Vấn đề xử lý ảnh báo chí trên báo điện tử cho điện thoại di động.

PHẦN NỘI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ẢNH BÁO CHÍ TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ CHO ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG 1.1 Một số khái niệm và thuật ngữ 1.1.1 Ảnh báo chí press photo Trong giới lý luận và

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢ NG ĐẠI HỌC HOA HỌC HỘI VÀ NH N V N

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢ NG ĐẠI HỌC HOA HỌC HỘI VÀ NH N V N

L I CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu nghiêm túc của cá nhân Các kết quả nghiên cứu, khảo sát, số liệu công bố trong Luận văn là hoàn toàn chính xác và trung thực, không trùng lặp với bất kỳ công trình khoa học nào đã công bố trong và ngoài nước, nếu sai phạm, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày 10 tháng 12 năm 2015

Tác giả luận văn

Đinh Thị Phượng

ý kiến góp ý chân thành cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tôi xin chân thành c m ơn c c thầy, cô giáo trong Khoa Báo chí & Truyền thông, trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐHQGHN cùng c c thầy cô giáo giảng dạy các bộ môn đã chỉ bảo và tạo điều kiện cho tôi trong quãng thời gian học tập và nghiên cứu Đồng thời, tôi cũng xin được gửi lời c m ơn c c anh, chị phóng viên, biên tập viên của các tòa soạn b o; C c sinh viên b o chí đã cung cấp cho tôi những thông tin cần thiết phục vụ trong quá trình thực hiện luận văn

Cuối cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến gia đ nh, bạn bè, những người luôn ủng hộ, động viên tôi nỗ lực để hoàn thành tốt luận văn này Mặc dù có nhiều cố gắng song luận văn vẫn còn nhiều thiếu sót, tác giả rất mong nhận được sự chỉ bảo, giúp đỡ của các thầy cô, bạn bè… để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành c m ơn!

Hà Nội, ngày 10 tháng 12 năm 2015

Tác giả luận văn

Đinh Thị Phượng

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 5

1 Lý do lựa chọn đề tài 5

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

3 Mục tiêu, nội dung nghiên cứu 10

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 11

5 Phương ph p nghiên cứu 11

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 12

7 Kết cấu luận văn 12

PHẦN NỘI DUNG 13

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ẢNH BÁO CHÍ TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ CHO ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG 13

1.1 Một số khái niệm và thuật ngữ 13

1.1.1 Ảnh báo chí (photojournalism) 13

1.1.2 Xử lý ảnh báo chí 17

1.1.3 Báo điện tử cho ĐTDĐ 17

1.2 Sự hình thành, phát triển của ảnh báo chí và báo điện tử cho ĐTDĐ 19

1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của ảnh báo chí 19

1.2.2 Lịch sử hình thành và phát triển của báo điện tử cho ĐTDĐ 25

1 3 ự hác biệt giữa ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ so với ảnh báo chí trên các loại hình báo chí hác 27

1.4 Các tính chất của ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ 29

1.4.1 Tính định hướng 29

1.4.2 Tính mục đích 29

1.4.3 Tính thời sự 30

1.4.4 Tính chân thực, khách quan 31

1.4.5 Tính đại chúng 31

1.4.6 Tính giáo dục và thẩm mỹ 32

1.5 Vai trò của ảnh báo chí đối với báo điện tử cho ĐTDĐ 33

1 6 Ý nghĩa của việc xử lý ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ 35

Tiểu ết chương 1 37

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG Ử LÝ ẢNH BÁO CHÍ TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

CHO ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG 38

2.1 Giới thiệu khái quát về một số báo khảo sát 38

2.1.1 Báo Dân trí mobile 38

2.1.2 Báo Thanh niên mobile 40

2.1.3 Báo VietnamPlus mobile 43

2.2 Khảo sát việc xử lý ảnh báo chí trên Dân trí mobile Thanh niên mobile và VietnamPlus mobile 47

2.2.1 Xử lý về nội dung 48

2.2.2 Xử lý về hình thức thể loại 55

2.2.3 Xử lý về nghệ thuật 58

2.2.4 Xử lý về chú thích ảnh 66

2.2.5 Xử lý về các thông số kỹ thuật 71

2.2.6 Xử lý về tổ chức ảnh trên trang, bài (vị trí, mật độ) 74

2.3 Thành công và hạn chế trong việc xử lý ảnh báo chí 76

2.3.1 Thành công 76

2.3.2 Hạn chế 86

Tiểu kết chương 2 99

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ UẤT HU N NGHỊ N NG CAO CHẤT LƯỢNG ẢNH BÁO CHÍ TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ CHO ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG 100

3.1 Những vấn đề đặt ra đối với ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ 100

3.2 Nguyên nhân của những t n tại nhược điểm trong việc xử lý ảnh báo chí báo điện tử cho ĐTDĐ 102

3 3 ột số giải pháp nâng cao chất lượng ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ 104

3.3.1 Đối với cơ quan quản lý báo chí 104

3.3.2 Đối với cơ quan báo chí 105

3.3.3 Đối với phóng viên, biên tập viên ảnh 114

3.3.4 Đối với cơ sở đào tạo báo chí 119

Tiểu kết chương 3 120

K T LUẬN 122

TÀI LIỆU THAM KHẢO 124

DANH MỤC CÁC CHỮ VI T TẮT

University, Hanoi

Đại học Quốc gia Hà Nội

Dịch vụ tin nhắn đa phương tiện

tính bàn và laptop)

chúng

Protocol

Giao thức ứng dụng không dây

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số lượng tin, bài và ảnh đã sử dụng trên b o Thanh niên Mobile vào

tháng 2/2015 77

Bảng 2.2: Số lượng tin, bài và ảnh đã sử dụng trong chuyên mục “Sự kiện” trên b o Dân trí mobile tháng 2/2015 78

DANH MỤC HÌNH H nh 1.1: Biểu tượng ứng dụng của một số trang b o trên ĐTDĐ 19

H nh 2.1: Giao diện riêng dành cho smartphone (tr i) và giao diện bản mobile thường (phải) của b o Dân trí mobile 39

Hình 2.2: H nh ảnh giao diện Thanh niên mobile 41

H nh 2.3: H nh ảnh giao diện VietnamPlus mobile 45

H nh 2.4: Một số quy luật bố cục ảnh thường gặp 59

H nh 2.5: C ch xử lý kích thước ảnh của một số b o điện tử cho ĐTDĐ 73

H nh 2.6: C ch xử lý ảnh kèm nội dung bài viết của một số b o điện tử cho ĐTDĐ 74

H nh 2.7: C ch xử lý “ảnh cover” của một số b o điện tử cho ĐTDĐ 74

H nh 3.1: C ch thức tham gia b nh luận trên b o Dân trí mobile ……… 111

DANH MỤC BIỂU ĐỒ M H NH Biểu đồ 2.1: Sự đ nh gi của công chúng về chú thích ảnh trên báo Dân trí mobile, Thanh niên mobile & VietnamPlus mobile 93

Biểu đồ 2.2: Sự đ nh gi của công chúng về độ phân giải của ảnh trên báo Dân trí mobile, Thanh niên mobile và VietnamPlus mobile 94

Biểu đồ 3.1: Một số nguyên nhân chính làm giảm chất lượng ảnh báo chí 104

Biểu đồ 3.2: Top 20 chủ đề được thảo luận nhiều nhất trên c c phương tiện truyền thông năm 2014 109

Biểu đồ 3.3: Một số ý kiến đ nh gi của công chúng trong việc xử lý nâng cao chất lượng ảnh trên báo Dân trí mobile, Thanh niên mobile và VietnamPlus mobile 116

Mô hình 3.1: Mô hình tòa soạn hội tụ cho cơ quan b o in 1.0 106

Mô hình 3.2: Mô hình tòa soạn hội tụ cho cơ quan b o mạng điện tử 2.0 106

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Trong khoảng 5 năm trở lại đây, chúng ta đang chứng kiến một cuộc cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông, đặc biệt là đối với các thiết bị ĐTDĐ Nếu như một vài năm trước, việc đọc báo, xem video, hình ảnh… trên ĐTDĐ là điều ít ai mơ tưởng tới thì nay, sự ra đời các loại smartphone mang tính đột phá mới về màn h nh, pin… và các ứng dụng hiện đại đã, đang và sẽ làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta kết nối và sử dụng Internet

Theo một điều tra của Trung tâm Nghiên cứu Pew, có tới 32% người dân Mỹ xem tin qua Internet hằng ngày Cứ 5 người Mỹ th có 1 người xem tin bằng ĐTDĐ, trong đó 78% số này sử dụng điện thoại thông minh “Tiêu dùng tin tức” là hoạt động phổ biến thứ nh trên m y tính bảng và ĐTDĐ, chỉ sau hoạt động nhận/ gửi email Tại Việt Nam, trong số gần 31 triệu người sử dụng Internet, hiện có đến 19 triệu người lên mạng bằng ĐTDĐ” [26,tr.126] Đây là c ch thức tiếp nhận thông tin vừa nhanh, vừa ngắn gọn, mang tính c nhân hóa cao, thích ứng với nhu cầu tiêu dùng tin tức theo phong c ch sống động và hoàn toàn mới của giới trẻ

Do đó, việc thiết kế các website của c c b o điện tử cũng cần phải thay đổi để phù hợp, bắt kịp với những xu hướng, cách thức tiếp cận mới của công chúng là điều bắt buộc mà bất kỳ tòa soạn nào cũng cần phải nghĩ tới Sự ra đời các tờ báo dành cho phiên bản ĐTDĐ là một minh chứng rất rõ ràng về xu hướng phát triển của b o chí trong tương lai: truyền thông di động đang chiếm ưu thế

Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng, việc xây dựng và phát triển các website dành cho ĐTDĐ hiện nay đang đòi hỏi rất nhiều yếu tố cả về mặt công nghệ kỹ thuật lẫn về mặt nội dung Trong đó, vấn đề xử lý ảnh báo chí – kênh thông tin cơ bản nhất sao cho hấp dẫn, phù hợp với từng phiên bản ĐTDĐ vẫn đang và sẽ luôn là mối quan tâm hàng đầu đối với mỗi phóng viên, biên tập viên Mặt khác, những người sử dụng ĐTDĐ để đọc tin th thông thường thời gian truy cập ngắn nhưng nhiều lần trong ngày Vì thế, việc chú trọng tới hình ảnh là điều rất cần thiết dành cho những người dùng không có nhiều thời gian có thể đọc lướt tin rất nhanh mà vẫn nắm được thông tin

Bên cạnh nhiều thành công đ ng ghi nhận về ảnh b o chí đã mang lại nhờ việc

xử lý tốt c c thao t c trước khi đăng tải thì ảnh trên b o điện tử cho ĐTDĐ vẫn còn bộc lộ một số mặt hạn chế, nhất là về cách thức thực hiện Thực tế đó đòi hỏi chúng

ta phải có những nghiên cứu toàn diện, khoa học và hệ thống để giúp ảnh báo chí

ph t huy được hết những tiềm năng vốn có của nó trên loại hình mới dành cho ĐTDĐ

Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài luận văn “Vấn đề xử lý ảnh báo chí trên báo điện tử cho điện thoại di động” là một việc làm hết sức cần thiết và có ý nghĩa sâu

s t Công trình nghiên cứu này sẽ bổ khuyết cho những vấn đề đang đặt ra đối với việc thông tin bằng h nh ảnh Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ giúp chúng ta nhìn nhận được những mặt thành công, hạn chế và đưa ra được những đ nh gi , đề xuất để khắc phục các thiếu sót Đồng thời, cũng là tiền đề để nhận định và phân tích xu hướng phát triển ảnh báo chí trên b o điện tử dành cho phiên bản ĐTDĐ trong tương lai gần

