TAP CHI TRI TAN VA VIÈC NGHIÈN CÙtJ LICH Sir DAN TOC TRÈN TRI TAN

Trong càe còng trình nghién cùu này, lich su bào chi Viét Nam nói ehung, lich su bào chi càch mang nói riéng dà dugc càe tàe già giói thiéu khài quàt, dem dén cho nguòi doc mot hình dung

DAI HOC QUOC GIÀ HA NOI TRUÒNG DAI HOC KHOA HOC XÀ HÓI VA NHÀN VÀN

LE THI MINH HANH

TAP CHI TRI TAN VA VIÈC NGHIÈN CÙtJ

LICH Sir DAN TOC TRÈN TRI TAN

•fMI MOC OUÒC 7\A HA NO)

TRUNG^^i TNCi4fc T !N TWlf VIÉN

Chuyén ngàiTh; Lich sur Viét Nàm

Ma so: 5.03.15

LUÀN VÀN THAC SI KHOA HOC LICH SLT

Nguói huóng dàn khoa hoc

PGS.TS Pham Xanh

V A

HA NOI - 2001

LÒI CAM DOAN

Tòi xin eam doan day là eòng trình nghién eiiu eiia riéng tòi Càe két qua néu trong luàn vàn là trung thuc va ehua dugc eóng bó'

Tàe già luàn vàn

LE THI MINH HANH

MUC LUC

Trang MÒDÀU

1 Y nghia khoa hoc va thuc tién cùa de tài 1

2 Lich su nghién culi vàn de 2

3 Muc dich nghién curu 5

4 D6Ì tircmg va pham vi nghién ciiu 6

5 Nguón tài liéu va phircfng phàp nghién ciJu 7

6 Dóng góp cùa luàn vàn 8

7 B6 cuc cùa luàn vàn 8

• •

CHUDNG I: KHÀILUOC TAP CHI TRI TÀN

1.1 Vài net vi bào ehi Viét Nam truóe eàeh mang 10

1.2 Su ra dòi cùa Tri Tàn, tap ehi khào eihi khoa hoc xà hói

dàu tién 14 1.2.1 Vài net vi tình hình bào ehi Viét Nam thòi ky 1939 - 1945 14

1.2.2 Su ra dói cùa tap ehi Tri Tàn 17

1.2.2.1 Vi tòn ehi, mue dieh, nhirng nguói sàng làp, quàn ly 17

1.2.2.2 Vi hình thiie trình bay 20

1.2.2.3 Vi viéc phàt hành 22

1.2.3 Vài net vi tàe già 25

1.2.3.1 Vi s6 lugng tàe già 25

1.2.3.2 Mot s6 tàe già tiéu bilu 28

1.3 Tiéu két ehuong I,

CHUDNG H: CAC VAN DE DUOC DE CAP TREN

TAP CHI TRI TAN

2.1 Càe khoa hoc xà hói

2.1.1 Vàn hoc

2.1.1.1 L5^ luàn va lich su vàn hoc

2.1.1.2 Vàn hoc Viét Nam - khào culi va phé bình

2.1.1.3 Vàn hoc niróc ngoài

2.3 Tin tóc thòi su trong niróc va qu6c té

2.3.1 Tin ture va bình luàn thòi sa qu6c té va trong niròc

2.3.2 Càe tin tóc thòi sir khàc

2.4 Càe nói dung khàc

3.1 Khài quàt ehung 67

3.2 Càe thòi ky lich sir 73

3.3 Càe và'n di lich su 77

3.3.1 Lich sir ehinh tri - quàn su 79

3.3.2 Vi ehdng ngoai xàm 84

3.3.3 VI càe và'n di kinh té' - xà hói 90

3.3.4 NhChig bài viét vi lich sijf vàn hóa 91

3.3.5 Nhàn vàt lich sìr 96

3.4 Dóng góp cùa tap ehi Tri Tàn trong viéc nghién eiiu,

phó bién tri thóe lich sir dàn toc 101

3.4.1 Dóng góp trong suu tàm, phàt hién va eóng bó tu liéu 101

3.4.2 Dóng góp trong nghién culi, phó bié'n tri thùe lich sir dàn toc 103

3.4.3 Dóng góp trong tuyén truyln va giào due truyln thong

yéu nuóe 106 3.5 Nhftng han che' HO

3.6 Tiéu két ehuong IH 113

KETLUAN 115

TÀI LEU THAM KHÀO 119

PHU LUC 124

MÒDÀU

1 Y nghla khoa hoc va thuc tién cùa de tài

Ngày nay hàu nhu ai trong chùng ta eiing nhàn thày rò vai trò quan trong eiia bào ehi trong dòi song xà hói, xét trén moi phuong dién Tìjf tó bào dàu tién xuà't bàn tai Sài Gòn (1861), cho dé'n nhihig nàm ba muoi, bón muoi eiia thè' ky XX, ò Viét Nam dà eó vài tram tó bào, bao góm cà bào ehi eóng khai va bào chi bi màt

Mue dieh ban dàu ciia thuc dàn Phàp là sìr dung bào ehi nhu mot eòng

cu hùu hiéu phue vu cho eòng cuoc xàm luge, bình dinh, dàn àp va bóc lòt

nhàn dàn ta Tuy nhién, mot he qua ngoài ^ mu6n eùa ho là, ehinh bào chi

lai dugc nhifng nguòi yéu nuóe, càch mang, nhflng nguòi eòng san Viét Nam

su dung nhu mot phuong tién quan trong tuyén truyln tinh thàn yéu nuóe, truyln bà nhiìng tu tuófng eàeh mang, tu tuómg eòng san trong euòe dàu tranh chóng thue dàn Phàp, giài phóng dàn toc Dù mue dieh thè' nào thì, trén

cà hai y nghla dò, bào ehi eùng là tà'm guong phàn ành hién thuc euòe song duong thòi, dugc eoi là nhiìng mành sir liéu quan trong d i tìm hiéu lich su Dóng thòi viée tìm hiéu lich sìr bào chi eùng se góp phàn quan trong vào vièe tìm hiéu va làm sàng tò nhiéu và'n d i eùa lich sìr nói ehung

Còng euòe Dèi mói à nuóe ta hién nay dòi hói bào ehi phài nàng eao

hcm niJa vai trò cùa mình Su phàt trién eùa bào ehi phài dóng thòi khòng ehi tàng euòng vi sÓ lugng, ma quan trong hon là eha't lugng thì mói dàp ùng dugc dòi hói ngày mot eao eùa dòi song thue tién NhiiHg bài hoc rut ra qua

nghién culi lich su bào chi chac chàn sé góp mot phàn nhò vào mue dieh do

De tài Tap chi Tri Tàn va vice nghién cùu lich su dàn toc trén tap chi

Tri Tàn dirae chùng tòi lira chon là trén co so xàc dinh càe y nghla khoa hoc

va thue tién néu trén

2 Lich sur nghién ciru vàn de

Bào chi, vói tu eàeh là mot nguón su liéu, dà dugc càe nhà su hoc quan tàm khai thàe khi nghién cùru lich su Viét Nam thòi ky càn hién dai Dóng thòi, viée nghién cùu lich su bào chi eùng dà dugc tién hành tu khà som Tuy nhién, trong ngót 140 nàm lich su bào chi Viét Nam, bào chi giai doan tmóc Càch mang thàng Tàm duòng nhu dugc quan tàm nghién cùu nhiéu hon

Mot so eòng trình nghién cùu ve lich su bào ehi dàng chù y nhu: Bào

chi càch mang Viét Nam 1925 - 1945 cùa Nguyén Thành (xuà't bàn nàm

1984), Tìm hiéu lich su bào chi Viét Nam eùa Hong Chuofng (xuàt bàn nàm

1987) Trong càe còng trình nghién cùu này, lich su bào chi Viét Nam nói ehung, lich su bào chi càch mang nói riéng dà dugc càe tàe già giói thiéu khài quàt, dem dén cho nguòi doc mot hình dung tuong dòi cu thè ve càe buóc phàt trién eùng nhu dàc diém cùa bào ehi Viét Nam Ben canh dò là mot so' luàn vàn ve lich su bào chi dàng trén càe tap ehi chuyén ngành (trén

tap ehi Nghién cihi lich su, chù yéu là ve bào ehi càch mang cùa càe tàe già

Tran Huy Liéu, Tàm Vu, Nguyén Thành, Quang Hung, Quóc Anh ) Mot so sinh vién chuyén ngành Lich su Viét Nam càn hién dai khoa Lich su truòng Dai hoc Tóng hgp Ha Noi, nay là tiiròng Dai hoc Khoa hoc xà hói va nhàn vàn thugc Dai hoc Quòe già Ha Nói eung dà chon de tài luàn vàn tòt nghiép

ve lich su bào chi, chàng han: Nguyén Thanh Tinh - Bào chi càch mang Viét

Nam thòi ky Màt tran dàn chù Dóng Dumig (1980), Nguyén Thi Le Vàn

-Bdo ehi edeh mang Viét Nam 1939 - 1945 vói euòe vdn dóng cdch mgng thdng Tdm, Nguyén Phan Nggc - Biiàc dàu tìm hiéu ve bdo ehi Viét Nam thùi ky 1939 - 1945 dóng bdo eóng khai phàn tieng Viét (1991), Nguyén Thi

Hoa - Bdo ehi eùa Ha Nói thòi ky tlnXc dàn Phdp tgm chiém (1946 - 1954)

Ò miln Nam tiiróc giài phóng eùng dà eó mot so hoc già quan tàm din

và'n d i lich su bào chi Dàng chù y là còng trình Lich su bdo chi Viét Nani

-tu'khài thiiy dèh 1930 cùa Huynh Vàn Tòng (xuà't bàn nàm 1973), nguyén là

luàn àn Tién sT de tam cà'p Mot so luàn vàn khàc d i càp din và'n d i lich su bào chi nhung con so sài

Nhìn ehung cho dé'n nay nhOng nghién cùu vi lich su bào ehi Viét Nam vàn con nhilu han ehi Dóng thòi, nhihig và'n d i lich su va xà hòi qua bào chi eùng chua duge khai thàe nhilu

Viée ehgn mot tò bào làm di tài khào sàt là huóng nghién cùu gàn day duge nhilu nguòi chù y Bang càch này mot màt góp phàn vào viée nghién cùu lich su bào ehi, lich su nói ehung, màt khàc néu bàt duge nhihig net riéng biét eùa tùng tò bào, cà nhùng dóng góp va nhihig han e h i eùa nò

