào làng báo chí cách mạng Việt Nam

Trải qua những bước phát triển thăng trầm trong suốt quá trình phát triển kể

từ khi ra số đầu tiên đến năm 2000 có thể khẳng định rằng, tạp chí Lịch sử Đảng

đã vượt qua nhiều khó khăn và dần khẳng định mình là cơ quan ngôn luận, là công

cụ, vũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng, là diễn đàn khoa học của ngành Lịch sử Đảng trong phạm vi cả nước Cùng với đó, tạp chí đã nhanh chóng trở thành một trong những tạp chí hàng đầu của làng báo chí Cách mạng Việt Nam, đáp ứng các yêu cầu, nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn Cách mạng mới Không những vậy, qua những bài đã đăng tải trên tạp chí còn có thể cảm nhận rõ tạp chí Lịch sử Đảng đã trở thành diễn đàn sôi nổi của các nhà nghiên cứu Lịch sử Đảng dù chuyên hay không chuyên, phản ánh khá chân thực những nội dung chính của công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế của Đảng, góp phần tích cực vào việc đánh giá một cách khách quan, đúng mực những sự kiện lịch sử, những nhân vật lịch

sử, chống lại sự xuyên tạc, bôi nhọ lịch sử, góp phần vào việc bảo vệ những giá trị lịch sử mà Đảng và nhân dân ta đã xác lập, thể hiện một cách đầy đủ, trọn vẹn tính chiến đấu, bản lĩnh kiên cường của một tạp chí Khoa học Xã hội trên mặt trận văn hóa tư tưởng nóng bỏng

Không chỉ có đóng góp quan trọng vào sự phát triển của ngành khoa học Lịch sử Đảng, tạp chí còn góp phần đáng kể vào việc giáo dục tư tưởng, tình cảm Cách mạng trong đó đặc biệt là công tác nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh Đặc biệt từ số 3 năm 1992, với việc mở

thêm chuyên mục Tư tưởng Hồ Chí Minh, kết quả các công trình nghiên cứu, các

bài viết về các sự kiện, về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh được truyền tải một cách thường xuyên đến bạn đọc Cũng nhờ đó, nhiều bài viết về thân thế, sự nghiệp

và tư tưởng Hồ Chí Minh được duy trì đều đặn

Nhận được sự quan tâm đặc biệt của độc giả và của các nhà khoa học trong công tác nghiên cứu cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh, số lượng và chất lượng các bài viết về Hồ Chí Minh đăng tải trên tạp chí ngày càng được nâng cao Với khoảng 1/5 những bài viết đăng tải trên tạp chí là những nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh có thể thấy rõ rằng chuyên mục Tư tưởng Hồ Chí Minh là một trong những nội dung chủ yếu, không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc nên đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu và bạn đọc Từ nội dung các bài đăng tải trong chuyên mục Tư tưởng Hồ Chí Minh, tạp chí Lịch sử Đảng đã ngày càng trở thành người bạn thân thiết, là chỗ dựa khoa học đáng tin cậy của người nghiên cứu hoặc làm công tác giảng dạy, tuyên truyền, giáo dục về Hồ Chí Minh trong cả nước Thông qua đó, tạp chí đã thực sự trở thành diễn đàn khoa học để các nhà nghiên cứu cùng bạn đọc thay đổi nhận thức cơ bản về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng

Hồ Chí Minh Bởi vậy có thể khẳng định rằng, tạp chí Lịch sử Đảng đã có những đóng góp xứng đáng vào việc nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 2 NỘI DUNG NGHIÊN VỀ CỨU HỒ CHÍ MINH TRONG CÁC BÀI BÁO TRÊN TẠP CHÍ LỊCH SỬ ĐẢNG TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000

2.1 Về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Hồ Chí Minh

Cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh là một cuộc đời trong sáng cao đẹp của một người Cộng Sản vĩ đại, một anh hùng dân tộc kiệt xuất, một chiến sĩ quốc tế lỗi lạc,

đã đấu tranh không mệt mỏi và hiến dâng cả đời mình cho Tổ quốc, cho nhân dân,

vì lý tưởng Cộng Sản, vì độc lập, tự do của các dân tộc bị áp bức, vì hòa bình và công lý trên thế giới

Với ý nghiã lớn lao ấy, tạp chí Lịch sử Đảng đã đăng tải trên 20 bài viết về cuộc đời Hồ Chí Minh Trong những bài viết được đăng tải ấy, đại đa số các bài

viết đều tập trung vào sự gắn bó của Hồ Chí Minh với các địa phương như Chủ

tịch Hồ Chí Minh với đảng bộ và nhân dân Hải Phòng của Đoàn Trường Sơn, Bác Hồ với đồng bào các dân tộc ở Bắc Cạn của Nguyễn Xuân Thông, Chủ tịch

Hồ Chí Minh với Đảng bộ Hà Nội của Vũ Tiến Tuynh, Bác Hồ với Đại Từ của

Chu Hồng Việt…Một số bài viết lại nói về cảm nghĩ của những người lao động

khi được tiếp xúc với Hồ Chí Minh như Tấm lòng những ngưòi thợ đúc đồng Hải

Phòng đối với Bác Hồ của Huy Liệu, Những lần tôi được gặp Bác Hồ ở Chiến dịch biên giới 1950 của Cao Pha…

