Nghiên cứu và đề xuất một mô hình thanh toán điện tử :Luận văn ThS. Công nghệ thông tin: 1.01.10.

HIỆN TƯỢNG BIẾN HÌNH VÀ CÁC CHỨC NĂNG NGỮ PHÁP CỦA ĐỘNG TỪ TIẾNG NHẬT/ 11 1,3.. Phân biệt động từ phức với các kiểu kết hợp động từ khác / 18 CHƯƠNG 2... Tỉ lệ giữa các tiểu loại và va

I là Nội - 2 0 0 2

Mở đầu /3

CHƯƠNG 1 M Ộ T SỐ KHÁI NIỆM LÍ LUẬN CÓ LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU / 9

1.1, Đ Ộ N G T Ừ VÀ CÁC PHẠM TRÙ NGỮ PHÁP TRONG TIẾNG NHẬT / 9

1.2 HIỆN TƯỢNG BIẾN HÌNH VÀ CÁC CHỨC NĂNG NGỮ PHÁP CỦA ĐỘNG TỪ TIẾNG NHẬT/ 11

1,3 PHÂN LOẠI ĐỘNG TỪ TRONG TIẾNG NHẬT / 12

1.3.1 Phân loại động từ dưới góc độ thể/ 12

1.3.2 Phân loại theo tính chết chi phối của động từ:/ 14

1.3.3 Phân loại động từ theo khả năng cấu tạo/ 16

1.3.4 Các cách phân loại khác / 17

1.4 ĐỘNG TỪ ĐƠN VÀ ĐỘNG TỪ PHỨC TRONG TIẾNG NHẬT / 18

1 4.1 Phân biệt từ đơn và từ ghép : mối quan hệ giữa từ đơn, từ phái sinh, từ phức và từ ghép trong tiếng Nhật / 18

1.4.2 Phân biệt động từ phức với các kiểu kết hợp động từ khác / 18

CHƯƠNG 2 ĐỘNG TỪ PHỨC TIẾNG NHẬT /22

2.1 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU / 22

2.2 P HÂN LOẠI ĐỘNG TỪ PHỨC / 25

2.2.1 Các cách phân loại động từ phức từ trước đến nay/ 25

2.2.2 Cách phân loại của luận án / 29

2.3 CÁC KIỂU LOẠI CỦA ĐỘNG TỪ PHỨC TlẾNG NHẬT / 32

2.3.1 Kiểu 1: V 7 + V2/ 32

2 4 1 Tỉ lệ giữa các tiểu loại và vai trò của các yếu tố trong động từ phức /

85

2.4.2 Các kiểu nghĩa được biểu hiện trong động từ phức / 87

2.4.3 Các vấn đề khác của động từ phức tiếng Nhật / 92

2.5 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 / 105

CHƯƠNG 3 ĐỘNG TỪ PHỨC TIẾNG NHẬT VỚI CÁC ĐƠN VỊ

TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT/ 105

3,1 VỀ PHƯƠNG DIỆN CẤU TẠO TỪ: XÁC ĐỊNH ĐƠN VỊ TƯƠNG

ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT / 105

3.1.1 Một số nhận tức về từ ghép với động từ ghép tiếng Việt/ 106

3.1.2 Các vấn đề chung của động từ ghép tiếng Việt trong so sánh với động từ phức tiếng Nhật / 113

3.1.3 Các phương thức biểu hiện nghĩa của động từ ghép tiếng Việt trong tiếng Nhật/ 117

3.2 VỀ PHƯƠNG DIỆN NGHĨA ĐỘNG TỪ PHỨC TIẾNG NHẬT VỚI CÁC BIỂU HIỆN NGHĨA TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIEEGNS NHẬT/122

4.1 ỨNG DỤNG TRONG VIỆC LÀM TỪ ĐIỂN / 157

4.1.1 Xử lí của các nhà từ điển Nhật ngữ trong vấn đề động từ phức/ 157

4 1 2 Xử lí của các nhà từ điển Việt ngữ trong vấn đề động từ phức / 162

4 1.2 Ý kiến đề xuất của tác giả luận án/ 164

4.1.3 Về Từ điển Việt – Nhật và đề xuất của tác giả luận án / 168

4.2 ỨNG DỤNG TRONG VIỆC GIẢNG DẠY TIẾNG NHẬT / 170

4.2.1 Giáo trình dạy tiếng tiếng và việc đưa động từ phức vào giảng dạy/ 171 4.2.2 Xử lí vấn đề động từ phức trong giảng dạy tiếng Nhật cho người Việt/

4,4.1 Vấn đề cấu tạo từ trong tiếng Nhật/ 189

4.4.2 Tính tiết kiệm tối đa/ 192

KẾT LUẬN/ 195

TÀI LIỆU THAM KHẢO/ 199

PHỤ LỤC/ 215

LÍ DO CHỌN ĐỂ TẢI VÀ MỤC ĐÍCH NGHIÊN c ứ u

T r o n g Iihững n ă m g ầ n đ â y , việc g i a o lưu với N h ậ i Bản trên n hi cu plurong (lien

n h ư k h o a h ọ c k ĩ lliiiạt, k i nh tế, vãn hóa, v.v d a n g trờ líiàiili niộl n hu cấu Ihiêt iltưc

c ủ a n ư ớ c ta n h ằ m liòa nl iậ p v à o s ự phát triển c ủ a i h ế giới, d ạ c l^iệt lìi ỉi«‘ìa nliíip và

t h e o k ị p s ự p h á t t ri ển c ủ a c á c n ư ớ c t r o n g k h u vực c h â u Á, nói riêntz N g ô n n c ữ là niỌt

t ro n g n h ữ n g p h ư ơ n g tiện d ể l àm c h o c á c mối g i a o !iru tliêm bề n vững và sAii sắc Viêc tìm h i ểu l i ế n g N h ạ t lừ g ó c tlộ lí luán, l ìm ra c á c (lịnh h ư ớ n g dổ nñiig c a o hi ệu q u à

việc d ạ y l i ế n g d ướ i g ó c đ ộ tlụrc h à n h đ a n g là i nộl n h u c ầ u c ấ p b á c h dãl ra c h o g\ớ\

n g h i ê n c ứ u n g ồ n n g ữ và g i ả n g d ạ y ti ên g NliẠl ở Vi ệt N;im h i ệ n nay

Đ ộ n g từ là m ộ t từ loại t | u a n t r ọ ng t r o ng tất c ả m ọ i n g ô n ngữ Vt'íi c ác cliức Iifint’

l àm t h à n h phÀii cAu, đ ặ c biệt là c h ứ c n ă n g l àm vị n g ữ cỉia cAii, clõim tír tã|> ximi’

q u a n h m ì n h nliiổu vấ n đẻ n g ữ pliáp liêỉi cỊuan d ê n c á c ptiổ n i ệ m tmóii ìieữ t luiíiu

và Cík' (ỉục tliìi I iêiig clio t ừng n g ô n n g ữ n h ư c á c pliạiii ti ù VC lliời, (iiO, Ihức lình

v.v 1Vong tiôiig NliẠl, “ ( lộng tìr đ ưự c sử d ụ n g r ộ ng rãi iKing li(ia! d ô n i ’ Iiuón Di'ir

h à n g n g à y ctến m ứ c c ó t hể c h o rằiìg c á c s u y n ghĩ , phát ki ên m a n g clãc ttiii ciKt liôiiu Nliột pliÂii lớn đ ề u n h ờ v à o sự trợ g i ú p c ủ a (tôfig tìr" Ị1 17, ti 69 | , t ro ng íló, tlônu tỉr

p hức cliiếin m ộ t vai Irò lAÌ q u a n d ọ n g 1 ’lico kếl Cịiiả đ i ều tia c u a M o i i i a >’osliiyuki (rong c á c (ừ đ i ể n ihì “ c ó t hể n h ấ n Iiiạĩih rằng: c á c d ộ n g từ p hức cliic'm (lên 4 07 r tr(iiig

s ố c á c d ộ n g từ d ư ợ c d ù n g liàiig n g à y d ư ợc d ư a và o từ cliển, c ò n tidiig tluic tẽ sử cluíig

c h ú n g c ò n c ó m ộ t tỉ lệ lớti h ơ n rất nhi ều' ' ! 1 !7, tr,72)

Đ ộ n g từ p h ứ c t i ế n g N h ậ t thu luìl sự q u a n tAin c ù a d ô n g d à o c ác n hà n c h i é n cứu

t r o n g và i m oà i N h ạ i Fìàn l l i e o T a k e b e Y o s h i a k i | l ( ) 3 | , c á c y ế u l ố (Uini! s:ui (rong

d ộ n g lừ p h ứ c đ ã s ớ m d ư ợ c c á c n h à ngi ii ên c ứu tiẽtig Nliật n g ườ i nưtk' n goà t chú ý clếir Iigiiy lừ I h ế k ỉ 17, Ihời f2dỏ, c á c n h à n g ô n n g ữ h o c Nliâl ííảĩi (lã clni Unng ngliiC‘11

c ứu h i ệ n u r ợ n g c â u t ạo lìr nà y iKiiig lic'iig Nh ậl

N ã n i 1^7(1, N í i g a s h i i n a Yos li ir ou I I(Ì7| (lã tiếĩi ỉiànli nlnĩní^ ti,elm'll Clin x:inli

g i ữ a clỌiig lừ p h ứ c l i ế n g N h â t và c á c n g ô n Iigữ cliìui  u lìiOn (lai lìhu (loni: \iili II Mũ

D ứ c l iống Pl iáp, tiếỉig Níia; ô n g nil ra kết l uận là tKMip c á c dur Iiôn.i' Ii;i\ Klinni:

c á c h c ấ u t ao từ k i ể u nl iư tlôiig lừ pliức ticiig Nỉiiit O iì g c ò n c h d biiM: c:i IM

c ấ u t ạo từ đ ặ c t r ư n g n h ư đ ộ n g từ p hức Irong t iế n g Nh ậ t ITieo ổ n g ỏ các Iieỏn Iicữ

này, t h ay v à o lối c ấ u l ạ o đ ộ n g từ p hức là c á c c ấu trúc đ ộ n g t ừ + ( Iim Ịỉiứi t ừ ! p h ó rừ

ho ặ c là (ién l ố + d ộ n g ! ừ v ì \ CÍÍC cfl'u t rúc n ày c ó t hể t ạo ra c á c hìnli Iliái u n m g ứdi:

n g h ĩ a với đ ộ n g t ừ p h ứ c t i ế n g Nlìật [ 10 7, i r 68 |

G;1n đế\y, n l iữ n g n g h i ê n c ứu so s á nh giữa từ d o n c từ pliức l i ê n e Nlicll với liOnt:

H à n, t iế n g T r u n g , và c ả l i ế n g Việt nữa, c ũ n g dã bắt dáii (lưực tiến hà n h NInrntz vice

n g h i ê n c ứ u đ a n g d ừ n g lại ở p h ạ m vi m ộ t vài d ộ n g từ, c h ư a tliànli hê t h õ n g , cíiưa tlirợc

á p d ụ n g và p h ổ b i ê n r ộ n g rãi

l iê n qu a ĩi clến t i ế n g A n h , c ó cOng l iình pliối liỢị;) ngliiêĩi cứu (lo liai nhà g i áo

người M ĩ và n g ư ờ i N h ậ t tiến hàĩih là Sô' t ay hưâní ĩ d â n c á c h (lùiìỊ’ (ỉộnỊị n ì p l n h lìợp

ticiig N h ậ t [ 1 2 2 |

Bản lliAn lác gi ả liiẠn án, n g a y từ nhữĩ ig n ãn i tlÀu, và t r on g (|uá triiiíi licỊi xiic

vứi t iế n g Nliộl ở C í k m ứ c clộ c a o Iiơn, d ã iilicỊii t hấy tlAy là m ộ t h i ê n liroíiig cãu UI( 1 tư

rất d ặ c biệl, k l i ô n g d ơ n lluiÀii ihiiộc |)liạni vi ùr vựn g, m à c ò n liCn (|iiaii (lẽii Itliiổii \ãii

đ ề n g ữ p h á p c ủ a t i ế n g NliẠt, c ủ a lí luận và tliực h à n h tiếng ' ĩ á c giả m o n g imióii lìiii

d ư ợc COM d ư ờ n g tiếp c ậ n với loại cấu lạo từ này, d ư a ra nl iữ ng ki ên tziài liên C|uaĩi den

việc làiìi (ừ điểti, (lịch t huật , d ặ c biệt là việc g i â n g d a y t i e n e N hậ t c h o ngưtíi Viêt ệt

Ng oà i la, vi ệc n gl i i ê n c ứu n à y cliắc cliắn sẽ g i ú p lác gi á llui nliẠn i hêi n Iiliững kiêíi

thức lí l uận về t i ế n g NliẠt nổi r i ê n g và lí l uận n g ô n n g ữ h ọ c nói cíumiỉ,

ĐỐI TƯỢNG VÀ NHIỆM v ụ NÍỈHIÊN c ứ u

(1) Đ ố i t ư ợ n g Iigíiiêii cứu ciia liiAn án ỉà d ô n g từ Ịihức t i ế n g N h â l (hr<ic dãl l ĩ o n g h:ii bìnli cliộii Síiii:

Ngliiêii c ứ u (lưới g ó c (lộ IIIÔ lả d ổ n g (lại

N g l i ic n c ứ u t r o n g t]ii;in liệ S(1 sánli (lõi eliiêii V(VÌ c á c (!(tn \ 1 tiK'11 tncfi iiclìKi lía

lirơng cUníĩig H o n g t i ê n g Việl

(2) N h i ệ m vụ n gl i i c n c ứ u c ù a liifln ÍÍII là:

T n n liicii c ấ u Irúc n g ữ ngliĩa c ù a d ỏ n g lir pliức pliAn ra cáe ki êu Icai kct iitíỊ-'

t r o n g n ội b ộ clộng từ Ịihức

c â u , vai trò t r o n g liệ t h ô n g và c ấ u trúc n e ữ Iicliĩa.

p h ư ơ n í ; p h á p n g h i ê n c ứ u

Liiạn án á p d ụ n g c á c p h ư ơ n g p h á p n g h i ê n c ứu sau;

(1) T r ê n c ơ s ử c á c p h ư ơ n g p h á p lìgliiên c ứu n g ô n n g ữ cìiã n g ô n Iigữ li(K- tiuxCMt

t h ố n g , b ổ s u n g t h ê m n h ữ n g kĩ Ihuệl nghièii c ứu mới c ủ a ịilurcTng Ịìlìáp neliiiti

c ứu n g ổ n n g ữ h ọ c h i ê n dại như;

K h ả o sát s ự h o ạ t d ộ n g c ủ a từ (ở (líly là s ự ho ạt d ộ n g c ù a clộtig tìr pliỚL tiC’nt!

Nhat) t r o n g c á c bối c ả n h cụ tliể Cl n ìn g (ôi làn lượt lâp c ác í'ile (lữ liệu vế c;k

bối cảiili x uấ t liiện cìia lAÌ c ả c ác (lọng từ p hức t m n c t ừng vãti bản lliMd t:k'

t ư ư n g clưddig với việc l àm phi ếu tư liệu (liều tra t r ư í k (lAy S:iu (!('), (liini: niol

pliáii ni ổni c h u y ê n tlụiig n g h i ê n cứu Iigôn lìgữ d ưự c gọi là ỉ ỉ i d e i t i n n i (!ổ ịio\ t;i

c á c bối cảĩiỉi, c á c (lữ liộu Irong táì cả c ác văn b ản , liép tục l à Ị ) ra các lilc “c('ii"

c h o t ừ n g t r ư ờ n g h ợ p cụ tliể clể kliád s;ì(

' r ì r h o ạ l d ộ n g tliưc Ic c ủ a từ iKiĩig văn cảiili tiến liànli pliítĩ! tích c;k' 11)01 (ỊIIÍUI lic

tíu> ngl iĩ a c ủ a liai y ế u (ố (rong l(r, trôn c ơ s ở d ó đi d ế n m ô t sư plulti loni

Cịuál c h o c á c clạiig lliức hoọl (lộng, c ác ki cu loai c ù a (lông ùr plurc Ịiẽng Nliat.(2) Liiổn á n c ũ n g á | i cluĩ i g CÍÍC b i ệ n Ịiliáp c ù a p l u r ư n g p l i á p I h ô n e k é l â y ti'in sư ( l ụ n g c ủ a t ừ l à m i n ô t Cíin LỨ (Ic gt'ip ỊiliÀii k l i ă n g (lỊnli I h c n i c l i n c ; k n l i n n (liiili

Iroiig k hi pliAn loại, i n ô tá

(3) Pliưcrng (-»háp m ô tà đ ổ n g (ìại d ư ợc (lùng clio \'iệc m ỏ tà c ác kiêu t;i(i Iitihĩn cua

d ộ n g (ừ p h ứ c t i ế n g Nh ạ i ĐAy là lliao tác (Urợc tiến hànÍ! I r ư í V klii < luiiií: (oi Inrớc v à o i h ưc liiệii việc s o sáiih dõi cíiiêu

(4) I’hirơiig Ịiliáp S(1 s á n h (lối c h i ế u dirơc sìr tÌLing t r o n g l uận án nlìir s;in;

r r o n i : k h i s o sánli ( l ô i cliiếii c h ú n g lôi lAy ( lộnc tứ Ị - i l i ứ c t i c T i g Nliai làm t n u i '

( ỉ ò ' i l n ự n g p h â n í i c h CÒII tiC'iig Việt là l ì g õ i ì n g i ì ( ô n g ( II - ¡■>hiú>ní> I i ẹ n <í c S( I \ t h í ì ĩ

'r ii co N g u y ễ n V ã n C t i i c n , (lAy là “ xu íur('riie ( l o i c l i i ê u (Iric I n m g !ioc"| 14 Ir 2 1.7?!