Tri Tdn dugc eoi là tap ehi mang tinh chuyén biét vi vàn hoa va khoa

hoc xà hói dàu tién ò Viét Nam Ngay tu khi ra dòi tap ehi này dà duge su

chào dòn nóng nhiét eùa dóc già, nhà't là dòc già tri thùe, bòi tinh nghiém tue

va bòi vón tri thùe ma nò dem dén cho nguòi doe Tón tai trong khoàng thòi gian ngót nàm nàm (1941 - 1945) Tri Tàn dà eó nhihig dóng góp quan trong, dành dàu mot buóe phàt trién dàng ghi nhàn trong viée nghién cùu lich su,

vàn hoc eùng nhu càe khoa hoc xà hói khàc, va ò mot mùe dò nhà't dinh, góp

phàn khoi day tmh thàn yéu nuóc, y thùe dàn toc dòi vói ban doe trong mòl giai doan rat then ehót eùa euòe dàu tranh giành dòc làp dàn toc eùa nhàE

dàn ta Nhùng bài trén Tri Tdn, nhàt là càe bài khào cùu vi lich su Viét Nam

vi lich su vàn hoc Viét Nam sau này duge giói nghién cùu khoa hoc xà ho nuóe ta tham khào nhu nhihig ehi dàn eó tinh ehà't ggi y, mò duòng cho vié( nghién cùu sàu hon vi mot và'n di, mot llnh vue

Trong càe eòng trình nghién cùu vi lich su bào ehi tu truóe din nay Tr

Tdn eùng dà dugc giói thiéu mot càch khài quàt Nàm 1998 hoc già Nguyér

Khàc Xuyén cho xuà't bàn euò'n Mue lue phdn tich tgp ehi Tri Tdn (tgp eh

vàn hod ra hàng tuàn ) 1941 - 1945 Còng trình duge ehia làm hai phàn

Phàn thù nhà't Muc lue cdc tdc già dugc sàp xé'p theo thù tu vàn chù cài

trong mói tàe già càe bài viét lai dugc sàp xé'p theo thù tu thòi gian Phàn thi

hai Mue lue cdc bó món duge ehia làm 21 mue theo quan niém chù quan cut

tàe già Nhìn ehung day là mot eòng trình eòng phu, rat bó ieh cho viée tìir

hiéu sàu vi tap ehi Tri Tdn eùng nhu viée tra cùu vi càe bài viét dàng trér

tap ehi này

Gàn day, nhàn thà'y già tri to lón eùa Tri Tdn, nguòi ta bàt dàu tàp hgp

va in lai nhùng bài viét vi lich su va vàn hoà, vi phé bình eùng nhu sàng tàe

vàn hoc trén tap ehi này Dò là càe eòng trình Tgp chi Tri Tdn 1941 - 1945

Phé bình vàn hoc (Hòi nhà vàn xuà't bàn, 1999), Tgp ehi Tri Tàn 1941 1945: Truyén va ky (Hòi nhà vàn xuà't bàn, 2000), Tgp ehi Tri Tdn 1941 • 1945: Cdc bài viét ve lich su va vàn hóa Viét Nam (Trung tàm UNESCC

thòng tin tu liéu lich su vàn hóa Viét Nam xuà't bàn, du kiln 5 tàp, mói xz

thè eoi là chuyén khào dàu tién vi tap ehi Tri Tàn, vói tu càch mot d i tài

nghién eùu dóe làp nàm trong màng d i tài lich su bào ehi nói ehung

3 Muc dich nghién cihi

Chon và'n d i Tgp chi Tri Tàn va viée nghién cùu lich su dàn toc

trén tgp ehi Tri Tàn làm di tài nghién cùu, luàn vàn nham dat mot so mue

dich chù ylu sau day:

- Giói thiéu mot eàeh khài quàt tgp chi Tri Tàn vói tu eàeh là tap ehi

vàn hoà va khoa hoc xà hòi dàu tién ò Viét Nam Và'n d i này duge khào sàt trén mà'y phuong dién sau:

+ Hình thùe trình bay tap ehi va viée phàt hành

+ Tàe già (nhihig eày bùt ehinh va càe còng tàe vién)

+ Càe lình vue vàn hoà va khoa hoc xà hói dugc d i càp

- Làm ro viée nghién cùu va giói thiéu lich su dàn toc trén tgp chi Tri

Tàn Day là mot trong hai mue dieh ehinh eùa luàn vàn Nghién eùu va giói

thiéu lich su dàn toc là mot noi dung chù yéu eùa Tri Tàn, nhihig eày bùt chù lue eùa Tri Tàn eùng là càe nhà su hoc eó tié'ng dUóng thòi Lich su dàn toc dugc d i càp trén Tri Tàn rà't da dang, góm nhilu thòi ky, nhilu lình vue, tu

nhùng bài khào eùu eóng phu din nhùng phàt hién va eòng bó tu liéu mói

Di sàu tìm hiéu và'n d i này, mot màt, cho phép nhìn lai mot chàng duòng nghién cùu lich su dàn toc, dóng thòi thà'y duge nhihig dóng góp to lòn eùa

Tri Tàn trén phuong dién nghién eùu va giói thiéu lich su Viét Nam, va tà't

nhién, cà nhihig han e h i khòng trành khòi eùa nò

- Dat Tri Tàn trong khung cdnh ehinh tri va kinh té' - xà hai nhihig

nàm 1941 - 1945 de thdy ro già tri to lem cùa tap chi này trén moi phumig dién Day là thòi ky hét sue dàc biét: chién tranh thè giói làn thù hai, phàt xil

Nhàt càu két rói hà't eàng Phàp dóc chiém Dóng Duong, cuoc vàn dòng giài phóng dàn toc do Dàng Còng san Dòng Duong lành dao phàt trién manh me Là mot tap ehi còng khai xuà't bàn duge su cho phép cùa ehinh quyén

thuc dàn, nhung Tri Tàn - vói danh nghla mot tap ehi chuyén biét ve vàn hoa

va khoa hoc xà hòi - dà khòng roi vào khuynh huóng bÓi bùt ma trai lai, dà Igi dung triét de danh nghla này de khich le tinh thàn dàn toc Day là net dàc

sàe cùa Tri Tàn

4 Dòi tirgng va pham vi nghién ctìfu

Tri Tàn là mot tap chi lón, xét trén cà hai phuong dién so' lugng (phài

hành hàng tuàn, khó lón, 20 dé'n 24 trang, tón tai trong khoàng thòi gian trén

4 nàm) va nói dung (và'n de de càp rà't phong phù, da dang) Chinh vi le dò, luàn vàn chi giói han pham vi nghién culi vào nhùng và'n de chù yéu sau day:

- Khào sàt tà't cà càe so tap chi dà phàt hành, tu hình thùe cho dé'n nói dung, nhung do khòi lugng còng viée qua lón nén chi eó thè tién hành mot càch khài quàt Ve hình thùe, qua càe so tap chi, nhùng thay dói lón dugc

làm rò Ve noi dung, tà't cà càe bài viét dàng trén Tri Tàn déu dugc thò'ng ké

phàn loai theo chù de (càe bó món)

- Trén co so khào sàt khài quàt trén di sàu tìm hiéu mot linh vue, eó thè coi là linh vue dugc quan tàm nhiéu nhà't, dò là lich su Ve và'n de này

luàn àn khòng ehi dùng lai à nhùng mò ta thuàn tu5^ ve màt so lugng ma tàp

trung tìm hiéu ve noi dung eùa càe eòng trình nghién cùu, khào eùu, càe nguón tu liéu mói dugc phàt hién va còng bó Nhùng dóng góp cùa càe còng trình nghién cùu, khào cùu này dugc làm ro, dóng thòi nhung han che ve

phuong phàp luàn va càe phuong phàp nghién eùu cu thè eùng duge chi ra

Trén hit, qua day thà'y duge vi tri va nhùng dóng góp eùa Tri Tàn trong viéc

nghién eùu lich su dàn toc

5 Nguón tu lieuvà phuong phàp nghién cùru

De trién khai di tài nghién eùu này luàn vàn khào sàt true tilp trén

212 so tap ehi (tu so 1 ra ngày 3.6.1941 din sÓ 212 ra ngày 22.11.1945) Day duge eoi là nhùng tu liéu góc va là nguón tu liéu chù ylu eùa luàn vàn Vói 212 so bào, mèi so tu 20 din 24 trang, tóng eóng so trang bào - tu liéu

ma chùng tòi khào sàt lén din hon nàm nghìn trang Trong nhùng thóng ké

vi so bài bào va so tàe già luàn vàn eó tham khào euón Mue lue phàn tich

tgp chi Tri Tàn (tgp chi vàn hod ra hàng tuàn) 1941 - 1945 eùa Nguyén

Khàc Xuyén Tuy nhién, khi phàn loai càe lình vue, càe bò mòn luàn vàr khòng le thugc vào càch phàn loai eùa tàe già Nguyén Khàc Xuyén ma ti xày dung cho mình mot he thò'ng tiéu chi phàn loai mói (tà't nhién eùng ce nhilu diém trùng)

Ben canh nguón tu liéu góc trén day luàn vàn con tham khào càe còng trình nghién eùu vi lich su bào ehi, nhà't là bào ehi truóe eàeh mang, dà dugc còng bó va ehua duge còng bó Ngoài ra, nhihig nguón tu liéu khàc true tilp hoàe giàn tilp eó lién quan din di tài luàn vàn eùng dugc khai thàe triét de