Một thiếu sót nhỏ trong những nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh khi nghiên cứu qua những bài viết đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng là những nghiên cứu về cuộc đời Hồ Chí Minh những năm tháng trước khi rời bến cảng Nhà Rồng đi tìm được cứu nước, cứu dân chưa được chú ý đến và chưa có một bài viết nào đăng tải đề cập đến nhưng với những nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí trong 10 năm (1991-2000), cuộc đời Hồ Chí Minh đã được bạn đọc biết đến là cuộc đời của một bậc vĩ nhân

Nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lớn trong cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh trong quá tình tìm đường cứu nước mà khởi nguồn bằng chuyến đi thế kỉ

sang châu Âu năm 1911, bài viết Một số chi tiết về hoạt động của đồng chí

Nguyễn Ái Quốc những năm 20-30 thế kỉ XX của mình, tác giả Trần Văn Hùng

đã đưa ra một số chi tiết về những hoạt động quan trọng của Hồ Chí Minh những năm đầu thế kỉ XX

Theo tác giả Trần Văn Hùng, hoạt động của Hồ Chí Minh trong thời gian này có thể chia thành 3 mốc chính: trong những năm 1922-1924, từ giữa năm 1927 đến 1930 và từ năm 1931 đến năm 1938

- Những năm 1922- 1924, Trần Văn Hùng có nhắc đến nhiều chi tiết trong

đó đặc biệt chú ý đến 3 chi tiết chính:

+ Năm 1923: Hồ Chí Minh tham dự Đại hội Nông dân quốc tế và được giao nhiều nhiệm vụ: viết bài về chuyên mục “Nông dân các nước thuộc địa”, chịu trách nhiệm chính về công tác thực tế trong các thuộc địa, quan hệ và thảo luận với Ban chấp hành Quốc dân Đảng Trung Quốc về vấn đề nông dân và các áp phích cổ động quần chúng nông dân

+ Năm 1924: Hồ Chí Minh tham dự Đại hội V của Quốc tế Cộng Sản Trong phiên họp, diễn văn của Hồ Chí Minh đã nhận được sự ủng hộ của đông đảo đoàn đại biểu các nước tham dự Đại hội

- Từ cuối năm 1927 đến 1930: Hồ Chí Minh rời Liên Xô sang Trung Quốc và đây cũng là khoảng thời gian Hồ Chí Minh có những hoạt động tại nhiều nước trên thế giới như Liên Xô, Pháp, Đức để chuẩn bị cho sự ra đời của một chính đảng tại Việt nam Đầu năm 1930, Hồ Chí Minh cho triệu tập Hội nghị hợp nhất thành lập ĐCSVN và gửi thư cho Quốc tế Cộng sản báo cáo tình hình

- Từ năm 1931 đến 1938 tác giả Trần Văn Hùng chủ yếu nói đến việc Nguyễn

Ái Quốc bị bắt giam tại Hồng Kông và những nỗ lực của Quốc tế Cộng Sản trong việc tìm cách can thiệp Sau khi được trả tự do, Hồ Chí Minh được cử đến học tại trường Quốc tế Lenin, trường Đại học phương Đông và từ năm 1936 trở thành nghiên cứu sinh Viện nghiên cứu những vấn đề dân tộc và thuộc địa, đồng thời cũng là giáo viên của phân ban Đông Dương của Viện Đây cũng là thời gian Hồ Chí Minh vinh

dự được cử làm đại diện chính thức của Đảng ở Quốc tế Cộng Sản và là đại biểu dự Đại hội VII của Quốc tế Cộng sản Cuối năm 1938, Hồ Chí Minh về nước

Nhằm làm sáng tỏ hơn những hoạt động trong sự nghiệp Cách mạng Hồ Chí

Minh trước năm 1930, tác giả Phan Ngọc Liên có bài viết Những hoạt động quốc tế

của Hồ Chí Minh trước năm 1930 trên tạp chí số 6 năm 1993 Trong nghiên cứu

của mình tác giả cho thấy Hồ Chí Minh đã có nhiều hoạt động trong phong trào GPDT, phong trào Cộng Sản và công nhân quốc tế và “bao giờ cũng hướng về Tổ quốc, thực hiện nhiệm vụ giành ĐLDT trong nhiệm vụ chung của Cách mạng thế giới…Trong nhận thức và hành động, Hồ Chí Minh kịch liệt lên án “Chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi”, “ Chủ nghĩa quốc tế quá khích”” [107, tr.4], kiên quyết chống Chủ nghĩa giáo điều và bệnh công thức Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh không quên làm cho nhân dân thế giới hiểu Việt Nam và đem những kinh nghiệm đấu tranh của dân tộc trong đấu tranh Cách mạng góp phần vào kho tàng quý giá của nhân loại Bởi vậy

có thể thấy những hoạt động quốc tế của Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng, là một phần hữu cơ trong sự nghiệp Cách mạng, góp phần vào việc gắn Cách mạng Việt Nam với Cách mạng thế giới, thực hiện những nhiệm vụ Cách mạng của Việt Nam, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của toàn nhân loại

Liên quan đến hoạt động của Hồ Chí Minh ở Trung Quốc từ cuối năm 1929 đến đầu năm 1930 khi trở về Hồng Kông, thay mặt Quốc tế Cộng sản chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức Cộng Sản Việt Nam và bị nhà đương cục Anh bắt giam,