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Về tổng thể, cho đến nay theo t m hiểu của chúng tôi vẫn chưa có công tr nh nào nghiên cứu về đề tài này Tuy nhiên, xét dưới góc độ một vài lĩnh vực liên quan, ít nhiều cũng có một số công tr nh đề cập đến truyền thông di động và ảnh

báo chí Trong đó, tiêu biểu với nghiên cứu của Oscar Westlund, 2011 về: “Cross – media news work – Sensemaking of the Mobile Media Revolution” (sản xuất tin tức

truyền thông hội tụ: một nghiên cứu đa ngành về cuộc cách mạng của truyền thông

di động) Ngoài ra, trên thế giới còn có một số công tr nh nghiên cứu về ảnh như:

- “Flash Journalism: How to Create Multimedia News Packages” ( à thế nào để tạo ra g i tin tức đa phương tiện) của nữ nhà báo, giảng viên người Mỹ

Mindy McAdams

- “Ảnh báo chí” của Brian Herton, NXB Thông Tấn, Hà Nội (2003);

- “Nhiếp ảnh và Báo chí hiện đại” của B.Jodorop; V.zachejeva; A.Vactanop;

A.Kennen; M.Kagar; J.Schlevoigt; G.Tsudakop, TTXVN, Hà Nội (1987);

- “Suy nghĩ về nhiếp ảnh” của Béc Ton Bailo (Đức), Nxb Văn hóa (2003);

- “Sổ tay thiết kế báo” (bản dịch Tiếng Việt) của t c giả Tim Harrower

Tại Việt Nam, hiện nay đã có kh nhiều c c cuốn s ch, tài liệu bàn về ảnh Chỉ riêng ở Thông tấn xã Việt Nam, trong những năm qua đã có hàng chục tài liệu, s ch tham khảo đề cập đến nhiếp ảnh nói chung và ảnh b o chí nói riêng

Sau đây là một số công tr nh nghiên cứu có liên quan đến đề tài như:

- Nguyễn Thị Cẩm Lệ (2010), “Khảo sát việc sử dụng thiết bị di động c truy cập Internet với ục đích giải trí của công chúng đô thị Hà Nội”, Đại học Khoa học

Xã hội & Nhân văn, ĐHQGHN Nội dung khóa luận trên hướng tới nghiên cứu thói quen sử dụng c c thiết bị di động có truy cập Internet để giải trí của công chúng đô thị Hà Nội lứa tuổi từ 18 đến 25

- Đặng Quốc Nam (2008), “Ph ng sự ảnh báo ạng điện tử trong xu thế đa phương tiện”, Học viện B o chí & Tuyên truyền, Hà Nội Trong đề tài nghiên cứu

này, t c giả đã khẳng định được đây là một phương thức chuyển tải thông tin hoàn toàn mới: hấp dẫn, hiệu quả và để lại dấu ấn sâu đậm, chỉ xuất hiện trên b o điện tử

- Bùi Thị Minh (2006), “Hiệu quả sử dụng àu sắc trong ảnh báo chí khi tổ chức nội dung và thiết kế trình bày báo in (khảo sát trên báo Lao động và Bạn đường từ tháng 1 đến tháng 12 nă 2005)”, Học viện B o chí & Tuyên truyền, Hà

Nội Khóa luận làm rõ được bản chất, ý nghĩa của màu sắc, để lấy đó làm cơ sở

đ nh gi hiệu quả màu sắc ảnh b o chí trong tổ chức nội dung, thiết kế, tr nh bày báo in

Đề tài thạc sĩ:

- Trần Thị Nguyệt Ánh (2011), “Bước đầu nhận diện oại hình truyền thông

ới trên ĐTDĐ ở Việt Na ”, Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐHQGHN

Trong nghiên cứu này t c giả mới nhận diện đọc b o trên ĐTDĐ như một loại h nh truyền thông mới, và chỉ ra được c ch thức đón nhận của công chúng như thế nào

- Dương Đức Dũng (2013), “Xây dựng phiên bản báo ạng điện tử dành cho

ôi trường ĐTDĐ (khảo sát báo điện tử Vietna P us và CNN)”, Học viện B o chí

& Tuyên truyền, Hà Nội Luận văn trên đã đưa ra được cơ sở lý thuyết ban đầu cho việc thiết kế và xây dựng được một phiên bản dành cho ĐTDĐ

- Lê Đ nh Hải (2013), “Phát triển kinh tế báo ạng điện tử qua hình thức kinh doanh trên điện thoại di động”, Học viện B o chí & Tuyên truyền, Hà Nội T c giả

tập trung khai th c những tiềm năng kinh tế to lớn của thị trường b o điện tử trên điện thoại di động Từ đó chỉ ra những mặt tích cực, hạn chế và xu hướng ph t triển của kinh tế b o điện tử cùng những th ch thức khi p dụng h nh thức kinh doanh trên ĐTDĐ

- Hoàng Thị Thu Hằng (2013), “Hành vi tiếp nhận thông tin báo chí trên ĐTDĐ của công chúng thanh niên đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Phước hiện nay”, Học viện b o chí & Tuyên truyền, Hà Nội T c giả luận văn đã

tập trung làm rõ hành vi, tập qu n sử dụng thông tin b o chí trên ĐTDĐ của công chúng là điều cần thiết để đo lường mức độ, phạm vi và ảnh hưởng của truyền thông

kỹ thuật số Đồng thời, đưa ra những căn cứ khoa học x c thực về h nh thức tiếp nhận thông tin mới này ở Việt Nam

- Lê Minh Yến (2011), “Vấn đề sử dụng ảnh báo chí trên báo ạng điện tử Việt Na hiện nay (khảo sát các báo Vietnamnet, Dantri, VnExpress từ tháng 1/

2011 đến tháng 9/2011)”, Học viện B o chí & Tuyên truyền, Hà Nội Luận văn đã

tiến hành phân tích việc sử dụng ảnh b o chí qua c ch lựa chọn sử dụng ảnh và

đ nh gi hiệu quả t c động Từ đó, đề xuất những tiêu chí trong việc sử dụng ảnh

b o chí trên b o điện tử

- Vũ Huyền Nga (2004), “Ph ng sự ảnh và ảnh ph ng sự trên báo in (Khảo sát trên các tờ báo Tiếng Việt của Thông tấn xã Việt Na từ tháng 1/2000 đến tháng 1/2004)”, Học viện B o chí & Tuyên truyền, Hà Nội Mục đích luận văn

chính là nghiên cứu và đ nh gi sự ph t triển của thể loại phóng sự ảnh trong t nh

h nh ph t triển chung của b o chí Việt Nam

- Nguyễn Thị Đóa (2012), “Ảnh báo chí trên báo ạng điện tử ở Việt Na hiện nay (Khảo sát các báo ạng điện tử: VnExpress.net, Dantri.co vn, Vietna net.vn, Vietna p us.vn từ 01/06/2011 đến 01/06/2012)”, Trường Đại học

Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐHQGHN Mặc dù, luận văn này có đề cập đến nghiên cứu về h nh thức, nội dung, biên tập… nhưng t c giả chỉ tiến hành khảo s t trên b o điện tử và cũng chưa đề cập một c ch sâu sắc, cụ thể đến vấn đề xử lý Bên cạnh đó, còn có một số bài viết, cuốn s ch nổi bật kh c nghiên cứu về ảnh

b o chí như:

- Bài “Ph ng sự ảnh và việc sử dụng ph ng sự ảnh trên báo”, t c giả Phan Ái,

Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông, số th ng 7/2008;

- Bài “Nâng cao chất ượng ảnh báo chí – sự đòi hỏi bức thiết hiện nay”, t c

giả Phạm Tài Nguyên, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông, số th ng 11/2008;

- Bài: “Mobile news: tương ai của truyền thông”, t c giả Lê Quốc Minh, trong cuốn “Báo chí những vấn đề ý uận và thực tiễn” tập VIII (2013), Trường

ĐH Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐHQGHN;

- Cuốn “Ảnh báo chí, Phần 1: Thiết bị kỹ thuật và phương pháp tạo hình nhiếp ảnh”, t c giả Đỗ Phan Ái và Nguyễn Tiến Mão, Nxb Chính trị Quốc gia

(2002);

- Cuốn “Cơ sở ý uận ảnh báo chí”, t c giả Nguyễn Tiến Mão, Nxb Thông

tấn (2006);

- Cuốn “Lịch sử nhiếp ảnh thế giới”, t c giả Trần Mạnh Thường, Nxb Văn

hóa Thông tin, (1997)

- Cuốn “Nghệ thuật của khoảnh khắc”, t c giả Nguyễn Huy Hoàng, Nxb Quân

đội Nhân dân, (2012)

Mặc dù, c c công tr nh nghiên cứu trên đều có những đóng góp nhất định Tuy nhiên, c c nghiên cứu về xử lý ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ vẫn chưa được đề cập đầy đủ; chưa đ nh gi được đúng thực trạng xử lý ảnh b o chí từ sự chuyển dịch mạnh mẽ của b o điện tử dùng trên m y tính sang môi trường di động

cả về h nh thức lẫn nội dung Bởi trải qua hơn 5 năm ph t triển, từ khi ra đời cho tới nay b o điện tử dành cho phiên bản ĐTDĐ đã có những bước “chuyển m nh” đ ng

kể và mang lại được những thành công bất ngờ nhờ việc liên tục cải tiến, p dụng nhiều ứng dụng khoa học kỹ thuật trong qu tr nh xây dựng và ph t triển

Do đó, luận văn t c giả nghiên cứu về: “Vấn đề xử ý ảnh báo chí trên báo điện tử cho điện thoại di động” là một vấn đề rất mới mẻ và cần thiết Với nội dung

được thể hiện trong luận văn người viết hi vọng kết quả nghiên cứu sẽ có đóng góp nhất định về mặt lý luận và thực tiễn ở Việt Nam hiện nay, bổ khuyết cho những vấn đề còn thiếu sót trên

3 Mục đích nội dung nghiên cứu

3 1 ục đích nghiên cứu

Kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và khảo s t thực tiễn, luận văn so s nh, đ nh

gi làm rõ được những thành công và hạn chế trong qu tr nh xử lý ảnh b o chí trên

b o điện tử cho ĐTDĐ Cụ thể về: xử lý nội dung thông tin trên ảnh; h nh thức thể loại; nghệ thuật; c c thông số kỹ thuật; c ch sắp xếp, tổ chức ảnh trên trang, bài; chú thích… Từ đó, đưa ra được những giải ph p, đ nh gi sâu s t nhằm nâng cao chất lượng ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ

3 2 Nội dung nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận văn triển khai c c nội dung nghiên cứu sau:

- Về lý luận: luận văn nghiên cứu những vấn đề chung về ảnh b o chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ Ngoài việc làm rõ c c kh i niệm, lịch sử ra đời và ph t triển, luận văn còn phân loại được c c thể loại ảnh b o chí và có sự so s nh điểm kh c biệt giữa ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ so với ảnh b o chí trên c c loại h nh kh c; Đồng thời t m hiểu một số tính chất cơ bản của ảnh b o chí; Vai trò và ý nghĩa của việc xử lý ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ… Mục đích, làm tiền đề lý thuyết