Trién khai di tài nghién eùu này càe phuong phàp truyln thÓng eÙ£ khoa hoc lich su duge triét de tòn trong (lich dai va dóng dai, lo gie va se sành lich su ), dóng thòi - de eó mot nhàn thùe thàt khàeh quan vi càe vàr

di duge d i cà'p dé'n - phuong phàp phàn tich thóng ké eùng duge àp dung trong nhihig thao tàe nghién cùu cu thè Trong qua trình nghién cùu viée àf dung càe phuong phàp cu thè dugc thuc hién mot càch linh boat nham dat ké'

qua eao nhà't

6 Dóng góp cùa luan vàn

- Bang khào sàt 212 sÓ tap ehi luàn vàn dem dén cho nguòi doc, nhà

là nhùng nguòi khòng eó diéu kién tié'p xùe true tié'p, mot hình dung tuon^

dòi cu thè ve Tri Tàn, tu hình thùe cho dé'n nói dung, phàt hành va tàe già

- Qua viéc phàn loai càe ITnh vue, càe bò mòn duge de càp trén Tr

Tàn luàn vàn, bang phuong phàp thóng ké dinh lugng, vùa làm nói bàt tini

da dang ve thè tài cùa tap chi này (khào eùu, sàng tàe, tin tue ), vùa khan^ dinh tinh chuyén biét ve khoa hoc xà hòi eùa nò (vàn hoc, ngòn ngù hoc, si

hoc ) Cung qua day luàn àn làm rò dóng góp cùa Tri Tàn dói vói su phà

trién cùa khoa hoc xà hòi Viét Nam

- Trong càe linh vua khoa hoc xà hòi duge de càp trén Tri Tàn, luài

vàn tàp trung khào sàt viée giói thiéu va nghién cùru lich su dàn toc Day li mot trong nhùng llnh vue chinh, xuà't hién thuòng xuyén trén tap chi, vó dung lugng lón nhà't, thu hùt su còng tàe eùa nhùng hoc già nói tié'ng duon^ thòi Qua khào sàt ky luòng và'n de này luàn vàn mot màt nhàn manh vi tr

cùa Tri Tàn - nhu mot dàu àn dành dàu buóc tién cùa giói su hoc Viét Nan trong viéc nghién eùu lich su dàn toc, màt khàc néu bàt dóng góp eùa Tr

Tàn, qua nghién cùu va phó bién tri thùe lich su dàn toc, trong giào due vi

tuyén truyén truyén thóng yéu nuóc, niém tu hào va tinh thàn tu tòn dàn tò( trong thòi ky hét sue quan trong eùa eàeh mang Viét Nam

7 Bó cuc cùa luàn vàn

Luàn vàn ngoài phàn mò dàu va ké't luàn, eó 3 ehuong nói dung

Chuong I: Khài lirgc tap chi Tri Tàn trình bay khài quàt ve bào chi

Viét Nam truóe Càch mang thàng Tàm, ve su ra dòi cùa Tri Tàn - vói tu eàeh

tap chi khào eùu khoa hoc xà hòi dàu tién Trong ehuong này luàn vàn giói

thiéu cu thè ve Tri Tàn tu nhùng nguòi sàng làp, hình thùe trình bay, phàt

hành va dàc biét là nhùng phàn tich ve dòi ngù càe tàe già, eòng tàe vién eùa tap chi

Chuomg II: Càe vàn de dugc de càp trén tap chi Tri Tàn phàn

thành càe nhóm chù de chinh: càe khoa hoc xà hòi (bao góm vàn hoc, ngòn ngù hoc, su hoc va càe khoa hoc xà hòi khàc), sàng tàe (bao góm tho, vàn xuòi, kich ), tin tue thòi su trong nuóc va quòe té Mèi chù de de duge di sàu tìm hiéu chù yéu thòng qua càe so liéu thò'ng ké

Chuoìig III: Tap chi Tri Tàn va viéc giói thiéu va nghién cùru lich

su dàn toc phàn loai càe bài viét ve lich su theo càe thòi ky (thòi dung nuóc,

thòi Bac thugc, ky nguyén Dai Viét, thòi Phàp thuóc), theo càe và'n de lich

su (chinh tri, quàn su, khàng chién chóng ngoai xàm, kinh té xà hòi, vàn hoà

tu tuòng, nhàn vàt lich su) O day, khàc vói chuong II, viée phàn tich là dua trén co so nhùng khào sàt ky luòng vi nói dung nham làm nói bàt dóng góp

cùa Tri Tàn trong nghién cùu va phó biln tri thùe lich su dàn toc

CHUONGI KHAI Ll/OC TAP CHI TRI TAN

1.1 VÀI NET VE BÀO CHI VIÉT NAM TRl/ÒC CÀCH MANG

Bào ehi là san ph^m eùa xà hòi eòng nghiép phuong Tày Bào ehi xuà't hién ò Viét Nam dóng thòi vói euòe xàm làng eùa thue dàn Phàp, duge eoi là mot vu khi sàe ben, eùng vói tàu dóng, dai bàc trong qua trình chinh phue Viét Nam

là tò Le Bulle tin qffieiel de T expedi iion de la Cochinehine (Ky yéu eòng vu

cuoc vién ehinh xù Nam Ky) viét bang chù Phàp, phàt hành tai Sài Gòn, so 1

ra ngày 29.9.186L Tò bào này do Bonard (Bò-na), Thóng dóe Nam Ky dàu tién làp ra chù yéu de dàng càe quyet dinh, nghi dinh va nhùng thóng bào eùa giói ehi huy quàn dòi Phàp eùng tin tue vi boat dóng eùa chùng Din

nàm 1865 nò dói tén thành Bulletin cfieiel de la Cochinehine Francaise (Ky yé'u còng vu xù Nam Ky thuóc Phàp) Nàm 1899 dÓi thành Bulletin oficiel de

Vlndoehine Francaise (Ky ylu eòng vu xù Dòng Duong thuòe Phàp) va nàm

1902 mot làn nùa nò duge dói tén thành Bulletin Administr/fif phà.t hành trén

IX

toàn xù Dòng Duong

Nhùng nàm tilp theo nhilu bào khàc làn lugt ra dòi

Nàm 1863, thue dàn Phàp cho ra dòi tò Le Bulletin des Communes

(Kv yéu làng xà) in bang chù Hàn - Viét, duge luu hành chù ylu trong giói quan lai làm tay sai cho Phàp

Nàm 1864, tò Le Courrier de Saigon (Tin tue Sài Gòn) ra dòi Khàc

vói càe tò bào truóe, bào này mang dàng dà'p eùa mot tò bào thòng tin, dugc xuà't bàn nhilu so hon va nói dung phong phù hon Ngoài viée dàng tài nhùng tin tue eùa ehinh quyln thuc dàn nò con d i càp tói càe và'n d i kinh t i -

xà bòi duong thòi

Dàc biét sau khi ehilm xong ba tình miln Dòng Nam Bò, thue dàn

Phàp cho ra dòi tò Già Dinh bdo - tò bào tié'ng Viét dàu tién ò Viét Nam Già

Dinh bào ra so dàu tién ngày 15.4.1865, mói thàng mot so, mói so 4 trang,

khó 25x32 em Lue này bào do mot nguòi Phàp là Ée-née Pó-tò (Ernest Potteau) chiù tràch nhiém xuà't bàn, din nàm 1869 duge giao cho Truong Vình Ky làm Giàm dóc va Huynh Tinh Cùa làm chù bùt Nói dung ngoài phàn eòng vu dàng càe nghi dinh, thòng tin, càe boat dòng eùa ehinh phù

Phàp va tay sai, Già Dinh bdo con eó khuynh huóng tó eào hành dóng xàm

luge cùa thuc dàn Phàp, hành dóng dàu hàng bàn nuóc cùa bó phàn phong

kiln bàn xù Già Dinh bdo tón tai din 1.1.1910 thì dóng eùa

Ngoài càe tò bào mang tinh chat còng bào, thuc dàn Phàp con cho ra dòi loai bào chuyén dàng nhùng bài nghién cùu, tìm hiéu vi tình hình kmh

t i Viét Nam, vi càe nguón tài nguyén khoàng san eùa Viét Nam de phue vu

cho mue dieh khai thàe va bóc lòt thuòe dia Tiéu biéu là tò Le Bulletin de

Comité Agricole et Industriel de la Cochinehine (Ky ylu eùa Uy ban canh

nòng va ky nghé xù Nam Ky) xuà't bàn nàm 1869

0 Bàc Ky sau khi hiép uóc Hée màng dugc ky két, Bàc Ky va Tmng

Ky nàm duòi che' dò bào ho eùa thuc dàn Phàp, chùng cùng cho làp nhà in va

xuà't bàn bào Tò bào dàu tién dugc xuà't bàn ò Bàc Ky là tò Bulletin officici

de Protectorat de V Annam et du Tonkin (Ky yéu còng vu eùa nén bào ho xù

Bàc va Trung Ky) Tié'p dò là càe bào L' Avenir du Tonkin (Tuong lai cùa Bàc Ky), L'Indépendance Tonkinoise (Bàc Ky dóc làp) xuà't bàn nàm 1884

Nàm 1888 sau khi chiém dugc Bàc Ky, thue dàn Phàp dà cho xuà't bàn

tò bào tié'ng Viét dàu tién là tò Bdo ho Nam dàn, tru so dat tai Hai Phóng

( so 1 ra ngày 8.7.1888) Tòn chi mue dich eùa bào duge trình bay trong so

dàu nhu sau: " phue vu quyén Igi eùa nuóe Phàp b Bàc Ky va Trung Ky,

day cho dàn An Nam biét kinh trong va phue tùng ehinh phù Còng hoà Phàp

va càe dai dién cùa ho, làm an long va giàm bót su thù han eùa nguòi dàn'\

Bào ho Nam dàn chi ra dugc vài so thì bi dinh bàn

Sau gàn ba muoi nàm ké tu khi tò bào tiéng Viét dàu tién ra dòi, dé'n nàm 1893 thue dàn Phàp mói xuà't bàn dugc tò bào dàu tién tai Ha Noi, tò