Nguyễn Huy Hoan có bài viết Một số tên phố ở Hồng Kông có liên quan đến hoạt

động của Nguyễn Ái Quốc trên tạp chí số 11 năm 1998 Bài viết có nhắc đến 3 tên

phố ứng với ba hoạt động của Hồ Chí Minh Đầu tiên là phố Uynhêm hay tên Hán

là phố Vân Hàm là nơi mà trong bút tích bức thư ngày 27/2/1930 gửi đại diện Tổng Liên đoàn lao động thống nhất Pháp tại Quốc tế công hội Hồ Chí Minh đã ghi Tiếp theo đó là phố Loan Tử là nơi được nhắc đến trong thư gửi Văn phòng đại diện Đảng Cộng sản Đức tại Quốc tế Cộng sản ngày 27/2/1930 Cuối cùng là phố Tang Lưng hay âm Hán- Việt là phố Đăng Long là nơi Hồ Chí Minh bị bắt tại số nhà 186

Sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài, năm 1941 Hồ Chí Minh về nước Tháng

8 năm 1945, Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị toàn quốc của Đảng và chủ trì Đại hội Quốc dân ở Tân Trào, phát lệnh tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước

Hưởng ứng lời kêu gọi của Hồ Chí Minh, dân tộc Việt Nam nhất tề đứng lên Tổng khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền về tay nhân dân lao độngvà dành thắng lợi

Nhất quán với ý đồ quay lại Đông Dương, khi cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai đang trong giai đoạn kết thúc, thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị cho kế hoạch quay trở lại nơi mà chúng vốn coi là "lãnh địa" của mình Trong tình thế "ngàn cân treo sợi tóc", Hồ Chí Minh và Đảng ta đã có những bước đi sách lược khôn khéo Một trong những bước đi quan trọng đó là quyết sách lịch sử, sáng suốt: Hòa để tiến với Pháp Trong chuyến sang Pháp với tư cách là khách mời của Chính phủ Pháp,

Hồ Chí Minh đã tranh thủ cơ hội để đề cao nước Việt Nam, tranh thủ cảm tình của nhân dân Pháp và nhân dân thế giới Cuộc hành trình của Hồ Chí Minh trong những ngày ở Pháp đã được tác giả Trần Trọng Trung trình bày một cách chi tiết qua bài

viết 86 ngày Hồ Chí Minh ở Pari đăng tải trên tạp chí số 5 năm 1996

Sau nhiều cuộc họp và thảo luận về lập trường của Việt Nam trong cuộc thương thuyết Việt- Pháp không thành, Hồ Chí Minh đã kí bản Tạm ước với Chính phủ Pháp và rời Pari về nước sau đó 2 ngày Tháng 12 năm 1946, Hồ Chí Minh kêu gọi toàn quốc kháng chiến và tiếp tục cùng Trung ương Đảng lãnh đạo toàn dân kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược

Sau thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cùng với Trung ương Đảng lãnh đạo nhân dân cả nước thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: Cách mạng XHCN ở miền Bắc và Cách mạng DTDCND ở miền Nam

Qua những bài viết được đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng trong 10 năm từ 1991-2000 ta thấy sự nghiệp của Hồ Chí Minh vô cùng vĩ đại khi đã sáng lập ra ĐCSVN, Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam, sáng lập ra các lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam và nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, góp phần tăng cường ĐKQT Không những thế Hồ Chí Minh còn là người thầy vĩ đại của Cách mạng Việt Nam, là lãnh tụ kính yêu của giai cấp công nhân và của cả dân tộc Việt Nam, một chiến sĩ xuất sắc, một nhà hoạt động cách mạng lỗi lạc của phong trào Cộng sản Quốc tế và phong trào GPDT

Mặc dù vậy cũng có thể thấy những nghiên cứu về sự nghiệp Cách mạng Hồ Chí Minh đăng tải trên Tạp chí trong thời gian này chưa thật phong phú, các nghiên

cứu chủ yếu tập trung vào giai đoạn trước năm 1930, giai đoạn sau đó ít có nghiên cứu chuyên sâu Với những hoạt động của Hồ Chí Minh trước năm 1930, các nghiên cứu được đăng tải cũng mới chỉ nhắc đến dưới hình thức liệt kê sự kiện mà chưa có những phân tích, đánh giá chuyên sâu Tuy vậy cũng phải khẳng định rằng, với những đóng góp của tạp chí trong nghiên cứu sự nghiệp Hồ Chí Minh, bạn đọc

có được cái nhìn chung nhất về sự nghiệp của một con người vĩ đại- Hồ Chí Minh

2.2 Một số vấn đề về tư tưởng Hồ Chí Minh

2.2.1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh

Vào đầu những năm 1990, tư tưởng Hồ Chí Minh là gì? Đó là một câu hỏi lớn cho giới nghiên cứu Trả lời câu hỏi này, tạp chí Lịch sử Đảng đã có nhiều bài viết của các tác giả được đăng tải trong suốt 10 năm

Trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh của Giáo sư Đặng Xuân Kì, Góp thêm

vài suy nghĩ về tư tưởng Hồ Chí Minh của Phùng Hữu Phú, Một vài suy nghĩ góp phần tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh của Nguyễn Anh Thái, Tư tưởng Hồ Chí Minh, cơ sở khoa học và thực tiễn của Song Thành, các tác giả đã đưa ra những

