PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NHCT ĐÀ NẴNG TRONG HAI NĂM 2002

PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NHCT ĐÀ NẴNG TRONG HAI NĂM 2002-2003: 1.Tình hình rủi ro chung Trong những năm qua, ngân hàng được đánh giá là hoạt động có hiệu quả, N

PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NHCT ĐÀ NẴNG

TRONG HAI NĂM 2002-2003:

1.Tình hình rủi ro chung

Trong những năm qua, ngân hàng được đánh giá là hoạt động có hiệu quả, NHCT Đà Nẵng

là một trong hai Ngân hàng Thương mại Quốc doanh trên địa bàn được xếp ngân hàng loại một Công tác tín dụng năm qua tại ngân hàng đã có những chuyển biến tích cực Ngân hàng đã tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát trước, trong và sau cho vay - thực hiện đúng cơ chế tín dụng

Từ đó, chất lượng tín dụng không ngừng được nâng lên, dư nợ tăng trưởng lành mạnh, nợ quá hạn giảm Tình hình cụ thể của ngân hàng, ta hãy xem xét qua bảng sau:

Bảng 6 TÌNH HÌNH DƯ NỢ bq , NỢ QUÁ HẠN bqVÀ NỢ KHÓ ĐÒI bq CỦA TÍN DỤNG

NGẮN HẠN VÀ TRUNG DÀI HẠN

Số tiền Số tiền Số tiền Tỉ lệ%

Qua bảng trên, ta khẳng định một điều rằng rủi ro tín dụng luôn tồn tại, các khoản tín dụng luôn tiềm ẩn rủi ro Đó là hiện thực khách quan Rủi ro tín dụng như trình bày ở phần Lý luận là rủi ro khách hàng không trả được nợ đúng, đầy đủ khi đến hạn, được biểu hiện qua nợ quá hạn bình quân (NQH bq) và nợ khó đòi bình quân (NKĐ bq)

Qua hai năm, NQH bq, NKĐbq mặc dù có tồn tại nhưng đã có xu hướng giảm mạnh Cụ thể năm 2002, NQH bq là 19.774 triệu đồng, năm 2003 là 11.901 triệu đồng Như vậy NQHbq đã giảm về mặt tuyệt đối 7.873 triệu đồng tương ứng với số tương đối là 39,82%, trong đó có sự giảm đều của cả NQH bq ngắn hạn và trung dài hạn NQH bq ngắn hạn năm 2002 là 12.407 triệu đồng chiếm 62,74% trên nợ NQH bq, NQH bq trung dài hạn có giá trị 7.367 triệu đồng, chiếm 37,26% trên NQH bq Như vậy, NQH bq tập trung chủ yếu trong lĩnh vực cho vay ngắn hạn, điều này cũng

dễ hiểu vì lĩnh vực này có mức dư nợ lớn nhất là 1.014.995 triệu đồng (năm 2002) Thông thường, lĩnh vực nào có dư nợ cho vay lớn thì rủi ro hàm chứa lớn

Cuối năm 2003, NQH bq cả hai bộ phận này đều giảm xuống còn 7.479 triệu đồng NQH bq ngắn hạn, tương ứng với mức giảm 4.928 triệu đồng, tức là 39,72% và 4.422 triệu đồng NQH bq trung và dài hạn, tương ứng với mức giảm 2.945 triệu đồng, tức giảm 39,98% so với năm 2002 – chất lượng tín dụng có khả quan hơn Đây là điều đáng mừng của ngân hàng

NQH bq được chia làm ba loại: NQH bq dưới 6 tháng, NQH bq từ 6-12 tháng và NQH bq trên 12 tháng trong đó NQH bq trên 12 tháng được coi là NKĐ bq Năm 2002, NKĐ bq có giá trị 2.154 triệu đồng gồm 1.747 triệu đồng NKĐ bq ngắn hạn và 407 triệu đồng NKĐ bq trung dài hạn, đến cuối năm 2003, NKĐ bq chỉ còn 320 triệu đồng, trong đó 228 triệu đồng NKĐ bq ngắn hạn và 92 triệu đồng NKĐ bq trung dài hạn Như vậy, so với 2002, NKĐ bq đã giảm một lượng 1.834 triệu đồng, tương ứng với tốc độ giảm 85,14% Rõ ràng đây là một thành quả rất lớn của Chi nhánh, một lượng lớn NKĐ bq đã được thu và hạn chế đến mức thấp nhất NKĐ bq phát sinh trong năm 2003

NQH bq giảm mạnh trong khi dư nợ lại tăng, chính sự biến động ngược chiều này làm cho tỉ

lệ NQH bq giảm xuống một cách nhanh chóng Năm 2002, tỉ lệ này là 1.61%; năm 2003 chỉ còn 0,86% giảm 0,75% với tốc độ 46,58% Hiện tại, cứ 100 đồng dư nợ bq thì ngân hàng có 0,86 đồng NQH bq So với các Ngân hàng Thương mại khác thì đây là con số lý tưởng