Dai Nam dóng vàn nhàt bào, do mot nhà tu bàn Phàp là So ne do (Francois

Henri Sehneider) sàng làp Lue dàu bào dugc xuà't bàn bang chù Hàn-Viét Dói tugng chù yéu là càe quan lai, càe tri thùe Nho hgc Bào nham dàng tài càe chinh sàeh eùa bgn càm quyén Phàp, ngoài ra con dàng nhùng bài day

chù quòe ngù va giài thich bang chù Hàn-Viét Dai Nam dóng vàn nhàt

bào tón tai trong 14 nàm, dén nàm 1907 dói tén thành Dàng co tùng bào va

dugc in bang hai thù chù quòe ngù va Hàn-Viét

Ò Nam Ky sau Già Dinh bào, tò bào tiéng Viét thù hai ra dòi là Phan

Yèn bào - nàm 1898 (Phan Yèn là tén cu cùa thành Già Dinh) Phan Yèn bdo

ra bào hàng tuàn nhung ehi duge 7,8 so thì bi dinh bàn bòi mot loat bài mang

xu huóng yéu nuóc rò rét

Nhu vày, cùng vói qua trình xàm luge va bình dinh Viét Nam eùa thue dàn Phàp, bào ehi eùng dà làn lugt xuà't hién ò cà ba miln, cà bào tié'ng Phàp

va bào tié'ng Viét Cho xuà't bàn bào ehi ò Viét Nam thue dàn Phàp nhàm mue dieh dùng bào ehi làm phuong tién de tuyén truyln cho ehinh sàeh cai tri va dàc biét thòng qua viéc phàt hành bào ehi eùng dà dem lai cho chùng nguón thu dàng ké Tuy nhién ben canh nhirng kit qua dò viée xuà't bàn bào chi cùng dà dem din cho thue dàn Phàp nhùng hàu qua khó luòng Dò là làn dàu tién nguòi dàn Viét Nam dugc tilp càn vói mot hình thùe thòng tin mói

là bào chi; dàc biét bào tilng Viét ra dòi khiln cho chù quóc ngù duge phó biln ngày eàng róng rài Màt khàc thóng qua bào chi nguòi Viét Nam eàng hiéu rò hon tình hình trong nuóc va thi giói, vi nhiìng àm muu va ehinh sàeh eùa thue dàn Phàp, tu dò su dung bào chi nhu mot thù vù khi d i chóng lai chùng mot càch eó hiéu qua hon

Qua hai cuoc khai thàe thuóc dia làn thù nhà't va làn thù hai, din cuòi nhihig nàm ba muoi eùa thi ky XX bào ehi ò Viét Nam dà phàt trién hit sue nhanh chóng, dàc biét là su tàng nhanh vi so lugng(sàu thàng dàu nàm 1939

eó 114 tò bào va 160 tap ehi, tàp san tilng Viét va tié'ng Phàp, din cuoi nàm

1939 tàng lén 120 tò bào va 182 tap ehi va tàp san ) V i sau này ben canh

bào ehi eòng khai hgp phàp dà xuàt hién dòng bào chi eàeh mang (tò Thanh

nién do Nguyén Ai Quóc sàng làp vào thàng 6 nàm 1925 ò Tmng Quóc duge

eoi là tò bào càch mang dàu tién) Bào ehi dà thue su trò thành phuong tién cuc ky quan trong trong viée truyln bà vàn hoà Bào ehi eùng dà duge nhùng nguòi yéu nuóe, nhùng nguòi eóng san Viét Nam, bang cà hai con duòng

còng khai va khòng còng khai, hgp phàp va bàt hgp phàp de tuyén truyén chù nghla yéu nuóe va càch mang, chù nghla Màc-Lénm va tu tuòng eòng san, góp phàn to lón vào cuoc dà'u tranh giài phóng dàn toc

L2 Sir RA DÒI CÙA TRI TÀN, TAP CHI VÀN HOÀ VÀ KHÀO CÙtJ KHOA HOC XÀ HOL

1.2.1 Vài net ve tình hình bào chi Viét Nam thòi ky 1939 -1945

Nàm 1939 chién tranh thi giói làn thù hai bùng no Ò Dòng Duong ehinh quyln thue dàn Phàp tàng euòng bò mày dàn àp, xoà bò moi thành qua dàu tranh ma nhàn dàn ta dà giành duge trong nhiìng nàm thòi ky Chinh phù Màt tran Bình dàn Phàp Giùa nàm 1940 phàt xit Due tàn eòng nuóe Phàp, ehinh phù Pé-tanh nhanh chóng dàu hàng Thàng 9.1940 phàt xit Nhàt tran vào Dòng Duong, Phàp - Nhàt càu kit vói nhau bóc lòt, dàn àp nhàn dàn ta Tuy nhién day eùng là thòi ky càch mang Viét Nam chuyén sang mot buóe ngoat mói Truóe dién biln mói cùa tình hình t h i giói va trong nuóe, Hòi nghi Trung uong Dàng Còng san Dóng Duong làn thù 6 (1939) dà quylt dinh chuyén huóng chi dao ehiln luge eàeh mang, giuong eao ngon eò giài phóng dàn toc Tu tuòng này dugc tilp tue thè hién qua Hói nghi Tmng uong làn thù 7 (1940) va hoàn chinh tai Hòi nghi Tmng uong làn thù 8 (1941) duói su chi dao true tilp eùa lành tu Nguyén Ài QuÓe Màt tran Viét Minh ra dòi doàn kit moi tàng lóp yéu nuóc duói eùng mot ngon eò giài phóng dàn toc Càch mang Viét Nam phàt trién manh me, eòng euòe chuàn bi lue lugng, eà vi chinh tri, cà vi vù trang dién ra sòi nói trén khàp toàn quóc Dém 9.3.1945 Nhàt dào ehinh Phàp Bàt dàu mot eao trào khàng Nhàt eùu nuóe ràm rò duói su lành dao eùa Dàng Còng san Dòng Duong va Màt tran Viét Minh dàn din thàng Igi vi dai cùa Càch mang thàng Tàm

Chién tranh dà làm cho nén kinh té Dòng Duong thòi ky này làm vào tình trang suy thoài nghiém trgng Thuc dàn Phàp va phàt xit Nhàt càu két vói nhau tàng euòng vo vét bóc lòt nhàn dàn ta, ké cà sue nguòi, sue cùa de cung ùng cho chién tranh Nhàn dàn Dòng Duong, trong dò eó Viét Nam, rén xiét trong cành "mot eó hai tròng" nò le Dàc biét sau ngày Nhàt dào chinh Phàp (9.3.1945) vói ehinh sàeh quàn su hóa kinh té', tàng thué, bàt nòng dàn nho lùa trong day là nguyén nhàn true tié'p gay ra nan dói khùng khiép nàm 1945 làm 2 triéu dóng bào ta ché't dói Kinh té' suy thoài làm cho hàng hoà khan hiém Vàt liéu cho ngành in nhu mUc, già'y trò hét sue dàt dò

dà ành huòng trUe tié'p dén nghé xuà't bàn, trong dò eó nghé bào Nhiéu tò bào trong thòi ky này phài dóng cùa hoàe giàm trang, in trén già'y xà'u là vi thè Tuy nhién bào chi phàt hành trong thòi ky này vàn duge duy tri vói mot

so lugng khà lòn Mot trong nhùng nguyén nhàn là do nhu càu tìm hiéu tình hình trong nuòc va quóc té' tàng lén, dói tugng nguòi doe eùng mò rong Màt khàc eùng phài ké dé'n su truòng thành ehung cùa nghé làm bào, eòng nghé

in àn va xuà't bàn

Tình hình bào ehi nhùng nàm 1941 - 1945 eó nhùng dién bié'n phùe tap Sau khi Chinh phù Màt tran Bình dàn Phàp do, chién tranh thè giói thù hai bùng nò, chinh quyén thuc dàn Phàp ò Dòng Duong dà thi hành ehinh sàeh bào ehi hé't sue khàt khe: bào chi eàeh mang bi dóng cùa, che dò kiém duyét duge tàng euòng (thòi ky này trén nhiéu tò bào thuòng xuà't hién nhùng khoàng trong vói dòng chù "kiém duyét bò'') Tinh hình eàng trò nén khó khan hon sau ngày Nhàt dào chinh Phàp

Trong thòi ky này, do chinh sàeh khùng bó cùa thue dàn Phàp va phàt xit Nhàt, dòng bào chi càch mang phài boat dòng bi màt Tuy nhién, bào chi càch mang vàn phàt trién cùng vói phong trào càch mang ngày mot dàng eao

Tiéu biéu cho bào chi càch mang thòi ky này nhu càe tò Tgp ehi Cóng san,

Cd giai phóng, Cùu quóc, Viét Nam dóe làp

Dòng bào ehi cóng khai cùng eó su phàn biét thành nhilu khuynh

huóng Theo su phàn loai cùa càe tàe già trong eóng trình Lich su bào ehi

Viét Nam 1865 - 1945 nhùng khuynh huóng bào ehi eùa dòng bào chi hgp

phàp bao góm:

Bào thàn ehinh quyln (thàn Phàp va thàn Nhàt): Thuòe loai này ngoài

nhùng tò dà eó tu tmóc nhu Dóng Phàp, mot so tò bào mói xuà't hién nhu

Tin Mài (sÓ 1 ra ngày 17.1.1940), Dàn Bà (so 1 ra ngày 14.3.1939), sau

ngày Nhàt dào ehinh Phàp là càe tò nhu Tàn Viét Nam, Nò lue

Bào cà'p tié'n (nhùng tò bào co xu huóng tién bò hoàe vi ehinh tri,

hoàe ve xà bòi, hoàe vi vàn hoà) Tiéu biéu nhu càe tò Ngày Nay (so 1 ra ngày 30.1.1935, bi dóng eùa ngày 28.4.1943), Thanh Nghi (so 1 ra ngày

15.5.1941, SÓ cuòi ra ngày 11.8.1945)

Bào eùa nhóm Tòiótkit: Tiéu biéu nhu nhóm Hàn Thuyén vói tap ehi

Vàn Mói, sau tàch ta thành Vàn nic/i nghi luàn va Vàn mói khào cùu

Bào vàn hgc: Tiéu biéu nhu càe tò Tiéu thuyét thù Nàm, Tiéu thuyet

thù Bay diu là nhùng tò dà xuà't hién tu tmóc nhung tilp tue boat dòng

trong thòi ky này

Bào tòn giào (bao góm eà bào Còng giào va bào Phàt giào): Tiéu biéu

nhu càe tò Trung hoà nhàt bào, Thanh nién (vón tén là Còng giào Nam

Thanh), Tgp chi Phàt hgc

Bào chi chuyén biét khàc: Loai này khà nhiéu, nhu bào cho càe giói

xà bòi, bào thè thao, bào kinh ti, bào cho tre em, bào khoa hoc ky thuàt, bào giài tri )

Nhìn ehung, thòi ky 1939 - 1945, dòng bào ehi eòng khai trò nén khà

da dang, da khuynh huóng Trong so này nói lén mot so tò bào eó xu huóng tiln bò (nhu càe tò cà'p tién, chuyén biét vi vàn hoà va khoa hoc) Tri Tàn là mot trong so dò