định nghĩa khác nhau về tư tưởng Hồ Chí Minh Nhìn chung, trong mỗi bài viết, các tác giả có hướng tiếp cận tư tưởng Hồ Chí Minh từ những góc độ khác nhau nhưng nhìn chung các tác giả đều thống nhất với nhau ở sự kế thừa có chọn lọc và phát triển sáng tạo tinh hoa văn hóa dân tộc, văn hóa nhân loại và đặc biệt là Chủ nghĩa Mac- Lenin và những định nghĩa ấy góp phần không nhỏ để đi đến định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh tại Đại hội Đảng IX (2000)

Với luận văn này, chúng tôi sử dụng định nghĩa “tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mac- Lenin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu văn hóa nhân loại” [40, tr 22] Căn cứ vào những nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng trong 10 năm từ 1991-2000 cùng việc sử dụng định nghĩa đó, luận văn sẽ đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh trong hệ thống gồm những nội dung sau:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng

- Dân tộc và GPDT, giải phóng giai cấp

- Sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc

- Xây dựng nhà nước XHCN của dân, do dân, vì dân

- Đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

- Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh

2.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam

2.2.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề xây dựng Đảng

ĐCSVN do Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện, một lòng một dạ chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân ĐCSVN- chính đảng của giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trong phong trào đấu tranh GPDT

và giải phóng giai cấp Ngay từ khi thành lập, ĐCSVN đã sớm đảm nhận sứ mệnh lịch sử to lớn mà giai cấp và dân tộc giao phó: Lãnh đạo các tầng lớp nhân dân Việt Nam đấu tranh chống thực dân, phong kiến, giành ĐLDT, dân chủ cho nhân dân

Ngay khi xuất hiện trên vũ đài chính trị, ĐCSVN đã tỏ rõ là một Đảng cách mạng chân chính nhất, có sức hội tụ lớn nhất mọi sức mạnh của dân tộc, của giai cấp, sớm trở thành đội tiên phong của giai cấp và của dân tộc trong cuộc đấu tranh chống đế quốc, phong kiến Ngày nay, để hoàn thành con đường Cách mạng do Hồ Chí Minh vạch ra cần đến nhiều nhân tố nhưng nhân tố trước tiên và cũng là nhân tố quan trọng nhất là phải có một Đảng chân chính lãnh đạo Đây cũng là một trong những luận điểm chính trong tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐCSVN Cùng nghiên cứu

về vấn đề này, tác giả Nguyễn Khánh Bật có bài viết Tìm hiểu quan điểm Cách

mạng trước hết phải có Đảng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên tạp chí số 2 năm

2000 Quan điểm Cách mạng trước hết phải có Đảng của Hồ Chí Minh theo nghiên cứu của tác giả dựa trên ba cơ sở chủ yếu:

- ĐCSVN lấy Chủ nghĩa Mac-Lenin làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của mình

- Đảng viên của ĐCSVN là những người tiên tiến, ưu tú nhất trong dân tộc, chỉ những người tin theo CNCS, hăng hái đấu tranh, dám hi sinh, phấn đấu phục tùng mệnh lệnh của Đảng thì mới được vào Đảng

- ĐCSVN gắn bó máu thịt với nhân dân, được nhân dân tin yêu, thừa nhận là lực lượng lãnh đạo duy nhất của mình

Cùng thảo luận về vai trò lãnh đạo của Đảng, tác giả Mạch Quang Thắng có

bài viết Về vấn đề Đảng cầm quyền trong tư tưởng Hồ Chí Minh trong đó giải thích

“Đảng cầm quyền không chỉ thể hiện nội dung Đảng lãnh đạo chính quyền mà còn bao hàm rộng hơn, nghĩa là Đảng ta còn lãnh đạo toàn xã hội”[222, tr.15] Nói về vai trò lãnh đạo của Đảng trong tư tưởng Hồ Chí Minh, tác giả có đưa ra 4 luận điểm chính:

- ĐCSVN cầm quyền là phải đề ra một đường lối phát triển đúng đắn cho đất nước

- ĐCSVN phải luôn luôn lãnh đạo chính quyền và lãnh đạo các tổ chức đoàn thể của nhân dân

- Muốn giữ vai trò Đảng cầm quyền Đảng phải thật sự trong sạch, vững mạnh, thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn để xứng đáng là trí tuệ, lương tâm, danh dự của dân tộc

Qua những nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của Đảng đăng trên tạp chí trong