Trong những năm gần đây nền kinh tế Việt Nam nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung thường xuyên xảy ra các cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính tiền tệ, đã có tác động nhất định đến hoạt động của các doanh nghiệp trong nước Chi nhánh NHCT Đà Nẵng với đối tượng cho vay chủ yếu là các doanh nghiệp, công ty TNHH, cổ phần nên không tránh khỏi rủi ro Nhưng hiện tại,

tỉ lệ NQH bq của ngân hàng được đánh giá là thấp Điều này chứng tỏ sự thành công của ngân hàng khi thực hiện cho vay có chọn lọc, theo quan điểm tăng trưởng dư nợ đi đôi với việc an toàn lành mạnh tài chính, công tác thu hồi nợ được ngân hàng chú trọng, quan tâm nhiều, chất lượng tín dụng ngày càng được nâng cao

Việc loại trừ hoàn toàn những rủi ro này là không thực tế mà vấn đề đặt ra ở đây là phải tiến hành nghiên cứu phân tích thực trạng và nguyên nhân để hạn chế tới mức thấp nhất, cải thiện hơn nữa việc kinh doanh của mình Đây là nghệ thuật thể hiện " tài cán" trong kinh doanh của mỗi ngân hàng

2 Rủi ro tín dụng trong ngắn hạn

Tín dụng là nghiệp vụ hàng đầu có ý nghĩa quan trọng, quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của một ngân hàng Và tín dụng ngắn hạn là nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của ngân hàng thương mại bởi khả năng thu hồi vốn nhanh, đảm bảo nguồn vốn và cho vay mới Đối với NHCTVN Chi nhánh Đà Nẵng cũng vậy, cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu cho vay và nó mang tính chất quyết định đến lợi nhuận của ngân hàng trong hoạt động cho vay này

a) Phân tích theo thành phần kinh tế:

Bảng 7: BẢNG PHÂN TÍCH NQH, NKĐ CỦA CHO VAY NGẮN HẠN

THEO THÀNH PHẦN KINH TẾ

Đvt: triệu đồng

NQHbq/

DNbq(%

)

NKĐ bq

NKĐbq/

NQHbq (%)

- KTNN

- KTNQD

915.132 99.863

8.530 3.877

0,92 3,88

1.123 624

13,17 16,10

- KTNN

- KTNQD 885.075194.420 5.9141.565 0,670,81 17157 2,893,64

-KTNQD

-30.057 94.557

-2.616 -2.312

-0,26 -3,07

-952 -567

-10,28 -12,46

Tốc độ

tăng giảm

(%)

- KTNN

- KTNQD 94,69-3,28 -30,67-59,63 -27,96-79,12 -84,77-90,87 -78,06-77,39

Khách hàng của ngân hàng có thể chia làm hai thành phần kinh tế chính: kinh tế Nhà nước

và kinh tế ngoài quốc doanh (KTNN và KTNQD)- trong đó bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn (Co TNHH), công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân, tập thể và những đối tượng khác Năm 2002 thành phần KTNN có mức dư nợ bq ngắn hạn 915.132 triệu đồng trong đó NQH bq là 8.530 triệu đồng, chiếm 68,75% trên tổng số NQH bq ngắn hạn, tuy nhiên so với dư nợ bq của thành phần kinh tế này thì nó chỉ chiếm 0,93%, có nghĩa là bình quân trong 100 đồng dư nợ ngắn hạn thì chỉ

có 0,93 đồng NQH Với tỉ lệ như vậy có thể thấy rằng thành phần này có rủi ro rất thấp Đối với thành phần KTNQD năm 2002, dư nợ bq của thành phần kinh tế này là 99.863 triệu đồng trong đó NQH bq có giá trị 3.877 triệu đồng tương đương với tỉ trọng 31,25% NQH bq ngắn hạn, và chiếm 3,88% so với dư nợ bq của thành phần này Như vậy, nếu so sánh tỷ lệ NQHbq/dư nợ bq thì thành phần KTNQD có tỷ lệ cao hơn nhiều so với KTNN (gấp 4,17 lần), điều đó đồng nghĩa với việc rủi

ro tín dụng ngắn hạn của bộ phận này cũng cao hơn

Trong 12.407 triệu đồng NQH bq ngắn hạn năm 2002 có 1.747 triệu đồng NKĐ bq trong đó KTNN là 1.123 triệu đồng, chiếm 64,28%, và KTNQD là 624 triệu đồng, chiếm 35,72 %