I ^ l i í i i n vi dối c h i ế u c ủ a luriti áii là (íôi c h n ' i f t ừ y n i i g - n g ữ n g l i ĩ d ' H i e o l , ẽ

' n i i ê m “ X;íc (íịnh g i ô n g n h a u cliức n ă n g và lioal (lõng la Iiiol nliièni \II -|n;iii iKMii'

p hức liiỊ) llù cái tirưng d ư ơ n g với d ộ n g từ pliírc li ến g N h ậ l là cái đirực gọi là l ừ <^hcp,

¡ ừ p l i ử c , lìíiy Iiịiữ (lịníĩ d a n h i r on g t iế n g Việt T u y n h i ẽ n , khi xét d ế n vấn clề biẽii hiệii

iiLíhĩa, tliì cái I r o n g l i ế n g Vi ệt c ó giá trị biếu l úện I i g l ũ a t ư ơ n g đưcrim với c ác d ộ n c lìr ịiliức ti ến g N h ạ t , I ro ng pluln lớn c ác Irường lìỢp, lai là c á c tldn vị Iión u'r, các kéì cáu

liirợc gọi là ilộiỉíỊ n g ữ h a y ciun độnịị íừ, c ân , v.v Vì vậy, khi so s á n h dối cliiếu,

( hú ng tôi liến h à n h c á c b ư ớc n h ư sau:

V é p h ư ư n g tliện c ấ u t ạo lừ; lãy J ơ n VỊ tỉươc gọi là d ộ n g lừ gl ié p tiếng Việi dế so sánli với c á c ( tộng từ p hức t iếng Nliậi

+ X á c tlịiiỉi c à p tiộ d(ín vị Irong liệ t h ò n g c ứ a c ác bi ểu liiệii urưiig clưoiig Itíiy

N g o a i r.i, liên tjiian d é n c á c liếu pliiim Irù vể ngliĩci, t iước m ộ t kiểu loại nghĩ a

lìào d à y (iiliu ý n g h ĩ a b iếu hi ện p ì ii a í n ^ hííớ/iỵ, kứt LỊttii g á n vói c ác tlong từ,

v.v ) tìin c á c t ư ơ n g đ ổ n g và ciị biệl i ro ng phưcĩiig tliức b i ểu iiiện gi ữa (lộng lừ ịiliức l iè n g Nliậi với c á c clơii vị i ưư ng ứiig I i on g t i ế n g Viêi

c'ac c ứ liệu và p h â n tícỉi c ủ a l uận á n đưực đạt l i o n g c á c h Iiliìii dốní; d ạ i và lỉôni^ ihii

í I ọiií ; 11 -M.

T l i U K U

N m i ổ n lư liệu c ú a liiậii á n gổ!ii:

( 1), ( ' á c d ộ n g lừ p h ứ c xiKÌi liiẹii l ioi m 9 g i a o l iinh liiẹii daii g d ư ơ c d ù n g clế d ạ y tieiigNliạl liìnli ilọ irui ig c á p l Iìo iiiiUÒi Iiưck ngtiai ơ Viộl N a i n và lí N hạ t íiáii

( 2 ) C’;ìc liỏiitỉ lù p h ứ c ilưiíc clùiig iroi m 12 vãii han kliác n hư s ác h hái), lap clii, licu

l lu i y e l s á c h n g h i c i i c ứ u ihrov viel Ixiim l i cnu Nliạl, 'rruiiịi s o nay, C(í Iiliióii l Íl

pluiin c ó c á bán il ịch t i e n g \ ' i ẹ i kèni ilici).

I’ir hai Iigiiổii Iir liệu trèn, c h ủ n g lỏi ilui ihrơc' 1 6 3 7 ur xu á i liieii IIOI1L2 cac 1)01

liộu d ộ n g lìr pliức t r o n g c á c l ừcli ển l ườ ng giải t iế n g N h ạt.

Đ Ó N G G Ó r C Ủ A I U Ậ N Á N

ở n ư ớ c ta, (lo n h ữ n g tác d ộ n g c ủ a lỊcli sử, tKing niỌt thời g i an kliií dài 'íd \(Vi

c ác n g ô n n g ữ nl iư t i ế n g N g a , l iế n g T r u n g , tiếĩig í^liáp liiì viêc ngliiên cứvi t i ê ne Níiàl

cả vé mặ t lí t li uy ết và llụrc h à n h d ã khOng dtrợc clni i r ọ n g l ắm Tl ic d đổ, viêc neliiCii

cứu d ộ n g từ t i ế n g N h ă l t h à n h mộl c h u y ê n l uận r iống d u r a có CìÀn (lí\v, (1(1 nlui Li1u

c ủ a việc d ạ y và h ụ c n g o ạ i n g ữ , c ó ni ột s ố tác giả d ã b ư ớc d ầ u di vào kíiád SÍÍI cliuiig

về n g ữ pt iáp t i ế n g Nliệt 158], |651, c ó Iiliữiig bài v i ế ụ n h ữ n g côì ig tĩìiili s o sáiili (lối

cliiếii | 9 2 | , | 3 2 | , nl urng việc ngliiên cứu nà y vÃn cÀn pliíỉi ti êp tục phái Iriển Í1 0I1 Iifm

cả vé c h i ề u r ộ n g và c h i ề u sílii n h ư k h ả o sát VC (lông lir nói clui ng, (lòiie tư ni'i

r iê ng, và Iihiổu vẩĩi clẻ k l i í k nữa v.v

Vứi t inh t h á n d ó, luận ỈÌI) (li sAu vàn nglìiêii c ứu m ộ t vAii (Ic cụ Ihc la lìm liiéii

c ấ u (rúc n g ữ n g h ĩ a c ủ a đ ỏ n g lừ phức, C|ua (ìó, m o n g m u ô n c ó n h ữ n g (líMiu vr li kiñn và Ihực (iễn sau:

Ị V w ặ l l í l u ậ n

l l ệ I h ổ n g và s ắ p x ế p lại c á c k i ế n giải c ủ a c ác nlià n g ô n n g ữ liọc NÍKil vẽ liÌL' váti

đ ể lí l uận c ỏ liên Iiuan dêìi d ộ n g (ừ t r on g t iê n g Nliật clưa trên c ác n g u ỏ n lu liôii

g ố c , c ộ p nliột

T i m h i ể u c á c d ặ c l ĩ ư n g cốu tạo d ộ n g từ pliức c u a l iê ng Nlìâl, (lưa ra Iiluìiii: kiõn giải mới ( l ón g g ó p và o việc n g h i ê n cứu \'ữn đỏ I i à \ cùfig \(')i c ác c ; k Iilta nuoii

n g ữ h ọ c Nliột M ặ t kliác, lỉiôiig (|ua viêc ngliicn c ứu nà\' tìin hi cu Iilnìiig ' ìn (lê

lí luẠn liên (]u;tn d e n d ặ c Hư ng cíìu lao lừ cù:i l iê n g Nliâl, clcĩi (lỏng 111 v;'i níiCinu vAn (lổ lí hiAn cỉia l i ê n g Nliiìt Iiỏi cíiiiĩig

'IliOng (|iia viỡc S (1 sáiili v(Vi CÍÍC (l(tn bi ếu liiên n g h ĩ a t Uf í i i i : u n e i K ' i i e l ü M i e Vlột chi ra Iiliững (tãc lliỉi r iê n g CIKI u n i e ĩignn n g ữ iKHie M'-< r;iỊi I;i(> l;n c;ir (líVii vị niói từ c á c từ (lon n h ữ n g sư lưirni: (lỏii.t: và (li Hicl lioiiu MC( l'frii hicn

c á c Ịiliụin l iù n g ữ Ị)h;íp c ủ a mỏi n g ỏ n Iigữ licn (| uan (Icii c;'k' bicn iiiẽn ciia

d ò n g (ừ pliức tièiig Nt)âl

cluìiig đ ối với lĩiõi n g ô n ngữ.

V é m ợ l t h ự c t i ễ / í

Kếl CỊuả c ủ a vi ệc n g h i ê n cứu sẽ d ư ợc á p tlụng \'à() viộc d a y l iê ng Nhãl c h d neirời Viộl, giới h ọ c sinli, s inh viên và dội ngũ Iigày c à n g d ô n g d à o níiữĩig người inuốii s ử d ụ n g tiếiig Nliậl ntnr niộl c ô n g cụ l àm việc liiệii cỊiiả hơ n l ioi m pi;i(> liếp với n g ườ i Nliậl

T h ô n g qiiíi ciìc n gi iổ n iigCr liệu lừ c ác lừ đ i ển , VÍUI h à n sácli h á o và t ác linii clieli liiẠii áii sẽ clé x u ấ t Iiliững k i ến giải vế VÍÚI dề iàni lìr ciiểu s o n g ĩigữ Nlià! - Viel,

Vi ệ t - N h ạ t và nliữiig d ó n g g ó p nlinl dịiih clio vấ n dổ clỊcli tliiiệl từ l iế n g Nlúil la

l i ế n g Viỗl liôn (Ịiian clến d ộ n g tir pliức l iế ng Nhạt

' ỉ ' i ê n c o S(V n g h i C t i CỨII (lỌnp (ừ pliức, VC lAu l i à i , lác giả sẽ I11<V l õ n e p!i:uii x i ngliiôn c ứ u dốii c á c v ấ n (lể k l i á c c ủ í \ ngôii n g ữ ÍIỌC N h ạ i I3A11 giói tliicii n h r i n t : lh;iiiỉi ( | u ả I i g l i i ẽ i i c ứ u Iigôn n g ữ h ọ c ở N l i â t Bản \ Í 1 \ c ác ĩilià Iigliicii c ún Viel Níini ;Ì|1 (hins'

c á c l l i à i i h ( ] u à Iigliiốii cini v à o việc I iu y cn I t i Ị i l iế n g N l i A l clin ngiròi Viel, ỉiiôii H o n n

c á c lừ điểii s o n g n g ữ VÍ1 (lịch ( l u i â l , inoiig nniốii g Ó Ị i phrin n h ỏ b é c ú n n i ì i i l ì \ à o \ ICC Ihnl cliãt Ihêni m ố i ba ii g g i a o gi ữa liíti nước Việl N a m — Nliâl Bnn

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN c ứ u

1,1, Đ Ộ N G T Ừ V À C Á C PHẠM TRÙ N G Ữ P I I Ả P T R O N G TIÊNG NIIÂ I

T i ê n g N h â l đ ư ợ c c á c n h à loai liìnli h ọ c x ê p v ào loai liìnti c h ắ p tlínli | 7 8 ] nliiriit;

hi ện t ư ợ n g bi ên h ì n h ph át lii ển k há inaiiỉi ử n g ỏ n n g ữ nì\y,

T r o n g t i ế n g N h ạ t , đ ô n g từ “ k h ô n g chỉ biổu thị h à n h đ ộ n g hny (ỊU;'! Iiìiili IIIÌI c òn

bi ểu Ihị c ả t r ạ n g Ihái, q u a n hệ Cái đ ư ợc coi !à đ ộ n g từ là d o clíic t rưng hình lliĩíi của

từ q u y clịnh” ! 105, I - l r 5 2 | , N h ư vậy, liìnli (hái lít liôii c h í h à n g tl ấu, lAt qiKin trọim

I rong v i ệ c x á c đ ị n h lư c;1ch c ủ a đ ộ n g lừ nói c h ui ig và x ử lí c ; k v A mclc liên (|n;ui den

c á c phạiTi trCi n g ữ pliííp c ù a độ: ig lừ, p h a n loại đ ộ n g từ ra tiểu Iitióm, xcin xét cliúc nãiig c ủ a d ộ n g từ lioiig Cíìu i ưtíng (ỊUíin VỚI c á c liình t hức liiổii hiộĩi, v;ìn dc cíin l;u) từ,

c h u y ể n loại từ, v.v Với ý tigliTa dó, d ộ n g từ p h ứ c t iế n g Nh ại cHiig clưực x:íc (liĩili

c h ủ yôii clựíi (rCii liồu clií liìiiii (liiìi, nliờ vẠy mì'» vAii clổ nà y (lớ tie'll kliií ihóri^i fihni \;'|

rõ r à n g g i ữ a c á c nlià ngliiôii cứu

ì l i c o S u z u k i ị i o i , t r l 4 6 - l 4 7 | , Iroiig l iế n g Nliíìt c ó íiai kiểu bi en hìnti: liièíi

hì nh t h e o Ịilurơng (hức khiiât cliiết (iiifiectioii) và h i ế n h ì nh tlico phir<íng lliức cliầỊi ciíiili ( ag g hi t ii u il io n )

T h e o pliươiig tliức kluiất chi ết , lừ tlưực p h a n lliăĩili liai b ộ phẹỉii là pliÀn ihân Iir

và pliần cliiôi lừ Ph đ n t h á n từ (ílurờng là c ă n l ố) niíinn ý ngíiĩa (ìr \ ưiig CIKI lu \ à

k h ô n g b i ế n đ ổi liìĩili tliái filian đ uô i lừ ( t h ư ờ n g là vT lô) hiêii đổi IVmli (h;ìi cìc (lảiiì Iiliiệni CÍÍC ý n g h ĩ a n g ữ pliílp k h á c Iiliaii Đ ộ n g từ, tí nh từ m ộ t s ấ ti ợ ổ ộn ịi từ (ỉộiií: !ử Ị)hii t r ợ (Iroiig c ụ m kết h ợ p Iigữ Ị->liáp c ù a clòiig lừ), pìichỉ d i n h t ừ ' U\ Iihünp l(Mii lír

Ịthál Iriển Iiuiiih llico p h ư ơ n g tlĩức liiến tiìnli này Sự kết nÁi g i ữ a tliân lir \ à cliiõi lu llicọ pliưdiig Ihớc k h u ấ t cliiết là m ộ t sư kếl h ợ p kìiá cliăt

'í'hc(i lối cỉi;i|-) (lính, IDỘI sò c á c phu In (tược cli ắp Vito Ịihrin cfin tõ li(KH ( ;'k

lìr loạt tin h i í i i Iiìnli I h co lối kliiiAl cliiêl (V d r i l (!c Iticu thi ciíc ý ngliĩn n g ữ í Ii;i

lìr S ự kôì liỢỊ-» p i ữ a c ă n (ò v,'i ị-iliii lố i hr íì lAi (lính là inòl sir kcl Ixrp ỉi'nìfỉ Miniip

' l e n gọi cùa các tir loíii này (Iưoc (iìmg llico sự Ịiiiiln ( lii.T lư loai cnii lÌM UIIIIKI

I.)ộiig lừ l i rì i g NliAl hiên tlổi Itìiili (l' i: t l i r o c á li;ú kiCn kôl luíp HĨIN.

li iÀii l ú ô i i c ; í c p l i í n t i ( l i i n g f f | i l i á ( i Iiltir pl i n r i i l i i i l h ( ) i ( ( c i i s c H V i | i ' l ), p h : i n i I n i

í / í ' ’’ (;1S|>CC'( 7 ' X r : í c liổM Ịi ỈKun l i ù t l i i i ộ c IMI ( i ĩ ỉ ỉ i f l i n i ( m n ( i ( | / x

-l - \ -i;- ’/ U 7 i — ) , ' l Ộ ! i g ù í b i ế n l i ì n l i t h r o l ó i k l i n á l c h i ố l ' H i c o ' t ' c i a i n n t 1 Ị 1 0 ' | I i c d ị :

N l i A ) c ó (Irî ) 1 0 ( l i ' i c lti<'n ( l ổ i l' hAi i l l i ñ n l i l i ;n là c l O n g lir (< f i i t i h I h á i k r t

i h n r r â ĩ í vTi ( l Ọ i i g ( ừ <v h ì n h I h á i i i r f ) ( Ị i ề n ( l ì i n i C(í s ờ d i o c á c k c t l i f t p <;;yii (l('i), { \cì ì >

1’l i n Iị k:, ỉ V i i g

Nl i nn j ’ (lổ (l;nn Iiliâii lỉirọc vi ệc birii llti Iliôl s ố |iti;uì) liii iipTi' |'I'.ÍỊ' kli:íc I i n (li'mp lù nliư Iiii (ỈỢỈÌỊ> (\ 'oi cc íiỊẴ ), pli.íiu li il fli*> h e p tliềit ( ÍIIíTl il ỉ ) Ị'h il ni Un lị ch