10 năm 1991-2000 dễ nhận thấy sự ra đời, tồn tại và phát triển của ĐCSVN phù hợp với quy luật phát triển của xã hội vì ngoài lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động, lợi ích của toàn dân tộc Việt Nam và của nhân dân tiến bộ trên thế giới, Đảng ta không có mục đích tự thân hay bất cứ lợi ích nào khác Thực tế lịch sử cũng đã chứng minh vai trò lãnh đạo của Đảng cũng như tính quyết định hàng đầu

từ sự lãnh đạo của Đảng với Cách mạng

Bên cạnh việc nhấn mạnh vai trò lãnh đạo Cách mạng của ĐCSVN cũng cần nhận thức rõ vai trò lãnh đạo ấy của Đảng là do nhân dân ủy thác Chính bởi thế trong Di chúc của mình Hồ Chí Minh có đưa ra luận điểm nổi tiếng về mối quan hệ giữa Đảng và dân: Đảng ta phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân Một lần nữa khẳng định vai trò của nhân dân với Đảng

của Hồ Chí Minh, trong bài viết Xây dựng mối quan hệ Đảng- dân theo tư tưởng

dân vận Hồ Chí Minh của Nguyễn Khánh Bật, tác giả đã chỉ rõ quan điểm của Hồ

Chí Minh “…công nông là gốc cách mệnh” Khi đã có chính quyền, Hồ Chí Minh căn dặn cán bộ, bộ đội các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể phải ghi tâm khắc cốt chân lý “nước lấy dân làm gốc”” [31, tr.10]

Nhằm đề cao vai trò của quần chúng nhân dân trong mối quan hệ giữa Đảng-

dân, tác giả Nguyễn Văn Biều có bài viết Học tập quan điểm quần chúng của Chủ

tịch Hồ Chí Minh- một vấn đề cơ bản và cấp bách đối với cán bộ, đảng viên hiện nay trên tạp chí Lịch sử Đảng số 11 năm 1997 Bài viết một lần nữa khẳng định

quan niệm của Hồ Chí Minh về dân rất rõ ràng, dân là quý nhất, là quan trọng nhất

và “trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân”[ 34, tr.47]

Qua những nghiên cứu của các tác giả về mối quan hệ giữa Đảng với dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh có thể thấy tình cảm Hồ Chí Minh dành cho nhân dân

ta là vô hạn Từ việc xác định dân là hạt nhân, là gốc của đất nước, tiến đến xem dân là con của đất nước và tiến hơn nữa coi việc dân được hưởng hạnh phúc tự do là tiêu chí quan trọng nhất của một nước độc lập, đó là các cung bậc trong tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của nhân dân Suốt cuộc đời hoạt động Cách mạng của mình,

Hồ Chí Minh đã cho chúng ta thấy một tấm gương mẫu mực về nhận thức và phát huy vai trò của Nhân dân - với ý nghĩa là động lực chủ yếu - để GPDT, phát triển đất nước

Là người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện ĐCSVN, Hồ Chí Minh không chỉ dành sự quan tâm sâu sắc của mình cho quần chúng nhân dân mà còn luôn chăm lo đến việc xây dựng, chỉnh đốn Đảng để Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, làm tốt vai trò là Đảng lãnh đạo và Đảng cầm quyền, giữ trọn niềm tin yêu của nhân dân

Với vai trò lãnh đạo toàn xã hội trong thực tế hơn 80 năm qua, Đảng luôn được nhân dân tin yêu nhưng Đảng sẽ mất vai trò lãnh đạo toàn xã hội và mất đi sự tín nhiệm của nhân dân nếu trở nên yếu kém, không trong sạch, không vững mạnh Bởi lẽ đó, tự đổi mới và tự chỉnh đốn Đảng là yêu cầu lớn của sự nghiệp Cách mạng nước ta trong mọi thời kì Đây cũng là vấn đề được các nhà nghiên cứu đề cập đến

và có những đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng từ 1991 đến 2000

Nguyễn Khánh Bật trong bài viết Những quan điểm cơ bản về chỉnh đốn

Đảng trong tư tưởng Hồ Chí Minh đăng tải trên tạp chí số 5 năm 2000 đã đưa ra 3

vấn đề cơ bản về chỉnh đốn Đảng trong tư tưởng Hồ Chí Minh trong đó nhấn mạnh

sự cần thiết và tính cấp bách của công tác chỉnh đốn Đảng ngay cả khi Cách mạng đang trên đà thắng lợi nhằm nâng cao trình độ tư tưởng và chính trị của cán bộ Đảng viên Công tác chỉnh đốn Đảng cũng được tác giả cụ thể hoá:

- Chỉnh huấn cán bộ trước rồi mới chỉnh đốn chi bộ

- Chỉnh đốn tư tưởng trước rồi mới chỉnh đốn tổ chức

Cùng đề cập đến vấn đề xây dựng và chỉnh đốn Đảng, tác giả Hoàng Minh

Hiểu có bài viết Công tác kiểm tra của Đảng dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh

Bài viết cho thấy rõ sự quan tâm lớn Hồ Chí Minh dành cho việc xây dựng Đảng vững mạnh, ngang tầm với đòi hỏi của đất nước và của thời đại bởi công việc của Đảng và Nhà nước ngày càng nhiều, muốn hoàn thành tốt mọi việc thì toàn thể đảng viên và cán bộ phải chấp hành nghiêm chỉnh đường lối và chính sách của Đảng và muốn như vậy thì các cấp phải tăng cường công tác kiểm tra

Cùng với đó hai tác giả Chu Đức Tính và Trần Xuân Sầm trong nghiên cứu của mình cũng đều thống nhất rằng chỉnh đốn Đảng là công việc thường xuyên của mỗi Đảng chính trị, đặc biệt là ở giai đoạn chuyển tiếp của Cách mạng, trước tình hình mới, nhiệm vụ mới để làm sao cho mỗi người dù ở vào hoàn cảnh nào cũng đều xác định là người lãnh đạo, người phục vụ, người đầy tớ trung thành của nhân dân Hơn thế mục đích của công tác chỉnh đốn Đảng là làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ giao phó cho mình, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân

Để thực hiện vai trò lịch sử quan trọng của mình, Đảng phải được xây dựng theo những nguyên tắc đảng kiểu mới của giai cấp vô sản Đây cũng là nội dung được Tạp chí Lịch sử Đảng quan tâm và cho đăng tải nhiều bài viết có liên quan Trong tổng số 25 bài viết về xây dựng Đảng được đăng tải trong 10 năm từ

1991 đến năm 2000, trên 50 % bài viết trong đó đề cập đến những nguyên tắc xây dựng Đảng

Trong công tác xây dựng Đảng, Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng về xây dựng đạo đức cách mạng Giáo dục chính trị, tư tưởng, bồi dưỡng tình cảm, xây dựng nhân cách người Đảng viên, cũng như chăm lo củng cố xây dựng tổ chức Đảng phải đặt trên nền tảng đạo đức Cách mạng, bảo đảm hiệu quả vững chắc và lâu bền

Bàn về đạo đức trong xây dựng Đảng, tác giả Phạm Ngọc Anh có bài viết

Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề xây dựng Đảng về đạo đức trên tạp chí số 6 năm

2000 Bài viết khẳng định “Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức của Đảng là đạo đức Cách mạng, đạo đức Cộng Sản, được bắt nguồn từ truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, từ đấu tranh, rèn luyện qua các thời kì Cách mạng Đối với Đảng, đạo đức

là nền tảng cũng như sông có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người Cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Bởi lẽ làm Cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người Cách mạng phải có đạo đức Cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ Cách mạng vẻ vang” [14, tr.15-16] Cũng trong quan niệm của Hồ Chí Minh, đạo đức Cách mạng có nội dung rất rộng lớn nhưng tác giả đã khái quát nội dung này thành

ba điểm lớn Trước tiên là ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỉ luật Đảng, thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng cũng như pháp luật của nhà nước Thứ hai là quyết tâm suốt đời đấu tranh, cống hiến cho Đảng, cho cách mạng

và nhân dân Đây cũng là vấn đề chủ chốt nhất Và cuối cùng là phải ra sức học tập chủ nghĩa Mac- Lenin, luôn tự phê bình và phê bình để nâng cao tư tưởng, cải tiến công tác, cùng đồng chí tiến bộ

Với nội dung như vậy việc xây dựng Đảng về đạo đức trở thành đòi hỏi thường trực và bức xúc, xuất phát từ nhu cầu tồn tại và bản chất tiên phong của Đảng bởi nếu không được giáo dục về đạo đức Cách mạng, nếu đạo đức của cán bộ Đảng viên sa sút thì chính họ sẽ trở thành một trong những nguyên nhân làm xói mòn nền tảng đạo đức xã hội, làm vô hiệu hóa uy quyền của pháp luật

Có lẽ bởi nhìn thấy rõ tầm quan trọng của việc xây dựng, rèn luyện đạo đức Cách mạng cho cán bộ đảng viên mà ngay sau ngày đất nước giành độc lập, cùng với việc thiết lập bộ máy Nhà nước hoàn toàn mới, Hồ Chí Minh quan tâm lớn đến việc đào tạo một đội ngũ cán bộ, coi đó là vấn đề hệ trọng để giữ vững thành quả Cách mạng Việc làm này của Hồ Chí Minh không chỉ góp phần quan trọng vào sự tồn tại của một chế độ mới mà còn làm tròn sứ mệnh lãnh đạo toàn dân tiến hành cuộc kháng chiến và kiến quốc Nghiên cứu về vấn đề này, tác giả Nguyễn Thị Tình

trong bài viết Chủ tịch Hồ Chí Minh với việc xây dựng đội ngũ cán bộ đầu tiên của

nhà nước Việt Nam mới đã tập trung vào hai vấn đề lớn trong đạo đức Cách mạng

của một cán bộ Đảng viên đó là coi trọng lòng trung thành đối với Cách mạng, với lợi ích nhân dân của đảng viên và giáo dục người cán bộ phải biết dựa vào dân, sử dụng nhân tài vào công việc ích nước

Nhằm làm rõ hơn nguyên tắc xây dựng Đảng về đạo đức, Tạp chí Lịch sử Đảng năm 1999 và năm 2000 đăng tải hai bài viết của Phạm Huy Kì và Lê Thế Lạng

Theo Phạm Huy Kì trong Rèn luyện tư cách của người cán bộ Cách mạng

theo tư tưởng Hồ Chí Minh trên tạp chí năm 1999 “tư cách người Cách mạng được

biểu hiện chủ yếu ở ba loại quan hệ đạo đức: Quan hệ với chính mình tức là “tự mình phải”; Quan hệ với người khác tức là “đối người phải”; Quan hệ với công việc tức là “làm việc phải”” [94, tr.48]

Ở một góc độ khác, trong Xây dựng, rèn luyện tư cách Đảng viên Cộng Sản

theo tư tưởng Hồ Chí Minh của Lê Thế Lạng, đạo đức Cách mạng của cán bộ, đảng

viên được tác giả đề cập đến qua 5 vấn đề

- Đảng viên ĐCSVN phải là người yêu nước nhất, có ý thức dân tộc sâu sắc nhất, nguyện suốt đời phấn đấu cho độc lập tự do, coi Tổ quốc mình là trên hết