Chất lượng tín dụng hay mức độ rủi ro tín dụng được đo lường, thể hiện ở tỉ lệ NQHbq/DNbq, NKĐbq /NQHbq Năm 2002 tỉ lệ NQHbq/DNbq (gọi tắt là tỉ lệ NQH bq) là 1,22%, tỉ lệ NKĐbq/NQHbq (tỉ lệ NKĐbq) là 14,08% Có thể nói rằng mức độ rủi ro tín dụng của ngân hàng không cao vì thông thường thì tỉ lệ NQH bq <3% được coi như an toàn Còn NKĐ bq mặc dù chiếm tỷ trọng khá cao trong NQH bq nhưng ngược lại NQH bq lại chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng dư nợ bq, do vậy nếu so với dư nợ bq thì NKĐ bq như vậy là không đáng kể

Hiện nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, các công ty, doanh nghiệp không ngừng ra đời và phát triển, vốn là nhu cầu không thể thiếu của những đối tượng này Đây là một thị trường đầy tiềm năng, là cơ hội chuyển hướng kinh doanh của các ngân hàng Xác định

được xu hướng này, trong định hướng hoạt động của Chi nhánh trong thời gian tới rất chú trọng đến thành phần KTNQD Và bước đầu đã đạt được những thành công khá khả quan khi dư nợ bq ngắn hạn của thành phần này không ngừng tăng, năm 2003 đạt 194.420 triệu đồng, tăng 94,69% so với 2002

Quy mô tín dụng bq ngắn hạn năm 2003 của ngân hàng đạt 1.079.495 triệu đồng, tăng 6,36% so với 2002, tuy nhiên dư nợ bq của thành phần KTNN lại không tăng chứng tỏ trong năm qua ngân hàng không mở rộng quan hệ thêm đối với đơn vị doanh nghiệp nhà nước (DNNN) Điều này cũng dễ hiểu bởi trong định hướng hoạt động của mình Chi nhánh cũng đã chủ trương ưu tiên đẩy mạnh cho vay đối với thành phần KTNQD vì đây là những đối tượng đầy tiềm năng Điều đáng mừng ở đây là tỷ lệ nợ NQH bq đã giảm với tốc độ rất nhanh nhờ sự biến động ngược chiều giữa dư nợ bq và NQH bq Cụ thể dư nợ tăng với tốc độ 6,36% thì NQH bq đã giảm với tốc độ 39,72% Trong đó có sự giảm đều của các thành phần kinh tế mặc dù với tốc độ giảm khác nhau: KTNN giảm 2.616 triệu đồng, tương ứng với tốc độ 30,67%; KTNQD giảm 2.312 triệu đồng tương ứng với tốc độ 59,63% Từ đó tỉ lệ NQH bq giảm và chỉ còn 0,69% Trong đó thành phần KTNN còn 0,67%, thành phần KTNQD còn 0,81%

Đối với NKĐ bq cũng giảm một lượng đáng kể và hiện chỉ còn 228 triệu đồng năm 2003, giảm 1.519 triệu đồng, tương ứng với tốc độ 86,95%, trong đó chủ yếu là nhờ sự giảm NQH bq của thành phần KTNN: Giảm từ 1.123 triệu đồng xuống còn 171 triệu đồng, tức giảm một lượng

là 952 triệu đồng tương ứng với tốc độ 84,77%, bên cạnh đó KTNQD cũng giảm một lượng 567 triệu đồng tương ứng với tốc độ 90,87%

Tỉ lệ NKĐbq/NQHbq cũng giảm và chỉ còn 3,05% (giảm với tốc độ 78,34%) trong đó tỉ lệ NKĐ bq của thành phần KTNN giảm với tốc độ 78,06%, KTNQD là 77,39%

Để đạt được kết quả như trên phải kể đến sự quan tâm tới công tác kiểm tra nội bộ hoạt động tín dụng của ngân hàng, thanh tra chuyên trách kiểm tra theo định kỳ Hàng ngày, qua cân đối vốn kinh doanh, nếu trên bảng cân đối phát sinh NQH rơi vào cán bộ tín dụng (CBTD) nào cho vay thì CBTD đó giải trình và đôn đốc người vay thu xếp để trả nợ vay ngân hàng Do CBTD bám sát khách nợ, sự kiểm tra đôn đốc kịp thời của ban lãnh đạo, nên nếu có trường hợp nào phát sinh NQH thì chỉ sau một thời gian ngắn người vay sẽ trả hết nợ NQH cho ngân hàng Như vậy, với nỗ lực phấn đấu giảm thấp rủi ro ngân hàng đã đưa NQH bq, NKĐ bq ngày càng giảm thấp, huy vọng rằng thành quả này sẽ được tiếp tục phát huy hơn nữa

b) Phân tích theo ngành nghề

Hiện nay, cơ cấu cho vay theo ngành nghề của ngân hàng bao gồm hai ngành cơ bản: thương mại dịch vụ (TMDV) và công nghiệp Cụ thể được thể hiện qua bảng số liệu sau:

Bảng 8 : BẢNG PHÂN TÍCH NQH, NKĐ CỦA CHO VAY NGẮN HẠN THEO

NGÀNH

Đvt : triệu đồng

bq

NKĐ bq

Tỉ lệ NQHbq

%

Tỉ lệ NKĐbq

%

1 Công nghiệp

2 Thương mại-dịch vụ

3 Xây dựng

102.819 880.001 32.175

761 11.218 428

35 1.685 27

0,74 1,28 1,33

4,60 15,02 6,31

Tổng 1.014.995 12.407 1.747 1,22 14,08

1 Công nghiệp

2 Thương mại-dịch vụ

3 Xây dựng

94.456 938.405 46.634

444 6.799 236

9 219 0

0,47 0,72 0,51

2,03 3,22 0

Chênh

lệch

1 Công nghiệp 2.Thương mại- dịch vụ 3.Xây dựng

-8.363 58.404 14.459

-317 -4.419 -192

-26 -1.466 -27

-0,27 -0,56 -0,82

-2,57 -11,80 -6,31 Tốc độ

tăng%

1 Công nghiệp

2 Thương mại-dịch vụ 3.Xây dựng

-8,13 6,64 44,94

-41,66 -39,39 -44,86

-74,26 -87,00 -100

-36,49 -43,75 -61,65

-55,87 -78,56 -100 Qua bảng trên ta thấy ngành thương mại dịch vụ (TM-DV) có dư nợ bq chiếm tỉ trọng chủ yếu trong tổng dư nợ bq ngắn hạn, năm 2002 đạt 880.001 triệu đồng chiếm 86,70% còn ngành công nghiệp đạt mức 102.819 triệu đồng tương ứng 10,13% NQH bq ngắn hạn năm 2002 là 12.407 triệu đồng trong đó NQH bq của TM-DV đã có 11.218 triệu đồng chiếm 90,42% trong khi công nghiệp và xây dựng chỉ chiếm 9,58% NQH bq ngắn hạn Mặc dù vậy, tỉ lệ NQH bq các ngành cũng không chênh lệch nhau nhiều lắm Cụ thể: tỉ lệ NQH bq của ngành TM-DV là 1,28%, ngành công nghiệp 0,74%, còn của xây dựng là 1,33%

Sở dĩ NQH bq của ngành TM-DV cao như vậy là do trong kinh doanh mua bán hiện nay người ta rất ít áp dụng hình thức thanh toán ngay (giao hàng xong là nhận tiền), mà người ta thường sử dụng hình thức thanh toán sau, thanh toán gối đầu (tức là tiền hàng của đợt giao hàng thứ nhất chỉ được thanh toán khi bán xong và nhận đợt giao hàng thứ hai) Do đó đối với các doanh nghiệp có khả năng tài chính yếu thì rất dễ dẫn đến tình trạng NQH Với những khách hàng này không thể xếp họ vào thành phần những khách hàng xấu bởi họ không hề cố ý gây ra Mặc khác, đây thường là những khoản nợ ngắn hạn (dưới 6 tháng) nên khả năng thu hồi vốn là rất cao Đối với NKĐ bq cũng vậy, ngành công nghiệp và xây dựng chỉ chiếm 3,55%, còn lại là của ngành TM-DV với 96,45%, do đó ngành TM-DV là ngành có tỉ lệ NKĐ bq (14,70%) cao hơn so với ngành công nghiệp (4,60%) và xây dựng (6,31%)

Sang năm 2003, tình hình đã có nhiều khả quan hơn khi dư nợ bq tăng, thì NQH bq đã giảm với một lượng rất đáng kể Điều đó giúp cho tỉ lệ NQH bq của cả hai ngành đều giảm xuống Cụ thể: dư nợ bq tăng 6,36% còn NQH giảm xuống còn 7.479 triệu đồng trong đó ngành TM-DV là 6.799 triệu đồng, giảm 39,39%, ngành công nghiệp là 444 triệu đồng, giảm 41,66%, xây dựng là