,vn ( p n l i l c i i c s s I ÏV’ nl);tm l i ì i / / / / ( ; /í/í(Íí; ( ‘J ■(, I '), phíiiu l! il V i. I • ' )

lliì lirn¡> Nli.'il pltiìi 1:i<> t;t ílircíc ciìc <l;mp llnlr clôiif; lìr (i»ia l i rn Idi ( li:ip íinili.

l ’tiMiii liìi (íạnự, ( hroc s i n h i;i «lo viCc ( (línli l l i c m c;'r l'iiii l o ( i n ’/ ỉ(iic

( ' I r u n ím'i !><•■ Uií V ‘ỉ h ì ỉ i I'liíiiu t i ñ i i o n n h ' j n (liK/c |:h) i:í (lo \ icc l Ii i ị ' Ill'll

luMi -lii KO ri ' i: J ' n r , n'r m ỏ i I l n: i i rlon.tz 1Ư n u V | , t l Mt i j i h : ’u i lltflM IH' t l n r : i

CMC-k r i I VỊ, , r | h ñ | v I i ' n r t - ' i i V' i l:t ( n ' " 7 h t ĩ Ị } l>:V I;i I i l i u n i : k ' l Ih-'p

I I KI ¡ ■ i n n < ; U- N l ố , l - r - ' n r r ' n i i I - ” ' P

" I 1, - n I- l - r n (.ii.l., pl.:.n, ÜM "- - In lit'- I'l ' n ihr h nn n i h n n h , the Ú, p >lu fi |.M

n h n h i r i i h i i i l i (¡It'd i l prc <’f l<' l l<oỊ».

nội b ộ p hức t cỊp h ơ n , lại l iếp t ục bi ến tluôi t heo lối k h u ấ t cliiết n h ư c ác clỏíig lừ

Với hai p h ư ơ n g p h á p b i ế n dổi từ n h ư trên ( t h a y dổi cluôi từ và ch;1p clínli), c;k'

d ô n g từ t i ế n g N h ậ t b i ể u thị d ư ợ c c á c p h ạ m trù c ủ a từ loại đ ộ n g lừ nói r iêng và cácpliỊini liù n g ữ p h á p kliác c ủ a c á c ngỏii n g ữ Ii(3i c luing

N h ư v â y , m ỗ i m ộ t hìdli l i n k x uấ t hiện c ủ a đ ộ n g tíí t iế n g Nlựil t i o n g |iliál ngô n

d ể u tlược clặl Iroiig m ộ i thê dối lệp cla d ạ n g , nliicu cliiểii với c á c hì nh lime tigữ pỈKÍỊikliác l i é m ẩn í r o n g nliẠn Ihức ciỉa Iigirời nói và người Dglic

V í d ụ, la c ó d ộ n g lừ b i ể u Ihị h à n h d ộ n g d ọ c ở d a n g lừ d i ể n là /,]i'i;ír/ vnnìii

T r o n g lioạt d ộ n g g i a o liếp, ỵ o m i í sẽ d ượ c dặt troiìg c á c lliế (Irti lộp s:m đAy:

yo n i u ( phi cỊiiá k h ứ ) — y o ì ì d a (c|iiá kliứ); clổi lộp VC t h ò i

y o n u i / Y o i u ì d (iưừiig (liUtỊl) — y o m o u (rủ 1C, inời t nọc): (lói lâịi VC t h ứ c

y onii i ( k h ẳ n g dịnli) — y o m a n d i (ptiủ tlịnh): tlỏi líiỊ-i vổ cớclì t h ứ c n l ì ã n (linh

y o n n t ( cácli nói bìiili llurờiig) — y o m i m a s K ( c á c h nói lịch sư): dối IriỊ-i VC pl ì ni í Ị ị

M ặ l k h á c , B ả n g 5.2 (PÍIỤ ỉục) c ủ a \ 'ịện Ní Ị õn nỊ>ữ h ọ c Ọ u õ i ( ỉ i d i \ h ơ ĩ Bỏìì lai

tlưíi rn I11ỒI s ự pliAti loai kliác ỉ)('i là sư pti;'iii loiú CÍÍC (l:ing thiVc í-iicii (Ini cii;) (lỏiie ỉư

ỉic-ng N hậ t k h ỏ i i g | ‘>li;’ú \'C inru liìiiỉi tliái học m à I;'| llicd ticii clií thiin nhi cni t;íc iliÌR

\ ụ n g ữ pliáp iKìHg cAii;

- ỉ ỉ ì n h ilnìi k ế t (ÌIÚC /ù với c h ứ c n ã n g l;'im vị Iigũ, thườii p cliine CIHM t ;ni

/ỉìfi/ì /ỉuíi He n tììC\'ớ\ cliức Ii;ìng ỊiliỊi tigliĩa clio (hiĩih lir.

- H ì n h t h á i Hân d ụ n g ( h a y c ò n g ọ i là hìuìì tììái t ạ m d ừ n g ) d ù n e (Ic l i ê p Mối c;ic y

trong cAli.

Hinlỉ t h á i (ỉiéii k i ệ n d ổ n ê u c á c di ểi i k i ệ n Iroi i g c â u d i e u k i ệ n

M ỗ i m ộ i iiình thái líiốn clổi n ày líii c ó sự (lối lạp vổ p hn ì ì Ị Ị r á t lì bicti ÌIIỎII I;'|

c á c h nói hinìĩ t hi r ờng ( d ù n g đ ể nói với người thAn, bạn b è q u e n bic'l) và cái ỉì n ói lịcìì

ì ; / ( c l ù i i g dổ Iiói với Iigưừi lạ, ng ười t i cn, v v ), Irong ni ỗi p h o n g cácli l;ii C(í s ự (.lõi lập vổ r á c h t h ứ c n h ộ n d i n h vổ (hực lại kliácli quan Iilnr là s ư kh(ỉtìị> (íịiiìì ti:iy I;'| Sì! pint

d i n h c ủ a n gười Iiói.

V ề m ặ l liìiĩh thái h ọc , h ì nh lliái Hên / / í / d ư ợ c n êu ử biing 5.2 cìniu c h u n g fiiol

hì nh thái b i ến clẢi với h ì n h t hái kết t h ú c c â u Cliíiih vì vfiy, khi xét c;k' Hiên cloi lìr

tluiÀn ỉ úy vổ niặl lììiili Ihái, T c i an i ii r a dn k h ô n g dira c l u i n g thniili I11ÔI time loairiOng Iilnr Iroiig B à ng 5.2

'IVoiig b ố n d ạ n g tliức hi ốn đổi d ưực nôn ra ở h ả n g 5.2 lìinlì tlìiìi kr! /liH( I lìn l:i

d ạ n g lliức h a o tiìini lôn c á c l'iluim liù n gữ p h á p C(í b ản c ù a đ ộ n g u’r ti cn p Nhủi như

t h ò i , t ì n h t h á i vn cả p h ạ m Irù ihể Ngliiêii cứu c ác Ịiliạni (rù n g ữ CIIÍI liống Nliill kliôiig lliể k h ô n g xuAÌ Ịiliát (ìrcliínỉi d ạ n g t l u k C(ĩl-»;’in n ày , cí in e nliư khóiií: llir kliónt! tíiili clôn c:k' cliiiig llnrc biôii clổi lừ tiôii cả tiai lihili Hiổĩi Iñ liìiili lli.ìi N ;'i ( liiÌL (Iiànli pliđii cAii n h ư c h ú n g tôi tin Irìiiỉi b à y ở t l â y

1,3 PH ÂN LOẠI Đ Ộ N G l ìl TR ON G TIẾNG N I I Ả r

Dựa v à o clnng t hức b i en liìiilì, ý n ghĩ a tìr vưng lìoăc CÍÍC lính cliát Iiuír |ili i|i Iilnr klin Iiíìiig kc( liợp VỚI c á c yê n t ố kliác, c ó lliổ c hi a d ộ n g tìr t iống Nliàl i:i ili.niti c;íc- lien loại ktiác n h a u t h e o c á c fnróiig n g h i c n cứu klìác nliau, Dưới cl;ì\', ctníiig lôi gi('i lliiệu m ộ t s ố cácl i |'»liftĩi loại cliíiiti c ù a các nh à n g ỡ pli;íp Nliàl Bản

với d ộ n g từ b ổ trợ n hư a m i t e - i r u ( d n ng đi b ộ ) , h a m t s i r e - i n t ( d a n g nói c l n i y cn ),

v.v là c á c d ạ n g thức b i ể u h iệ n t h e và lấy d ạ n g thức s i t e - i r u ( d a n g l àm) làni dai d i ệ n

c h ợ vấn d è d ộ n g lừ l i ế n g Nhại Dựa v à o viỌc c á c d ộ n g lìr c ó llic C('i hìiili tlwii

t e 4 r i i h a y k l i ôi i g, lức l à c á c d ộ n g lừ c ó b i ể u h i ệ n đ ư ợc í ' / í / l i a y k l i ô n g , ô ( i p clti;i c á c

cỉộiig tìr l i ế n g N h ạ t lliàiih b ố n loại | 8 9 , Ir.4 3 - 4 4 1:

(1) WỌng l ừ I r ạ n g (hái; L à c á c đ ộ n g từ vốn d ù n g d ể chỉ ci'ic liạiig lliái cii.i sư VÍII

•Sự viộc, k h ô n g liên tỊiiíin (Ĩếĩi kliái n i ộm thời giíUi C á c d ộ n g từ Iiny k h ô n g ihc

kôì h ợ p với iru, k h ô n g c ó d ạ n g ihức t e - i n i a n t (có, lổn i m (cfiíi), d f k n n

( c ó t liể).

(2) Đ ộ n g ( ừ c h ỉ c á c h à n h ( l ộ n g ở I h ể l i ế p d i ễ n ; Là c á c d ộ n g tìr biểii iliỊ cá c liìiiili

d ộ n g , t r ạ n g lliái liôn lỊic k é o clni Irong m ộ t k h o ả n g tliừi g i a n n à o đ() C':íc clộiig

từ ĩiày kếl liợp ckrực với inr (l ỉ i i k ì i f(1i bộ), h a i h ỉ S i i (nói cỉinycii )

{ 3) Độiiị» (ù c l i ỉ c á c h à n h tlộiiịỉ, I r a n g f h á ỉ cl i ỉ x ả y ra troriị; c h ô e liíl: Kỉii c:ic

d ộ n g tù' n à y kcì liựp V(VÌ /'/// lliì cA ( ỉ ộ nị ’ í ừ k ế í h ợ p {!() chi kcl (|II;'| lõn Icii t ii.i

đ ộ n g t ừ c h í n l i : s i ỉ ì u ( c l i ế l ) , k i c r u (tríl), w d s i i K ’i ii (cỊiiên), W d k a m (liiòiit

(4) C á c tlỌiig <ừ c hỉ tlùni; ỏ' (l ạng í e- i ru đc c h ỉ inỌĨ t r a n g (ỉiái n à o (ló; soltìciii

( c a o Iigâì ngirửiig), ni ri i ( g i ố n g ) , Ì ì a k d í ị c r u ( n g u ) , S ì i q n ì e n i (xuíứ snc).

Đ â y là t n ộ l s ự phAii l o ạ i d ư a t r ê n g ó c đ ộ I h é c ủ a c á c d ộ i i g u'r (Vicli IIICIII

v ẻ t h ể v ầ s ự p h â n l o ạ i n à y đ ư ợ c c h í n h ổ n g ( n ă i i i 1 9 5 5 ) v à c á c Iilià n e l i i ê i i cirii k l i í k

l i ế p l ụ c p h á t li iểii l ê n , n h ư n g n ó lai đ ể lại n h ữ n g liạii c h ế Iilìât dịiiíi c h o \ i cc ngliiOn

c ứ u í / i / t i o n g l i c n g N h ậ t I r o n g l ì i ột tliừi g i a n d à i H i ệ n n a y , clã c ó Iiliĩrtig C|ii;iii mC'111

m ớ i b ổ s u n g , v à t h e o (lổ, s ự p l i ñ n l o ạ i t l ộ n g tìr t r o n g t i ế n g N l i â t c ũ n g d à C('> n l i ữ i i g liiộii c h ỉ n l i n i ớ i T u y n h i ô i i , K i n d a i c l i i l l i ự c s ự d á n g d i r ự c glii nl ir m là Iiíiirni k h u i

x ư ớ n g v à (lặl Iiổti ĩ i i ó i i g c i i o v i ộ c I i g l i i ê n c ứ u t ỉ i é \'ì\ d ộ n g t ừ t i ế n g N h â l ,

' H i c o (Ịi i an cliổni c h u n g c ỏ n c:'ic nli;'i Iii^ữ [ l í i áp N l i ì u h i ệ n I i a \ , v i c c Hüliicii t irii

/ / / / k h ô n g llic liícli l ờ i l i a n \'ớ\ \ i ệ c iiỊ^liicn c i hi l l ì ò i \ ;i Ịiliải XIIÍÌ) pí i át lu cíiíiili kố( l l i ú c Cíìu c i ’ui t ì ộ n g tìr l i è n g NliẠl, c l i ứ k l i ô i i e Ịi|i:ii cliỉ lâ>' cl;ing dò i ì ' ^ l ử h ' ì h n p l;uii

' ở l l cl i ii n g lỏi g ọ i cl;tng kèì liợp n;\\’ lìi (iiiiiị: (Ì óhị ; iíi kt ì ỉin]>

'' Cách làiii Iià>' \'C s;ui đ;'i bị Okuda \';)suio Ịiliê phán \ ì KìikImìcỉiì (ìã khnni: (I,|I íìtt’ IIOĨIL’ I» dối lAp với .siiru, d ộ ng tìr ờ(i;ing cuòi c;ui, hiêii thị thè hoài ì I h n n h

c ã n c ứ cl ìí nh n h ư K i n d a i c h i Khi dó, / / / / ( c ũ n g Iihư í í i ỏ i ) sẽ tlưực cìăt (mili: iDõt (hê clrti lAp h o à n c h ỉ n h Iroiig h ệ t h ố n g c ủ a nó.

L ấ y s n r u ( l à m ) l à m d ộ n g từ đại di ệ n, c ó thể khái quái h óa m ố i urmig (l(í

(a) Đ ộ n g từ c hỉ hàiih d ộ n g liếp (liễn ( ìiìing với l(iại 2 c ủ a Ki n dn i t i ii)

(b) D ộ n g lír cliỉ hriiili clộiig xny ra iKíiig clìỏc lál (Itiiiig V('ti |n;ii 3 cii.i Kinclaiclii)

Ỉ J 2 P h â n l o ạ i t h e o íínỉi c h ấ t c h i p h ố i c ủ a (ỉộìig từ: N ộ i đ ỏ n g (ừ / N g o a i (Ỉóỉìịĩ t ừ

P h ư ơ n g T ñy , Iiliưng dã d ư ợ c c á c n h à n g ữ p h á p N h â t vận d u n g vàd việc ngliicn cún

tiếíig Nỉi ật niột c á c l i triệt d ể và sAii sắc Hi ê n n a y , khái Iiiệni \ c s ư dôi IA|> n ò i dõì ỉg!

n g o ạ i đ ộ i t g (lã b á m rễ rat sAu n g a y lìí b ậ c g i á o d ục ĩ i gữ pliáị-) Ị-ihổ ( hô n g <1 Nhủ) \ à

troiig c á c lừ tliển q u ố c n gữ, b ê n cạiiíi việc c h ú tliícli vể clọĩig b ie n hìiiíi c u a ỉìr, (li'ii c<)

lliôiii i mi c c h ú Ihícli v ề (l ạng nội d ộ n g h ay Iigoni d ộ n g c ù a lừ.

“ V é ý nglil;i từ vự ng , c ó (!iể c h o r ằ ng ngOLii d ộ n g lừ hiểu thị các liàiili

hưới ig lới niộl d ố i l u ợ ii g kliác, vể m ậ l n g ữ pháp, n g o a i đ ộ n g lir kếl h ơ p với c á c

ỉír hicu lliỊ clối l ư ợ n g nià hàiili d ộ i i g n à y liuó’iig lới ờ (líing (iôi c á c h ị n - ì n k u ) Minriu

d ộ n g từ k h ô n g m a n g clặc (íiili n g ũ |itiá|-> n,'iy là nôi ( lộn g l ừ " I 101, (1,271 I

ĐịhIi n g h ĩ a n à y c ủ a S uz u k i tuy d ur a tìiạt sư tlìôa d á n g , n hưnu ỉiìnli nlur u i t Iilin

n g ữ pliáp Nhnt íl )Ani tiến v i ẹ c dưa 111 IIIỘI iliiili nghĩíi ỉinàii lliiỡii c ó llic I'.K* clirợc s ự d ố i l âp n à v liơn là v i ệ c (li sAu I i g l i i c n cứii CII Ihc \ c I i h ữ n ũ \ 'in (lé lirii (ỊIMII

d ế n c h ú n g

V ề n g o a i đ ộ n g lừ và nội đ ộ n g từ trong l i ế n g Nh â t , c ó m ộ t 'íỏ' vAn để CÀII liru ý

nliư sau:

( ! ) T r o n g t i ế n g Nl i ạt, c ó l i àng loạt nội clỌng lừ vh n g o ạ i đ ộ n g từ đôi ứn g Iihiiii cà VC

ý Iiglũa và về hình thức, c h ú n g l ạo (hành c á c n h ó m c ũ p (ỉói ỉ ờp c ó c h u n g inộl

k iể u cAu (ạo C ó (hể c h o rằng m ỗ i mộ t c ặ p d ộ ĩ i g từ đcii c ổ c ù n g tìiộl p ò 'c từ

T r o n g i nộ t s ố trường hợp, c á c nlià n gữ pháp c ó thể x á c dịiih dưực tlộiig lừ n à o lìi

d ộ n g lừ v ố n c ó l i ướ c , làiTi g ố c cl io d ộ n g lừ kia; n h ư n g c ó l nrài ig liợp hiCn Iiíiy (V

d i ệ n đ ổ n g dại, k h ô n g xá c niitili l õ đ ược vfúi clề này.