- Về thực tiễn: Khảo s t và phân tích thực trạng xử lý ảnh b o chí trên các báo: Dân trí mobile, Thanh niên mobile và VietnamPlus mobile Cụ thể về cách xử lý ảnh b o chí trên một số lĩnh vực cơ bản sau: về nội dung, h nh thức thể loại, về nghệ thuật, c c thông số kỹ thuật, chú thích ảnh và c ch tổ chức ảnh trên trang, bài

- Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, luận văn rút ra đ nh gi chung về thực trạng

xử lý ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ ở nước ta hiện nay Và mạnh dạn đưa

ra một số đề xuất, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng ảnh b o chí trên b o điện tử cho phiên bản ĐTDĐ trong tương lai gần (tại Việt Nam)

4 Đối tượng phạm vi nghiên cứu

4 1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng luận văn tập trung nghiên cứu là vấn đề xử lý ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ hiện nay

4 2 Phạm vi nghiên cứu

V điều kiện có hạn nên luận văn không thể khảo s t được tất cả c c b o điện

tử dành cho phiên bản ĐTDĐ mà chỉ lựa chọn khảo s t những b o điển h nh như:

Dân trí mobile, Thanh niên mobile và VietnamPlus mobile (thời gian từ 3/2014 đến

3/2015)

5 Phương pháp nghiên cứu

C c phương ph p nghiên cứu chính được sử dụng trong luận văn bao gồm:

+ Phương pháp phân tích nội dung: T m kiếm thông tin trên mạng Internet,

những công tr nh, những đề tài khoa học, những khóa luận, luận văn… có liên quan

để xem xét, phân tích nội dung trong c c tài liệu Từ đó, rút ra những thông tin cần thiết, phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài

+ Phương pháp phỏng vấn sâu: Để bổ sung cho phần thông tin định lượng,

luận văn tiến hành phỏng vấn sâu công chúng và một số nhà b o nhằm thu thập ý kiến đ nh gi c nhân về thực trạng xử lý ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ

Cụ thể, họ là lãnh đạo cơ quan b o chí hay những người trực tiếp làm b o dành cho ĐTDĐ và rất quan tâm đến lĩnh vực này

+ Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi (an-ket): Được dùng để lấy

ý kiến của công chúng, đối tượng thụ hưởng và chịu t c động trực tiếp của h nh

thức thông tin này Trong qu tr nh nghiên cứu, t c giả đã ph t 100 phiếu điều tra tới công chúng trên địa bàn thành phố Hà Nội – nơi có tỉ lệ người sử dụng ĐTDĐ cao nhất Việt Nam

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6 1 Ý nghĩa lý luận

Đây là công tr nh nghiên cứu đầu tiên, chuyên sâu về ảnh b o chí trên b o điện

tử cho ĐTDĐ hiện nay ở nước ta Luận văn mong muốn góp phần làm phong phú thêm những nhận thức về lý luận b o điện tử dành cho phiên bản ĐTDĐ vốn đang

h nh thành và ph t triển ở Việt Nam

Từ một góc độ kh c, t c giả hy vọng luận văn sẽ là một tài liệu tham khảo bổ ích, cho c c sinh viên, học viên cao học và những ai quan tâm đến vấn đề truyền thông di động nói chung và b o điện tử cho ĐTDĐ nói riêng

Ngoài ra, qu tr nh nghiên cứu đề tài cũng là một cơ hội để t c giả luận văn tích lũy kiến thức, nâng cao tầm hiểu biết và nâng cao năng lực chuyên môn trong nhiệm vụ cụ thể hiện nay của mình

7 ết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, kết cấu luận văn chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về ảnh báo chí trên báo điện tử cho điện thoại

PHẦN NỘI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ẢNH BÁO CHÍ TRÊN BÁO ĐIỆN

TỬ CHO ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG 1.1 Một số khái niệm và thuật ngữ

1.1.1 Ảnh báo chí (press photo)

Trong giới lý luận và thực tiễn ảnh báo chí của Việt Nam hiện nay vẫn tồn tại nhiều khái niệm về ảnh báo chí:

Năm 1999, Trong Hội thảo của Câu lạc bộ Ảnh báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức có nêu ra khái niệm về ảnh b o chí như sau: “Ảnh báo chí là một loại hình báo chí có chức năng phản ánh, cung cấp thông tin mới, sự việc mới một cách độc lập, có vai trò trong việc ca ngợi con người mới với những hành động đẹp, điển hình, có khả năng phê phán những thiếu sót, phát hiện và phân tích những hiện tượng tiêu cực”

Năm 2002, trong cuốn “Cơ sở lý luận ảnh báo chí” (gi o tr nh nghiệp vụ báo

chí), tác giả Nguyễn Tiến Mão, giảng viên Khoa báo chí, Học viện Báo chí và

Tuyên truyền, HN đã đưa ra kh i niệm về ảnh b o chí: “Ảnh báo chí là một trong những hình thức thông tin của báo chí, thông qua việc phản ánh các hoạt động thực tiễn của đời sống xã hội, bằng những hình ảnh cụ thể, chân thực và sinh động, nhằm mang lại cho người xem một hà ượng thông tin, một giá trị tư tưởng và thẩm mỹ nhất định” [30,tr.126]

Năm 2007, trên website của Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam đăng tải khái niệm ảnh b o chí như sau: “Ảnh báo chí là một loại ảnh mang tinh thời sự cao, có nội dung tư tưởng rõ ràng”

Theo Thạc sĩ Đỗ Phan Ái, giảng viên bộ môn “Báo ảnh”, Học viện Báo chí và

Tuyên truyền, HN: “Ảnh báo chí là hình thức thông tin của báo chí, phản ánh đời sống xã hội bằng ảnh đơn hoặc nhóm ảnh một cách chân thực, sinh động và có chú thích kèm theo, nhằ đem lại cho độc giả một ượng thông tin thẩm mỹ nhất định”.[3,tr.124]

T c giả Hà Huy Phượng, trong cuốn “Tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo in” viết: “Ảnh báo chí là những bức ảnh có nội dung thông tin diễn tả thời sự, khách quan, chân thực các sự kiện, vấn đề của hiện thực bằng hình ảnh và đạt các yêu cầu về chất ượng kỹ thuật, nghệ thuật” [36,tr.126]

Trong cuốn “Thuật ngữ báo chí – truyền thông” do Phạm Thành Hưng biên soạn nêu: “Ảnh báo chí là một loại hình thông tin thị giác, một thành tố quan trọng đặc biệt của báo in, tạp chí in và báo điện tử Do tác động bằng con đường thị giác trực tiếp, ghi nhận sự việc cụ thể qua kỹ thuật sử dụng ánh sáng trong không gian

ba chiều, ảnh báo chí thường đe ại cho người xem cảm giác là sự vật được mô tả, ghi nhận chính xác hơn, đáng tin hơn bởi lẽ, ngôn từ của người viết báo”

[22,tr.125]

Tác giả Hoàng Hòa trong “Nội san nghiệp vụ báo chí” của Thông tấn xã Việt Nam cho rằng: “Ảnh báo chí là những tấm ảnh có khả năng kết hợp với chú thích ngắn gọn cấu thành một tin hoàn chỉnh, cung cấp một ượng thông tin nhất định và được một tin hoàn chỉnh” Theo quan điểm này, một bức ảnh báo chí luôn có giá trị sử

dụng của tự thân nó Không chỉ đi kèm, bổ sung cho bài viết, mà bản thân một bức ảnh báo chí có thể trở thành một tin tức hoàn chỉnh (cùng với chú thích ngắn gọn)

Dịch giả Trần Đức Tài trong cuốn “Ảnh báo chí” - Brian Horton dịch: “Ảnh báo chí kể lại một câu chuyện bằng hình ảnh, tường thuật với chiếc máy ảnh, ghi nhận một khoảnh khắc trong thời gian, cái phút giây điển hình khi một hình ảnh đúc kết câu chuyện” [4,tr.124]

Như vậy, qua các khái niệm trên có thể định nghĩa, ảnh báo chí là một hình

thức thông tin của báo chí, thông qua những hình ảnh chân thực tác giả đã phản ánh đời sống xã hội một cách chính xác, nhằm cung cấp cho người xem một lượng thông tin, một giá trị tư tưởng và thẩm mỹ nhất định về một sự kiện, một vấn đề đang xảy ra, cần được thông báo

 Hệ thống các thể loại ảnh báo chí gồm những thể loại sau:

Năm 2001, nhà Lý luận phê bình nhiếp ảnh Nguyễn Đức Chính trong cuốn

bình luận, ảnh cổ động, ảnh tài liệu, ảnh tư iệu, ảnh tường thuật, ảnh truyện, ảnh

ký sự, phóng sự ảnh

Năm 2004, dịch giả Trần Đức Tài trong cuốn “Ảnh báo chí” - Brian Horton đã

nêu ảnh báo chí Việt Nam thành 2 hình thức: Tin ảnh và phóng sự ảnh Trong đó, phóng sự ảnh được báo chí thế giới chia làm 4 thể loại: Photo story (câu chuyện bằng ảnh), photo portfolio (ảnh bộ), photo feature (ảnh chuyên mục), photo essay

(ký sự ảnh) [4,tr.124]

Năm 2007, tại website của Hội nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam nêu ra cách chia thành 6 thể loại: ảnh tin, ảnh bình luận, ảnh tường thuật, ảnh tài liệu, ảnh ký sự, ảnh phóng sự

Như vậy, trên cơ sở phân tích có chọn lọc và xét dưới c c góc độ về đối tượng, nhiệm vụ, cách thức phản nh và ý đồ thực hiện tin, bài của tác giả, chúng tôi cho

rằng hệ thống của các thể loại ảnh báo chí gồm những thể loại sau: Tin ảnh, phóng

sự ảnh, ảnh bộ Trong đó:

Tin ảnh là thể loại cơ bản của báo chí, mục đích thông tin chính là qua ảnh,

phản ánh các sự kiện nóng hổi của đời sống xã hội với lời chú thích nêu rõ ai, việc

gì, ở đâu, như thế nào và tại sao theo đúng yêu cầu của một bản tin

Phóng sự ảnh là một tập hợp ảnh (từ ba ảnh trở lên) được sắp xếp có chủ ý

nhằm kể một câu chuyện cụ thể, có thật Những tập hợp ảnh này thể hiện một chủ

đề, mỗi ảnh có nhiệm vụ chi tiết hóa các khía cạnh khác nhau của vấn đề đó, để đưa đến cho người xem một lượng thông tin lớn hơn Trong ảnh phóng sự luôn xuất hiện “c i tôi” t c giả

Ảnh bộ tập hợp từ 3 bức ảnh trở lên, có thể chụp nhiều địa điểm hoặc một địa

điểm, cùng phục vụ một chủ đề nhất định Đối tượng phản nh phong phú, đa dạng

Mô thức thể hiện không câu nệ, tùy theo logic và cảm nhận của tác giả Đây cũng là thể loại được các phóng viên ảnh Việt Nam thường xuyên sử dụng

Mặc dù, việc phân chia các thể loại ảnh là rất cần thiết cho quá trình sáng tạo tác phẩm Nhưng thực tiễn báo chí cho thấy, trên báo chí thế giới và Việt Nam hiện

nay, ranh giới giữa các thể loại có xu hướng xích gần nhau, thậm chí đan xen lẫn nhau, khó phân biệt

Ngoài ra, xét dưới góc độ công nghệ kỹ thuật, ảnh báo chí hiện đại khi ứng dụng trên môi trường b o điện tử cho ĐTDĐ còn được thể hiện dưới hai dạng thức: Ảnh tĩnh và ảnh động