236 triệu đồng, giảm 44,86%

NKĐ bq giảm mạnh và chỉ còn 228 triệu đồng, tương đương với tốc độ 86,95%, ngành

TM-DV giảm 1.466 triệu đồng với tốc độ 87,00%, ngành công nghiệp giảm 26 triệu đồng với tốc độ 74,28%, ngành xây dựng không còn NKĐ bq Như vậy, cùng với sự giảm mạnh của NQH bq, NKĐ bq đã làm cho tỉ lệ NQH bq, NKĐ bq giảm nhanh Cụ thể: tỉ lệ NQH bq của ngành TM-DV giảm từ 1,28% xuống còn 0,72% giảm với tốc độ 43,75%, ngành công nghiệp giảm từ 0,74 xuống còn 0,47%, giảm với tốc độ 36,49%, xây dựng giảm 61,65% Tỉ lệ NKĐ bq /NQH bq ngành công nghiệp giảm còn 2,03% với tốc độ 55,87%; ngành TM-DV giảm còn 3,22% với tốc độ 78,56% Năm 2003, ngân hàng đã có những giải pháp tích cực trong việc thu hồi nợ, thu lãi Song, NQH giảm cũng phải kể đến sự bám sát tình hình hoạt động của từng đơn vị vay vốn của CBTD

và họ đã cho gia hạn kịp thời Hầu hết các khoản nợ ngân hàng đều được gia hạn nếu trong trường

hợp cho phép (nghĩa là còn được phép gia hạn nợ )

Tóm lại, NQH, NKĐ theo ngành có giảm và chiếm chủ yếu vẫn là ngành TM-DV Đối với ngành này, rủi ro xảy ra đa số vẫn là nguyên nhân khách quan

c) Phân tích theo khả năng thu hồi vốn

Bảng 9 : BẢNG PHÂN TÍCH NQH, NKĐ CỦA CHO VAY NGẮN HẠN

THEO KHẢ NĂNG THU HỒI VỐN

Đvt: triệu đồng

1 NQH dưới 6 tháng 10.470 84,39 7.251 96,95 -3.219 -30,75

3 NQH trên 12 tháng 1.747 14,08 228 4,37 -1.519 -86,95

Theo quan niệm của các nước thì NQH được gọi chung là nợ xấu, khi tỉ lệ này của một ngân hàng lên đến 5% tổng dư nợ thì được coi là báo động Ở nước ta thường gọi là NQH trong đó còn được phân chia ra làm các loại: nợ khê đọng, nợ khó đòi với các khoảng thời gian quá hạn là trên

360 ngày, trên 180 ngày và trên 90 ngày (dưới 6 tháng)

NQH dưới 6 tháng được coi là NQH bình thường và có thể chấp nhận được trong kinh doanh hiện nay Những khoản NQH này phát sinh do trong điều kiện kinh doanh mua bán hiện nay, việc thanh toán tiền-hàng thường không đồng thời với quá trình giao hàng mà thanh toán theo kiểu thanh toán sau, thanh toán “gối đầu” ( khi giao hàng lần thứ hai thì mới thanh toán tiền hàng cho lần thứ nhất), do đó đối với các đơn vị có vay vốn ngân hàng thì rất dễ xảy ra tình trạng quá hạn Hoặc cũng có thể ngân hàng định kỳ hạn cho vay không đúng nhu cầu vay vốn của khách hàng, đến thời hạn trả nợ nhưng vì chưa thu được vốn về nên khách hàng chưa trả được nợ là điều tất yếu Đối với những khoản nợ này, ngân hàng có khả năng thu hồi được rất cao- nguy cơ mất vốn

ít

Đối với Chi nhánh NHCT Đà Nẵng NQH bq của ngân hàng tập trung chủ yếu ở khoảng thời gian dưới 6 tháng, năm 2002 là10.470 triệu đồng chiếm 84,39% và 7.251 triệu đồng năm 2003, chiếm 96,95% Ta thấy NQH bq dưới 6 tháng giảm 3.219 triệu đồng tương ứng với tốc độ 30,75%

mà tỉ trọng vẫn tăng Đây là điều kiện tốt để thu hồi dễ hơn, biểu hiện đáng mừng của ngân hàng NQH bq từ 6-12 tháng được coi là nợ khê đọng đã tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro, có khả năng chuyển thành nợ khó đòi Nếu khoản này cao, nguy cơ mất vốn của ngân hàng là rất lớn NQH bq

từ 6-12 tháng năm 2002:190 triệu đồng chiếm tỉ trọng 1,53%, năm 2003, khoản nợ khê đọng này không còn nữa Đó là kết quả của việc ngân hàng đã tiến hành thu lãi hàng tháng để tránh lãi chất chồng gây khó khăn cho việc thu hồi và tiến hành thu nợ theo thời hạn nợ quy định ghi trên sổ vay vốn Tuy nhiên, nếu khách hàng khó khăn, ngân hàng xét gia hạn nợ nếu đủ điều kiện Có thể NQH giảm một phần do ngân hàng đã gia hạn nợ cho khách hàng Đó cũng là một biện pháp không để nợ dây dưa sang nợ quá hạn trên 12 tháng