Có Ihể kổ ra 8 Iihóin cịip đối lộp Iihnu vé n g o a i / n ộ i (l(í sự tưcíiig ứng \'ổ c ân I:i(i

du ôi t ừ n h ư S Í I L I : - s - u / r - u; - s - u / r e - n t ; - c- r / - u ; - a s - u / - u ; -as-ii / -e- ru; -II ỉ c- r ii ;

-H / a r - i i ; - e - r i i / a r - i t

V í clu VC Iiiộl s ố c ặ p lirưiig ứng clối 1Ạ|X

ị n g o ại d ộ n g tír c ỏ cliiôi \h -S-ỈI n o k o s ì ! (dổ !ại), ÌUÌ('\H (lìnii fuii, ir(Vi)

nội i l ội i g từ c ó cluôi là -/•-//: n o k o r i i (sót lại), si ì ìu i ìi (hi fini, ir('<i)

n g o ại đ ộ n g lừ c ổ cliiỏi là - € - n t : Uilei u (dặl (liriig len), /?í//Y//jí’///(s;i|i liaiitz)

nội clộiig (ừ c ó d uô i !à - u tattsu ( đ ứn g) , n<iì (il)!iị\hímh liàng).

N g o à i l a , c ó l l i c k c l l i ê m m ộ t s ô t r ư ờ n g l i ọ p c h i c ó íi;\i d ộ t i g l ừ t ư o i i g ứ n g ihỉiDli

m ộ t c ậ p , k l i ỏ i i g l ạ o t l i à n l ì ỉ ì ì ì ỏ m c ặ p nhi r t rê n: k e s i i ( l à m l ắt , t l i ổ i t ắ t ) / ki c i II f ( l ư ) tñl);

iKKseni ( c h ở , c h o l ê n x e ) / n o n i ( I c n x e ) v v

'rcríimiira g ọ i ciíc d ộ n g tìr n ằ m trong c á c c ặ p d ổi ứng là “ tự d ô i i c lừ iưtíiìg

và “ tlia d ộ n g từ t ươn g d ố i " ' C ò n n hữ n g d ộ n g lù chi c ó IIIÔI \'ế, kliõnỊt! c ó VC (lói iriig tạo tliàiili c ộ p n h ư trên n hư là “ tha d ộ n g lừ t u yệ l đ ố i " nliư knkii ív icl), kfv nsii í e i ê n ,

\'à “ lự đ ô n g từ (Iiyẽt clôT' Iiliư si ni i (cliỗt), ( ini ki i (đi bộ).

C ỏ n l iữ n g t l ộ ng (ừ khi lliì d ù n g Iiliư n goạ i đ ộ n g lir klii lỉiì ciìinti ĩilnr Iini d<)im lừ ' l c i a i m i i i i ịíọi tiluìiig i l ôn g lừ c ó củ hai cácíi tlùrig n h ư llic l;i "(Iniit: lir lirỡit^ clụiig'’ “ '1'roiip (iciig NliAt, ioai (lộng lừ l ưỡng climg k h ó n g Iiliicu Ỉ;ÌI1), I m n g klii MÓI (lộng lừ tưtrng d ối và n g o ạ i (-lộng tír tiKviig dối hii cliiếin inỏr sô lư<íiig lâl l(ín I

d ộng ỉ i ộ i ( ỉ ộ ĩ n ; t ừ \'à dộng tìr" là Iìị>n<i: ( ì n n ụ tu'

d ộ n g lừ g ố c G í c d ộ n g từ mới d ư ợc phái s i nh i:i l l i c o COÎ1 d ư ờ n g 1;U) ùr kicn ĩiiiy Ci) llic

co i là c á c d ạ n g thức n g ữ p háp mớ i cỉia từ Nlnr vAv, giữí) d ộ n g lừ phííi sinli \ à clòiitĩ !Ừ

g ố c , g iữa c á c cAii đ ư ợ c tạo ra lừ CÍÌC đ ộ n g lừ g ố c v,'i ( l ộ n g lìr phái sinli c ó sự (toi Iñp \ c

d a n g thức d ộ n g lừ, v ề vị t h ế cỉia c:1c cliủ lỉiể và (lôi lác Irone c h ứ c n ă n g lliMiiíi phrin

cAii Đ Ay là n h ữ n g vAii tlể liôn quan dcíi pliịim Irìi D ọ n g (^voicej ( ' I i í u i g li:in:

(a) Ti l l o g(i / l ì ì d do o / a k e í a : 'Faro Ii iỏfcửa sổ (CAu có vị Iipữ là ugoni dông lir).

(b) m a d o ỈỊCI / o k e r o r e t a : C ử a s ổ (dii t lưực) m ở , (Cau có vị !igữ U\ (lòiip nr pi\ái siiili).

(c) /ììíKỈo }>(1 / ai l í i : CỬỈI s ổ (i tã) i n ở (CAii có vị ngữ l.ì ĩìôi đ ộng tìí).

T r o n g ba cíìu n à y, cfui (a) là cAii cliủ tlộiig, vị n g ữ l;"i Iipoai clônịi lừ; a k c r i i c;1ii (li) là cíìu bị d ộ n g với vị n g ữ là đ ộ n g (ừ pliái s i nh (ìr d ộ n g lừ ngoíii (lộim: a k c r a r e r u ,

CÒII cflii ( c ) là cAii clìing (.lộng từ nội đ ộ n g Irong c ăp (lối lìriig veri tlộiig lìr ngdiii ilôtiji:

a k u Ý n g h ĩ a ĩiiicLi tả s ự vậl ở c â u (b) và câu ( c ) lioàii l oàn lưcíng ứ n g, và như v;'(v, ''ir

d ối lộp vổ Iigliĩa g i ữa c â u (a) và cñu ( b) c ũ n g g i ố n g n hư sư dối kíp giữíi cau í;i) \ ii ( An (c) C ó thổ khái quát lèn rằng; //Ỵ?/ìg r ớ r c ợ p di)! l ộ p n ộ i / n g o ạ i IHOIÌỊỊ íúìi^ fhi (In'i

tifọ'/ìfỊ c ủ a ì iqoợi (ỈỘHÍỊ t ử Ớ c à ỉ i ( h ủ (ìộììự s ẽ íii'o'n^ ứ/ií^ với ( h ủ ĩliứ d i d I till í ó lìoi iltiiií’

lữ. C ó lliể x e m s ự đ ố i iập g iữa ng o ại d ộ n g từ và nội d ộ n g lừ !ấl g ấn với sư (lói lâp cni a (liiiig cliỉi d ộ n g và d ạ n g bị d ộ n g cù a đ ộ n g lù', và l uy Iihicii, d â y là liiii c o n clưòng l-'iCii tliị í ỉ ai tg k l i í k n ha u Sự d ối lâp g iữ a n g o ai clộiìg lừ và nội d ộ n g từ là sự dối lOp then

pliưííng thức (ừ v ự n g c ù a lừ.

1 ’c m m u r a c h o l ằ n g HÍỊOỢÌ (ỉộìií; r ữ c ó cácli d ù n g g an với (ÌỢỈÌỊ^ Sdi k ì u é n CDII lìói

(lộnf> f ử L'ó c á c h clùiig g ần với clợni; hị (ÍÔHỊỈ \'à klì à !iiĩn_iỊ cii;i Iiuữ iK.'fit!

NhẠi 1 1 0 5 1 1 3 0 3 1.

I ì ì P h â n l o a i d ộ n g t ừ ÍỈÌCO k ì t ã năỉìịỉ t a o c â u : (ĩùng III ý clu' và (ỈOIIỰ III I>hi y ( III

T r o n g t i ế n g N h ộ l , c ó d ạ n g tliức bi ên liìiìti clổ lao câii Iiiênli lêiiti \;i c.ni III II-,

{.\cni f?;ìng 5 2) v ể Iiguyớii lắc chỉ n h ữ n g t iộng từ c h ỉ c á c hinili (ióíiũ (liro- |;,M 1 :i h' (|

ý thức c o n n g ườ i m ớ i c ó đirực d a n g biến hình này C l u in g dirợc gọi là ( f o n o !Ù V ( I I I

C ò n c á c d ộ n g lìr b iể u tliị c á c hoại (lộiig n ằ m ng oà i ý lliức cù:i c o n Iigiròi, VÔII lu Itiàĩi

k h ô n g Ihổ tạt) l a d ư ợ c d ạ n g niệiili lệnh hay rủ l ê thì d ư ợc g o i là (fôn^ n'i ¡liu V í hí.

Đ ộ n g lừ ý clií: y o n ì i i ( đ ọ c ) , kdkii (vi ết ), ikii (di ), knw'asii \ õ ) , I , i l ) ci u (ãii),

n o n i K ( u ố n g ) , Hí ki i ni ( t ao ra, l:'iiTi)

Đ ộ n g (ừ phi ý chí; G ổ n i c;k' (l ộng lừ clií ( iíc ( Ị i i á l iìĩih, ho;il (lôiip *;tr (lirit

k hi ển c ủ a c o n n gười Iilnr sau;

+ CYic' l i ạ i i g iIkíì, (|iiá (lình k h ô n g d ur a (lựng (ìĩili CÍIIII: (II If (C(')), n a i ^ r i i c m

( c h ả y , Irôi), k o w d i c r u ( vỡ) , lìtikìi (iTura lơi)

+ C á c !iiçn t ư ợ n g si nh lí cỉia COĨI n g u ờ i : s i h i i c n i ( m ỏ i ) , ildiỉìH (d;ui), ÌIO/CIII

Dựa v;'ui k i c u b i ê n hình c ỏ a d ộ i i g lỉi, e ó lliê c h i a c l u i n g i;i lliành l':i |n;ii {XCIÌI

lỉniig 5 1 ) Cííc loại này c ò n c ó I il i ữ n g ICĨI g o ị k há c như: loai I là l o a i h i ê n hình iníuili, hay là l oị ú d ộ n g lừ Iigfi đoạn; kiại lĩ là l o a i I1ỈC11 liìiili y ế u , liay là Inai (lóim Iir nliAl

cloíiii, l o ạ i 111 l à lciíii t l ộ n g lù hiốn hình clặc b i ệ i v.v N g o ì i i r a, clưa \ ii() \;ii l i o Li'iii

đ ộ n g từ Iroĩig CÍÌC kô’( c ấ u , c ó Ihể cliia cl i úii g thành (Ỉộỉìỉị ! ừ chiíìlì \'à ( í õnự íi) Ị-iliii t)-n\

ỉ ) ộ n g từ cliíiiỉi là d ộ n g từ hoạt d ộ i i g troiig câu \ ớ i ncí iì a tir vuMg han ihẽ ciia ( "II

d ô n g lừ phụ Irợ là loại clỌng (ừ k h ô n g CÒII đ ư ợ c d i i ng \ó'i iigliKi ^ôc ni;'i tiir iliniili iliành l ố phụ c l u i y è n tlụiig biêu lliị m ộ l ý n g l ũ a n g ữ pltiii-» !iào (l;ĩ\- t i nnp ( :í< |(t;n dnii'^

t ừ kừ) ÌÌỌ]\

VI ): Til c ó lì,li c â u clìiíig (lòiip lừ tn u (rcV) ĩiluí sau:

stiiỊìi ni o k d / h ' ;v / (irn: Ì Y o n g \ í <-'('> ( i u i

k o k u ì n n ì lìỉ zi !,'(/ k a i í e (irii: 'ỉ icn li;iiig c<') clnì (dư(X' viel Irii)

ở CÍÌII l a'll (IIII là d ò í i g III cliíiili, làm vi i mữ t lìo c ân c ò n f'i CÌHI (lir(Vi I I1,1

từ p h ụ trợ clĩ o d ộ n g từ kakii (viết), c ả c ụi n k a i t c - a r n mới c ó n g h ĩ a chì kêl lồii lai

của hành d ộ n g viết.

i n t ( có, ở) đ ư ợ c d ù n g l à m tlộiig lír plui (rợ c ! i o CÍÍC kèì h ợ p cliỉ thé] iku (di ) dươc

d ù n g c h o c á c kết h ợ p c hỉ t hể t rạ n g d a n g Irong tiến trình b iến d ộ n g , v.v,,,

D ưới đ â y là p h ầ n n g h i ê n c ứu về đ ộ n g lừ p h ứ c, và díly c ũ n g là m ộ t (rong Iihũiig bìnli d i ệ n đ ư ợ c b à n đ ế n khi phíìn loại d ộ n g lừ t r on g t iế ng NhẠl

hì nh vị lừ vự ng , (liai c ă n lố) t iở lôii N g h ĩ a In, tờ pliức d o liai từ v ố n l;'t lìr (!(ĩĩi pl tc |’i l;ii với nliau tlico m ộ t cácli n à o dríy Bcn c ạ n h lừ phức c ò n c ó từ pliái siiili, 1 (r pli;íi ‘íiĩili clưực h ì nh tliànlì d o viộc gí icp tlicni niộl liếp tố plui lliuộc b i ể u liiệii lliêin niõl ý nghĩ.i

n à o d ấ y v à o IIIỘI c ă n t ố c ủ a từ dơn 'lĩr phức và (ừ pluíi sinli tíip tiợp hii lliiìníi t ừ ỊịiicỊ)

và c l u i n g n ằ m troiig (liế clối lẠp với t ừ đ ơ n Iiliư sau:

' l ĩ r dơn

'I’ừ |iliức liỢ|-) (còn gọi là Tù' phức)

l ĩi gl icp

' ĩ ’ừ p l i á i s i n h

Cụ lliể với từ Io;ti d ộ n g lừ ta c ó thổ miiili liọa bằng các ví du sau:

D ộ n g (ừ tUĩii: (ÌỔIII inòl căn tố làm thân lừ m a n g ý I i g l i ĩa từ \ ư ĩi g ni'.'t ị M iu In

liiốii hìnli Dáii Irừ (-) tiling de dánh tlâu sư clna tách hai hó pliân

(:ÌI1) I x ì ị i i ì i c - r ỉ i (Iiĩit (Iriu) l ì o n i - ì ! (uống), ( ì V ì t k - u (tli).