Ảnh tĩnh (Sti I age): tức là nó không chuyển động, thường được sử dụng

phổ biến trên b o in, b o điện tử và được lưu ở c c định dạng như jpg, jpeg, png… Ảnh tĩnh kết cấu gồm 2 phần: phần ảnh và phần chữ viết Ảnh tĩnh trên b o điện tử cho ĐTDĐ có thể đứng độc lập hoặc có thể dưới dạng nhóm Nó không chỉ là yếu

tố giúp tăng tính x c thực của thông tin báo chí mà còn là một “công cụ” giúp mắt người đọc được nghỉ ngơi, thư giãn, không cảm thấy nhàm ch n, đơn điệu khi tiếp nhận thông tin Ảnh tĩnh được sáng tạo, lưu giữ, và bảo quản gọn nhẹ, đơn giản hơn

so với ảnh động

Ảnh động (Animation): được xuất bản ở hai dạng cơ bản, tạm gọi là “ảnh động

toàn” và “ảnh động điểm” Ảnh động toàn là hình ảnh tĩnh riêng lẻ phát liên tục trong gia số nhỏ của giây, tạo cảm giác tất cả c c đối tượng trong ảnh chuyển động như một đoạn phim ngắn, không có tiếng; Ảnh động điểm là chi tiết ảnh động trên nền tĩnh, trong đó điểm nhấn trong ảnh được trình chiếu trong trạng th i động Điểm nhấn trong ảnh động được xây dựng theo các thủ ph p như ảnh tĩnh truyền thống Thông thường, ảnh động thường chỉ khoảng 10 h nh tĩnh trên một giây nhằm hạn chế dung lượng Ảnh động trên b o điện tử cho ĐTDĐ thường làm nhiệm vụ thu hút, hấp dẫn và gây hưng phấn cho công chúng và được lưu dưới định dạng gif Tuy nhiên, khâu sáng tạo và lưu giữ ảnh động tương đối kỳ công và tốn kém

Như vậy, trong lý luận và thực tiễn, việc phân biệt và nắm rõ c c đặc điểm cơ bản của từng thể loại ảnh báo chí là rất quan trọng Từ đó, giúp nhà b o có cách tiếp cận vấn đề và cách chụp mang lại hiệu quả cao để truyền tải thông tin được nhiều nhất, hay nhất và hấp dẫn nhất đến công chúng

1.1.2 Xử lý ảnh báo chí

Trong cuốn Đại từ điển Tiếng Việt của NXB Văn hóa - Thông tin nêu ra khái niệm: “Xử lý là sắp xếp và giải quyết công việc hoặc nhiệm vụ trong điều kiện cụ thể” [52,tr.128] Từ đó, chúng ta có thể hiểu: Xử lý ảnh báo chí là một hoạt động nghiệp vụ báo chí, được thực hiện trước khi đăng tải, nhằm chỉnh sửa về hình thức thông tin để đảm bảo độ chính xác và hấp dẫn cho mỗi bức ảnh

Hiện nay, ảnh b o chí trên c c trang b o vẫn còn mắc phải một số lỗi cả về mặt nội dung lẫn về mặt kỹ thuật, nhiều ảnh mới chỉ mang tính cho có Do vậy, việc

xử lý và sắp xếp ảnh ở vị trí nào của tin, bài; c ch tr nh bày to hay nhỏ, màu sắc ra sao trên trang b o không phải là một sự sắp xếp ngẫu hứng mà bắt buộc phải có sự sắp xếp theo chủ đích, tính to n một c ch khoa học, hợp lý nhằm mục đích giúp độc giả dễ dàng tiếp cận thông tin, tăng tính thẩm mỹ cho nội dung tin bài, đem lại hiệu quả truyền thông cao

Tuy nhiên, đây là một công việc đòi hỏi cần có nhiều kinh nghiệm, sự hiểu biết về xã hội cũng như về tr nh độ chuyên môn nhất định Bởi giữa các khâu trong một quy trình sản xuất tin, bài luôn luôn có sự phối hợp, gắn kết chặt chẽ với nhau, đồng thời phải tuân thủ các tiêu chí mang nguyên tắc riêng Vì thế, thông thường xử

lý ảnh b o chí thường do biên tập viên đảm nhận

1.1.3 Báo điện tử cho ĐTDĐ

Nếu trên thế giới, b o in thường được biết đến với thuật ngữ Newspaper, phát thanh là Radio, truyền hình là Television, b o điện tử là Online Newspaper thì chúng tôi đề xuất việc gọi loại hình truyền thông trên ĐTDĐ là Mobile News [2,tr.124]

“Mobile” là từ tiếng Anh, có nghĩa là chuyển động, di động; lưu động hoặc hay thay đổi, dễ biến đổi, biến đổi nhanh “Mobile phone” là điện thoại di động, thuật ngữ được dùng rất thông dụng ở Việt Nam, đôi khi gọi tắt là “Mobile”

“News” trong tiếng Anh có nghĩa là tin tức “Mobile News”, có thể được hiểu là tin tức trên điện thoại di động Ở góc độ loại h nh, Mobile News được nhận diện là

“loại hình truyền thông trên điện thoại di động” [2,tr.124] Tuy nhiên, cần phải trải

qua một qu tr nh để loại hình truyền thông mới bộc lộ rõ nét c c đặc trưng, đặc

điểm của m nh cũng như cần có thêm nhiều nghiên cứu của c c chuyên gia để có thể đưa ra một thuật ngữ s t nghĩa và phù hợp nhất

Căn cứ vào các hình thức đọc b o thông qua ĐTDĐ Theo nhận định của chúng tôi, nếu phân loại theo tiêu chí về công nghệ, hoạt động truyền thông thông qua ĐTDĐ về cơ bản được chia ra thành hai nhóm:

 Nhóm thứ nhất là hoạt động truyền thông thông qua ĐTDĐ cần GPRS/ 3G

Với nhóm thứ nhất, hoạt động truyền thông qua ĐTDĐ cần phải có kết nối GPRS/ 3G, tính theo phí dung lượng tải Tuy nhiên, trong lĩnh vực hoạt động truyền thông qua ĐTDĐ bao gồm rất nhiều khía cạnh khác nhau Nếu chỉ xét dưới góc độ

b o chí (đối với c c b o điện tử), nhóm này có thể chia thành hai loại:

+ Loại 1: Trên website có thế nào, th khi được đẩy lên ĐTDĐ, tin tức sẽ y hệt

như thế, không thay đổi Khi hiển thị trên wapsite, hệ thống kỹ thuật sẽ phải tự động resize (điều chỉnh kích cỡ) ảnh, chữ nhỏ đi để load trên ĐTDĐ nhanh hơn và đỡ tốn chi phí sử dụng GPRS/ 3G hơn

+ Loại 2: Khi tin tức hiển thị trên wapsite, tòa soạn sẽ nghiên cứu, biên tập lại

giao diện trang; nội dung tin, bài đó sao cho tối ưu nhất, phù hợp nhất với dung lượng và đặc tính của màn h nh ĐTDĐ Đây là một xu hướng đang được rất nhiều

b o điện tử chú trọng đầu tư và ph t triển Cụ thể, vào năm 2010 VietnamPlus đã bắt đầu triển khai thực hiện phiên bản b o dành riêng cho ĐTDĐ Có thể nói VietnamPlus là một trong những tờ báo tiên phong, tiêu biểu nhất thiết kế theo xu

hướng hiện đại của báo chí thế giới, phù hợp với nhiều loại thiết bị Ngoài ra, còn

có Thanh niên mobile, Dân trí mobile, Tuổi trẻ mobile…

Bên cạnh đó, để đ p ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng, nhiều trang

b o đã xây dựng được một phần mềm (ứng dụng) riêng cho việc truy cập thông tin, giúp công chúng tiết kiệm được thời gian và mang tính tiện ích, khoa học cao

Hình 1.1: Biểu tượng ứng dụng của một số trang báo trên ĐTDĐ

Tuy nhiên, đến nay chúng ta vẫn chưa có tên gọi chính thức nào cho các trang báo chạy phiên bản dành riêng cho ĐTDĐ Chính vì vậy, trong khuôn khổ luận văn

này chúng tôi vẫn thống nhất gọi là “báo điện tử cho điện thoại di động”

Như vậy, có thể hiểu: “Báo điện tử cho điện thoại di động là báo cung cấp

dịch vụ nhận tin tức hằng ngày cho tất cả các thuê bao di động, không phụ thuộc vào mạng kết nối, chủng loại thiết bị, miễn là có cài đặt P hoặc 3 và một vài hỗ trợ thông minh hác như Java hay phông chữ Unicode dựng sẵn

1.2 Sự hình thành, phát triển của ảnh báo chí và báo điện tử cho ĐTDĐ

1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của ảnh báo chí

 Trên Thế giới:

Ngày 01/07/1839, trở thành ngày lịch sử của ngành nhiếp ảnh Do công của hai nhà khoa học Niepce và Dagueree ph t minh ra phương ph p thu h nh của vật thể qua t c động của ánh sáng lên bề mặt của một tấm kính hoặc tấm kim loại, có chất cảm quang Với sự ra đời của nhiếp ảnh, con người đã có thể ghi lại trung thực

và chính xác hình ảnh của thực tại nhằm mục đích thông tin bằng thị giác Và, 3 năm sau (năm 1842), bức ảnh b o chí đầu tiên của lịch sử nhân loại mới được công

bố Đó là bức ảnh chụp đá cháy ớn ở Hă buốc (Đức) do Sơ-ten-nơ thực hiện

Bức ảnh để lại nhiều bàn luận trong giới nghệ thuật lúc bấy giờ [4,tr.124]

Vào khoảng những năm 1850, cùng với nhiều lĩnh vực nhiếp ảnh khác, cũng là thời kỳ bắt đầu chụp ảnh chân dung Trong số này nổi tiếng nhất là tác giả Nadar, những tác phẩm của ông đều đạt chất lượng cao hiếm có

Năm 1854, Roger Fenton đã trở thành một trong những nhà nhiếp ảnh chiến trường đầu tiên khi ông xâm nhập thực tế vào cuộc chiến tại Crimean (1854 – 1856) Sự mâu thuẫn giữa thời gian phơi s ng lâu và lối ghi hình thời sự khiến tác giả chưa có được những tấm h nh ưng ý

Năm 1880, nhà nhiếp ảnh Jacopo Riis đã t i hiện cuộc sống nghèo đói của người lao động Mỹ Một trong những tấm hình báo chí thấm đẫm tính nhân văn đầu tiên được ảnh báo chí ghi nhận

Năm 1891, xuất hiện trên báo những tấm ảnh thời sự mang ý nghĩa chính trị rõ rệt Đó là những hình ảnh ghi lại cuộc sống đói khổ của những người dân trên lưu vực sông Vônga do tác giả người Nga Mác-xim Pê-tơ-rô-vích Đi-mi-tơri chụp Phóng sự ảnh ra đời, nhiều người coi đây là một sự kiện mới trong nền nghệ thuật châu Âu cũng như ở Nga

Năm 1920, ảnh b o chí có bước tiến vượt bậc, tăng nhanh về số lượng và chất lượng ảnh Các quốc gia có nền nhiếp ảnh báo chí phát triển thời kỳ này là Đức, Nga, Pháp, Anh, Mỹ…

Năm 1936, ảnh phóng sự chiến tranh bước vào giai đoạn cực thịnh khi các nhà chính trị nhìn nhận thấy rõ quyền lực của hình ảnh Nhiều tên tuổi lừng danh đã