Qua bảng trên, NQH bq trên 12 tháng đã giảm với tốc độ rất cao là 86,95% từ 1.747 triệu đồng (chiếm 14,08%) năm 2002 xuống còn 228 triệu đồng (chiếm 3,05%) năm 2003 Bên cạnh đó

tỷ trọng NQH bq trên 12 tháng cũng không ngừng giảm, từ 14,08% năm 2002 xuống còn 3,05% năm 2003 - điều đó chứng tỏ khả năng mất vốn của ngân hàng đã được hạn chế ở mức thấp thấp Đối với khoản nợ này thì đã được xem là khó đòi nên ngân hàng khó thu hồi Nhưng ở ngân hàng, NKĐ bq lại giảm đi Có lẽ một phần do ngân hàng thu hồi được nợ còn phần lớn là do ngân hàng tiến hành xử lý theo chủ trương của Chính phủ, của ngân hàng cấp trên Nhưng bằng cách nào đi nữa thì NKĐ bq giảm là đáng mừng Và bằng những biện pháp thu nợ triệt để hơn nữa ngân hàng nên hạ thấp con số này - như vậy rủi ro mới được đẩy lùi nhanh chóng

3 Rủi ro tín dụng trung và dài hạn:

Ngoài việc mở rộng đa dạng hoá các lĩnh vực cho vay ngắn hạn, trong năm qua ngân hàng đã

và đang cố gắng mở rộng cho vay trung và dài hạn, nâng dần tỉ trọng cho vay trung và dài hạn lên

để phù hợp với tình hình chung hiện nay

a) Phân tích NQH, NKĐ cho vay trung dài hạn theo thành phần kinh tế

Bảng 10 : BẢNG PHÂN TÍCH NQH, NKĐ CHO VAY TRUNG DÀI HẠN THEO THÀNH

PHẦN KINH TẾ

Đvt : triệu đồng

bq

NQHbq/

DNbq (%)

NKĐb q

NKĐbq / NQHbq (%)

- KTNN

- KTNQD

170.127 46.017

3.567 3.800

2,10 8,26

163 244

4,57 6,42

- KTNN

- KTNQD

220.487 85.618

2.098 2.324

0,95 2,71

-92

-3,96

Chênh lệch -KTNN

-KTNQD 50.36039.601 -1.469-1.476 -1,15-5,55 -163-152 -4,57-2,46

Tốc độ

tăng giảm

(%)

- KTNN

- KTNQD 29,6086,06 -41,18-38,84 -58,76-67,19 -62,30-100 -38,32-100

Qua bảng trên ta thấy, cho vay trung dài hạn bq tại Chi nhánh có số lượng thấp, năm 2002 là 216.144 triệu đồng (chỉ bằng 1/5 dư nợ bq ngắn hạn) trong đó thành phần KTNN 170.127 triệu đồng, chiếm 78,71% và khu vực KTNQD 64.017 triệu đồng, chiếm 21,29% Vì vậy NQH bq của cho vay trung dài hạn cũng thấp 7.367 triệu đồng, nhỏ hơn so với NQH bq cho vay ngắn hạn Nhưng ta lại thấy tỉ lệ NQH bq của cho vay trung dài hạn lại cao hơn so với tỉ lệ NQH bq của cho vay ngắn hạn Đây cũng là điều dễ hiểu bởi vì về khách quan thì rủi ro tín dụng luôn tỉ lệ thuận với

kì hạn của tín dụng, một khoản vay có thời hạn càng dài thì khả năng rủi ro sẽ càng cao Ở đây ta thấy tỉ lệ NQH bq của cho vay trung dài hạn là 3,41%, đây vẫn là tỉ lệ NQH an toàn (theo quy định thì tỉ lệ NQH dưới 3% dư nợ được coi là an toàn) - Như vậy đây cũng là một kết quả không tồi Đối với NQH bq, trong 7.367 triệu đồng NQH bq của năm 2002, thành phần KTNN có 3.567 triệu đồng với tỉ trọng 48,42%, tỉ lệ NQH bq là 2,10%, còn lại là khu vực KTNQD với tỉ lệ NQH

bq là 8,26% Về NKĐ bq, thành phần KTNN có 163 triệu đồng, chiếm tỉ trọng 40,05%, với tỉ lệ NKĐ bq là 4,57%; KTNQD có 244 triệu đồng NKĐ bq chiếm tỉ trọng 59,95% với tỉ lệ NKĐ bq là 6,42%

Nhìn vào NQH bq và tỉ lệ NQH bq, ta thấy thành phần KTNN có rủi ro rất thấp mà rủi ro chủ yếu tập trung ở khu vực KTNQD Sở dĩ xảy ra tình trạng trên một phần là do năm 2002 là năm xảy

ra những biến động lớn trên thị trường tài chính thế giới, nhất là việc lãi suất Đôla Mỹ trên thị trường quốc tế giảm xuống đến mức tối thiểu Lãi suất của FED giảm từ 1,75% (đầu năm) xuống còn 1,25% (từ ngày 6-11-2002), thấp nhất trong vòng 41 năm qua Ba loại lãi suất đồng euro của