1.2.2 Su ra dòi cùa tap chi Tri Tàn

1.2.2.1 Ve tòn chi muc dich, nhihig nguòi sàng lap, quàn ly

Tap ehi Tri Tàn phàt hành so dàu tién vào thù ba, ngày 3 thàng 6 nàm

1941 theo Nghi dinh ky ngày 8 thàng 2 nàm 1941 eùa Toàn quyln Dòng

Duong Nhu vày Tri Tàn thuóc dòng bào chi còng khai, xuà't bàn duge phép

eùa chinh quyln thuóc dia Tuy nhién, xét trén nhilu phuong dién, su kién

này - su ra dòi eùa tap chi Tri Tàn - lai dành dà'u mot mò'e quan trong trong

lich su bào ehi Viét Nam

Tén goi eùa tap chi - hai chù Tri Tàn, là là'y tu càu ón co tri tàn (òn cu biét mói) Day dugc coi là tòn ehi boat dòng eùa tap chi này Trong lòi Phi là

in ò so 1 nhùtig nguòi sàng làp dà néu rò muc dieh chù yéu cùa tap chi là nghién eùu va phó bié'n nhùng tri thùe ve lich su, vàn hoà Trang bìa cùa tap

chi cùng ghi ro: Tgp chi vàn hoà (kèm theo: ra ngày thù, hàng tuàn), hoàe

Tgp chi vàn hóa ra hàng tuàn Tu so 9 (ra ngày 1 thàng 8 nàm 1941) eùng

trén trang bìa eó thém dòng chù Phàp Revue cutturelle Hebdomadaire So 5

ra ngày 1 thàng 7 nàm 1941 mot làn nùa nhùng nguòi sàng làp tap chi nhàe

lai tòn chi muc dich cùa mình trong bài Tran tình ky tén Tri Tàn:

"Giùa lue thòi buoi khó khan, Tri Tàn mao hiém ra dòi: mot cài khó!

Duong dò già'y dàt, giày khan, thòi già vi nghi in cài gì cùng eao vot

Tri Tàn dành bao xòng ra tran bùt truòng vàn: hai cài khó!

Nhàm buoi phàn dóng óe non con say sua nhùng cài "son tre", nhùng cài "làng man ngòng euóng", le "cóng thi" duói gót giày "róng rò" Tri Tàn manh bao vach riéng mot duòng lói, chù màt vào cài dich tu tién hgc hành:

ba cài khó!

Dàu sao mae long Tri Tàn cùng eó xoà hit trong tri nhùng tié'ng khó

kia thàng tiln lén duòng vàn hóa

Yéu Tri Tàn, nhilu ban dà biéu lo mot càch qua càm dòng

Dàu vày truóe du luàn Tri Tàn eùng lugm duge nhiéu tilng phé bình:

- Khó khan qua!

- Nghiém trang qua!

- Khòng vui!

Vàng nhùng cài dò Tri Tàn eùng tu biét va xin eòng nhàn

Dà là mot tò bào dùng dàn eó tinh eàeh khào eùu va hoc hòi, le tà't nhién khòng thè trành duge cài nan khó khan Néu eó làm cho nò vui thì e lai hoà ra nhùng tò bào son tre bay nhùng tàp tiéu thuyé't kiém hiép màt

Dàc tinh cùa giJfng? Cay! Néu bò eay di sao ggi là gùng dugc

Dàc tình eùa muói ? Man! Neu ehilu y so thieh eùa vài nguòi ma bò màt cài man thì, òi thòi, con gì là muói nùa?"

Chùng ta con co thè thà'y ro hon nùa tòn ehi mue dieh eùa Tri Tàn qua

phàt biéu eùa Tiém Dàm Nguyén Tuòng Phugng - mot trong nhùng nguòi sàng làp tap chi trong buoi tié'p kién Chù tich Ho Chi Minh ehilu ngày 13 thàng 9 nàm 1945: "Co quan vàn hoà chùng tòi ra dòi vào nàm 1941, càe dóng ehi tòi va tòi nhàn thà'y cài vàn minh vàt chat dà làm cho nguòi xù này gàn nhu "quén góc" nén chùng tòi ehgn cài tén ò càu Luàn ngù "ón eó nhi tri tàn" muón nhàe lai cho quóc dàn dóng bào nhihig trang su ve vang, nhiìng su nghiép anh bùng, nhiìng phàt trién vi vàn hgc de kéu ggi long ài quóc, trong thòi Phàp thuóc chùng tói dà song nhiìng phùt khó khan e rè cho din khi dào

chinh, chùng tói eó cho phàt hành mot so dàc san Viét Nam giài phóng va

tuyén bó thòi ky "òn eó" dà qua, nay din lue phài theo mue dieh "tri tàn" de phuiig su TÓ Quóc "

Trong lich su bào ehi Viét Nam day là làn dàu tién xuà't hién mot tò bào nghién eùu thuàn tuy, mot tò bào chuyén biét cùa giói nghién eùu

Nguòi sàng làp Tri Tàn là Duong Tu Quàn (1901 - 1969), nguòi làng

Phù Thi huyén Vàn Giang tinh Hung Yèn, em mot Duong Bà Trae va Duong Quàng Hàm Tén hiéu, eùng là bùt danh òng thuòng dùng là Khài Sinh Xuà't thàn trong mot già dinh nho hgc, thuò nhò hgc chù nho, sau ra Ha Nói hoc truòng Phàp, nàm 1921 dàu bang Thành Chung, day hoc ò Ha Noi Nàm

1929 òng tu chùc vi làp Nhà in Dòng Tày va xuà't bàn sàeh, chù truóng càe

tò bào Vàn hoc tgp ehi (1932 - 1933), Dóng Tày bào (1934 - 1935), tò này bi thue dàn Phàp eà'm nàm 1935, Ngày mói (1939) Nàm 1941 òng cùng mot so nguòi eùng quan diém sàng làp tò Tri Tàn va là nguòi true tié'p quàn ly tap

ehi này Òng vié't nhilu sàeh giào khoa tiéu hoc, sàeh khào eùu, sàeh dieh va

sàng tàe tiéu thuyé't Vói Tri Tàn, òng dóng thòi eùng là mot tàe già Tuy

nhién òng vilt khòng nhilu (21 bài, góm nhilu thè loai, in trén 29 so bào, rài

ràe tu so 4 din so 208) Ban dàu tap chi khòng ghi rò, vi sau mói thà'y dònj chù Administrateur Gerant Duong Tu Quàn ò trang euÓi

Chù nhiém va quàn ly là Nguyén Tuòng Phugng (bùt danh Tién Dàm) Mae dù ban dàu tap ehi eùng khòng ghi rò ai là chù nhiém, quàn 15^ nhung ( nhùng so bào dàu trong thòng bào vi già bào eó ghi: Thu va ngàn phié'u gù cho òng Nguyén Tuòng Phugng 349 phó Hul, Ha Nói V i sau ò trang cuò

tap chi mói ghi ro Chù nhiém kiém quàn ly Nguyén Tu&ng Phuong, eùng ce khi vilt bang chù Phàp Directeur Nguyén Tuùng Phuong Khòng ehi là nguò

chù nhiém va quàn ly tap chi Tién Dàm Nguyén Tuòng Phugng con là mg trong nhùtig tàe già chù ehót Ong dà vilt tà't eà 96 bài bào dàng trén 110 so Nhu vày, tinh trung bình eù hai so bào lai eó bài eùa Nguyén Tuòng Phugng

Thu ky toà soan là Pham Manh Phan (sinh nàm 1914, nguòi làng Baci Mai, nay thuòe phuong Bach Mai, quàn Hai Bà Trung, Ha Nói) Òng than

già làm tap ehi Tri Tàn tu so 1 din khi dinh bàn Ong eùng là mot tron^ nhihig eày bùt chinh cùa Tri Tàn (vói 61 bài vilt dàng trén 67 so tap chQ

Bién tàp vién thuòng xuyén là nhà vàn Nguyén Huy Tuòng (1912

1960), nguòi làng Due Tu, huyén Dòng Anh, Ha Noi Trén Tri Tàn òng h

chù ylu là tiéu thuyé't va kich Ijeh su

Tru so tap ehi Tri Tàn ban dàu dàt tai so 349 phó Hué', Ha Nói V i sai

chuyén tói so 95 - 97 duòng Chanceaulme (nay là phÓ Triéu Viét Vuong) Toà bào dàt tai so 195 phó Hàng Bòng (eùng co khi de 195 Rue du Coton)

Ha Nói

1.2.2.2 Ve hình thùrc trình bay

Tri Tàn in khó 20 x 27 em, thóng nhà't tu so dàu dé'n so cuòi Mèi so ta|

ehi eó 24 trang (vi sau rùt xuóng con 20 trang, hoàe sau càe so dàc san theo lénh eùa Phòng Tuyén tmyén va Bào ehi Phù Thóng su - rùt xuóng con

-16 trang), tùih eà trang bìa (dàu) va trang cuòi (thuòng dùng quàng eào) So trang duge dành tu 2 din 24 (bìa khòng dành so trang) ò góc trén (ben trai cho so trang chàn va ben phài cho so trang le) Duói mói trang, ò giùa, lai dành thù tu so trang góp cho tà't eà càe so trong nàm Thi du, so 1 ra ngày 3 thàng 6 nàam 1941, so trang dành tu 1 din 24 ò eà trén va duói, so 2 ra ngày

10 thàng 6, trong khi trén vàn dành so trang tu 2 din 24 thì duói dành tu 26

trò di Tình ehung, qua hon hai tram so bào trong hon 5 nàm, Tri Tàn dà xuà't

bàn tóng còng trén 5 nghìn trang

Trang bìa duge trình bay don giàn va nghiém tue phù hgp vói hình thùe eùa mot tap ehi nghién cùu khoa hgc Tuy nhién eàeh trang tri, trình bay bìa lai duge thay dói thuòng xuyén khiln nguòi dge eó càm giàe bót don diéu