được tạo nên nhờ những phóng sự lớn được ghi hình vào thời kỳ này như: Những kỳ nghỉ phép được hưởng ương đầu tiên (Cartier-Bresson, Schall, Jamet), Cuộc nội chiến Tây Ban Nha (Reisner, Namuth, Taro, Robert Capa), Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ II, Cuộc chiến tranh lạnh, Bức tường Berlin…

Năm 1945, Cartier Bresson là nhà nhiếp ảnh tiên phong cổ súy cho phong trào nhiếp ảnh nhân đạo Sau cuộc chiến tranh thế giới lần thứ II, tư tưởng đó càng trở

Thời kỳ 1960 – 1970 được coi là thời gian hoàng kim nhất của báo ảnh Nhiều quốc gia đã thành lập c c cơ quan về nhiếp ảnh Ảnh b o chí đã được thừa nhận là một loại h nh b o chí riêng, đầy sức mạnh trong hệ thống loại hình báo chí thế giới Những nhà nhiếp ảnh nổi tiếng thời kỳ này là Robert Capa, Hecstor Rondon Lovera, Nick Út, Horst Fass…

Như vậy, so với c c phương tiện thông tin bằng ngôn ngữ văn tự thì sự ra đời của ngành nhiếp ảnh đã khẳng định được những ưu điểm vượt trội hơn hẳn, đưa b o chí bước sang một trang mới - nhờ thông tin bằng thị gi c Đây là một cách thức đưa tin hấp dẫn và thuyết phục

 Tại Việt Nam:

Trải qua 30 năm sau ph t minh quan trọng đó, tại Hà Nội đã có hiệu ảnh đầu

tiên lấy tên là Cảm Hiếu Đường khai trương ngày 14/03/1869, chủ hiệu là ông Đặng

Huy Trứ, nguyên là một vị quan dưới triều vua Tự Đức [4,tr.124]

Năm 1890 tại Hà Nội có thêm cửa hàng ảnh Du Chương Đông Chương (Hàng Bồ), Mỹ Chương (Hàng Bông) của người Hoa Kiều Lúc này, nghề làm ảnh còn rất

thô sơ, m y móc lạc hậu Họ in ảnh bằng giấy Xilicát, với ánh sáng trời, không có sửa chữa, tô màu

Lâu dần, nhiếp ảnh cũng trở thành nhu cầu của người Việt Nam Các hiệu ảnh lần lượt ra đời Chủ các hiệu ảnh là người Hoa, người Ph p, người Việt Theo hồi

ức của các nhà nhiếp ảnh cao tuổi thì ở Hà Nội có hai cửa hiệu nổi tiếng của người

Việt Nam là hiệu ảnh Hương Ký – khách sạn Phú Gia và hiệu ảnh Khánh Ký ở phố

Cửa Đông Ông Hương Ký không những chụp ảnh dịch vụ mà còn đi từ Bắc vào Nam chụp ảnh phong cảnh non sông đất nước làm bưu ảnh Còn ông Khánh Ký (tên thật là Nguyễn Đ nh Kh nh, sinh năm 1874 ở thôn Lai Xá, Xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Tây cũ) trong qu tr nh tham gia hoạt động yêu nước (phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục) bị lộ, ông đã phải chạy sang Pháp Tại Pháp, ông gặp và giao nghề ảnh cho anh thanh niên yêu nước Nguyễn Ái Quốc để kiếm tiền hoạt động cách mạng

Năm 1924, ông Kh nh Ký trở về nước và mở hiệu ảnh Khánh Ký tại Hải Phòng Điều khác biệt nhất của Kh nh Ký đối với những người làm ảnh trước và sau là việc truyền nghề ảnh tại quê nhà Ngày nay, vẫn còn đ nh thờ ông tổ Khánh

Ký tại thôn Lai Xá

Thời kỳ Cách mạng tháng Tám, đặc biệt là giai đoạn Đảng cộng sản Đông Dương hoạt động công khai hợp ph p đòi dân chủ những năm 1936 – 1939, nhiếp ảnh báo chí

có nhiều điều kiện xuất hiện trên báo ngày và báo tuần như Phong Hóa, Trung Bắc chủ nhật, Ngày nay, Phụ nữ Thời Đảm… Nhiều báo sử dụng ảnh có giá trị thời sự kèm theo bài viết như b o Dân chúng, cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Đông

Dương, đăng tải những hình ảnh dân chúng không có nhà ở, c c Đảng viên và nhân sĩ

trí thức tiến bộ tham gia tranh cử “Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ”, những ảnh các chiến

sỹ yêu nước bị chặt đầu, anh em thợ thuyền lao động khổ cực…

Ngoài ra, nhiều bức ảnh báo chí tiêu biểu của thời kỳ này đã trở thành những

tư liệu quý của dân tộc và thế giới về cuộc chiến chính nghĩa của nhân dân Việt Nam như h nh ảnh thành lập đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ngày 22/12/1944, các cuộc mít tinh, biểu tình của quần chúng nhân dân đòi chính quyền

ở mọi nơi trên đất nước, diễn biến cuộc Tổng khởi nghĩa C ch mạng th ng T m… Các phóng viên ảnh tiêu biểu của thời kỳ này là: Võ An Ninh, Vũ Năng An, Hồng Nghi, Nguyễn Tiến Lợi, Phạm Ngọc Chất, Phạm Văn Mùi, Nguyễn Văn Khải… Trong cuộc kháng chiến chống Ph p xâm lược, nhiếp ảnh trở thành một vũ khí chiến đấu hữu ích của cách mạng Nhiều bức ảnh từ chiến trường vẫn vượt Trường Sơn ra miền Bắc, thông báo tình hình chiến sự với quân và dân ta, đồng thời cổ vũ tinh thần sản xuất tại hậu phương

Từ năm 1950, nhiếp ảnh đã vượt biên giới ra công luận quốc tế, tạo nên tiếng nói phản chiến mạnh mẽ Chính vì thế, nhân dân thế giới đã quan tâm nhiều hơn đến cuộc chiến tại Việt Nam Nhiều nhà nhiếp ảnh quốc tế đã đến Việt Nam, giúp cho thế giới hiểu biết thêm về cuộc chiến tranh phi nghĩa mà Ph p tiến hành tại Việt Nam như Roman Cacmen, Robert Capa… Những bức ảnh tiêu biểu thời kỳ này là

hình ảnh Hà Nội mùa đông 1946: “Chiến sĩ với bom ba càng” (Nguyễn Bá Khoản),

“Chiến sĩ quyết tử ở phố Hàng Đậu” (tư liệu), “Học trên ưng trâu” (Trần Phượng), “Bác Hồ trên đài quan sát, chiến dịch biên giới nă 1950” (Vũ Năng

An) Và để ghi nhận sự phát triển vượt bậc của nhiếp ảnh Việt Nam, ngày 15/03/1953 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 147, thành lập doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam

Trong kháng chiến chống Mỹ, nhiếp ảnh báo chí tiếp tục bám sát, phản ánh

chân thực cuộc chiến tranh giành độc lập của dân tộc Năm 1958, Sở Nhiếp ảnh Trung ương đổi tên thành Phân xã Nhiếp ảnh trong Việt Nam Thông tấn xã Vào

năm 1965, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam được thành lập Từ đó, tạo cơ sở cho nhiếp ảnh có nhiều bước tiến quan trọng Những tác phẩm tiêu biểu của thời kỳ này

là: “O du kích nhỏ” của Phan Thoan, “Từ Thần sấm xuống xe trâu” của Văn Bảo,

“Bộ đội ta tiến vào Dinh độc lập” của Trần Mai Hưởng, “Bắt giặc lái Mỹ” của Văn Bảo, “Bộ đội ta phất cờ trên hầ tướng Đờ cát tại Điện Biên Phủ” của tác giả Triệu Đại, “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” của Minh Trường… Nhiều phóng

viên ảnh tiêu biểu trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ là: Vũ Năng An, Nguyễn Đăng Bẩy, Lê Đ nh Chữ, Triệu Đại, Đinh Đăng Định, Nguyễn Giao, Đỗ Huân, Nguyễn Bá Khoản…

Khi đất nước thống nhất, ảnh báo chí lại tiếp tục là chiếc cầu nối giới thiệu đến công chúng trong và ngoài nước những thành tựu kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục,

ngoại giao… của Việt Nam Những tạp chí nhiếp ảnh chuyên ngành gồm có: Tạp chí Nhiếp ảnh của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam; Tạp chí Ánh sáng đẹp của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh; Tạp chí Thế giới ảnh của VCCI…

Như vậy, chính những biến động lịch sử to lớn ở Việt Nam đã thúc đẩy sự ra đời

một thể loại báo chí bằng ảnh đầy sáng tạo và giàu tính nghệ thuật - ảnh báo chí

 Phân biệt ảnh báo chí và các loại hình nhiếp ảnh khác

Dưới góc độ thực tiễn khẳng định hiện thực cuộc sống chính là mảnh đất, là không khí cho các loại hình nghệ thuật tồn tại và phát triển Bên cạnh ảnh b o chí,

ngành nhiếp ảnh còn tồn tại thể loại ảnh nghệ thuật Ảnh nghệ thuật là loại ảnh có

chất lượng nghệ thuật cao, nội dung sâu sắc, có sức lan tỏa lớn và sống mãi với thời

gian, do nhà nghệ sỹ s ng tạo ra từ những sự vật b nh thường, giản dị trong cuộc sống thường nhật, trở thành h nh tượng nghệ thuật có sức cuốn hút người xem.

C c thể loại ảnh nghệ thuật bao gồm: Ảnh phong cảnh thiên nhiên, ảnh chân dung, ảnh kiến trúc, ảnh tĩnh vật, ảnh thể thao, ảnh sân khấu… Ngoài ra, còn tồn tại một số thể loại kh c như: ảnh sáng tác, ảnh đồ họa, ảnh tư iệu Trong đó: Ảnh sáng tác là loại h nh nhiếp ảnh có h nh thức và nội dung giàu gi trị thẩm

mỹ, mang nội dung tư tưởng, ý nghĩa xã hội rộng lớn “S ng t c” là làm đẹp, tạo nên cảm xúc từ hiện thực ấy

Ảnh đồ họa là hình thức tuyên truyền về các vấn đề chính trị kinh tế, văn hóa,

xã hội, cụ thể nhằm thông tin, thuyết phục hay t c động đến đối tượng tiếp nhận Ảnh đồ họa là sản phẩm của một quy trình liên quan tới nghiên cứu, tạo lập ý tưởng, tạo mẫu và cuối cùng là liên kết giữa các yếu tố bằng ngôn từ và hình ảnh

Ảnh tư iệu là loại hình nhiếp ảnh thuộc dạng lưu trữ, dùng nhiều trong công

tác tham khảo hoặc nghiên cứu Nội dung ảnh tư liệu được chụp công phu, kỹ lưỡng

và trong nhiều trường hợp trở thành các tác phẩm nghệ thuật

Từ những nét tương đồng trên cho thấy, ba thể loại ảnh đó rất dễ gây nhầm lẫn so với thể loại ảnh b o chí Mặc dù giữa chúng có nhiều nét tương đồng về nhiệm vụ, đối tượng phục vụ nhưng giữa chúng vẫn tồn tại những nét đặc trưng, riêng biệt như:

Về đối tượng phản ánh: Ảnh b o chí phải là những sự kiện mới, nóng hổi,

mang tính thời sự Còn ảnh s ng t c có đối tượng thường nhật, chân dung, tĩnh vật, phong cảnh… thường sử dụng nhiều kỹ năng chụp ảnh khác nhau, nhằm đảm bảo yếu tố chủ đạo – “chân, thiện, mỹ”; Ảnh đồ họa đối tượng là các sự kiện nóng về

c c lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội hoặc mục đích kinh tế, nhất là đối với ảnh quảng cáo… nhằm thu hút sự quan tâm của công chúng nhưng được sáng tạo, diễn giải bằng hình minh họa thông qua ý tưởng, tư duy ph c họa của con người; Ảnh tư liệu th đối tượng thuộc mọi lĩnh vực trong đời sống, thông tin đảm bảo yếu tố lịch sử, tư liệu, khoa học

Về thành phần: Ảnh b o chí bao gồm h nh thức, nội dung, chú thích ảnh chân

các câu hỏi 5W 1H; Còn ảnh s ng t c th giàu tính thẩm mỹ; Ảnh đồ họa h nh thức mang tính thẩm mỹ cao, nội dung thể hiện rõ tính tư duy logic về một vấn đề; Ảnh

tư liệu h nh thức, nội dung, chân thật, chính xác

Về phương thức thực hiện: Ảnh b o chí chụp chân thật, mang tính kh ch quan,

không có yếu tố sáng tác (hình thức và nội dung không sắp xếp, không sử dụng các

kỹ xảo), phát hành nhanh, kịp thời, giây phút bấm máy mang tính cao trào của sự kiện; Còn ảnh s ng t c có thể áp dụng mọi thủ pháp kỹ thuật để đạt ý tưởng (bao gồm dàn dựng, lồng chữ, kết hợp với hội họa…), không câu nệ thời gian phát hành, bộc lộ ý đồ chủ quan của tác giả Sản phẩm ảnh là thành quả sáng tạo của c nhân; Ảnh đồ họa h nh ảnh được dàn dựng, sử dụng kỹ xảo phù hợp với ý đồ sáng tạo của tác giả, hoặc đối tượng được thể hiện Sự kiện được ghi lại không bị ràng buộc bởi tính thời gian, mà phụ thuộc vào yêu cầu công việc Ý đồ tác phẩm khởi sinh từ định hướng, mong muốn của một nhóm người hoặc một tổ chức Sản phẩm ảnh là thành quả lao động của cá nhân hoặc tập thể; Ảnh tư liệu không can thiệp vào đối tượng chụp, mang tính khách quan Sản phẩm ảnh thông thường là kết quả làm việc của cá nhân

Về ục đích: Ảnh b o chí đăng tải nhằm thông tin cho công chúng về những

sự kiện có ý nghĩa chính trị, văn hóa, xã hội… mang tính định hướng xã hội; Còn ảnh s ng t c thể hiện nội dung tư tưởng rõ ràng (tính phê ph n, tính đấu tranh, hay một sự ngợi ca…); Ảnh đồ họa tuyên truyền về các hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội hoặc truyền bá các giá trị văn hóa, tinh thần đến với cộng đồng; Ảnh tư liệu phục vụ đối chiếu thông tin tài liệu trong những hoàn cảnh cụ thể, x c định

Về cách phân loại: Ảnh b o chí gồm tin ảnh, phóng sự ảnh, ảnh bộ (ảnh

nhóm) Còn ảnh s ng t c gồm ảnh chân dung, ảnh sinh hoạt, ảnh tĩnh vật, ảnh phong cảnh; Ảnh đồ họa gồm ảnh quảng cáo, ảnh áp phích, cổ động, sách ảnh; Và ảnh tư liệu gồm có ảnh tài liệu lịch sử, ảnh khoa học

1.2.2 Lịch sử hình thành và phát triển của báo điện tử cho ĐTDĐ

 Trên Thế giới:

Tại Thái Lan, trong một hội nghị của tổ chức báo chí quốc tế WAN-IFRA

th ng 8 năm 2010 họp về máy tính bảng và ĐTDĐ với sự tham sự của khoảng 50

đại diện các báo trên thế giới, khi được hỏi có bao nhiêu tờ b o đã có ứng dụng tin

tức trên ĐTDĐ th chỉ có khoảng 5 – 6 tờ báo giơ tay [26,tr.126]

Tuy nhiên, hơn một năm sau, vào th ng 11/2011, tại một hội nghị khác của WAN-IFRA ở Hồng Kông, cũng với câu hỏi này, gần như tất cả các tờ b o đều xác nhận đã có ứng dụng cho mobile Điều đ ng nói là c c b o nước ngoài đã tiến rất nhanh về lĩnh vực ứng dụng tin di động, tích hợp nhiều chức năng và liên tục cập nhật các phiên bản nâng cấp

 Tại Việt Nam:

Năm 2009, có một nghiên cứu trên thế giới tên là MOCOM2020 nói rằng năm

2017 sẽ là năm đỉnh cao của truyền thông di động (mobile media) Năm 2020, toàn thế giới sẽ thực sự sống trong môi trường truyền thông di động, với những dự báo

cụ thể cho từng giai đoạn [26,tr.126]

Vào tháng 1/2010, VietnamPlus là cơ quan b o chí đầu tiên ở Việt Nam được cấp phép phát hành trên hệ thống viễn thông Trải qua quá trình xây dựng và phát triển, VietnamPlus đã thu lại được nhiều lợi nhuận và những chuyển biến tích cực, khả quan Góp phần h nh thành, thúc đẩy ngành truyền thông di động ngày càng phát triển Đồng thời, cũng là địa chỉ tin cậy, tạo nền tảng vững chắc cho một số báo điện tử học hỏi và tiếp thu kinh nghiệm

Theo một nghiên cứu của Kantar Media – khảo sát thói quen sử dụng các phương tiện truyền thông Việt Nam 2012 cho biết: chỉ trong vòng một thời gian ngắn, dưới tốc độ phát triển chóng mặt về công nghệ, c c phương tiện truyền thông

di động đã nhanh chóng trở thành thiết bị đa phương tiện và có khả năng trở thành đối thủ cạnh tranh của truyền h nh trong tương lai ở Việt Nam Biểu hiện rõ nhất, đến năm 2012, ở nước ta, một số b o điện tử đã chú trọng đến việc xây dựng website dành cho phiên bản mobile – mà đ ng lẽ ra vấn đề này phải băn khoăn từ

c ch đây ít nhất 5 – 7 năm

Hơn nữa, về thực tế, thị trường tiềm năng nh n thấy đã qu rõ ràng Do vậy, việc c c b o điện tử nghiên cứu và phát triển theo một hướng mới, tập trung vào thông tin di động là điều nên làm, mang tính cấp thiết hiện nay Nó không còn là

phổ biến hiện nay – nghĩa là c c tòa soạn ưu tiên trước hết cho ĐTDĐ, sau đó mới

là website và báo in hoặc truyền hình, ph t thanh Cụ thể, đã có nhiều tờ báo xây dựng thành công các phiên bản dành riêng cho ĐTDĐ như: Thanh niên Mobile, Tuổi trẻ mobile… Ở đó, có nội dung dành riêng cho nền tảng này, phù hợp với thói quen tiêu thụ tin tức trên các thiết bị ĐTDĐ cũng như c c đặc điểm riêng của từng loại thiết bị

Ngoài ra, để thêm tiện ích, tiết kiệm thời gian cho công chúng, hiện nay một

số tờ báo còn ra mắt ứng dụng đọc tin tức trên ĐTDĐ dùng cho hệ điều hành Android và các loại hệ điều hành khác Thậm chí nhiều trang tin tổng hợp khác cũng đã có phần mềm iOS khá hiện đại như Baomoi.com của ePI (thông qua hợp tác với Felix), Pega của VC Corp

1.3 Sự hác biệt giữa ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ so với ảnh báo chí trên các loại h nh báo chí hác

Ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ và ảnh b o chí trên c c loại h nh b o chí kh c (như b o điện tử, b o in, truyền h nh) về bản chất mang nhiều nét tương đồng giống nhau Tuy nhiên, giữa chúng vẫn tồn tại nhiều nét kh c biệt, đặc biệt là

về mặt h nh thức và kỹ năng xử lý ảnh b o chí

Kh c với ảnh b o chí trên b o in, b o điện tử và truyền h nh, do đặc thù màn

h nh ĐTDĐ nhỏ gọn nên bạn chỉ có khả năng xem được một hoặc hai bức trên cùng một màn h nh, xuất hiện vào cùng một thời điểm Do đó, điều đầu tiên, người đọc

b o quan tâm tới ảnh b o chí trên giao diện điện thoại chính là số lượng ảnh, kích

cỡ, dung lượng… cũng như c ch sắp xếp ảnh trên trang, trên bài

Về kích thước, công chúng dễ dàng nhận thấy kích thước ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ so với các loại hình khác có sự thay đổi đ ng kể Ảnh dành cho giao diện ĐTDĐ thường nhỏ hơn rất nhiều, đôi khi kích thước một bức ảnh xuất hiện trên ĐTDĐ chỉ bằng 1/3- 1/5 so với một bức ảnh thông thường trên b o điện tử hoặc b o in

Về số lượng, số lượng ảnh trên b o điện tử cho ĐTDĐ cũng như c c loại hình khác phải sắp xếp hợp lí, phù hợp với từng trang b o, chuyên mục, bài b o Điều

này góp phần tạo cho giao diện toàn trang có được một hình thức đẹp, làm tăng tính thẩm mỹ để thu hút bạn đọc Tuy nhiên, số lượng và kích cỡ của hình ảnh còn ảnh hưởng đến tốc độ truy cập thông tin, nếu đưa qu nhiều và ảnh quá to có thể làm giảm tốc độ truy cập, như vậy lại gián tiếp làm hạn chế số người truy cập vào trang

b o và người đọc sẽ khó chịu khi phải đợi chờ để truy cập một trang báo quá lâu Vì thế, các biên tập viên, phóng viên làm b o cho ĐTDĐ luôn luôn phải để số lượng

h nh ảnh cân đối với màn h nh và hợp lý với tốc độ truyền tải của mạng di động

Về dung lượng, riêng đối với ĐTDĐ, xử lý dung lượng ảnh là một trong những yếu tố rất quan trọng, cần phải quan tâm hàng đầu Làm thế nào để đạt được một bức ảnh chiếm dung lượng thấp mà chất lượng cao vẫn luôn là bài to n khó đối với các nhà nghiên cứu truyền thông? Hiện tại, dung lượng ảnh được sử dụng trên

b o điện tử cho ĐTDĐ từ vài chục đến vài trăm kb Đó là mức dung lượng phù hợp

để truyền tải và trình chiếu trên môi trường internet, đảm bảo tốc độ hiển thị nhanh

và chất lượng tương đối tốt

Về chú thích, ảnh trên b o điện tử cho ĐTDĐ khi được đăng lên phải được chú thích rõ ràng thì hiệu quả truyền thông từ bức ảnh mới đạt cao nhất Hơn nữa,

do giới hạn bởi kích thước màn h nh ĐTDĐ nhỏ hẹp, nên thường chú thích ảnh trên

b o điện tử cho ĐTDĐ sẽ “ít đất” hơn so với c c loại h nh b o chí kh c Để đảm bảo tính thẩm mỹ cao chú thích ảnh cần cung cấp đầy đủ những thông tin cần thiết một c ch ngắn gọn và súc tích tối ưu Đồng thời, c ch đặt chú thích ảnh phải cân đối với kích cỡ ảnh và màn h nh di động