- Người Cộng sản Việt Nam phải có chung lòng son dạ sắt với Chủ nghĩa Mac- Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh, chung một đạo lý Việt Nam và cùng chung một ý nguyện: hi sinh quên mình chiến đấu cho cho độc lập dân tộc và CNXH, cùng

có năng lực vừa là lãnh đạo, vừa là đầy tớ của nhân dân

- Hồ Chí Minh luôn chú ý gắn chặt hai phạm trù đức và tài, hồng và chuyên trong nhân cách người Cộng sản

- Đảng viên vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân

- Cuối cùng, tác giả khẳng định rằng Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn giáo dục Đảng viên phải giữ gìn sự đoàn kết trong Đảng như giữ gìn con ngươi của mình vì

đó là yếu tố quan trọng tạo ra sức mạnh của Đảng

Nhìn chung khi nói đến vấn đề xây dựng và rèn luyện tư cách cán bộ Đảng viên trong tư tưởng Hồ Chí Minh, mặc dù tiếp cận và xem xét vấn đề ở những góc

độ khác nhau nhưng qua các bài viết đăng tải trên tạp chí, các tác giả đều cho thấy mối quan tâm hàng đầu của Hồ Chí Minh là xây dựng một đội ngũ cán bộ đảng viên của Đảng thật sự thấm nhuần đạo đức Cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Sự giác ngộ lý tưởng Cộng Sản, lòng trung thành với sự nghiệp Cách mạng của Đảng, của giai cấp công nhân, suốt đời hy sinh phấn đấu vì độc lập

tự do của Tổ quốc, vì CNXH và CNCS là phẩm chất hàng đầu mà Hồ Chí Minh đặt

ra cho mỗi Đảng viên Cộng sản Mặc dù vậy, trong khuôn khổ của nghiên cứu trên một tạp chí, các bài viết không cùng lúc đi sâu phân tích và làm sáng tỏ tất cả vấn

đề mà chỉ nghiên cứu ở một góc độ nhất định như tác giả Phạm Huy Kì đã phân tích quan điểm Hồ Chí Minh về vấn đề này trên cơ sở nhìn nhận ba mối quan hệ đạo đức hay tác giả Lê Thế Lạng lại nhìn nhận tư tưởng này theo cách làm rõ 5 vấn đề trong đạo đức người Cách mạng Cho dù tiếp cận vấn đề ở góc độ nào, những nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Lịch sử Đảng thời gian này cũng đã góp phần không nhỏ vào việc nghiên cứu, tuyên truyền và phổ biến tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề xây dựng và rèn luyện tư cách người cán bộ Đảng viên ĐCSVN

Bên cạnh vấn đề đạo đức Cách mạng của cán bộ Đảng viên trong tổ chức Đảng, việc xây dựng lực lượng cán bộ cũng là vấn đề Hồ Chí Minh dành sự quan tâm lớn vì một người dù có khôn ngoan tài giỏi mấy, dù nhiều kinh nghiệm đến đâu cũng chỉ trông thấy, chỉ xem xét được một hoặc nhiều mặt của một vấn đề mà không thể trông thấy và xem xét tất cả mọi mặt của một vấn đề nên cần phải có nhiều người

đóng góp kinh nghiệm và sự xem xét của mình để mọi vấn đề đều được giải quyết một cách chu đáo, tránh sai lầm Nhằm góp phần khai thác di sản tư tưởng quý báu về huấn luyện và giáo dục cán bộ của Hồ Chí Minh, qua nghiên cứu hai bài phát biểu

“Nói về công tác huấn luyện và học tập” và “Diễn văn khai mạc lớp lý luận khóa I

Trường Nguyễn Ái Quốc” của Hồ Chí Minh, tác giả Nguyễn Văn Sáu có bài viết Chủ

tich Hồ Chí Minh với công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ trong đó khẳng định Hồ

Chí Minh luôn quan tâm đến công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ cả về lý luận cũng như thực tiễn

Nói về trình độ lý luận của cán bộ Đảng, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ nhược điểm lớn là trình độ lý luận của Đảng ta còn thấp kém nên cần phải nghiêm túc học tập lý luận Mac- Lenin và công tác bồi dưỡng lý luận Cách mạng cho cán bộ Đảng phải đạt được hai yêu cầu là hiệu quả và phải thiết thực, chu đáo, tránh tình trạng chạy theo số lượng mà thiếu quan tâm đến chất lượng, huấn luyện nhiều nhưng hiệu quả lại ít Bên cạnh đó cũng cần thấy rõ công tác huấn luyện và đào tạo cán bộ không phải để lấy bằng cấp hay đánh trống ghi tên mà nhằm vào nhu cầu và đòi hỏi của thực tiễn