Chù Tri Tàn (Viét) in dàm khòng co dinh ò mot vi tri (eó khi ò góc trén ben phài, eó khi ehinh giùa, trén nln chù Tri Tàn (Hàn, kiéu chù trién) Tuy nhién, nhilu so khòng eó chù Tri Tàn (Hàn) làm nln, hoàe chù Tri Tàn (Hàn) dùng tàch han ra, nhilu so ben canh chù Tri Tàn (Viét) là chù Tri Tàn

tgp chi (Hàn) Góc trén ben phài - trong nhihig so dàu - thuòng eó nhihig càu

nhu dang lòi bay ^ dep hoàe chàm ngòn Chàng han, sÓ 3 eó càu: "Cài hoc

chàn ehinh thì thàt truyln, nguòi ta dua nhau dÓ xò theo thòi tu ehuong, danh

Igi " eùa La Son phu tu Nguyén Thié'p (nhàm là Hiép) trong Hgnh am (nhàm là an) vàn tàp So 4 là mot càu ea dao: "Co dò ma chàng eó thom, Nhu hoa ràm but chàng com chào gì" So 5 là càu trieh trong Hich tuóng sì

eùa Tran Quóc Tuà'n : "Sinh ra nhàm buoi rói ren, lón lén giùa lue khón khó" Càch này vi sau bò

Hình thùe trình bay trong tap chi nhìn ehung trang nhà, cùng eó nhilu

thay dói qua tùng bài bào, tùng so bào nhung khòng loè loet Ngoài chù Viét, mot so bài tho chù Hàn duge dich eó kèm eà nguyén vàn dà phién àm va nguyén vàn chù Hàn Chù Hàn duge in khà dep, càn dói Khàu bién tàp khà càn thàn, it lòi chinh tà, trù mot so chù eó thè do càch vilt bay giò (chàng han giùa d va gi )

Chà't lugng già'y va in à'n ban dàu khà tot so vói càe bào duong thòi: già'y den nhung tuong dói bóng, dai, chù in rò ràng, de dgc Tuy nhién, vi sau này, nhà't là vào nàm cuòi, do khó khan vi kinh ti, chat lugng già'y rat xà'u, chù mò rà't khó dgc

Trang quàng eào nhìn ehung rat da dang: hàng tiéu dùng, sàeh bào, thuóc cho din xó so

Nhìn chung, vi hình thùe, so vói nhilu bào va tap ehi duong thòi Tri

Tàn khòng qua càu ky, nhung eùng khòng qua né vào dàc diém va tmh càch

cùa mình ma thiéu su cài tiln cho hàp dàn nguòi dgc

L2.2.3 Ve viéc phàt hành

Tri Tàn phàt hành mói tuàn mot so Tu so 1 dé'n so 6, phàt hành vàc

ngày thù ba hàng tuàn, tu so 7 chuyén sang thù sàu, sau dò lai chuyén sang thù tu, thù nàm Su thay dói này, theo giài thieh eùa ban bién tàp, là de che tién viée in va phàt hành vào thòi diém dò

Tu SÓ 1 phàt hành ngày 3 thàng 6 nàm 1941 din so cuòi cùng phài hành ngày 22 thàng 11 nàm 1945, Tri Tàn dà tón tai trong khoàng thòi giar hon bón nàm, ra duge tóng eóng 212 so bào Mae dù thòi gian tón tai khòn§ làu, nhung trong khuòn khó mot tap ehi ( khó 20 em x 27 em, so trang 20 •

24 trang), ra dIu dàn hàng tuàn, dà eó mot dung lugng lón, ké eà vi so tran^

(trén 5000 trang), ké cà ve so bài bào, bài nghién cùu, nhùng sàng tàe duoc eòng bó

Tri Tàn phàt hành chù yéu tai Ha Noi Cùng de hiéu, vi tru so tap chi

dat ò Ha Nói, nhung quan trong hon là ò chò, Tri Tàn là tap chi chuyén

ngành ve vàn hoà va khoa hoc xà hòi nén dòc già phàn dòng là nhirng nhà vàn, nhà tho, nhà nghién eùu, nhirng nguòi eó trình dò vàn hoà nhàt dinh

ma nhirng dói tuong này lai tàp tmng nhiéu ò Ha Nói Ngoài ra Tri Tàn con

phàt hành ò nhiéu tinh va thành phó Ngay tu nhùtig so bào dàu tién, qua danh sàeh dòc già tra tién bào (dàng tu so 3) ta biét duoc pham vi phàt hành

eùa Tri Tàn: Ha Noi, Hai Phòng, Kién An, Ha Nam, Ha Dòng, Hoà Bình,

Hai Duong, Hòn Gai, Lào Cai, Cao Bang, Phùe Yèn, Vinh Yèn, Son Tày, Thanh Hoà, Ben Tre, Tra Vinh Nói ehung là hàu nhu trén toàn lành tho Viét Nam Thàm chi con sang eà sang nuóc ngoài, nhu Càm-pu-ehia (Pnòmpénh)

Trong nhihig so bào dàu viée viéc quàng eào de thu hùt dòc già duoc nhùtig nguòi sàng làp thuc hién bang nhiéu càch, trong dò eó viée thòng qua dói ngù càe c6 dòng vién - thuc chat là nhùtig nguòi bàn bào le - vùa di co dòng cho bào, vùa bàn, vùa thu tién nhiìng nguòi dat mua Mòi eó dóng vién nhu vày càn phài eó 2 ành 4 x 6, ky quy mot so tién cho ban tri su va duoc huòng 20% hoa hóng phàt hành

Tri Tàn duofc phàt hành phàn lòn thòng qua he thóng càe dai ly Tai Sài

Gòn tóng phàt hành Tri Tàn là tiém sàeh Nguyén Khành Dàm ò 12 Rue

Saouram Tai Hai Phòng là òng Quàng Van Thành ò so 51 phó Càu Dà't, tai Hai Duong là òng Vù Ngoe Cu ò so 40 phÓ Dòng Kiéu SÓ luong bào phàn phói cho càe dai ly duoc dàng ky tiiròe Trong nhùtig so bào dàu bàn bào

thuòng thòng bào cho càe nhà dai ly yéu càu cho biét khà nàng phàt hành tai dia phuong mình Càe dai ly khòng phài dàt tiln truóe ma thanh toàn sau khi bào dà bàn xong Truòng hgp bào khòng bàn hit càe dai ly gùi tra lai bàn bào Tuy nhién eiing eó khi toà bào khòng nhàn lai so bào khòng bàn hit Chàng han, vói so bào xuàn Quy Mùi (1943) toà bào thóng bào truóe cho càe nhà dai ly phài càn nhàe so lugng bào co thè tiéu thu de là'y dù so, so khòng bàn hit toà bào khòng nhàn lai

Mot so lugng dàng ké dóe già eùa Tri Tàn dàt mua bào truóe Tap ehi

thuòng dàng danh sàeh nhùng dóc già dà tra tiln (khòng ké nhùng nguòi dà nhàn bién lai) va cùng dàng eà danh sàeh nhihig nguòi ehua tra tiln Tuy nhién, vi sau khi viée phàt hành dà ón dinh, viée này duge bài bò

V i già eà thuòng dugc dàng ngay ò trang bìa Thòi ky dàu già mói so bào già 12 xu (0pl2), mot quy (ba thàng) già 1,5 dóng (lp50), nùa nàm (6 thàng) già 2,8 dóng (2p80), 1 nàm (12 thàng) già 5,5 dóng (5p50) Dà'y là già bàn le cho dói tucmg mua là càe eà nhàn Dói vói càe eòng so va ngoai quóc, già tàng gap dòi Tuy nhién, nhùng nàm 1941 - 1945, tình hình kinh t i Dòng Duong nói ehung, Viét Nam nói riéng hit sue khó khan, dóng tiln màt già lién tue, vi thi già bào ngày mot tàng Tu so 18 (ra ngày 10 thàng 10 nàm 1941) già bàn le tàng lén 15 xu mot so, tu so 44 (ra ngày 22 thàng 4 nàm 1942) tàng lén 16 xu, tu so 57 (ra ngày 29 thàng 7 nàm 1942) tàng lén 20 XU TÙ SÓ 21 (ra ngày 31 thàng 10 nàm 1941) già bào mot quy, nùa nàm va mot nàm tàng lén 1,8 dóng, 3,5 dóng va 6,8 dóng, tu só 57 (ra ngày 29 thàng

7 nàm 1942) tàng lén 3,25 dóng, 4,5 dóng va 8,5 dóng Cho din dàu nàm

1945 già bàn le tàng lén din 70 xu mot só, mot quy 9 dóng, nùa nàm 18 dóng va mot nàm 35 dóng Din nhùng só bào euò'i eùng, già bàn le tàng lén 1,2 dóng Viée tàng già lién tue hoàn toàn là do bié'n dóng già eà, phàn nào

phàn ành ve tình hình kinh t i Dòng Duong, Viét Nam nói riéng thòi ky này 1.2.3 Vài net ve tàe già

Là mot tap ehi ma nói dung chù ylu là khào eùu va giói thiéu vi vàn hoà va khoa hgc xà bòi, le duong nhién, phàn lón càe tàe già, càe eòng tàe

vién eùa Tri Tàn là nhùng nhà nghién eùu vàn hoà, càe nhà vàn, nhà tho, nhà

su hoc, tóm lai là nhihig nguòi boat dòng trén càe llnh vue vàn hoà va khoa hoc xà hói Tình nghiém tue, 5^ nghla giào due - nhà't là viée khoi day tinh thàn yéu nuóe, tinh thàn dàn toc dói vói dòc già trong giai doan then ehót eùa eàeh mang Viét Nam - eùa tap chi dà thu hùt mot dòi ngù dòng dào càe hgc già, nhiìng nguòi eó tinh thàn yéu nuóe, tinh thàn dàn toc, trong dò eó

nhiìng hoc già nói tilng duong thòi tham già Dién mao ehung eùa Tri Tàn sé

duge phàe boa khi chùng ta nhìn lai dói ngù càe tàe già, càe eòng tàe vién thòng qua càe só liéu thóng ké

1.2.3.1 Ve so lugng tàe già

Viée thóng ké só lugng tàe già, nhùng eóng tàe vién eùa Tri Tàn, là

eòng viée khòng mà'y de dàng Bòi le, nhu thuòng thà'y trong giói hoc già, eó nhilu nguòi ngoài viée dùng tén thàt con eó tu mot din nhilu bùt danh khàc