Đ Ọ n g l ừ p h á i s i i i h ; ( l ồ m i n ô í c á n t ố m ; i i i g ý I i e h ĩ ; i l ừ \ i r i i g v n Mi nt l i ơ l i r

b i ể u l i i ệ n Ị i l i ạ i n I r ì i d a n í Ị c n : i ( l ộ n g l ừ D â u g i i c l i c h c o ( / ) c i i i i i e ( I c n ụ i m ( : k l i

plifiii c ă i i tổ' v à Ị i h á n t i ơ d ộ ng íìr; tlâii ( l ừ ( - ) (!áiili cl;ĩu hìiìl) \ I íiinli CIIII íi-Mii:

l ừ : t a b c h a t e - i u ( b ị ; u i n i â t ) t ( ì Ỉ H ' l s a s € - ì u ă n ) , I I ( h r n l i m i t : I.

noni / ai e - r n (bị u ố n g niấl), haịiiiie/i (IIC-I n (d ưực bắl clÀii ), v \

Đ ộ n g lừ plurc; Lh kết h ợ p củíi liai yếu l ố vrtn là hai d ộ n g lừ đmi Yôu ló (lirĩii:

t rước \ì\ d ộ n g từ c h i a ở d ạ n g (liức l i é n d i i ì ì g ( x e m B a n g 5.1, (lang (S), tìõni: lừ

d ứ n g s a u g l ữ n g u y ê n d ạ n g tìr đi ển iMii gíich c h é n (/) (lìing <fc ptiiìii (ĩinli i;inli

giới hai y ế u t ố và d ấ u trừ C-) đ ể n g ă n cácíi thAĩi từ với liìíili \'Ị biên liìiilt:

/ ( i h c ỉ h ( i j i n i c - r n (hắ( tlÀu/rui), a n i ki /ỉ ì ( i j i n u ’-i n (bắt clÀii/di), ì umi i Un lík-ìi f(li liíi

tilià liàiig n à y dếii n hà h à n g kl iác/dổ uống)

l \ i y n h i c n , nếu c l i o rằng “ vể n g u y ê n tắc, y e n lô d ứ n g s;iu trong tìr (]iiyõl (liiili lliành pliÀii từ loại c h o c ả k hố i từ” 11 12, tr.3J thì khi ĩiỏi d cn d ộ n g lír ph ức , c l uì ii c ta

c ó lliể k ể ra iiiAy loại sau:

y o ì Ì I (glic vào)

sagcn I I (lliấp X L i ố t i g )

D ộ n g f ừ p lì ứ ( lưrỊì tĩìeidinci li ( t i i ở n i ắ l )

b ả n g (rcii) Vì lliố, cluíiig c ầ n phải d ư ợc dặt r iê ng ra !i()ăc t r o n g p h a ni \'i !ữ plìih h o p

nói c li img, h o ặ c I ro ng liiện t ư ợ n g cliuyểiì loại liay m ố i k ê ì lìỢp g i ữ a c ác tit kli;íc l<i;ii vứi I i t i : u i v.v tlể iigliiC'11 c ứu (ÍIÌ S C tliícli h ợ p Ikíii C ò n loai 2, cả liai ir> (ỈCII l ; i

đ ộ n g lCt CÍÍC v ấ n t l é c hỉ l l i i i ộ c liêiig ( ro ng n ộ i hộ đ ộ t ỉ g lir và chì l i c i i I| i i ; ii i (I' M ' ;íc

l^hạĩii ÍIÌI củíi ( l ộ n p lừ I t i à lỉiòi, nổn cfiii (ỉãt c l ui n g lifnip iMiíun \ i ( l ộ n p lư (l(’ n L ’ l i i ' i i

cihi D à y lìi m ộ t c á c h l à m tliiốl t hực khi bitii dêii d ộ n g lìr in:'t k l ì d i i n lAn s,ine ( ,ir I I I

loại hoíìc c á c c ấ p c t ộ k h á c Loíìi h;ii c ổ t l i c COI là loai ticu h i c i i nltíVl k i l l b ì i n (Irn ( l o n í'

\

từ p hức t i ế n g N h â t và lâu n a y vẫii thu Ill'll s ự q u a n t â m c ủ a c á c nlià ngliicn cứu 'ĩ ác

gi ả l uân á n c ũ n g d ă t c h o m ì n h n h i ệ m vụ chỉ k h à o sát và dối c h i ế u loại nà y t rong só

b ố n loại đã kể trên

N h ư v ây, s au khi đ ư ợ c h ì nh i h àn h từ liai y ế u t ố vốn là hai c l ó t m lìf d ơ n , (tóiip lìr

p hức lại liếp t ụ c b i ến h ì n h và hoạ t đ ộ n g t h e o c á c p h ạ m trù n g ữ pliáp \ à c ác kiòu loai

c ủ a d ỏ n g từ nlur c h ú n g lôi d ã nê u ở 1.1 và 1.2 G á n h n ặ n g b i ến liìnli d ể bi ểu líiị c;íc ý

n g h ĩ a n g ữ p h á p n ầ m ở yế u t ố d ứ n g sau t r o ng d ộ n g lií, tiay nói cácli k h á c , d ò i m líí làni

y ế u t ố đ ứ n g s a u , dại d i ệ n c h o cả khối kếl hợp, l àm niiiệni vụ bi en liìiih c h o c:i kliối

n h ư inộl lừ d ơ n và b i ể u thị c á c ý n g h ĩ a n g ữ phííp C h í n h vai trò bi ến lììnli cu;i yế u tố sau này dã lài n c h o c à k hố i kết h ự p tlược dịiili liìnli lại và dạt ciluñn vổ từ |iln'rc tlicfi quail cliổiii n g ô n n g ữ liọc nói c h u n g :

T h e o l ừ c l i ể n L a i o u s s e lliì “ khi c ó hai lioặc b a liìiih vị lừ vưiig Irờ lên kôl h ợ p l;ii với Iiliíiii và c ả c ụ m kếl hợ|-) d ó c ó Ihổ tưcíng ứ ng với m ộ t d(Jn vị [Igliĩa iti! lừ tlỏ tlược gọi là từ p h ứ c ' ’ I

N g o à i ra, c ũ n g g i ỏ n g Iilnr ciíinli lìr và c á c lừ loai k há c , để xét xc n i niôt ilônịỉ ùf

c ổ pliAi Im lừ pluVc liíiy k h ô n g , c l i ú ng la pliải x c m xét ciìc yếu l ô ciia tir <!c') IIOIIỊ! (|n;ni

hệ vói c:íc lìr kli ác li êi i p h ư ơ n g cliện clíSng tlại Ngí iĩ a là, IRM1 Iroiig Iiọi h ộ ĨDỘI lir K) (hổ phAii (ách ra c á c y ê u lô liiổn tlang vẫii đ ư ợ c diiiig n hư một lìr d(<n tr(Mig n g ô n ngữ liiộii dại tliì clỏ là (ừ pliức C ò n , c ỏ m ộ t s ố từ m à c á c y ế u lô Iroiig Iiội b ộ d í a c h ú n g , vể Iiiạl (ừ I i guyc i i, v ãn c ỏ tỉiể cliỉ ra dirực c á c nét lìghì a n à o d â y Iiliuiig h i ê n n;ụ cliúiig kti ỏi ig CÒII đ ư ợ c d ù n g n hư mộ t lừ d ộ c lộp nữa, lliì clii c ó the c oi d ó li» các ùr pliưc

t rong l í iế lị ch (iại, c ò n Irong tliện d ồ n g dại thì lại phải x e m cl ì i ìng là tìr dí'ín.

1.4.2 P h â n b i ệ í ( ĩộ ng l ừ p h ứ c vói cá c k i ể u k é t l ì ọ p d ộ n g t ừ k h á c

Q u a n n i ổ m Ị-ihổ bi en về đ ộ n g lừ phức, bắt d ầ n từ Iiãin 1953 V Ó I ngliicii c u n c n;i

I ’iikebc I 103] và c h o dêii h i ện nay, nliữiig d i ể u d ã l ư ờ n g giái ỏ' tren, c ó llió' h'iii t:il

lai Iitnr snu: k h i c ó luii (ỉòniỊ !ừ <ỉi ìién nÌKiii, li oníỊ cỉó đôní^ l ừ tì ìi'ớ(- (Íỉíơi ( Ììíd ò liitìỉì

tliới lien (iiiní^ (ỈỘỈ)ỊỈ aìíỉứiìị; Stm Ìncìĩ hìììỉì ( ÌÌO ( à kììoi k rí ho]ì !ao I lu) ( liiinự r ñ luiiii

( l õ n í Ị t n o l ĩ V ' ' à' ỉ '7 ỉ f í Ví) ( 7 í ú ' c ( Ù ( I r ĩ ì õ í ( Ỉ Ộ I I Ự ! ừ ( ĩ ( ) ' ì ì n n n ự ( i h i t l ì i < ( í U ì í > Ị ị í ' }

h ọ p ( ĩ ỏ (ỈÌCỌC \ c n ì Ic) m ộ t (ỉộtìỊ^ t ừ p l ì ứ í

Nlur vẠy, l i c u c h í h ìn h tlini, tức k i c u kết li(<p (ỉộnỊỉ l ừ d ơ i ì i ; l i r n , Ì Ị I I Ì '.1 í <ỉn>ì" ĨU

( h i ế n h ì n h c h o ( á tô hợỊĩ) là tiêu c h í nổi l^n h à n g driu khi x á c định d ộ n g từ plnrc

D i ẻ u n à y p h à n á n h dặ c tliìi củn l iế ng Nliíìt fn Iihà c ó hiốĩi h ì nh Itiìi C() i hr (iự;i

và o tiôu c h í h ì n h t h ức đ ể x á c đ ị n h lừ loại c ủ a từ, raiìli giới từ, c h ứ c Iiíìng củ:i lìí tioiii:

CÛU C á c n h à n g ữ p h á p N h ậ t k h ô n g c ầ n phải d ự a và o c á c t h a o t í k t ách tìr, clìêni tfr [Ic

vạch r a n h giới từ, đ ể b à n về vấ n đ ề í ừ tổ, l ữ g h é p liay l ìgữổị iì ìì d a n h Iihu Iidim liciie Viộl T r o n g l i ế n g N h ậ t , kh ỏ ii g c ó hi ện l ượng |-ih:u tianli k i än vể vấn (!ể r ửh; \y ( It/ìì n ì

( h o r ù n g m ộ t d ạ n g t h ứ c k ế t hỢỊ) n h ư t r o ng ỉiếĩig Việl Ccì( ( l ạ n g llìíK k ế í h o p kill í ó

h a i Ì ì ơy h a c ỉ ộ n g t ừ ổ i Ìiêìì n l ì a i i , ổ ể ì t (h(Ợc / à / ì i ’ h i i ộ c hằiiị> v á c h ì n h rlìái m o n i ; i'dii; d e

h i ể n ỉ h i c á i c h ứ c n ă n g t r o n g c â n , c á c n g h ĩ a r u ÍÌÌC í r o ì ì g h ô i c ản ì ì Vì vậy vicc x;ìc clịiili ríiiih gi ói giCfa c á c từ và c á c ki ểu kết hợỊT lír k h á tliuậii lợi và Iihất cỊuán

Níuti 19 87, I ro ng tỉ'ii ÜÔU i hai n k h ả o vổ d ộ n g (ừ pliức c h o s inh viẽíi nước tipoài

I 1 0 8 1, Niini K:iziiaki v;ì rnỌI vh\ nlià g i á o c ộ n g sự c ổ d ư a v à o Iroiìg píiiini \ i (lông Iir

Ịiliức cả Iiliững k i ể u (ỈỘIÌỊ’ t ừ kếí h ợ p n h ơ /(■ + // », tc + iku, íc + kiu ii v.\ Nhirnj: (liưc i;i,

t r ong c á c x ử lí vổ vAn đ ộ n g lừ plnVc ci'ia giới n g ô n n g ữ h ọ c NhẠl I 104| , I I 1 I |, I I i 7| ,[ 122Ị, tliì c á c ki ổu kếl lurp n à y k!iỏt)g tlưực d ư a vào Klii cđii, c lui ng (lược xéi liỏim

ra ở c ấ p đ ộ n g ũ Ịiliáii l ioiig kô't liợp giữa mộl (fộnf> t ừ ( lỉínỉì và inột / ử p li ii íì

(k-h iểu lliị cílc ý I i g ỉ i ĩ a n g ữ p h á p kliác Iroiig t iế n g Níụil, r ò n c;íc kct ỉiơp c ù a (lông lir Ịihức ĩiằin ở cAp d ộ từ vự ng , và inột s ố ý n gh ĩ a n g ữ pl iá p clo d ộ n g !Ừ plnVc bi ển liiOii là

đi llico c o n (l ường lừ vự ng , g ó p pliÀn b ổ s u n g thêi n c h o c o n đ ư ờ n g n g ữ pliáp D ọi i e úr

p h ứ c m ai i g n h ữ n g tlăc l n r n g CỈUI vấn đề cAu t ạo từ nói c h u n g , d ặ c hiệt là câu l;io lỉr

p hức và đ ộ n g lìr p h ứ c nói r iê ng t r o ng t iếng Nlụi! nliư c l u i n g lôi sẽ h àn ở cliư(fiic licii Iheo dñy

CHƯƠNG 2 ĐỘNG TỪ PHỨC TIFNG NHẬT

2.1 LỊCH S Ử N G H Ỉ Ê N c ú u

C ó i hể Iiói r ằ n g Irào lưu n g h i ê n c ứu d ộ n g từ p h ứ c t i ế n g NhẠl c ù a Ihừi kì liiộii đại

d ư ợc bắt đ ầ u b ằ n g c ô n g Irìnli n g h i ê n cứu c ủ a T a k e b e v à o Ti ăi n 1953, và gÀn clAy nhfứ,

n ă m 1 999, !h c ổ n g Irình c ửa l l i i n e n o [1 12], T r o n g s uố t g ẩ n 5 0 tiñm d ó, clnÌMg tôi diì Ihốiig k ê d ư ợ c 23 c ô n g (rình lớn và Iiliiếu bài n g h i ê n cứii c á c b ìn h d iện k h á c n h au CÌKI

d ộ n g lừ p h ức , t r o n g d ó c ổ c ác c ô n g trình cỉia m ộ t s ố n hà n g ô n n g ữ h ọ c tlã đ(')iig gó| i rất lớn v à o Ihàiili q u ả ngliiên cứii n g ô n n g ữ liọc N h ậ t và g i á o d ụ c t iế n g Nhật liiệii dại

c h o Iigưừi n ư ớ c n g o à i n h u T e r a m i i r a Hicleo, M o r i t a Y o s h i y u k i , Sat o ' î'onionki, Mori ta

T a k u r o , K a g e y í i n i a 1'aro, ỉ l i t n e n o M a s a k o v.v và lìhng loat c á c tác giả kh ác ' I h e o

d ò n g lliời g i a n , cliiìng tỏi tliổin (]ua lìiột sỏ tác gi à và c ố n g t rình clìíiili như;

Ní mi I 9f ì 3 , lro[)g Uiyển (Aịi c á c c ỏ t i g Irìtih ngliiôn cứu đ ể l ư ờn g n h ớ Iitià Iigôii

n g ữ liọc l ão lliànli Ki i ida ic hi H a k a s e , T a k e b e Y o s h i a k i clu) ra Iiiắt c ổ n g liìníi nghicii

c ứu c ủ a ồ n g ^''í’ ( á r yéìi ĩ ố nunìị> lính cìiấí (ỉộng l ữ l ì ổ ÍIỢ lroní> (ỈỘIIÍ> f!Ì pììứ( I I(I3|.

'i’h c o ' Fa k eb e , “ C á c h tlAy lừ rất lAu, c á c iihTi Iigliiêĩi c ứu người iiircVc n goà i (lã t hỉ

ra dirợc v;ii (rò l àm yô'u l ố b ổ Irợ c ủ a c ác yếu lố s au (tức d ộ n g lừ d ứ n g thứ hiú) l i o n g

d ội ig (ừ Ị i h ứ c ” 1103, l r 2| , và, và o (hời Edo, c ác I i l i à n g ô n n g ữ h ọc đĩĩ c ó hàn clêìi Imnt

d ộĩ ig c ủ a c á c d ộ n g từ c ó hai y ế u (ố vốn là hai d ộ n g lừ d ư ợc g h c p lại với Iiliaii nhơ;

k a e r i h ì ì i n i ( n h ì n lại), h i k i / i n i ( d ẫn drill, d ẫ n doàii cli), n h ư n g sư dổ cẠp d ỏ \Ãn cluía

kliái (Ịiiát VÌI ĩiAng Icn t h à n h s ự n g h i ê n cứu d ặ c tlùi c ù a c á c đ ộ n g lừ clứim s;tu làm \ cu

l ố bổ l i ợ ( ro n g d ộ n g lừ Ịilnrc V à tình Irạiig n ày c ò n tiếp t ục k é o ciài clio den tliíVi kỳ

d ầ u c ủ a lliời Minl i 'lYỊ L ú c n à y , việc Iigliicn c ứu d ộ n g tìr Ịihirc Víìii c ò n c h ư a liốĩi uiổii

d ư ợc m ấ y

'1'lico k h ả o cứu củí\ 1'akcbe Yo.shiaki, ihì lan dắu tien T H ố ị quan lie gi ữa ỉi:n \ ế u

lô t i oi ig d ộ n g lừ p hức d ư ợ c (|UÍ1I1 lâni Iighicn cứu là v à o IKUII Miiili ĩ i i 2 4 (lức ĩìãiii

1891) d o ỏ n g O w a d a Ti ikcki (iổìi hànli V à s;iu do, c ác d ỏ n g ùr p l i ứ c , (lac l.ì c,íc you lố d ứ n g s a u Iroiig đ ộ n g từ plnrc (.Iirực kh;í Iiliicu ĩilià Iighicii cứii c!ni y (Icii Tkhi í:

s ố d ó c ó t hể k ẻ ra m ộ t sỏ' liọc gi ả nliư M a t s u s h i l a I^MÌ-.abuKi ( )k:i/;r.'.;i SlnMili,

Tokiccla M o t o k i và n iộ t sô' tigôii n g ữ kliác

Đ ế n lưcỊ(t T a k e b e , ô n g l ấy y ếu tố sau l àm chí i ih, t h ố n g kê tất cả c:íc (lộiie (ìr

p hức d ư ợ c đ ư a v à o tr ong ba q u y ể n lừ cliổn lớn, và c h o rằng c á c yố u ló dứìig sau (tức

đ ột i g lừ thứ h a i ) Irong đ ộ n g từ phức c ó vai trò b ổ s u n g c á c Iiél iigtiTa mới cl io v ếu tô

d ứ n g trước t h e o ba k i ể u là: p h ư ơ ì ì g lìiróng, m ứ c đ ộ và ívír/ì t h ứ c h à n h (ỈÕIÌỊI.