ECB cũng bị cắt giảm tới 50 điểm từ đầu tháng 12/2002 Trong khi đó lãi suất Đồng Việt Nam thì diễn biến ngược lại, từ đầu năm đến nay có xu hướng tăng dần và thời điểm cuối năm vẫn ở mức cao Hơn nữa lĩnh vực tín dụng ngoài quốc doanh là thị trường rất sôi động, đầy tiềm năng chưa được khai thác nhưng cũng rất phức tạp, nơi hội tụ nhiều yếu tố bất ngờ và lừa đảo Đầu tư vốn vào khu vực này nếu không có những giải pháp hữu hiệu dễ dẫn đến NQH, NKĐ, thậm chí bị mất vốn Vì phần lớn các tổ chức kinh tế ngoài quốc doanh, hộ tư nhân cá thể đều thực hiện mục tiêu lợi nhuận tối đa với bất kỳ giá nào, bằng mọi thủ đoạn trong sản xuất kinh doanh để đạt được mục tiêu đó Phần lớn các doanh nghiệp ngoài quốc doanh không chấp hành đầy đủ chế độ kế toán, kiểm toán thông tin, báo cáo Nếu có chăng cũng chỉ là những con số để làm thủ tục vay vốn ngân hàng như dự án sản xuất kinh doanh, luận chứng kinh tế kỹ thuật, báo cáo cân đối tài khoản, thu chi tài chính, hợp đồng kinh tế… đều là con số ghi trên giấy tờ, thường có khoảng cách so với thực

tế hoạt động các doanh nghiệp Đây là tính đặc thù của KTNQD gây khó khăn, nhiễu loạn trong việc thẩm định cho vay Mặt khác, "năng động" đồng nghĩa với táo bạo, xem thường pháp luật, sử dụng vốn vay sai mục đích nên dễ đưa ngân hàng thành nạn nhân của những món NQH, NKĐ Điều đó có thể lý giải phần nào cho sự tồn tại NQH ở ngân hàng

Năm 2003, dư nợ bq tăng lên rất nhanh 306.105 triệu đồng, tăng 99.961 triệu đồng tương ứng với tốc độ 46,25% - kết quả của mở rộng tín dụng trung dài hạn Tuy nhiên không vì thế mà NQH bq tăng theo, năm 2002, NQH bq còn lại 4.422 triệu đồng giảm 2.945 triệu đồng tương ứng tốc độ giảm 39,98% Trong đó NQH bq của thành phần KTNN giảm từ 3.567 triệu đồng xuống còn 2.098 triệu, đạt tốc độ 28,48%, thành phần KTNQD giảm từ 3.800 triệu đồng còn 2.324 triệu đồng với độ giảm 38,84%

Tỉ lệ NQH bq cũng giảm đáng kể: KTNN giảm từ 2,10% xuống còn 0,95%, đạt tốc độ 58,76%; khu vực KTNQD giảm từ 8,26% xuống còn 2,71% - đạt được tỉ lệ NQH an toàn Còn đối với NKĐ bq, năm 2003 KTNN không còn NKĐ; KTNQD giảm từ 244 triệu đồng xuống còn 92 triệu đồng, giảm với tốc độ 62,30% so với năm 2002 Như vậy trong năm 2003, về mọi mặt đã có những chuyển biến rất khả quan, chất lượng tín dụng trung dài hạn được cải thiện Kết quả này cho phép ngân hàng mạnh dạng đẩy mạnh cho vay trung dài hạn, góp phần vào việc sử dụng vốn của ngân hàng có hiệu quả hơn, tránh tình trạng ứ đọng vốn không cần thiết