Qua 212 só tap ehi eó tóng cóng 293 tàe già vói só bài bào va só làn xuà't hién nhilu it khàc nhau Trong só này eó 113 tàe già (chiém ty le 38,5%) dùng tén thàt - tue là nhùng nguòi k5' day dù ho tén, chàng han nhu Nguyén Thiéu Làu, Nguyén Vàn Kilt, Nguyén Xuàn Uàn Co 20 tàe già (ehilm ty le 6,8%) vùa dùng tén thàt vùa dùng bùt danh, chàng han nhu Dinh Già Thuyé't eó lue k^^ là Thi Nham, Vù Vàn Lgi eó lue ky Hòi Thò'ng

Co tói 148 tàe già (ehilm ty le 50,5%) ehi dùng bùt danh, chàng han nhu

Luòng Hai, Khài Minh, Huong Sàe, Huy Bình, Dan Tàm Só con lai dùng tén càe tó ehùe - 9 truòng hgp (ehilm ty le 4,2%) - chàng han nhu Hòi truyln

bà quóc ngù, Hòi khuyln hgc Càn Tlio va dàc biét là nhùng bài ky tén Tri Tan

Con só tàe già, nhùng còng tàe vién thì lòn, nhung phàn nhilu ehi xuà't hién mot hai làn (xem bang 1)

Cóng 293 100

Trong bang 1 eó thè phàn tàe già thành ba nhóm: nhóm càe tàe già vilt

it, nhóm càe tàe già vilt trung bình va nhóm càe tàe già viét nhilu Càn eù vào tóng só tap chi dà phàt hành va thòi gian tón tai eùa tap chi chùng tòi xlp nhùng tàe già viét duói 10 bài vào nhóm nhùtig tàe già vilt it (thà'p nhà't: 1/212 so = 0,47%, cao nhà't: 10/212 so = 4,7%), nhùng tàe già vilt tu 11 dé'n

30 bài vào nhóm nhùng nguòi vilt tmng bình (thà'p nhà't: 11/212 só = 5,19%, cao nhà't: 30/212 só = 14,15%), va nhùng nguòi vilt trén 30 bài vào nhóm nhùng nguòi vilt nhiéu Tuy nhién, dò là mot eàeh phàn loai tuong dói, àp dung trong da só càe truòng hgp Diéu dò eó nghìa là, trong mot só truòng hgp dàc biét, eó tàe già vi só tàe phàm thì khòng nhilu nhung quy mò thì lai lón, dàng tài trén nhilu só tap ehi Chàng han nhu truòng hgp Chu Thién Hoàng Mmh Giàm, só tàe phàm chi eó 16 nhung dàng tài trén 94 só, bay Nguyén Huy Tuòng, chi eó 10 tàe phàm nhung dà dàng tài trén 84 só

Trong nhóm thù nhà't eó tói 154 tàe già ehi eó mot bài bào (chiém ty le 52,56%), néu góp cà càe tàe già vilt tu 2 dé'n 5 bài (88 truòng hgp) thì con só

dò là 242 (ehilm ty le 82,56% só tàe già) va néu góp cà càe tàe già vié't tu 6 dé'n 10 bài (19 truòng hgp) thì con só dò là 261 (chié'm ty le 89,04% só tàe già) Nhu vày, nhóm eàc tàe già vilt it ehilm dai da sÓ càe tàe già

Trong nhóm thù hai eó 24 truòng hgp (chié'm ty le 8,19%) Tuy nhién, hon mot nùa trong só dò vié't duòi 15 bài (13 truòng hgp)

Nhóm thù ba ehi eó 9 tiiròng hgp Dàng chù y trong só này eó 6 tàe già vié't trén 50 bài, 3 trong só dò vilt trén 100 bài Dò là nhùng eày bùt

chinh cùa tap chi Nhùng tàe già này khòng ehi xuà't hién thuòng xuyén ma

ehinh ho là bò phàn chù ylu làm nén dién mao eùa Tri Tàn

Con só 293 tàe già, eòng tàe vién, qua càe tàe phàm, càe bài vilt eùa

hg cho thà'y ho thuòe nhilu llnh vue chuyén mòn khàc nhau Thàm ehi, ò mot só tàe già, hg khòng ehi vilt vi mot linh vue ma là da lình vue Co thè

nói, càe tàe già, càe cóng tàe vién cùa Tri Tàn eó ò bau hé't càe bò mòn khoa

hgc xà bòi va vàn hoà, tu nghién cùu din sàng tàe, tu vàn hgc, ngòn ngù hoc

din trilt hgc, su hgc, tu tho, vàn xuòi din kich, du ky Tri Tàn thuc su dà

quy tu dugc mot dòi ngù dòng dào càe nhà khoa hgc, càe nhà vàn, nhà tho duong thòi DÓ là mot thành còng cùa nhùng nguòi sàng làp tap ehi

1.2.3.2 Mot só tàe già tiéu biéu

Tri Tàn dà quy tu duge nhilu eày bùt nói tilng duong thòi, va cà

nhùng eày bùt mói ma sau này trò thành nhiìng nhà nghién cùu, nhùtig nhà vàn danh tié'ng Co thè ké din nhu Hàng Phuong, Hoài Thanh, Hoài Chàn, Hoàng Xuàn Hàn, Le Thanh, Le Thuóc, Nguyén Vàn Minh, Luu Hùu Phuóe, Luu Quang Thuàn, Móng Dai, Mgng Tuyé't, Ngàn Giang, Tran Huy Bà, Hoàng Minh Giàm, Duong Bà Trac, Duong Quàng Hàm, Duong Tu Quàn, Dào Duy Anh, Dàng Thai Mai, Hoàng Thiéu Son, Hoàng Thùe Tram, Kilu Thanh Qui, Nguyén Dinh Thi, Nguyén Tuòng Phugng, Nguyén Vàn Tó, Trinh Nhu Tà'u, Pham Manh Phan, Ngó Vàn Trién Mae dù mói nguòi xuà't hién nhiéu it khòng gióng nhau, eó nguòi chi mot bài, eó nguòi hàng tram bài, nhung su eóng tàe cùa hg dà góp phàn làm cho chat lugng chuyén mòn,

uy tm cùa tap ehi duge nàng eao, dóng góp eùa tap ehi trong lình vue nghién eùu khoa hoc xà hòi, nhà't là vàn hoc va lich su Viét Nam là rat lón

Trong su eòng tàe, dóng góp ehung dò, khòng thè khòng nhàn manh

din su cóng tàe, dóng góp eùa nhùng eày bùt tiéu biéu Dò là nhùtig nguòi

eó só lugng bài vilt nhiéu, xuà't hién thuòng xuyén trén tap ehi, va dàc biét, trong só dò eó mot só nguòi ma nhihig bài vilt, nhùng sàng tàe cùa hg duge nguòi duong thòi va eà sau này dành già eao (xem bang 2)

Mot so tae già tiéu biéu

Hoàng Thùe Tram

Trinh Nhu Tà'u

Nguyén Tuòng Phugnr

Hoàng Mmh Giàm

Nguyén Huy Tuòng

Pham Manh Phan

Kilu Thanh Qué'

Cóng

Tóng so bài bào (1637)

Nguyén Vàn TÓ, bùt hiéu Ulig Hoè (1889 - 1947), sinh ò Ha Noi

trong mot già dinh nhà Nho Óng là mot hoc già nói tiéng duong thòi, mot nhà yéu uòc tiéu biéu Truóe Càch mang thàng Tàm òng làm viéc nhiéu nàm tai truòng Vién Dòng Bàc Co Phàp Ha Nói, giù càe chùc Hòi truòng Hòi Tri Tri, Hòi tiifòng Hòi Truyén bà Quóc ngù Sau Càch mang thàng Tàm, òng giù chùc Bò truòng Xà hòi trong Chinh phù làm thòi, Quyén Chù tich Quóc hòi khoà I Sau ngày Toàn quóc khàng chién òng cùng Chinh phù lén Viét Bàc va trong mot tran do bó ehòp nhoàng cùa quàn Phàp vào chién khu, òng

bi giac Phàp bàt (ngày 7.10.1947), sau do bi chùng thù tiéu Óng viét nhiéu,

dàng chù yéu trén càe tap chi Tri Tri, Vien Dòng Bàc Co va dàc biét trén Tri

Tan

Nguyén Vàn Tó là eày bùt chù lue cùa Tri Tàn, xuà't hién tu só dàu dén só cuoi va khòng vàng màt trong bà't ky só bào nào Trén Tri Tàn òng thuòng k5^ day dù là Ohg Hoè Nguyén Vàn Tó, nhung cùng co khi ky LSig Hoè hoàe Nguyén Vàn Tó Só tàe ph^m eùa òng, vói quy mò khàc nhau,

còng bó trén Tri Tàn là 114 Ve só luong, khòng phài là nguòi eao nhà't,

nhung trong só này eó nhùng còng trình nghién cùu quy mò, duoc dàng tài trén nhiéu só, thành ra tóng só luot bào co bài viét cùa òng là 482, bình quàn mòi só bào eó 2,27 bài Ong vié't khà da dang, nhung chù yéu là nhùng tàe ph^m, nhùng bài vié't ve lich su, vàn hoc, dàc biét là eòng bó nhùng su liéu Xét trén cà hai khia canh, só luong va chat luong (nhu càe ehuong sau sé làm

ro), Nguyén Vàn Tó là eày bùt hàng dàu cùa Tri Tàn, nguòi góp phàn quan

trong vào già tri va nhùng dóng góp cùa tap ehi này dói vói viéc nghién eùu khoa hoc xà hòi nuóc ta truòe Càch mang thàng Tàm

Hoàng Thuc Tram, bùt danh chinh Hoa Bang, Song Coi (1902

-1977), qué Ha Nói Òng là nguòi dùtig hàng dàu trong só càe tàe già cùa Tri

Tàn: 212 bài (dùng bang só tap ehi phàt hành eùa Tri Tàn, gàn gà'p dòi LJig

Hoè Nguyén Vàn To'), bang 12,95% tóng só tàe phàm in trén Tri Tàn, dàng

trén 262 só bào Cùng gióng nhu Ùiig Hoè Nguyén Vàn TÓ, bau nhu khòng

CO só Tri Tàn nào khòng eó bài cua òng Ong thuòng k^^ bùt danh Hoa Bang,

Song Coi, cùng eó khi de day dù là Hoa Bang Hoàng Thùe Tram Ong con eó

bùt danh khàc là Son Tùng nhUng khòng khi nào k^^ bùt danh này trén Tri

Tàn Day eùng là mot hoc già rat co uy tin, eó vón Hàn hoc uyén thàm va

dàc biét là ngUòi rat tàm huyé't vói Ijeh su va vàn hoà dàn toc, mot tri thùe yéu nuóe Óng vié't nhiéu linh vue nghién cùu nhUng chù yéu là khào eùu ve lich su, ve lich su vàn hoc Cùng vói Uig Hoè Nguyén Vàn Tó, Hoa Bang