N l i ữ n g n hậ n đ ị n h c ủ a T a k e b e là hoàn l oàn đ ún g, ô n g dã khơi clẠy và !11Ờ (lÀu CÍIO m ộ t lurớiig Iighiôn cứu m ớ i , cniati líìni (iếĩi tlộiig từ phức Iroiig (liời kì liiện clíii

T u y nhi ôn, ổ n g vẫiì cliỉ c hú ý d ến y ế u l ố d ứ ng sau m à c h ưa dưa ra niộl c:ìi nhìn loàn

c ụ c về clộiig từ p hức Dù Ihế, c ó lliổ ticSi Iigtiicii cint c ù a ổ n g tii(V c!fiu nliirng l;ii kliá tiôii b i ể u c l i o v i ộ c n g h i ê n cứu d ộ n g lừ phức trong t i ế ng N h ạ t h i ệ n dại: c á c lác giả ctiỉ tập trung v à o v i ộ c ĩ i ghi ỏn cứu c á c y ế u tố đ ứ n g sau, h o ặ c chỉ m ộ l víii d ộ n g ùr làm yến

t ố dứii g sau D ó là h ư ớ n g Iigliiêii cứu s.ìu, cụ lliể và phản átili lính d ã c lliù của ycii tổ clứiig sau Iroiig d ộ n g từ pliức liicMi c ó sức Ihii hiìl dối với c á c Iilià ĩ igíiiên cứu.

N ă n i 1 9 6 2 , ở lẠp thứ ba c ủ a c ô n g trình lập líiể troiig v i ệ c đicti lia v;i Ịihruĩ tícli

c ứ liệu iigAii n g ữ h ọ c từ c á c lạp c h í liiộĩi clại c ủ a c á c nhà n g ố n n g ữ h ọc NliAl H.1I1,

K ci i bo u 1 l i clcloslii, dưới g ó c d ộ n g h i ê n cứu (ừ pliức, l ấy c á c lìr Ihuầii NliAt Iniii clni

t ượng k h ả o c ứ u , CỊIIÍI c ứ liệu củ a 9 0 loai lạp clií, clã dưa la 16 kiểu kêì liợp cùa lir Ịiliức

ú ố n g NluỊl liiôn dại , tr ong d ỏ d ộ n g lìr phức c ó tlcn b ố n loai n hư ở lỊàng 1.2 (lã I1C1I d ur loại I (b), vì l lu i ộ c pl i ạm (rù lừ n go ại !ai).

C ô n g trình c ủ a K e n b o u đưa ra danh sácli c á c đ ộ n g từ p hức , c ác kiểu kêì hơp

tl i co liìiih thái c ủ a c l i ú n g , đặt clộiig tír p hú c trong b ối cảiili từ pliức ĩiói cl ui ii g, kliòiig

di sAu v à o kliả<í sál d ặ c tliù c ụ thể cỉia từng loai, đ ặ c hiệt là Iciiii kết liơp chì l i é n g c á c

d ộ i i g iừ với n ha u N g h i ê n cứu c ủ a ôi ig di l l i c o cl i i ều r ộ ng , k h ô n g đi \'ào cl ì i ều sâu Iilnr 1' ake be và ['►IiÀii lớn c á c h ọ c g i ả khác.

N ă m 19 69, T e r a i m i r a l ỉ i d e o , ( ro ng Btin VC l ỉ u ỏ i tử t r ợ ổ ôì ì g t ừ vờ cỉộng fử l)ó

t r ợ t r o n g r ố n (!(’ t h ể h i ệ n t h ể ( íia ti ến g N h ậ t Ị 1 0 4 ] , lẩn d;1u liẽn đn d ưa i ;\ I11ÔI bniìí:

[iliâii loiii Idìiii c ụ c VC ( tòng lữ i^luVc t iếng NliẠI O n g tliing c:ic thiiAl iiũH n) ( ỉiinlì

và (ỉộìĩg t ừ p h ụ dổ chỉ vai l iò bicii liiçii ngliTa l i o n g kêì c;ìu (lóng tứ plurc \ c lnn c;k

clọiig lừ p h ứ c l a thài ih bôìi loíii, ( ( ’// í h ể M K \CDỈ 1.3) Sư p h â n loai \ à ciUli nliiii LIIM

ôi ig c ó ả n l i l u r ớ n g rfit lớii tlcn vice ngliicn ( ứ u ( l ỏ ng lĩr i-ihức l i ê n e N h n i I i i i v \

v à o n ă m 19S4, ỉ r o n g c h u y c n liiAn VC r ú p h á p vù V ìighĩd troriĩỊ Iirn{> Nl u iỉ I 10S], inõl

lẩn nữa, ô n g lại đ ẻ c â p dếii vai t rò ciia c á c d ộ n g từ pliức t r o n g vAii dể biểu hi ện t h ể

cìia t iê n g Nhạt, k h ầ n g clịnli lại b ả n g pliAii loại c ủ a TTiình T u y n h i c n , l;1ii nà y ô n g tli

sâu h ơ n v à o m ộ t s ố k i ể u đ ộ n g lừ phức chỉ / / ì / t r o n g c á c h nliìn mới VC vân de hiểu

hiộn ^ /l ể l r oi i g t i ế n g Nhạt.

N ă m 1976, N a g a s l i i m a Yosl ii o 1107] c h i a d ộ n g từ p h ức t hà nh hai loai:

Loại I: v l + V2: Y ế u tỏ' phụ íighĩíi + yế u l ố đ ư ợ c pliụ Iigliĩa

Loại II; V 1 + v2: Y ế u lô' d ược phụ Iigliĩa + y ế u tô' pliụ ngl ũn

N ã m 1978, M o r i l a S hi g c y u k i 11 17|, (ừ g óc d ộ giíing d ạ y tiôìig N hậ t clio ĩigirời

n ư ớc n g o à i , cliríi ra ý k i ế n pliải t!ưa vẩ n tlể n g h i ê n c ứu và l àm từ di ổn vê d ộ n g lír pluk'

v à o t r o n g q u á tiìnli g i ả n g d ạ y ti ến g N hậ l clio người n ướ c n goà i.

T i i T ừ ổ i ể n q i i ố c d o T o k i e d a T o n i o k i c h ủ b i ê n ( i i ă m l 9 5 9 ) , Moritn t h ố n g kc

d ư ợ c 1 8 1 7 clộiig từ p h ức , cliiếiii I11ỘI pti.lii lư Iroiig s ỏ c á c đ ộ n g tứ d ư ợ c clưíi v ào c u ô n

từ diổn này Kết h ợ p với C Í Í C lừ đ iể n, c á c (ư liệu k há c, ô n g (hu i hâp 2 6 4 4 d ộ n g lìr pliiVc

d ể kl i ảo cứu TiCn c ư s ở tư liôu, ôtig (liấy rằng c á c y ế n l ố Irciiig d ộ n g lỉr Ịihúc Ịiliál triển ngíiĩa c ủ a c l u i n g l l ic o Cík cA'p d ộ (ìr cụ Ihổ dêìi ti ìrii ( u ợn g và (lé la c;íc c:k'h nmi) bắl c á c ý ngli ì a c ủ a d ộ n g từ phức b ằ n g c á c biện phííp lliay tliế.

N ăi n 1983, Isliii M a s a l i i k o c h o c ô n g h ố M ộ f (/¡Itin (licìỉì p h â n ĩícìì c â n I n ì c ( ù(ì

d ộ n g í ừ p ì ì ứ r h i ệ n d ạ i [ 8 0 | ô n g t liông kê t r o n g bíi loại lừ diểii q u ỏ c ĩ)gfr hiõn (lai cú:t

N h ậ t là G a k k c n K o k i t g o Dai .ỉiten ( Đạ i lừ đ i ển qiiốc ngữ) ; ¡ m i n ơ m ị Kokiii;o ỉìíen Cl ir

diổii cịuốc n g ữ c ủ a N h à xuấ t b à n I w a n a m i , xuâì b ả n lÀn t h ứ 2); S l ĩ i n n ì n k a i Knk ìnỉ o

V i ệ n ngl ii cn c ứ u Iigỏti Iigữ liọc Nliệt Bản (ITip 7) ô n g thu d ư ợc 2 5 6 9 (lọng lừ phirc

Ồ n g XCIII xét c á c đ ộ n g từ Iiày dưới g ó c d ộ d ộ n g ùr nội d ộ n g và (lóng lir IICOÍIÌ dọDg kliả n ă n g irim Ihàiih t ố d ứ n g t rước h a y dứĩig s au c ủ a d ộ n g từ, và chci r;uin \ ;ii liò lììin ihñiili lô c ó liên qiKHi clến xAii dc lac) n g h ĩ a c ù a đ ộ n g từ n g o ại d ội ìg \;'i d óỉ ìc tir nôi (lộng, lỊiin cl(’>, m o n g m u ô ì i t ìm la tlirọv inộl c o n clirờiig ticp C'fin c á c (lỏng lir pliirc tlicíi hư(ĩng này

' ỉ ’iớ p l l i e o là i n ộ l l o ạ l CÍÍC l ; í c gii'i I i g l i i ê i i c i h i d ộ n g lir Ịi l n r c \;'| đtr;i l a c : i c ki.'M

g i ả i k l i i í c í i l i a u v ề v i ệ c n i i n i b á l CÍÍC ý n g l i ì a c ù a d ô n g tir [ i l i ứ c I i l i ư V ; m i ; i n i n i ( )

K y o l a k a [1 I8|, I I I9|, S a t o T o m o í i k i |9 9|, I m a i S h i n n h n I X2Ị, K a g r v ũ i i i a ' I i i i n i i i K ‘ )|

G ầ n đ a y n hấ l , n ă m 1 9 9 9 , ỉ l i i n e n o M a s a k o , c h o ra t u y ển lập n g h i ê n cứu về C â u

t r ú c v à ỷ u ^ỉ ũa ( ủ a đ ộ n g t ừ p h ứ c h ọ p I I 12| Đ â y !à kết q uả c ủ a Iihicu nătn nghi ci i

c ứu và g i ả n g d ạ y l i ế n g Nỉ i ật c h o người n ước n g o à i c ủ a bà, C ô n g trình Iiàv tữp h ơ p !ai

n hữ n g băi viết c ủ a bà v ể đ ộ n g lừ phức đã đ ă n g trong c á c tạp c h í c l n i y ê n Iigànlì ĩiay

c ó c h ỉ n h lí, b ổ s u n g l l iôm trên c ơ s ở c á c lư liộii và Iihữiig phát hiỗn mới

N g h i ê n c ứ u đ ộ n g từ p h ứ c t i ế n g N h ộ l h i ện dai c ủ a c á c Iilià n g ô n n g ữ Nliíil bắl dầu lừ T a k e b e đ ế n n a y dã c ỏ Iiliững b ước phái triển inứi Đ ộ n g ĩìr pliức nói (.luinc,

d ặc biệt là c á c y ế u l ố d ứ n g sau Iroĩig d ộ n g lừ phức, dã d ư ợc kl i ảo cứu (hrc'ti Iiliiểii g(íc clộ, và d ặ c b iệ l , g ầ n dAy, c á c nhà n g h i ê n cứu Iilur M o i i l a , ĨIÌIIICIIO, ' le r a i mi i n đã clìii

tr ọ ng d ến vấn d ẻ lính tliốiig Ii !i ấ( khi đưa c á c d ộ n g từ pliức v à o từ cỉiểii, \'ân dể giíiiig

d ạ y d ộ n g lừ p h ứ c c l i o Iigười n ước n g o à i Irong c á c g i á o tiìiili bâc c a o và c ấ c sácti côiiị:

cụ C ó tliổ nói t h ô m rằng, quíi v i ệ c g i ả n g dạ y ctộng từ p h ứ c c h o ngirời Iiưík Itgohi (ìin cííc Iili^ n g h i ê n cứu NliẠt Bản clã pliál íiiên ra t h ê m n h i ều vAìi clể lí l!iiì tù;\ (l òng từ phức l i ế n g NhẠI và đ ặ c lliù cỉi:i l i ế n g Nhậl

C ô n g Irìnli c ủ a R i n s i i i h a u T h ự c írạ/ií^ ngììiêiì c ứ u (ỉộììỊị t ừ p ì ì ứ c Ì ì op licni; N h à !

r à c á c vâ'ii ( ỉ ể ổ ặ í r a 11 2 3 ], n hư tên g ọi cỉia nó, dã c h o líiấy rằng (lộĩ)g tìr ptiớc liôiig

Nhạt d ã và đ a n g d ư ợ c g i ới n g h i ê n cứu quan Iflni và C À I I ti ếp l ue trien k(i;ii nghi ci i cún, iihA'l là (rong l ĩ nh v ực Iigliicn cứu s o sánh d ối chic'll đ ể g ó p phàn v;V) \ i ê c tinyổii tlni

c á c y ế u lồ' d ứ n g s a u , h o ặ c m ộ t vài kết hợp từ Ịìhức n ào d ày T u y Iiliicii IrcMiu tiliững

c ô n g trình c ó clc c(i|i đốn đ ộ n g l ừ pliức mộ t cácli b a o quát, c ó t l ì ể kc r a HIỘỊ pliưcíng

Ị i l i áp pliAii l o n i c l ií ii h íic kii I i l i ữ n g (Itíuiíi cỊuA n gl i icn cứu l ớ n , g;ui với lẽn liKM niót só Iihà Iigliiổn cứu dại cliệii c h o c;ìc c á c h lií-p c ô n VC lir ptnrc Irong i l ñ i ü Nliíìl Iiỉiư:

2 2 1 1 r i i à n l o a i ( l ự a v à o m ò i q i i a n h ê VC n ^ h ĩ í i t ĩ i ữ a h a i y ẽ ỉ i t ó

P h ư o n g Ịiliáp n à y d ư ợ c khời drill nfini 1 9 6 9 b ằ n g c ó n g liìiili Iit:liicn eiin ciin

T e r a m u r a v ề vA'n đ ề í h ể vì\ c á c y ế u lổ' tuoíiig qiian thổ hiẹii clnìiit: Irona ú ổì i g Nhat

N g h i ê n c ứ u đ ô n g từ p h ư c h ợ p k h ô n g phải là trọng l âm c h í n h c ủ a c ô n g trình nhưng khi bàn v ề d ộ n g từ p h ứ c với tư c á c h là mộ t p hư ơ n g tiêii b iể u liiện thể c ủ a t iế n g Nliật, Iđn dầu í iên, ô n g dã dưa ra m ộ l sự phân loại khái quát về cỊuí ng,

T h e o ô n g , c á c kết h ợ p c ủ a đ ộ n g t ừ + d ộ n g ii'i’ dirac c h i a ra làtn 4 Unii s;ui:

(1) V ( đ ộ c lập) + V ( đ ộ c lạ p ); Ì ưi sl ì i ì i ( c h a y ) + s ai ti (di khỏi ); cIkiv (li

(2) V ( đ ộ c lẠp) + V (phụ i hu ộc ) : h a s h i r i ( c h ạ y ) + konỉ i i ( vào) ; l uy ệ n ctiíiy liếl c ỡ

(3) V (plìụ U i u ộ c) + V ( d ộ c lập); t or i ( c À i T i ) + o s a e n t (ấn); bắl g i ữ ((ội pliatn)

( 4) Moà kết tliành m ộ t lừ: l o r i (crìiii) + n a s n ( l à m thànli): dàn h oà lioà giải

Sự phân loại nỉ^y dựa v à o v i ệ c ý n g h ĩ a c ù a c á c thàiili í ố trong kliỏị kê( hợp c ó CÒII g i ữ iigLiyôn ý n g h ĩ a nliư khi chưa làm (luMili l ố (l ừ d(íii) liay k h ô n g Iiếii y cu tố CÒII g i ữ nguyCn ý Iiglũa, l ioặc lhí\y (lổi k h ô n g d á n g kổ Ihì ô n g g ọ i (ló là V (lộc lẠp,

c ò n y ế u tô’ n à o díĩ lìiấl di ý n g h ĩ a g ố c c ủ a nó, trở (liành m ộ i Ihàiili lỏ pliụ Ihiiộc Irdtig kliôi kcì h ợp (hì ô i i g c l i o d ó là V Ịiliụ l l iuộc C á c llnuỊl n g ữ và cíícli IICỊI càn \:ÌII (Ic nluí thô Iiày vổ s au c ò n clưực lấl nliicLi Iilià Iighicii CỨII l iếp lliu và cái liỏii C'n Ihc coi

s ự pliAii loại cìin 'reraiiiLii;i cliia d ộ n g tìr phức i;\ tliànli 4 loai là xuAÌ [iliál di c ni clÀii tiên, l àm tiền đ ể c h o c á c c ô n g trình sau này, Irử thànli niỌl tfào lưii (lưựe gọi lìi “ ịihái

T e r a n i i u a ” t r on g vi ốc phAd loại c á c đ ộ n g lừ phức ( i ốn g NliẠI,

2 2 1 2 P h â n l o ạ i d ự a và ơ m ỏ i q u a n hệ g i ữa c á c v ê u tô í r o n g độriíi từ phứ c Noi

'lYoiig c â u n à y c ó c;íc Irợ lìr c;k'h l;i g a và o C:i liai d ô n g tir ncì u \l\ VÍII <ỉẽn C('ì

tỊiiaii hẹ bìiih đ n i g với c á c (liành phrìii câu C() clii'ra cliiìiiu, Iighĩii la chiÍDg (ỈÕII ih.ni)

g i a c hi phối c á c h d ù n g c á c í r ợ t ừ c â c h t r o ng c â u nà y, vì thế, ta c ó (liể khôi Ịiliuc (Urợc

hai c â u đ ú n g n g ữ p h á p l ư ơ n g d ư ơ n g với cAu trên là:

O í o k o g a ! t a b a k o oí l ì ơ g e n c A n h c on trai n é m I h uố c hí cli.