Bên cạnh việc khẳng định cán bộ là cái gốc của mọi công việc, muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém có thể vận dụng vào mọi thời kỳ Cách mạng, Hồ Chí Minh còn đặc biệt quan tâm đến đặc điểm chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội ở miền núi vì đây là địa bàn trọng yếu về chính trị, kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng trong Cách mạng và công cuộc xây dựng đất nước hiện nay; là nơi cư trú của nhiều dân tộc trong đó chủ yếu là các dân tộc thiểu số với bản sắc văn hóa riêng, với nhiều phong tục, tập quán khác nhau tạo nên bức tranh phong phú, sinh động; là vùng có nền kinh tế lạc hậu, trình độ dân trí chưa cao mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác cán bộ nếu không dựa trên cơ sở thực

tế từng địa bàn sẽ kém khả thi và khó thành công Với những đặc điểm ấy, tác giả

Mạch Quang Thắng trong bài viết Xây dựng đội ngũ cán bộ ở vùng núi theo tư

tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới trên tạp chí năm 1996 đã chỉ ra những

yêu cầu riêng trong công tác xây dựng cán bộ miền núi

Như vậy, qua gần 30 bài viết được đăng tải trên tạp chí trong khoảng 10 năm, những vấn đề về công tác xây dựng Đảng như mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng, vấn đề đổi mới và chỉnh đốn Đảng, các nguyên tắc xây dựng Đảng được đề cập đến

và có những phân tích chuyên sâu, đặc biệt trong đó, nhiều nghiên cứu tập trung vào những nguyên tắc xây dựng Đảng làm sáng tỏ vấn đề này về tư tưởng, đạo đức, lực lượng, phong cách làm việc, tính đoàn kết và kỉ luật trong Đảng Một cách khách quan nhất khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác xây dựng Đảng qua những nghiên cứu đăng tải trên tạp chí trong 10 năm (1991-2000) thấy rõ, những nghiên cứu được đăng tải không những nhiều về số lượng mà còn phong phú và khá sâu sắc về mặt chất lượng đã mang lại cho bạn đọc cái nhìn khá đầy đủ và toàn diện

về công tác xây dựng Đảng trong tư tưởng Hồ Chí Minh Đóng góp ấy không chỉ có ý nghĩa lớn trong công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung mà còn góp phần không nhỏ vào công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng hiện nay

2.2.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT

Về những nhân tố hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề

dân tộc và Cách mạng GPDT, trong nhiều công trình đăng tải trên tạp chí Lịch sử

Đảng, khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT, các tác giả đã đề cập tới những nhân tố tác động đến sự hình thành và phát

triển tư tưởng Trong bài viết Những nhân tố quyết định sự hình thành tư tưởng Hồ

Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT Nguyễn Bá Linh đã “nhất trí với

quan điểm cho rằng không nên “đóng khung” vào một nhân tố tác động duy nhất

Sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT do nhiều nhân tố, trong đó có những nhân tố quyết định” [115, tr.13] được

tác giả đưa ra phân tích khá rõ ràng như:

- “Truyền thống yêu nước Việt Nam đã đưa Hồ Chí Minh đến với Lenin và kết

hợp một cách tự nhiên tư tưởng Hồ Chí Minh với Chủ nghĩa Mac- Lenin”[115, tr.14]

- Chủ nghĩa Lenin và Quốc tế Cộng sản là ánh sáng soi đường cho Hồ Chí Minh đến với chân lý cách mạng Theo đó, “Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lenin đã soi sáng và tạo ra bước ngoặt phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh từ

yêu nước chưa định hướng sang yêu nước theo lập trường của Chủ nghĩa Mac- Lenin” [115, tr 15]

- Nhân tố chủ quan- Hồ Chí Minh, được tác giả khẳng định là nhân tố có tác động quyết định đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT

Như vậy, thông qua việc nghiên cứu cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT trong bài viết của tác giả Nguyễn Bá Linh

ta có được cái nhìn tương đối đầy đủ và toàn diện về những nhân tố hình thành nên

tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề này Trong khuôn khổ một bài viết đăng trên tạp chí, tác giả đã cố gắng chỉ rõ những nhân tố quan trọng nhất và đi vào phân tích khá chi tiết, cụ thể, rõ ràng Đó cũng là những nhân tố chủ đạo tác động đến việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT

Mặc dù vậy, nếu chỉ đề cập đến ba nhân tố như tác giả đã trình bày hẳn sẽ còn thiếu sót bởi xét thấy tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT được hình thành còn chịu tác động của thực tiễn Cách mạng Việt Nam Ngoài ra, sự hình thành của tư tưởng này còn là sự kế thừa, tiếp nối và phát triển những tinh hoa văn hóa nhân loại Trong công trình nghiên cứu của mình, tác giả Nguyễn Bá Linh cũng đã nhận thấy những kế thừa, tiếp nối những mặt tích cực của

tư tưởng Hồ Chí Minh trong tư tưởng văn hóa phương Đông và phương Tây đối với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và Cách mạng GPDT Tiếc

là khi chỉ ra những nhân tố quyết định sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn

đề này tác giả lại không nói đến nhân tố đó

Vấn đề dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là một vấn đề lớn Bằng những công trình được đăng tải trên tạp chí trong 10 năm (1991-2000), các nhà khoa học

đã góp phần làm sáng tỏ những vấn đề sau:

- Làm rõ vấn đề dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh thực chất là vấn đề dân tộc thuộc địa Nếu như cả Mác- Anghen- Lenin đều chỉ dừng lại ở việc nêu lên những quan điểm cơ bản về mối quan hệ biện chứng giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp thì thực tiễn lịch sử từ đầu thế kỉ XX ở Việt Nam lại đặt ra yêu cầu về việc vận dụng, phát triển sáng tạo lý luận Mac- Lenin vào tình hình thực tế của các thuộc địa