Hoàng Thùe Tram là nhùng eày bùt hàng dàu cùa Tri Tàn, góp phàn quan trong làm nén thành còng eùa Tri Tàn Sau ngày Càch mang thàng Tàm

thành còng òng vàn tié'p tue eòng viéc khào cùu ve lich su va vàn hoc va eó nhiéu dóng góp dói vói su phàt trién cùa ngành khoa hoc xà hòi nuòc ta

Trinh Nhu Tàu, bùt hiéu Nhàt Nham, khòng rò nàm sinh va nàm màt,

qué Bàc Giang, tùng hoc truòng Buoi (Ha Noi), làm viée cho Phàp, sau Càch mang thàng Tàm boat dòng cho Viét Nam Quóc dàn dàng, mà't tich tu hói dàu khàng chién chóng Phàp Óng vié't tiéu thuyé't, kich va dàc biét là dia ehi

càe tinh noi òng tùng làm viéc Vói Tri Tàn òng là tàe già co só luong bài

viét nhiéu thù hai sau Hoa Bang Hoàng Thùe Tram va só làn xuà't hién trén tap ehi nhiéu thù ba sau Ohg Hoè Nguyén Vàn Tó va Hoa Bang Hoàng Thùe Tram (127 bài, dàng trén 156 só bào) Óng vié't khà da dang, nhung nói bàt

hom là ve thè tài du ky (bài Tu Ha Noi dén ho Ba Be, in tu só 58 dé'n só 74,

Nhà in Tri Dàn xuà't bàn thành sàeh nàm 1943), giói thiéu càe quóc già, eàc vùng lành thó trén thè giói, bình luàn thòi su (chù yéu là thòi su quÓe té' co lién quan dé'n euòe chién tranh thè giói làn thù hai) va ve mot só nhàn vàt,

mot só su kién lich su Viét Nam

• • « •

Nguyén Tuòng Phugng, bùt danh Tién Dàm, mot trong nhùng nguòi

sàng làp, làm chù nhiém kiém quàn ly Tri Tàn, dóng thòi eùng là mot tàe già ehinh cùa tap chi Trén Tri Tàn, òng ky tén ehinh thùe trén 96 bài, in ò 113

só tap chi, thuòe hàu hé't eàc bò mòn tu vàn hoc, su hoc dé'n phé bình Óng

là nguòi vié't Lòi phi lo, Lòi khai sinh, Tuyén ngòn eùa Tri Tàn Phàn lòn nhùng bài ky Tri Tàn cùng là do òng vié't, òng eùng là nguòi phé bình, giói

thiéu, quàng eào sàeh mòi, bào mói Co thè eoi Tién Dàm Nguyén Tuòng

Phuong nhu là linh hón eùa Tri Tàn, eó ành huòng quan trong dé'n khuynh

huòng yéu nuòc, dàn toc eùa tap chi, dóng thòi eùng là nhà quàn 15^ cùa tap chi

Hoàng Minh Giàm, bùt danh Chu Thién (1913 - 1992), nguòi Ha

Noi Trén Tri Tàn néu tinh ve só tàe phàm òng chi eó 16 bài - tàe phàm Tuy

nhién, néu tinh ve só làn xuà't hién trén tap chi thì òng dùng hàng thù nàm (96 làn), vi trong só càe tàe phàm eùa òng eó ba euò'n tiéu thuyé't lich su là

Bà Quàn My, Thoàt cung vua Mgc, Trùc mai xum hgp va Chày cung Chuong

Vo, mòi euò'n in trén nhiéu só Só bài vié't con lai eùa òng eùng tàp trung vào

linh vue su hoc

Nguyén Huy Tuòng (1912 - 1960), nguòi Bàc Ninh, bién tàp vién

thuòng xuyén eùa Tri Tàn Cùng gióng nhu Chu Thién Hoàng Minh Giàm,

vi só tàe phàm òng chi eó 10, nhung vi só làn xuà't hién thì òng lai dùng hàng thù sàu (84 làn) Óng vilt tieu thuylt, kich vi d i tài lich su, trong dò

nói tilng vói Dém hói Long Tri (tieu thuyé't) va Vii NhuTó (kich)

Pham Manh Phan, bùt hiéu Tri Le, Manh Phan (trén Tri Tàn òng chi

dùng bùt hiéu Manh Phan), sinh nàm 1914, qué Ha Nói, tham già Tri Tàn tu

só 1 dé'n só cuòi vói tu càch thu ky toà soan Ve só luong bài vié't òng dùnj hàng thù 4 (72 bài), nhung hàu hét là nhùng bài vié't ngàn dàng trén mot só nén ve só làn xuà't hién òng dùng hàng thù 7 (78 làn) Óng vié't khà da dang chù yéu là phé bình vàn hoc va nhùng và'n de thòi su vàn hoà khàc

Kiéu Thanh Qué, bùt hiéu Tò Kiéu Phuong, Nguyén Vàn Hai, Mò(

Khué (1914 - 1947), nguòi Bà Ria - Vùng Tàu, hy sinh trong nhùtig ngà]

dàu khàng chién chóng thue dàn Phàp Trén Tri Tàn òng vié't 40 bài dànj

trén 48 so bào, chù yéu ve linh vue phé bình vàn hoc

Tinh chung, tóng só bài viét eùa 8 tàe già trén là 687, chié'm ty le 429?

tóng só bài vié't cùa Tri Tàn (687/1637) Dành ràng khòng phài eù vié't nhiéi

thì eó dóng góp lòn va khòng phài nhihig nguòi vié't it thì bài vié't cùa he khòng eó già tri, nhung trong tmòng hop này, 8 guong màt néu trén thue si

là nhùng tàe già tiéu biéu xét trén mot só khia canh

Ngoài nhùng tàe già trén day eùng con phài ké dé'n nhirng tàe gi;

khàc, cùng là nhùng nguòi vié't nhiéu Nhu Le Thanh, tén thàt là Nguyéi Vàn Thanh, tu Khié't Phù (1913 - 1944), qué Ha Tày (trén Tri Tàn eùng nhi

eàc bào, tap chi khàc òng hàu nhu chi dùng bùt danh), vói 24 bài dàng tréi

47 só tap chi, chù yéu ve phé bình vàn hoc Nhu Ngó Vàn Trién, bùt hiéi

True Khé (1901 - 1947), qué Ha Tày, vói 24 bài dàng trén 36 sÓ tap chi

cùng chù yéu trong ITnh vue vàn hoc Nhu Nguyén Triéu, vói 24 bài dànj trén 46 só tap chi, chù yéu ve su hoc (càe nhàn vàt lich su) Nhu Tran Hw

Bà, bùt hiéu Biét Lam, vói 17 bài dàng trén 28 sÓ tap chi, chù yéu ve si

hoc

1.3 TIÉU KÉT CHUONG I

1.3.1 Nhùng nàm 1939 - 1945 là thòi ky hé't sue khó khan cho hoa dòng eùa bào chi Khó khan ve kinh té do chién tranh thè' giói thù hai bùn^

nò, phàt xit Nhàt xàm chié'm Dòng Duong, rói sau dò là su càu két Phàj Nhàt vói nhùng chinh sàeh kinh té' phàn dòng, nén kinh té' làm vào khùnj hoàng, dòi song càe tàng lòp nhàn dàn vò eùng khó khan, già cà tàng vot trong dò eó già già'y, nguyén liéu song con cùa nghé bào Khó khan do chini sàeh bào chi cùa chinh quyén thuc dàn cai tri sau thòi ky Chinh phù Màt tràr Bình dàn Phàp, bào chi eàeh mang bi dóng eùa, bi khùng bó, nhùng tò bàc duofc phép phàt hành thì bi kiém duyét hét sue khàt khe Trong bòi cành de

su ra dòi cùa Tri Tàn vói tu càch mot tap chi chuyén ve vàn hóa va khoa hoc

xà hòi thè hién ro khuynh huòng yéu nuòc va dàn toc, phàt hành déu dar hàng tuàn là mot eó gang rat lón cùa nhùng nguòi sàng làp va quàn ly

1.3.2 Mot thành còng cùa Tri Tàn là dà quy tu duoc mot dòi ngi

eòng tàe vién rat dòng dào thuòe nhiéu ITnh vue vàn hoà va khoa hoc xà ho

khàc nhau Net nói bàt là, hàu hét càe eòng tàe vién cùa Tri Tàn déu li

nhùng nhà nghién cùu, nhùng nhà phé bình, nhihig nhà vàn, nhà tho eó tha

do nghiém tue, eó tinh thàn tràch nhiém cao va tàm huyé't dói vói nén vàr hóa dàn toc, vói nhùng di san vàn hóa eùa cha òng Trong só này eó khòng i nhùng nguòi dà va sé trò thành nhùng guong màt vàn hóa tiéu biéu cùa Vie Nam trong thè ky XX

1.3.3 Tón tai trong khoàng thòi gian bón nàm rudi, phàt hành duoc

212 só bào vói tóng cóng trén duòi nàm ngàn trang in, nói dung phong phi

da dang Tri Tàn dà dem dén cho doe già duong thòi mot khòi luong tri thùe rat lòn Màt khàc vói trén duói nàm ngàn trang bào do Tri Tàn dà de lai che

chùng ta mot khói lugng tu liéu khà dò so vùa phàn ành nhiéu màt cùa tini

hình chinh tri, cùa dòi song vàn hóa trong nhùng nàm 1941 - 1945 viti

khàng dinh nhùng kit qua, nhùng buóe tiln mói cùa giói hoc già nuóc t trong lình vue nghién eùu eàc khoa hoc xà boi Viéc càe suu tàp nhùng bà

vilt trén Tri Tàn vi eàc lình vue su hoc va vàn hóa, phé bình vàn hoc, sànj

tàe vàn hoc duge xuà't bàn gàn day là mot minh chùng cho nhàn dinh trén