O t o k o g a / t ơ b a k o o! siiíenr A n h c o n Irai vứt tliuốc lá đi

h C h ỉ c ố y ế n t ô đ ứ n g Íi í(ớc c ó qiioìì hệ cììi pì iối ( á c h vói c á c tììờnỉì p h ầ n c âu

VD: O t o k o g a / s o i ơ o! mi - aị ịc nr A n h c o n Irai nh ìn lêii tiời.

Anl i c o n Irai /trời / n h ì n lên

Tl i e o n h ư s ự phAn lích ở trôn, t r on g CÍÌLI phức c ó hai clộĩig từ Iiày, ta chỉ C('i the

k h ôi p h ụ c d ư ợ c m ộ t cAu clúng n g ữ p h á p lìi c âu cỉin y ế u 1(5 clúiig trước

O t o k o g a s o r a o ìỉỉiì ir Aiili c on trai Iiliìii trời (cAii dúi ig)

C h ú n g t;i kliôiig tliể kliôi p h ụ c dưực;

* O f o k o XO!a o d gc ì i c *Aiili COIÌ Irai lổn Irời (cAii s;ii)

CAu n ày sai vì đ ộ n g từ l à m y ế u lô' d ứn g sau iiịỊcrti k li ôĩ i g C() C|U:\II hố cíìcli \('ti

và 0 nliư ÌUÌI ìt là yốii l ố d ứ n g trước, n ó k h ô n g lliổ clii Ịilini c á c h (liiiiỊi c á c 1|(Í Itr II,ìy

troiig cAu.

c C l i t y c ì i í â (ì i ì n^ Síiii c ó (¡ 11(111 iìệ ( h i ¡)ỉíâi i (U li v ớ i r á c l l i à n h p h í ì n c â n :

V D ; S a í n a n g a / II(hi - k a s a n a n i : ' ĩai nạn c h ổ n g chất

1’ai n ạ n / ctáiilì - c h ồ n g lên

N ế u t á c h hai đ ộ n g từ n à y ra I h àn h liai c â u t r o n g q u a n hệ với tliàiili pliấti c á ch lìi

g a ihì c l n ì n g la cliỉ i hu (lược m ộ t cAu d ú n g là cAii c ù a d ộ n g lìí lìim yê u lô d ư n g s;ui

ư t i i k h ô n g c ó q u a n liệ, h a y nói d ú n g hơn k h ô n g chi pliối cácli d ùi ip l iư lừ c á c h ỊỊƠ

c ủ a cAu n ày

C ó the nói: S ai ìu i n ẹơ kiiSdììơi If 'Pai luin c li ổ ng cliât

Nl nr ng kliôiig lliể nổi: *S(IÌH( 1 >Ì Ị Ị ( I licììi: n an dáii h ( câ u s;ii).

(/ C à h a i yếu í ấ r/oỉìỊỉ tỉònỉỉ từ phức (ỈCII khõni’ có (¡luin hê chì phói ( i h ì ì vớì I Ü! íììàìììì p ì u h ì ( à i r

Vỉ:): Oỉ()k(y ,t,’ơ / s ỉ n Ị i p a i o í kin i - kdCMi: Ai i h COII Irai lliAI ti;n Iirn IIK

C o n (rai/ (liâl b ạ i / c u ộ n - li;’i

T r o i ì g cfui n à y c ó liai Irợ lừ cáclì là g a và 0 n h u n g củ hai yc'u 1(1 tiotiu (ỉoiie lư

Iiàv dcii k h ô i i g c ó q u a n hê l iê ii g 1C với c h ú n g , vì tỉiế kliõiig ihc H i ói pliiK (Itrrrc cTni

d ú n g n g ữ p h á p c h o r i ê n g liai d ộ n g lừ n ày dược.

C h ú n g la clcu k l i ổ n g thổ Iiói; O t o k o í>a s h ì p p a i o kuì lí l ioặc O t o k o .slìipịhii o kaesi i d ượ c , m à c h ỉ c ó lliổ c ó c á c h n(3i tiiiy Iiliốl g ổ i T i cà hai d ộ n g lìr c i i n g kct liựỊ-* với Iihaii thành m ộ t k h ố i n h ư câu n g u y ê n inẫu nià tliổi.

' ĩ l i e o Y a i n a m o t o , c á c h pliAn loại c ủ a T e r a i n u r a t h e o d ộ n g từ đ ộ c lập h a y phu lliiiộc (về Iighĩa) c ò n m a n g lính c h ủ q u a n Vì t h ế n ế u clựa v ầ o Cịuan liệ clii píiói cú:i

đ ội ig lừ với ti ợ t ừ c à r h cỉia c á c thànli p h ầ n cñii lliì sẽ đ at d ế n sư kli;ìcli tịuaii iKMie khi pliAn loai Và , ô n g cUing c á c qi ian h ệ r á c h Im d c lìini k h á c h (]ii:in lioá sư phAĩi loíìi Cii.-I

r e r a m i i r a

qiiál liếl c á c loại đ ộ n g lìr phirc rất pti ong phú troĩig l i ô n g Nhíit.

2 2 1 3 Pliiìti l o ạ i ( lự a VÌIO s ư p h â n r a n h ÍỊÌÓÌ liiii y ê u fố, fáci l líi v à f li ay Miê l)ãíií’

c á c qiiíiii hệ iiịỊữ pliiíp k h á c

D c Ị)IiAii i;i c;íc loại qiiaii họ vè Iigliĩa g iữa li;ii yCii ló l i o n p (iọiip lir 1'lurc,

|ilìirơiig Ịiháp n ày d ư ợ c nliiểii nlià Iighi cn CÚII bàn (lốn và vận d u n g ờ các Iiurc' (!ô klinc nhau T c i a t i u i i a 1 1 0 4 | , 11051, M o t i l a 11 171, và gấii d â y Iiliâì là l l i m c n o ỊI 12| dn \;u» (l ụng cl uì ii g, XCI11 nlnr m ộ t Iroiig Iiliững lliủ pliííp clể phân xiiât ra c á c l(K\i (lônp tư pliirc, l l i i n e i i o g ọ i plurơiig pliáp n ày là i i ỉ ai cr u c ó Dgliĩa là Iilurcrng p háp th;»N' t l i ế l x u ip

mộ t c á c h nói kli ác c t u í i i g tổi tam g ọ i pliươiig pliííp này \ì\ p ỉ u ừ r n g p h á p lỉìẽ. I roMũ

plnrưiig p háp l l i ế Iiàv, c ó hai kiểu l l i ế cl ã d ược c á c nhà n g ữ pliáp Nliíit \ àn (km,ũ ỉìi:

- C h u y ể n y ế u l ố d ứ n g Irước về (liể te tic x c n i c ó t ì m ra đ ư ợc c á c h Ii('>i liKíHí: 1111,11

VC n g h ĩ a k h ô n g

- T h a y y ế u l ố clứĩig m r ớ c b ằ n g kếl cAu n g ữ pliáp k há c , k h ô n g phái clii á tlic íc.

Kcì (Ịiiá là với pturctnc p há p này c á c Iihĩi n g l i i c n c ứ u c ni ig thii (lirơc 4 l('ai tir Ịiliúv l l i c o ciíc kicii:

+ C ó (liè ịziữ n g u y ê n cà h;ii y êu to lồi llìíiy thc biìiig cñ ch nói kli.-ic,

V D ' /í(/t,v//c - Isiikii n d g d n - í c k o r a ísitkti' (lufi'rc) liói clcii

+ C h ỉ c h o p h é p g i ữ I i g u y c n VCU tô' d ứ n g l i ư ( V pl i ni lli;iv l l i r v é n l o d u n i ’

hñiip tiiộl Cik'li ĩiói kli:íc.

V D ; n a g e - k o m i i - ỳ n ơ g e te I tak a n i i reru: n é m và o t rong

N é m - l i ư ớ n g nội n é m rồi c h o v à o (rong

+ Chỉ c h o p h é p g i ữ Ii guyôn y ế u lổ' d ứ n g sau, phải lliay l l iế y ế u lô clứĩie tnrớc

b ằ n g m ộ t c á c h n ói k h á c

K é o - l i ếp tfụi cái s;tn / li ốp lỊic

+ Phải thay t h ế cả hai y ế u l ố b ằ n g mộ t cíícli nói t ian i g dưítng.

VD ; Ocììi- t.sìihr l ĩnh l ặng, ổ n clịnli

Rơi - đ ế n

H i m e i i o đã l i ế p (Im c á c h pliAn loại củ a K a g e y a m a là c h i a c á c cỉộĩig từ ptnrc Ihành hai loại IỚI1là A ( c á c kết cấu tl i eo cỊiiaii hệ lừ vưtig) v;'i B ( t á c kế( cấu líico (]u:in liộ CIÍ pliáp) Ih co q ua n hệ liàtig Iignĩig, sau đó, clìing |->hép (ln’r (liny i h ế tihir lici) (Ic tiếp

l ục pliâii nỉ i ỏ A và B ( h c o q uan hệ h à n g tlọc, kết q uả là s ố lưựiig CÍÌC loíii nho IIOM^

c á c kết c ấu ( h e o q u a n liệ lừ v ự n g A n hi ều hơn (t ron g c á c kliíi nñng Ihíiy ihế), liiy cụ tliể hơti, n h ư n g v ể l ổ n g thể c ũ n g n ằm trong p hạ m vi c ủ a 4 l(iai lớn ni;'i c;íc (;íc gi;i

trước d ã cliỉ la

'Tliực ra, lioạl clộiig c ủ a c á c d ộ n g (ừ phức lất p h o n g plnì, da d;\iig, cl ni ng tao t;i

n h i ề u k iể u kết liỢ|i n g h ĩ a m à chỉ với hai l ioặc bốn loại từ p hức Iilur c:ìc l;k giả (li tiưííc

dã n êu ra, cl nì i i g lôi e rằng kl i ó c ó thể b a o quát d ư ợc hối c á c hiệĩi t ương lìr ptn'rc, d:ni dốn c ó q uá Iiliiéu n g o ạ i lộ, k l i ô n g thể x ế | i cl i úi i g v à o dAu d ư ợ c linni: kliiiôii klio li('ii loại này T r o n g q u á tiìiih tì m c á c h ti ếp cân V(ÝÌ đ ộ n g tìr p h ứ c , cl i úi i g tôi (lưa la cách phfln loại ở 2 2 2 sau clAy.

2 2 2 C á c h p h á n l o ạ i c ủ a l u ậ n á n

T i ô p lliu c á c thàiili q u à tigliiêii CỨLI c ủ a c á c tác g i ả (li l i ư ớ c , luân án clc ra iTiõt plurơiig p h á p pliAii l oai đ ộ n g lừ pliức l i ế n g NhẠl d ư a t r ê n m ố i q t i a n liẽ vê riíỉhìa

ỊỊÌữa hai y ê u (ố D ó là:

phải clní ý clến 3 bìiili tliệỉi c a n thicl s;ui;

- Bìiili l l i ư ờ ng IIIỘI tl ộí tc ;ừ I’lhi'rc biK) g i ờ crin<i c ó tlic ( lii:i CMl (lirc/c ĩa ihíuili 2

y ế u l ố c h í n h , k ể c ả t r ư ờ n g h ợ p c ó 3, h ay 4 đ ộ n g lir c ù n g c ó mal I mn u I11ÓỈ k('ì (An

C h ú n g tôi g ọi 2 y ế u t ố d ó là y ế u t ố d ứ n g nước và y ế u t ô ' d ứ n g 50ÌI. Y ế u l ố đ ứ n g trước

d ư ợc c h i a ở d ạ n g tliức ì ién d ụ n g ( h o ặc dạii g (hức liôn d ụ n g c ó b iến flm), c òn yôii tỏ

đ ứ n g s au là d ộ n g từ với c á c b i ế n vĩ c ủ a nó V h oặ c V d ư ợ c d ù n g d ế chỉ c á c d ộ n g lir Ị

k í h i ệ u c h o vị trí đ ứ n g t rước và 2 k í h i ệu c h o vị trí đ ứ n g sau t r o ng kliôi kct liợp

- Hai y ế u t ố n à y khi k êì h ợp lại với nhau, tạo ra 3 kiổii q ua n hộ: quan hẹ lien

h ợ p ( c ò n g ọ i là d ẳ n g l ạp) , q ua n hệ phụ t h u ộ c ( c ò n g ọ i là q uan liẽ liạn dịiih), \ à (|uan

h ệ h ò a kết ( c ả hai c ù n g pliụ i h u ộ c v à o nliaii) V là y ế u tố' đ ộ c ỈẠp, giv~r vai trò c h í n h !, V

là y ế u t ố p h ụ t h u ộ c , k h ô n g thể tự m ì n h d ộ c lập trong q uan hệ với ciíc tliàiili pliầii cAti

b ên n g o à i , và t r on g n hi ề u trường h ợ p V là y ế u l ố hạn dịiih c h o V.

- Klii s o s ái i h ý tighĩa c ù a d ộ n g t ừ d ứ n g trong kết c â u t ừ pliức vứi ý Iigliĩa c ủ a tìr

đ ó klii hoạt clộiig đ ộ c lộp với tư cácli là từ đơn trong c á c n g ữ Cíuih k h á c ( c ó tliổ gọi cló

là ngliTa gổ'c), c ó h i ệ n lượĩig; M ộ ( s ố (.lộng từ vẫn hoại d ô n g g i ữ n g u y ê n lidăc tlia\ (loi

n g h ĩ a g ố c k li ôt ig đ á n g kổ, Iiiôl s ố d ộ n g tù thì hiến ngli ì a di rAl Iiliicu, còn tnộl sô

d ộ n g (ừ khííc thì h a o g ổ n i c ả Irườĩig hựp g i ữ Iigiiyêti n g h ĩ a g ố c , cA (rường có tliêm nliiẻii Iiổt n g h ĩ a phái si nh mớ i Cl i ún g tỏi đ á n h dấu c á c tiưừiig liợp Iigliĩa Ịiliál

si nh lì> V ’ h o ặ c v' d ể pliAii biẹt với c;íc Hư ờn g liợp g i ữ n g u y ê n ngli ĩ a g ô c l;i V lioãc V.