b) Phân tích NQH,NKĐ của cho vay trung dài hạn theo ngành nghề

Bảng 11 : BẢNG PHÂN TÍCH NQH, NKĐ CHO VAY TRUNG DÀI HẠN THEO

NGÀNH

Đvt : triệu đồng

bq

NKĐ bq

NQHbq/

DNbq%

NKĐbq/ NQHbq%

1 Công nghiệp

2 Thương mại-dịch vụ

3 Xây dựng

26.261 179.789 10.094

809 6.258 300

39 355 13

3,08 3,48 2,97

4,82 5,67 4,33

1 Công nghiệp

2 Thương mại-dịch vụ

3 Xây dựng

41.294 250.944 13.867

514 3.733 175

9 83 0

1,25 1,49 1,26

1,75 2,22 0

lệch

1 Công nghiệp 2.Thương mại- dịch vụ

3 Xây dựng

15.033 71.155 3.773

-295 -2.525 -125

-30 -272 -13

-1,83 -1,99 -1,71

-3,07 -3,45 -4,33 Tốc độ

tăng%

1 Công nghiệp

2 Thương mại-dịch vụ

3 Xây dựng

57,25 39,58 37,38

-36,47 -40,35 -41,67

-76,92 -76,62 -100

-59,42 -57,18 -57,58

-63,69 -60,85 -100 Cũng như trong tín dụng ngắn hạn ngành TM-DV cũng có dư nợ bq chiếm tỉ trọng chủ yếu trong tổng dư nợ bq trung dài hạn Năm 2002 đạt 179.789 triệu đồng chiếm 83,18% còn ngành công nghiệp đạt mức 26.261 triệu đồng tương ứng 12,15% và xây dựng là 4,67% Việc ngành

TM-DV chiếm tỉ trọng chủ yếu trong tổng dư nợ bq trung dài hạn là điều dễ hiểu bởi Đà Nẵng là thành phố có vị trí địa lý, kinh tế vô cùng thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, mua bán phát triển Nằm

ở trung tâm của miền trung và cũng là chính giữa của đất nước, Đà Nẵng là trung tâm kinh tế, văn hoá của miền trung Đà Nẵng có hệ thống sân bay, bến cảng đạt tiêu chuẩn quốc tế, hệ thống cơ sở

hạ tầng, giao thông phát triển, hơn nữa lại nằm trên hành lang kinh tế đông tây, là điểm đến của nhiều khu vực kinh tế khác nhau Ngoài ra, Đà Nẵng vừa là nơi có rất nhiều danh lam thắng cảnh, khu du lịch, lại vừa là trung điểm của các di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới: động Phong Nha (Quảng Bình), Cố Đô Huế, Phố cổ Hội An và Thánh địa Mỹ Sơn của tỉnh Quảng Nam, là môi trường hấp dẫn cho các hoạt động dịch vụ phát triển

Do đó, NQH bq trung dài hạn cũng chủ yếu tập trung ở ngành TM-DV Trong 7.367 triệu đồng NQH bq của năm 2002 thì đã có đến 6.258 triệu đồng là NQH bq của ngành TM-DV, chiếm 84,95%, chỉ còn 15,05% bq là của ngành công nghiệp và xây dựng

Đối với NKĐ bq, ngành TM-DV chiếm 87,22%, còn ngành công nghiệp và xây dựng chỉ có 12,78 Tuy nhiên tỉ lệ NKĐ bq của các ngành lại không chênh lệch nhau nhiều (TM-DV là 5,67%, ngành công nghiệp là 4,82%, còn của xây dựng là 4,33%)

Năm 2003, dư nợ bq ở cả hai ngành đều có tăng đáng kể, ngành TM-DV dư nợ bq tăng từ 179.789 triệu đồng lên 250.944 triệu đồng, với mức tăng 71.155 triệu đồng đạt tốc độ 39,58%; ngành công nghiệp tăng từ 26.261 triệu đồng lên 41.294 triệu đồng, với mức tăng 15.033 triệu đồng đạt tốc độ 57,25%; ngành xây dựng tăng 37,38% NQH bq giảm xuống còn 4.422 triệu đồng trong đó ngành TM-DV là 3.733 triệu đồng, giảm 40,35%, ngành công nghiệp là 514 triệu đồng, giảm 36,47%, ngành xây dựng là 175 triệu đồng, giảm 41,67%

Trong lĩnh vực TM-DV, NQH chủ yếu là do nguyên nhân các đơn vị thực hiện chính sách thương mại (bán chịu), nhưng ngoài ra cũng còn có nguyên nhân là sử dụng vốn không đạt hiệu quả gây ra Các đơn vị, cá nhân khi vay vốn đều muốn vay với mức cao hơn nhu cầu đầu tư để sử dụng cho những mục đích khác không khả thi cộng với vốn tự có ít nên khi hoạt động kinh tế gặp khó khăn thì không có khả năng trả được nợ Xét về mặt chủ quan, đây thuộc về trách nhiệm của ngân hàng đã không thường xuyên kiểm tra vốn cho vay, nó phản ánh đúng sự thật là khối lượng tín dụng còn chạy theo khoán; một CBTD đảm nhận toàn bộ công việc từ thẩm định dự án, quyết định cho vay đến kiểm tra vốn sau cho vay Mặc dù phần lớn NQH đều có tài sản thế chấp và không có nguy cơ mất trắng nhưng vẫn là điều đáng lo cho ngân hàng Do đó ngân hàng cần kiên quyết hơn trong thu nợ, đặc biệt đối với những khoản nợ cố ý kéo dài, cần thiết có thể kết hợp với

cơ quan pháp luật