Đặc biệt, do đặc trưng, người dùng ĐTDĐ thao t c chủ yếu bằng tay thông qua hoạt động "vuốt", "điểm" nên ảnh trên b o điện tử cho ĐTDĐ còn mang một nét đặc trưng riêng, không lẫn với bất kỳ loại h nh nào kh c đó chính là khả năng phóng to - thu nhỏ, tương thích với từng giao diện dành cho màn hình cảm ứng, công nghệ cao, rất phù hợp với thói quen tiêu dùng tin tức hiện nay của công chúng Điều đó cho thấy, nếu như b o điện tử, truyền hình hay báo in là những bức ảnh

"chết" thì khi chuyển sang môi trường ĐTDĐ, bức ảnh lại thể hiện được sự sống

đi sâu tìm hiểu những khía cạnh kh c Đồng thời, đ p ứng được sở thích xem ảnh của từng độc giả vào từng điểm nhấn cụ thể trong ảnh

Như vậy, bên cạnh những điểm chung, giữa ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ và ảnh b o chí trên c c loại h nh b o chí kh c luôn tồn tại sự kh c biệt, chủ yếu về c ch thức xử lý Ngoài tính thông tin kh ch quan, hấp dẫn và nhanh chóng, ảnh trên b o điện tử cho ĐTDĐ thường có những nét đặc trưng riêng không lẫn với bất kỳ thể loại nào kh c về sự linh hoạt, dung lượng, kích thước… Do đó, trong qu

tr nh xử lý ảnh trên giao diện ĐTDĐ đòi hỏi phải có những hướng nghiên cứu công phu, t m tòi để phù hợp với giao diện cảm ứng nhỏ gọn, đ p ứng được nhu cầu đa dạng của độc giả

1.4 Các tính chất của ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ

Tương tự đối với c c loại h nh truyền thông, ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ cũng phải tuân theo c c yếu tố sau:

1.4.1 Tính định hướng

Tính định hướng trong báo chí nói chung và trong ảnh báo chí nói riêng luôn

là một nhân tố được đặt lên hàng đầu Bất kỳ một nền b o chí nào cũng đều phải phục vụ cho một chính Đảng, một giai cấp nhất định Không có thứ báo chung chung, mỗi một tác phẩm báo chí luôn là quan điểm, là ý chí, nguyện vọng của giai cấp thống trị

Đặc biệt, với đặc thù “ghi lại hình ảnh bằng nh s ng”, ảnh báo chí không có

cơ hội để đính chính, hay sửa sai khi đã đăng những tấm ảnh đi ngược lại với lợi ích của giai cấp dân tộc Do đó, mỗi phóng viên ảnh trước tiên còn phải là một nhà chính trị, xã hội, là một người hoạt động trong lòng quần chúng, đứng về phía họ, đấu tranh và sẵn sàng hy sinh vì lợi ích của nhân dân, với mục đích mang lại những tác phẩm ảnh b o chí đầy ý nghĩa và thể hiện được rõ tính định hướng tư tưởng mỗi thời đại

1.4.2 Tính mục đích

Trong mọi hoạt động sống của con người, hoạt động báo chí là một hoạt động thể hiện tính mục đích rõ rệt nhất Thông thường, mỗi phóng viên đến hiện trường

làm việc luôn phải tự đặt câu hỏi là mình sẽ chụp những bức ảnh này như thế nào? dành cho đối tượng nào?… để từ đó tự lựa chọn phương ph p thể hiện mang lại hiệu quả cao nhất

Điều đó có nghĩa, tính mục đích được thể hiện thông qua thế giới quan của mỗi tác giả Trong thực tế, có trường hợp hàng chục nhà nhiếp ảnh cùng chứng kiến một sự kiện nhưng những bức ảnh lại thể hiện những “góc nh n” hoàn toàn mới lạ

Ít nhất, mỗi nhà b o cũng phải chọn cho mình một c ch đ nh gi về xã hội phù hợp nhất với quan điểm của bản thân Như vậy, rõ ràng cá tính của phóng viên ảnh khi bắt gặp những nhân tố mới sẽ có cơ hội được bộc lộ, với những mục đích kh c nhau

sẽ góp phần làm phong phú thêm giá trị nội dung cho mỗi chủ đề, sự kiện

1.4.3 Tính thời sự

Trong Đại từ điển Tiếng Việt, thời sự là những sự việc ít nhiều quan trọng trong một ĩnh vực nào đ (đặc biệt là trong ĩnh vực chính trị, xã hội) xảy ra trong khoảng thời gian gần nhất và được nhiều người quan tâm [52,tr.128] Đối với ảnh

báo chí, sự quy định về thời gian gần nhất là 24 giờ (đối với báo ngày); 168 giờ (đối với báo tuần); và có thể là 30 ngày (đối với tạp chí th ng) Do đó, tính thời sự luôn cần thiết trong mọi loại hình thông tin, vì câu hỏi mà con người luôn muốn được

đ p ứng là cái gì vừa mới xảy ra? Đặc biệt, báo chí ngày nay đang phải chịu một sức cạnh tranh gay gắt giữa các loại hình Sức cạnh tranh dường như còn tăng lên gấp đôi khi c c sự kiện quan trọng trên khắp thế giới đang diễn ra với mật độ ngày càng dày đặc Một tờ báo sẽ trở nên mất uy tín khi đưa tin chậm hơn đối thủ của mình chỉ trong vài phút, vài giờ hoặc chất lượng tin, bài nhàm ch n do không sử dụng ảnh Vì thế, ảnh b o chí là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành - bại của mỗi cơ quan b o chí, nhất là với những tập đoàn báo chí lớn của nước ngoài Nó là nhân tố đầu tiên đ nh gi khả năng chiếm lĩnh tr i tim và khối óc của đại đa số công chúng, những người đang mong muốn biết bản chất của sự việc

Vì vậy, tính thời sự vừa là động lực, vừa là mục tiêu của người làm b o Đặc biệt là đối với những phóng viên ảnh chuyên nghiệp luôn lấy tính thời sự nóng hổi

1.4.4 Tính chân thực, khách quan

Hiện nay, nhu cầu thông tin của con người vô cùng đa dạng Con người hiện đại không chỉ quan tâm đến nơi m nh đang sống mà sự quan tâm của họ đã đi đến đầu bên kia của đất nước và của thế giới Thêm vào đó, họ cũng có những yêu cầu ngày càng cụ thể về hình thức thông tin, cũng như về tính xác thực của những thông tin đó Ảnh báo chí, giống như “chiếc gương” phản chiếu mọi hoạt động sống của con người trong thế giới tự nhiên Với đặc trưng về tạo hình nhiếp ảnh, các bức ảnh

có khả năng “nhắc lại” gần như nguyên vẹn những hoạt động diễn ra trước ống kính Vì thế, độc giả, có thể chứng kiến hầu hết diễn biến của sự việc, dù không trực tiếp có mặt

Ngay từ khi ra đời, tính chân thực kh ch quan đã được coi là một thế mạnh của nhiếp ảnh Nếu như tính thời sự quy định số phận ngắn ngủi của một bài báo, thì tính chân thật lại được soi sáng bởi thời gian lâu dài Tính chân thật trong báo chí không chỉ bao gồm bản chất của sự việc mà còn ở những chi tiết biểu hiện bên ngoài Bạn thử tưởng tượng,nếu một cơ quan b o chí cung cấp những hình ảnh tức thì ngay khi sự việc còn đang diễn ra và nó được đón nhận nồng nhiệt, nhưng sau đó người ta phát hiện ra những tấm ảnh đó là kết quả của sự dàn dựng khéo léo và sự góp sức của các phần mềm tin học hiện đại, thì ngay lập tức bức ảnh đó bị lên án bởi mất đi niềm tin tưởng của công chúng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của tòa soạn

Do vậy, tính chân thật của ảnh báo chí là một yếu tố cực kỳ quan trọng Nó có mối liên hệ trực tiếp với tính thời sự trong việc đ p ứng nhu cầu thông tin cho công chúng một cách toàn diện nhất và tạo ra một “ma lực” mãnh liệt làm tăng thêm phần hấp dẫn của thông tin

1.4 5 Tính đại chúng

Tính đại chúng trong truyền thông nói chung và ảnh báo chí nói riêng là một vấn đề bắt buộc, nhờ ngôn ngữ h nh ảnh dễ hiểu có khả năng phổ biến rộng rãi, phù hợp với mặt bằng dân trí của mỗi quốc gia; Xóa bỏ các biên giới về địa lý để đến với tất cả mọi người, bất kể tr nh độ học vấn hay thứ ngôn ngữ mà họ đang sử dụng

Do đó, việc truyền đi những hình ảnh quá trừu tượng theo kiểu trường phái

“ấn tượng” th cho dù h nh thức ảnh có đẹp đến mấy cũng không mang lại hiệu quả

g , đôi khi còn gây phản tác dụng trong thông tin Tuy nhiên, cũng không thể vì lý

do “đại chúng” mà làm mất đi sức biểu cảm của một bức ảnh báo chí

1.4.6 Tính giáo dục và thẩm mỹ

Ở một số quốc gia trên thế giới, b o chí được coi là quyền lực thứ tư, thể hiện sức mạnh bởi việc t c động vào công chúng theo dòng tư tưởng nhất định Do vậy, một tác phẩm ảnh báo chí tốt trước hết phải có giá trị giáo dục và thẩm mỹ Nhà báo phải là người trực tiếp bày tỏ quan điểm của mình trên mỗi tấm ảnh Qua đó sẽ dẫn người xem tới nhận thức đúng đắn Hơn thế nữa, không chỉ định hướng cho công chúng, nhà báo luôn phải chú trọng tới việc định hướng như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất? Và như vậy, b o chí đòi hỏi ở mỗi bức ảnh phải có tính thẩm mỹ nhất định Tính gi o dục và tính thẩm mỹ luôn là một yêu cầu tất yếu nếu chúng ta muốn xây dựng một nền báo chí có trí tuệ

Mặc dù, tính thẩm mỹ từ lâu vẫn được xem là đặc quyền của ảnh nghệ thuật và

ít được nói đến trong ảnh báo chí, nhiều tài liệu nghiên cứu trước đây thậm chí đã không coi tính thẩm mỹ là một trong những tính chất của ảnh báo chí Tuy nhiên, chúng ta không nên nhìn nhận tính thẩm mỹ của ảnh báo chí chỉ ở hình thức hay nội dung của mỗi bức ảnh (thể loại, bố cục ánh sáng, đường nét, màu sắc…) mà phải ở

chính quá trình cảm thụ, yếu tố cảm xúc của riêng cá nhân

Hơn nữa, ảnh là một hình thức “trực quan sinh động” đưa con người đến những nhận thức “đúng”, “sai” về cuộc sống Do đó, tính thẩm mỹ ở đây không chỉ bao gồm cái “đẹp” mà nó còn bao gồm cả “c i xấu”, “c i tốt”, “c i nhân bản” Ít ai

có thể phủ nhận những cảm xúc do ảnh b o chí đem lại Hình ảnh về một người mẹ mất con trong chiến tranh, hình ảnh những tàn ph do thiên tai đem lại… luôn gợi cảm giác buồn bã, sợ hãi, mất mát Từ những cảm xúc có thật ấy, con người dường như yêu quý hơn những khoảnh khắc bình yên mà cuộc sống ban tặng, đó chính là giá trị thẩm mỹ

1.5 Vai trò của ảnh báo chí đối với báo điện tử cho ĐTDĐ

Ảnh b o chí trên b o điện tử cho ĐTDĐ đóng vai trò rất lớn trong việc cung cấp thông tin và hấp dẫn độc giả Ảnh từ lâu đã trở thành yếu tố không thể thiếu đối

với mỗi trang b o

Thứ nhất, ảnh báo chí thông tin nhanh, đa dạng và khách quan

Với phương châm “Trăm nghe không bằng một thấy” ảnh b o chí đã khẳng định được ưu thế vượt trội đưa tin nhanh nhạy, kh ch quan và mang tính thời sự cao Hiện ảnh b o chí cập nhật thông tin sống động từ mọi lĩnh vực kh c nhau như: chính trị, xã hội, kinh tế, văn hóa, giải trí, thể thao… Một trong những nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy sự ph t triển mạnh mẽ của ảnh b o chí chính là sự ph t triển mạnh mẽ về mặt công nghệ Với những ưu thế vượt trội nhờ m y móc hiện đại đã cho ra đời một bức ảnh đẹp, bắt mắt chỉ trong tích tắc mà không hề tốn nhiều công sức, trải qua nhiều khâu, công đoạn như trước Bằng c ch thông tin này, h nh ảnh vừa góp phần làm phong phú nội dung, đem đến muôn vàn c ch hiểu, c ch suy nghĩ

kh c nhau, vừa giúp công chúng dễ dàng tiếp nhận hơn, tạo độ tin tưởng cao hơn

Do đó, ảnh ngày càng chiếm được cảm t nh của công chúng

Thứ hai, ảnh báo chí à “cánh cửa” đầu tiên thu hút và hấp dẫn độc giả

Xuất phát từ đặc tính riêng của b o điện tử cho ĐTDĐ, cập nhật tin tức một cách nhanh chóng, hấp dẫn tới đông đảo đối tượng bởi sự t c động vào nhiều gi c quan Trong đó, ảnh - là “c nh cửa” đầu tiên thu hút bạn đọc Chúng ta thử tưởng tượng, nếu không có ảnh th trang b o đó sẽ không thể tồn tại Đặc biệt, với những đặc trưng nổi bật về màu sắc, tính chân thật, tính sinh động biểu thị được tâm trạng cảm xúc của nhân vật… ảnh b o chí đã trở thành nguồn thông tin không thể bỏ qua trong bất kỳ bài b o nào Mặt kh c, do công chúng thường có ít thời gian, dễ hình thành tâm lý đọc nhanh, lướt qua nên ảnh báo chí chính là một trong những hình thức thông tin thị giác quan trọng hàng đầu, đóng vai trò là cửa ngõ, dẫn dắt người đọc vào câu chuyện

Thứ ba, ảnh báo chí c tác dụng thư giãn, giải trí

Do b o điện tử cho ĐTDĐ có những hạn chế như: màn hình nhỏ, cỡ chữ nhỏ

dễ gây mỏi mắt… làm giảm chất lượng ghi nhớ thông tin của độc giả Nên ảnh báo

chí lại là một trong những phương n tối ưu, có nhiều lợi thế, khi kết hợp với thông tin văn tự sẽ tạo được một khoảng trống làm thư giãn mắt Đồng thời nhờ tính hiện thực sống động hình ảnh sẽ giúp người đọc dễ dàng tiếp cận thông tin hơn Việc đăng tải các bức ảnh như vậy đã làm cho trang b o bớt buồn tẻ, nhàm ch n hơn Nó không chỉ có tác dụng cung cấp và cập nhật thông tin cho công chúng mà còn có tác dụng giải trí, nghỉ ngơi thư giãn, hoặc đôi khi còn là nguồn tư liệu tin cậy, quý giá cho mỗi độc giả

Thứ tư, ảnh báo chí à tăng tính thẩ ỹ cho trang báo điện tử cho ĐTDĐ

Để đảm bảo tính khoa học, giao diện của b o điện tử dành cho ĐTDĐ hiện nay cũng được bố trí và sắp xếp một cách khá hợp lý Thông thường giao diện các trang báo điện tử cho ĐTDĐ thường được sắp xếp như sau: Ảnh căng to → Tít bài

“đinh” → Tít bài từng chuyên mục (có kèm theo ảnh góc phải) → Sapo Riêng Thanh niên Mobile, lại có cách trình bày riêng biệt, mang đậm một phong cách trẻ trung đa sắc màu và nhiều tiện lợi Giao diện của trang b o được thiết kế chỉ bao gồm Ảnh → Tít Còn cấu trúc bài viết có dạng: Tít → Ảnh to → Sapo → Nội dung

Xét về mặt tổng thể, ảnh b o chí trên c c trang b o điện tử cho ĐTDĐ thường nằm ở vị trí trung tâm, liên kết các thông tin khác của bài viết Do đó, có thể thấy ảnh b o chí đóng một vai trò rất quan trọng, góp phần làm tăng tính thẩm mỹ cho toàn trang Khi công chúng muốn nhớ lại nội dung bài viết, th h nh ảnh – điểm nhấn làm đẹp cho trang b o chính là yếu tố đầu tiên giúp họ nhớ lại, sau đó mới đến

c c chi tiết quan trọng kh c của t c phẩm

Thứ nă , ảnh báo chí g p phần định hướng dư uận xã hội

Ảnh báo chí có vai trò vô cùng quan trọng trong lĩnh vực truyền thông nói chung, b o điện tử cho ĐTDĐ nói riêng Đôi khi mỗi một tác phẩm ảnh báo chí thực sự có thể tương đương với giá trị như một tác phẩm viết Bởi từ lâu, ảnh đã trở thành một trong những phương tiện minh họa để chuyển tải thông tin một cách nhanh nhất, ngắn gọn nhất, hiệu quả nhất Chúng ta có thể tìm thấy rất nhiều bức ảnh b o chí đã thể hiện rất rõ tính thời sự, mà nh n vào đó người xem biết được ngay những g đã xảy ra và tư tưởng nội dung câu chuyện đang ẩn chứa là gì Thậm

chí, mỗi bức ảnh đẹp không chỉ tạo được sự rung động cho người xem mà còn góp phần định hướng dư luận xã hội theo những chiều hướng tích cực

1.6 Ý nghĩa của việc xử lý ảnh báo chí trên báo điện tử cho ĐTDĐ

Xử lý ảnh báo chí là thao tác cuối cùng, đồng thời là công việc bắt buộc đối với mỗi phóng viên, biên tập viên phụ tr ch cập nhật c c tin, bài, góp phần hoàn thiện một tác phẩm ảnh b o chí sao cho đảm bảo cả về mặt hình thức lẫn nội dung

và đem lại nhiều tiện ích nhất cho những người đang trực tiếp trải nghiệm đọc tin tức trên ĐTDĐ

Mục đích của việc xử lý ảnh báo chí không chỉ mang tính chất sàng lọc nội dung, đem lại những bức ảnh có ý nghĩa sâu s t với đề tài phản ánh, mà việc chỉnh sửa, sắp xếp, căn chỉnh… còn ẩn chứa nhiều dụng ý của mỗi tác giả Thông qua cách xử lý về mặt hình thức như kích cỡ, vị trí sắp xếp… đã góp phần định hướng công chúng có được những đ nh gi , nh n nhận khách quan về sự kiện và giúp họ nhận biết được những điểm nhấn nhất định trong từng bài viết cụ thể Do đó, xét một cách tổng thể, một bức ảnh được xử lý tốt không chỉ phù hợp, thích ứng với giao diện dành cho ĐTDĐ mà cần phải tự nhiên, có bố cục rõ ràng, có chú thích hay, mang tính thẩm mỹ cao, có giá trị thông điệp phản nh được một sự kiện nóng hổi đang diễn ra trong đời sống xã hội

Nhưng làm thế nào để có được một bức ảnh đẹp giàu ý nghĩa thông qua việc

xử lý lại không phải là điều đơn giản mà ai cũng có thể làm được Nhất là, cách làm

b o nước ta hiện nay đang có nhiều chuyển biến mới, tập trung vào phát triển theo hướng truyền thông di động Vì thế, việc sử dụng ảnh lại càng trở nên chú trọng hơn bao giờ hết, bởi ảnh có những thế mạnh riêng mà ít có yếu tố phi văn tự nào sánh được Nếu so sánh ảnh với video, chúng ta dễ dàng nhận thấy, bên cạnh tính hấp dẫn, thú vị mà video mang lại cho người xem, thì việc chạy video trên ĐTDĐ lại trở thành cả một vấn đề khó khăn, không phải phương tiện nào cũng có thể thích ứng, xem rõ được hình ảnh Chưa hết, để tải được một video đòi hỏi người xem phải trả một lượng tiền không nhỏ cho việc load Kb, Mb Thậm chí, công chúng còn thường

xuyên bị lỗi trong quá trình tải, rất dễ gây cảm giác khó chịu, bực bội Nhưng đối với ảnh báo chí, hầu như có thể khắc phục được những lỗi trên

Chúng ta không thể tưởng tượng được rằng, một tờ b o mà không đăng tải ảnh

sẽ kém hấp dẫn độc giả như thế nào Nó giống như một cuốn sách dày đặc chữ với các kích cỡ cột báo khác nhau Do vậy, báo chí hiện đại ngày càng chú trọng đến sử dụng ảnh đang và sẽ là một hướng đi tốt, mang lại nhiều lợi thế Xử lý tốt, ảnh báo chí sẽ trở thành một lợi thế thu hút độc giả về phía mình Bởi trước hết, ảnh không chỉ có ý nghĩa cung cấp nội dung thông tin mà ảnh còn đóng vai trò như một phương tiện để trang trí, tạo vẻ đẹp hình thức cho mỗi trang báo Mỗi bức ảnh, nhóm ảnh dù đen trắng hay màu, với đủ loại kích cỡ kh c nhau đều có hiệu quả, ý nghĩa nhất định, góp phần làm tăng sức hấp dẫn Ví dụ, ảnh đinh có kích cỡ lớn, hình khối màu sắc nổi bật, ấn tượng luôn được ví như “gương mặt”, mang đến giá trị thẩm mỹ, sự hoàn thiện cho mỗi tờ báo

Hơn nữa, xử lý ảnh báo chí tốt sẽ đảm bảo được tính khoa học và tiện ích Tính khoa học ở đây được biểu thị bằng sự hợp lý, thuận tiện cho bạn đọc tiếp nhận thông tin Tuy nhiên, sự sắp xếp trình bày ảnh như thế nào, sử dụng kích cỡ, màu sắc ra sao, cần căn cứ vào đặc điểm tâm lý, thói quen của đối tượng độc giả mà tờ

b o hướng đến Từ đó, nhà b o có c ch xử lý, trình bày các yếu tố nội dung sao cho hấp dẫn, hợp lý (dễ xem, dễ đọc), đúng vị trí, tầm quan trọng của nó, nhất là đối với các sự kiện chính trị - thời sự

Mặt khác, vấn đề xử lý ảnh báo chí trên thiết bị di động hiện nay vẫn đang là một “bài to n khó” Bởi với một môi trường hoàn toàn mới lạ đòi hỏi ảnh phải có sự thích ứng kịp thời Do đặc trưng màn h nh ĐTDĐ nhỏ gọn, cầm tay v thế không thể áp dụng việc xử lý ảnh dành cho m y tính để bàn hoặc laptop giống như trên màn h nh điện thoại Do đó, vấn đề xử lý ảnh càng cần được quan tâm và đầu tư nhiều hơn nhằm mục đích tối ưu hóa cho người tiêu dùng

Như vậy, việc xử lý ảnh báo chí có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi trang báo Xử lý ảnh tốt không chỉ là tiền đề tạo nên thành công cho mỗi tác phẩm