N h ư v ậy, vể n g u y ê n (ắc, Iroiig I hành pliấĩi c á c d ộ n g từ t!iain gi:t cAu t:ui lir p l n k

c ó 8 y ế u l ố là: V I , V 2 , v r , V2' , v l , v2, v i ’, v2' Đối ứn g với 3 ki ểu loai kốí liơỊì liên

pl iương diộii lí t h u y ế t , c ó t h ể tínli lới 16 k i ể u loại tnà 8 yế u tố n à y c ó thể laci la là:

N h ư n g , (rên t h ự c tế, q u a k h ả o sát 9 loại s á ch g i á o k h o a d ạ y tiếng v à c;íc tư lieu

s á ch b á o , tiểu ( h u yế t, v.v c h ú n g lồi I h ấ y chỉ c ó 8 t r o n g s ố 16 Inai I r e n clươc (iùnii

p h ổ b i ên nha i Đ ó là c á c loại d ư ợ c liột kê t r o n g l iảng 2 1 s a u

n g h ĩ a phá i siiih và hạĩi d ị nh clio V 1

fill IIC- a g a nr m n b;iii IÎM1

0 ( ìĩi- r.siíkn: vên n i l , yen l ĩ i i l i

' l ĩ o n g s ố 8 k i ể u loại Iiày c ó ĩiliữiig kiểu loại t i ù n g vtti c á c k i ê u Inai CIKI '1'eraimira, Y a m a i n o l o , H i i n c n o Mật kli ác, n g o à i 8 k iể u n à y líi, c ó Ihổ kể lliêni Itiól vài kiổu kết h ợp k há c , n h ư n g s ổ lượiig k li ôi i g Iilìiều, c ó thổ C|ny c í u ì ng \ ể liicn IƯƠIIC

i n i i i g g i a n gi fm c á c k i ể u ticii Vì lliô, c ỏ llìổ c oi d ây là 8 l(Kii (iiínli ( un (lộim lir

Ịihức l i c n g Nliật (Xcì ì ì i h ê ì i ì í^liu !uc: H; ui g B àn g 5 4)

ỉ ) ổ (lạl d ư ợ c s ự k h á c h ciuaii Iron.u pliAn l o n i , k l i i x c t Iiinl v e i l t ố c<) c n n p i ữ

I i g i i y ^ n n gl i ĩ í i g r t c c ó pliAi là y ê ì i tô' c h í n t i I r o i i g d ô n g tìr l i a y k l i ô i i e , \ c ; k llin

Ị i ỉ i á p l l i a y !lic' (liù Ị'ili:ÍỊ'i x á c d i í i h i n ổ i cỊ uan lie (.'ácỉi n i à c á c líìc gi;'i liiffrc (la (Ilinu kill

n g l i i ô i ì c ứ u d ộ n g từ p h ứ c l i ê n g N l i â l c ũ n g d ư ơ c 'íừ (iiiiic t r n n p liiíui ÍÍII Ĩ 1ÌV

2.3 C ÁC KIỂU LOẠI C Ủ A Đ Ộ N G TÙ P MÚ t T l ẾN G NHẬT

2 3 1 K i ể u / ; V 7 + V2

ĐAy l;'\ kiổii kết liợp c ủ a CÍÌC (l ộng lừ pliức, trong đn, cả hni y cu In ( ù;i lư (leu uiữ

ngiiyôii Iigli7a g ố c , c ó ttic (ácli líi (lược (li.'iiili liai d ộ n g từ c ỏ Ĩigliĩn liicii clnl ricni: clỏc

lẠp với n ha u , n h ư n g líti c ù n g pliối hựp d ể m i ê u lả n l i ữn g hành dộn<z, Irane ttiái tliirờnc

nối liôp nliaii VC 111ÜI lliời giitn, lu)ặc c ó (|u;m họ mill (hiel với iiliMii ItCn niõl |ilur(Tnịz

d i ệ n n à o d ấ y t r o n g c ù n g m ộ t quá trình vận d ộ n g , phái triển c ù a svr \'â1, su \ iệc

iitììdi e l s o d d t ĩ i (s in h ra/ lớn !ốii); siiili ra và lỚM lốn

( l emi i k ae i II (ra/clỏn); l a tlón

y a t o i / a t i i n u ỉ r n ( tl uiê / iri|-> h ợ p lai): tluic (nliñii c ô n g ) rổi tâp liop lui (dê làm \ lẽc»

Ỵ o h i / n r i i m e r u (gọt/(Ọp h ợ p lai): gọi (ligười) (lếii tộp tiuiig

n n i r i / s i i m u (chuyổii/srtiig); chiiyểii dế n s ố n g (ở nơi k h á c )

C á c tờ u a c h cliâii tf di m văn bán t iế n g NliAl là c á c ũ ộ i i e lu |->litiv lliiióc kicii I

c l i i ì i i g c ỏ Iiglù;i UUTiig clirơng VỚI c;íc lừ C() gncli diAi lions: hiii) ticfig Vi el ( All (I k I) tiè-ng Vi ệt c h o l liày n g h l a CIKI d ộ n g lií pliức l iốiig Nhât c ó llic clirnc (iicli i;i il.imh hai

d ộ i i g lừ t ư ơ n g ứ n g tr ong ( i c ng Vi el

v ể h ì nh l liức, k i c u loai Iiìiy l i ù i i g VỚI k i c u 1 iKMin b ; me Ị'li;u> tl.iM lu n rỉn

đ ến n hư m ộ t k i ể u l oại tất y ếu c ó mặt trong c á c kết h ợ p c ủa từ phức Nh\riig vì li;nic

p h â n loại c ủ a T e r a m u r a ch i đưa ra c ó bốn loại thôi nên trong loại này cìia ôi i g c ó

n hi ều d ộ n g từ p h ứ c m à sau n ày đ ư ợ c c h ú n g tôi x ế p v à o kiểii 2 h o ă c kiểu 5 Ngí i y

c h ín h b ả n tliAn T e r a m i i r a c ũ n g c ó n hữ n g băn k h o ăn v ề billig x ế p ln;ji cù a niình klii

ô n g nói v ê s ự pliAn biệt gi ữa loai I và loai 2 Iilur saii: “ V i ê c Víicli niộl đ ưừ ng raiili ci(TÌ

rõ ràng g iữa hai loại n à y , x e m ra thì rất dỗ, n hư n g lliực n\ l;)i lAi k hó" 1105 Ir I67Ị.

Đ ể n ắ m bắl ý n g h ĩ a c ủ a c á c d ộ n g từ phức t h u ộ c kiểu n à y, ntiiểu Iilià ngliicii cứu

đ ể xuất cí í ch n ói (liay thế, g i ữ n g u y ê n d a n g y ế u trf s;ui Ví^ c h u y ổ i i yố'n l ố (iư('rc vớ Ihô

te ihì s ẽ c ó c á c h n ó i i ưư ng d ươn g.

T h ế rồi, ( ự g o i nỉiữiĩg ngườ i qiui ổtiÚììỊị Ịqi và c h o ( h ọ ) ân.

' l ĩ o i i g c ả u trên, d ộ n g ị ừ y o h i ỉ ì o m c i I I ( g ọ i + h ả o d ừ n g lại) c ổ tliể lliny lliê yến tô

Irước là y o h i Ihànli y o ì u i c và sẽ c n c;íc!i nói: Ỵ o i ì d c ỉ o n i c ! I I , vira c ó Iipliĩa lưcíiip (linnig

là ỊỊỌÌ và h ả o d ừ n g l ại : }>ọi l ại , và c á c h nổi lli;iy thê' này iIkiộc vể (hiiig liirn hình n^ữ

N l u n i g l l i e o c h ú n g t ôi , d ể c ó d ư ợ c ý í i g i ñ a l ư ơ n g clưcTng v ớ i n g í i ĩ i c i i a ( l ỏn g (ir

ở clAy, c h ú n g t a đ ã k h ô i pliục lại d ố i iượi i g c ủ a y o l y ì i ( g ọ i ) là l ì i t ( ì ! ( i n và Í í ì ì ì ì c m

là m i n a C á c tlối urựiig n ày tổn tại liiổii n hi ê n trong ý thức người nói, nli ung iKMig \ ã n

b á n l i ô n g Nliíìt, v ì c h i i ĩ i g v ừ a tlổDg níiàl, Iiluriìg (Ịuaii I r ọ n g ỉ u í n , \ ì c h i C(í n i ộ l (Ini iu l ư

phức I1CI1 clã bị l ược h ò cli, k í i õ i i g cfiii v à kli ỏi i g lliế x u à t b ie n nưa,

V i ệ c c ó thổ kli òi Ịihục I;\I tlôi l ượng lliay elin tlic) Iigàni all Irong n gữ Ciiiili l;i tiiộl d ie u lí lluí khi l i è p cAii d ộ n g lìr phức m ;i c í u n i g lói SC l i ó | i IIK ' biin (li-n (t ( I , I \ ,

vứi kièii 1 Iiíìy k h ỏ n g nliữrig c ó Ihổ Ihiiy l hô'b;nig c á c h IIÓI < l uiycii s;uie iliê le ni:i < <> thổ g i ữ Ii g u y ô n y ế u l ố V i ỡ (.tang liêii d u n g là niôt tl:lc lliM licĩi.í! cu:» kicM |.t;n Ii.n

Đi ổi i Iiny l;i clo tíiiíi c h ẫt k ti ò ng phu tl ni ỏc Ị.ÌII Iiliau cù a li;ti vốn lõ tioiii: klioi kêi

rất g ầ n với c á c k ế t h ợ p n g ữ p h á p c ủ a ti ếng Nhậ t V à, c ó iẽ d i ề u nà y dã d;ni đ e n số

l ượng c á c đ ộ n g từ p h ứ c k i ể u 1 t h ư ờ n g c h i ế m tỉ lệ k h ô n g n h i ề u líim Con d ư ờn g ng ữ

p h á p dã cliiốni ưu tliê h ư n lôi diỗn đạl b ằ n g từ v ự n g này

T r o n g tư liệu c ủ a c h ú n g tôi, ki ểu 1 c ó s ố l ượ ng k h ô n g nliiền, cliỉ cliiêni I 2 trong

s ố 8 7 9, tức k h o ả n g 1 , 4% l ổ n g s ố c á c d ộ n g từ phức

2 3 2 K i ể u 2 : V I + v2

Đ â y là ki ểu kết h ợ p c ủ a c á c đ ộ n g từ plnrc, t r o ng cló, cả hni yếu (ỏ d ểu g iữ

n g u y ê n n g h ĩ a g ố c c ủ a m ì n h , n h ư n g y ế u t ố d ầ u g i ữ vai trò c h í n h , yếu lô SÍUI làni yôii

t ố phụ, b ổ sutig t h ê m m ộ t nét n g h ĩ a n à o d ấ y c h o V 1, và lạo n g h ĩ a inicii tà < tt the lìóci

A , c ó n n ó r n ó n g Siiâl n ư ớ c n ó n s p h u n r a t ừ c h ỗ n à y â ô \ ' 7 h ộ t là viii kill lììcii 1 ( 1

(ÌKỢc l à t ạ i S(ìo ( o n c ồ n ắ n g l ọ i n g â m ( h â n \ ' ủ o c h ó n à y , v ì f i ó ì)ị cỉnu ( h á n niủ.

| ! ? 8 t r 7 9 |

T h e o ( ỉ i c u t r a , c ó l i d i đ ó n g g i à k ì ỉ á c h h à n g h i t ớ c \'à(), t ú i XCW g i á h à \

¡¡('ini’ r ố i d ộ t ĩ i h i ẽ n , c ỏ ẹ ớ / IJÍI s í i n g l u e ì_a, c h ĩ a v à o n h â n v ié ỉ i Ì)á)ì Ììờiìg.

d a s u là n g o ạ i d ộ n g lừ và d c r u là nội d ộ n g từ, l i a i d ộ n g (ír Iiíiy kill ÍKnit (lộiip \Vn

l i r c á c l i là tlỌiig l ừ đ ơ n , clniiig líio (h:\iih IIIỘI cri|-> c ó sư dỏi laịi lircĩim ứn,u nói Iijioai

n h ư d ã giới i h i ệ u ờ 1.2.2 Khf l à m (liìiiiíi l ố I^liu tic clii h ư ớ n g thì d o n Iliườn.e k-:-i Imp

với c á c nỏi clộiig t ừ c h ỉ c á c lioal (lộtig (li cliiiycn n h ư Ì K i i d a n ( b ò r;il, I n h n l c n i f ba\ ra) c ò n ( hi sn lliì c ó kliả năiig kèt h ợ p l ộ n g lãi lion, vừa két liơp VỚI c; k IKM (Innụ Ii'r

chỉ hoạ t đ ộ n g di c h u y ể n Iihư t o h i d a s u ( b ay ra), vừa kết liợp d ượ c với c;íc ng(\TÌ d ộ n g

lừ n h ư mo ti íì ơs ii ( m a n g ra), y o h i d a s K (gọi ra) N g o à i ra, khi l àm tliàiih (õ pliu d ứ ng

sau, d a s u k h ô n g c h ỉ g i ú p b i ể u thị h ư ớ n g , mn tùy i h u ộ c và o iighTa biểvi (!at cùn V I nó

c ò n c ó n h i ề u h ư ớ n g p h á t triểii n g h ĩ a kliác

vào. V 1 + k o m u / k o i n c r u / i m / iieru: t o h i koiiui ( n h ả y v à o ), Hìoíikoìììu (i nai ig

v à o ), n a m r e k o m u ( c h ả y v à o ), t o r i i r e r u ( l ấy v ào ) , k u m i i r e r u ( lắp g l i é p v à o )

T r o n g t i ế n g N h ạ t h i ệ n clại, Uiy cliỉ c ó d ộ n g lừ đ ơ n Ìuìiì ỉi Ih c ó ngliTíi và<-> froni;,

c ò n d ộ n g lừ đ ơ n k o m u k h ô n g c ó ngliĩa này, nliưiig c á c n h à n g ữ p há p (léii clio r;uig c ó

thể coi k o ìm t là clộng từ íiội d ộ n g i rong c ậ p dối lập với k o / ì ì e m là d ộ n g tìr ngoai d ộ n g;

irn là đ ộ n g từ nội d ộ n g , là (lang c ổ c ủ a d ộ n g (ìr g ố c là h a i ì n (birớc dôi lap với

i r e n i ( dưa v ào, clio v à o) là clộng lừ n goạ i d ộ n g l ioĩig c á c c ạ p đối lập vể tiltil cliíìt từ vựiig n ộ i / ngoíii c ủ a c h ú n g , và (ìiy và n yếu tớ VI clứiig trước, c l nh i g (lổn có lliỏ hic}ii

n g o à i v ^ Nỷịiiửi ta g ọ i < ỈI!IIÌỊ> lờ t ừ n g o a i lai.

' I l i c o l l i m c i i o 11 12, I r S I , 8 2 1 đ ể c hì liirớiig v,ìo í r o n ^ , c ác y êu tó v2 c ỏ s ư phâ n

b ô h oa i d ộ n g tilnr t r on g Biìiig 2 2.

NIÙII v à o b ả n g n à y, la c ũ n g thấy m ộ l đicu là Iroiig c á c y ê u l ố cliỉ lurớiiịỉ vào

í r o n g n ày, llìì koìììit c ó kliả nãi i g kếl liự|i rộtig rãi lion cá N í i ư n g c á c kct íiựp c ó konut

làni v 2 Ihì n g o à i ý n g h ĩ a chi h ư ớ n g k h ổ n g gi an Iiliư l i ê n , c ò n c ó lAl Iiliiểti c á c net ngli ĩ a k h á c m à c h ú n g tỏi s ẽ liôp tục bìui den IK-Iiig t liiKíiig (iếp tlico.

l ên V I + ag e i i i / ag ar u ; clakigỊỉcru ( ô m l en), m r i a g e r u (cA ii i ^ ) , moíiơỊịCì U

( m a n g ị ê n ) , n i i a í ỉ c n ỉ ( n hì n l ê n ) í o h i a s t n ư (nl i ày l ên ) u k i a R o n t (nổi Icii)

1134, tr,4 3 ]

Đ ộ t n h i ê n , h à n g h e tìiấs' t ic hf ’ (ỉứa t r ẻ k h ó c vánỊị lên Ba c h a v VÔI về n h à rỉìi íhny

ỉ àiì ì ử a b a y l è n k h ắ p n h à

a s ^ m , là d ộ n g lừ nội d ộ n g và ü f i c n i là d ỏ n g từ n g o a i d ộ n g iKMig c i u i g môi cap

dối lAp lirơ n g ứ iig K h i liMiì yên lố phu cho V 1 dể c liỉ c ỉu iy c n dônp Ic ii l u n ' m n U n < n , K

x i i ô i ì g V 1 + o r o s u / o r i i u / s a g a n i / s a g en i ; n u i i oì i m ( nh ảy x u ổ n g ) nì i oì osìi

(iihìii x u ổ n R )

V D l ; ^ ơ ) \ ) ] ) ỉ ) ơ : i h ò p ' 7- ' F 7 / \ L H Í i r C 'Im'') ỉ ' H a ' T Vvì^,-J t ,

tr.1081

V à o m ộ t ngà\' cỉần t ỉ ôn g Y o ì i c i ( ó vi ệc, d ĩ K I ììỹ>(k)i lì ời fiiyéi, và khi vôi V(1 l!Ó

VC (Iiìh c h ợ t Iii^hc lìếììv, l ạ o \ ạ o , V() í ừ (ỉâií, m ộ l COÌÌ c ò tì ( I ni ’ n l n Ỉ Ỵ Xiiónịì nl i i í i ( t nh

T i o i ì í ị p h i ê n ( i i ợ s ú n ^ , í ììHììịị l ôi vữ(í í ì a o (¡Udiiìì clìợ' C i ' i \'ừi! ă n < ('i( tììứi' tư(fì

lìlui' CÌK! inu'c Pl i oi i í Ị c ả n h ( ảnf> rìlììn rử mil H í ì k o c i d l c M i ổ i ì Ị i , tỉìủt í i n c i \ nì kliôiìịi

t h ể n à o t à x i êf

C á c lừ c h ỉ h ư ớ n g phụ t h e o d ộ n g lừ (rong niicii l;i IIỈIƯ i hc I1Í1V c ỏ Ic là cl ui ng clid

m ọ i n g ổ n Iigữ, k h ô n g c h ỉ riciìg cỉia l i ê n g Nhật, Khi hoat d ộ n g với tư cácli là các lir (lơn c á c d ộ n g từ n à y c h ỉ Iihrnig íioat đ ộ n g v ốn tự tliân dã b a o Inrớng trong nó v;'i khi c à n c h ỉ h ư ớ n g c l i o c á c Iioạl clổiig k h á c v ốn ch ưa (híơc cu thổ \ c InrcVnp, tiling

tl ống NhẠt c l u i n g t i ở lliànli veil l ố ci'i;t d ò n g tir phức, h i c u íiiên hiK.iij: c h o dón.e lir

chínli V I tiling (luớc

Tliưc rn, lỊuan niOni v è lurớĩig Vil c á c y ò i lú clii liirứn^ Iilifrnu (lictii kliiH Iili;ni

ở c á c n h à n g h i e n c ứ u kl i ác nhau V à s ố l ươn g c á c lu (iuiig (lê c hi hưóiií: 1'lin r

lừ d ứ n g tnrớc, c ó ll iể ( ăn g lên l io ă c g i ả m di líiv llìcci c á c cácli Iiiiìt' kli.ír Iitiiiii n:iv

lici <lnni: