Rèn luyện kỹ năng sử dụng màu sắc trong môn Mĩ thuật khối 2”

- Lấy học sinh làm trung tâm; - Kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức giúp học sinh có được các khả năng: + Biểu đạt và giao tiếp thông qua hình ảnh; + Khám phá và hiểu được văn hóa thông qua nghệ thuật thị giác; + Hình thành các kỹ năng sống trong lĩnh vực Mĩ thuật; + Yêu thích cái đẹp và biết vận dụng vào cuộc sống sinh hoạt, học tập hàng ngày.

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúcBÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN

Tên đề tài sáng kiến: “ Rèn luyện kỹ năng sử dụng màu sắc trong môn

- Lấy học sinh làm trung tâm;

- Kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức giúphọc sinh có được các khả năng:

+ Biểu đạt và giao tiếp thông qua hình ảnh;

+ Khám phá và hiểu được văn hóa thông qua nghệ thuật thị giác;+ Hình thành các kỹ năng sống trong lĩnh vực Mĩ thuật;

+ Yêu thích cái đẹp và biết vận dụng vào cuộc sống sinh hoạt, họctập hàng ngày

Từ những vấn đề trên giáo viên xác định mục tiêu: Giáo dục môn Mĩ thuậttrong trường tiểu học là giáo dục thẩm mĩ hướng đến cái đẹp cho học sinh là chủyếu, tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen, thưởng thức cái đẹp, tập tạo racái đẹp, vận dụng cái đẹp vào sinh hoạt học tập hàng ngày và những công việcmai sau

Thực trạng hiện nay tôi đang dạy bộ môn Mĩ thuật khối 2 Trường Tiểu học

Võ Thị Sáu Môn Mĩ thuật là môn rèn luyện trí thẩm mĩ và rèn luyện tư duy sángtạo cho học sinh, làm cho các em hồn nhiên, vui tươi, nhận thấy được cái hay, cáiđẹp trong cuộc sống xung quanh qua nhiều sắc màu phong phú mà các em đượchọc ở lớp như: bài Hộp màu của em; bài sắc màu thiên nhiên; bài vẽ cảnh thiênnhiên; vẽ hoặc xé dán lọ hoa

Trong quá trình dạy ở lớp về mặt thuận lợi: Nhà trường có đầy đủ đồ dùngdạy học môn Mĩ thuật, về phía học sinh khi lên lớp giáo viên nhận thấy học sinhrất thích được tham gia vào hoạt động tạo hình môn Mĩ thuật nhất là việc sử dụngbút màu, biết chọn màu để tô màu vào tranh tạo thành sản phẩm theo ý thích củatrẻ hoặc dùng giấy màu để xé, dán tạo ra những sản phẩm mà trẻ thích hoặcdùng đất nặn đủ màu sắc nặn thành các đồ vật, con vật mà trẻ yêu thích Điểnhình như em: Phan Thị Thảo Ngân, Huỳnh Ngọc Gia Thanh, Bùi Thị Giang Thủy,Trần An Nhiên đây là những em biết tạo ra nhiều sản phấm đẹp trong quá trìnhhọc ở lớp, chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, trẻ đặt tên gọi và tưởng tượng ranhững gì trẻ thích, từ đó làm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp vớinhiều sắc màu phong phú Đây là yếu tố cần thiết góp phần phát triển toàn diệncho trẻ

Bên cạnh đó còn một số khó khăn: Tuy các em vẽ rất tốt, có những em biếthướng tới cái đẹp, cái thẩm mĩ, nhưng vẫn có đôi lúc giáo viên bắt gặp những em

tỏ ra lúng túng Một số em trong lớp kỹ năng cầm bút, tô vẽ chưa có, sử dụngmàu sắc còn lòe loẹt không đều màu Điển hình như em: Tân Thị Thiên Ân,Nguyễn Văn Linh, Võ Ngọc Đạo, Nguyễn Thị Kim Thoa Các em còn nhútnhát chưa tích cực hoạt động, phát triển tình cảm thẩm mĩ còn hạn chế, chưa biếthướng tới cái đẹp Điều khó khăn hơn đối với lứa tuổi này, đó là sự cảm nhận mọivật xung quanh cuộc sống các em nói chung và cảm nhận về màu sắc nói riêng đãtheo công thức, rập khuôn máy móc như: Lá cây nhất thiết chỉ có một màu xanh,thân cây thì màu nâu, hoa thì phải đỏ hoặc vàng Màu sắc thường rực rỡ, rực rỡkhông giữ được độ tươi sáng, ngộ nghĩnh mà dẫn đến sự loè loẹt, sự khô khan củamàu sắc Bên cạnh đó còn có một số ít phụ huynh xem nhẹ môn Mĩ thuật (không

phải là môn học chính) nên cũng ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục thẩm mĩ quasắc màu của các em đôi lúc cũng hạn chế Tình huống này đã thúc đẩy tôi quyếtđịnh tìm hiểu và giải đáp các mặt hạn chế nhằm cải thiện chất lượng dạy và học,hướng đến mục tiêu giáo dục toàn diện trong nhà trường Đề tài trên tôi đã nghiêncứu và áp dụng vào thực tiễn trong quá trình giảng dạy.

4.2 Nội dung cải tiến, sáng tạo để khắc phục nhược điểm:

Trong quá trình giảng dạy để giải đáp các mặt hạn chế trên, giáo viên đãtìm hiểu một số biện pháp rèn luyện kỹ năng sử dụng màu sắc cho học sinh khối2

Có thế coi trẻ lớp 2 là thời kỳ “hoàng kim” của giáo dục thẩm mĩ Ở lứa

tuổi này tâm hồn trẻ rất nhạy cảm và dễ xúc động với thế giới xung quanh, trítưởng tượng của trẻ bay bỗng, phong phú Trẻ thường nhạy cảm với những thayđổi và tác động của môi trường cảnh vật xung quanh: có nhiều màu sắc, những đồchơi ngộ nghĩnh, bức tranh, hình ảnh sinh động năng khiếu nghệ thuật và khảnăng thấm mĩ cũng được xuất hiện ở lứa tuổi này Để giúp học sinh thấy được tầmquan trọng của màu sắc trong hội họa Hiểu được màu sắc do đâu mà có, sựchuyển biến màu sắc trong thiên nhiên và sức ảnh hưởng của màu sắc đến tâm lícon người qua kênh thị giác

Để hiểu được tâm lí của trẻ, trong quá trình giảng dạy môn Mĩ thuật, giáoviên sưu tầm, nghiên cứu và tìm tòi về ý nghĩa của các màu sắc để giới thiệu lồngghép vào bài giảng

Ví dụ: Màu sắc trong thiên nhiên khi được tán sắc, chúng ta thấy hiện

tượng gọi là quang phổ Đó là sự phân tích màu sắc có trong ánh sáng thành 7màu riêng biệt: Đỏ- Cam- Vàng- Lục- Lam- Chàm- Tím Đó là màu của ánh sáng,còn trong Mĩ thuật chúng ta sử dụng màu vật chất, màu vật chất sẽ có các đặcđiểm sau:

Màu gốc: gồm 3 màu

Đỏ Vàng Lam

Màu gốc

Bên cạnh giới thiệu về màu sắc, trong quá trình dạy giáo viên hướng dẫnmột số kỹ năng tạo hình, chọn và sử dụng màu sắc, yêu cầu học sinh nhớ tên bamàu cơ bản, dần dần tiến tới gọi tên màu thành thạo (hộp 12 màu), cao hơn nữabiết phân biệt màu đậm, màu nhạt

Năm học 2019-2020 môn Mĩ thuật tiếp tục áp dụng theo phương pháp mớicủa Đan Mạch và để tạo sự thích thú khám phá trong giờ học vẽ, giáo viên đã tìmtòi hướng dẫn học sinh sử dụng một số nguyên vật liệu chấm màu lạ lẫm, ngộnghĩnh như mẫu bánh mì, bông tăm, len sợi để thay thế chiếc cọ màu, mà từtrước đến nay các em chưa bao giờ sử dụng đến Có thể: dùng mẩu bánh mỳ chấmmàu để vẽ tán lá cây, dùng bông tăm để chấm hoa nhí, dùng chổi quét sơn cỡ nhỏ

để phẩy cỏ cây, hoa lá, dùng bông gòn để vẽ mây, dùng len sợi để sơn màu Giáoviên cho học sinh dùng những dụng cụ tô màu lạ lẫm như vậy để thay thế chiếc

cọ, cũng tạo sự thích thú tò mò học hỏi ở trẻ, đồng thời giúp trẻ cảm nhận đượcthẩm mĩ cái đẹp qua đa sắc màu ngộ nghĩnh

So với năm học 2018-2019 giáo viên chưa áp dụng sáng kiến trên, nên chấtlượng tập trung hứng thú học tập của các em còn nhút nhát, chưa tích cực hoạtđộng Nhưng trong năm học 2019-2020 qua sự hướng dẫn và phương pháp rènluyện của giáo viên, giúp các em vẽ đẹp hơn, vẽ màu mạnh dạn và tự tin hơn, có ýthức lựa chọn màu sắc thích hợp, có màu đậm, có màu nhạt, sắp đặt màu phù hợp,

không lạm dụng màu quá nhiều Điều đó khẳng định chất lượng bài vẽ ngày càngtiến bộ, khả năng sử dụng màu vẽ của các em ngày càng đẹp hơn.

Bên cạnh đó còn áp dụng biện pháp đồng thời kết hợp giữa giáo viên vớiphụ huynh giáo dục thấm mĩ trong hoạt động tạo hình môn Mĩ thuật để có sự giáodục đồng bộ giữa gia đình và nhà trường theo đánh giá Thông tư 30/2014 của BộGiáo dục-Đào tạo, kèm theo Thông tư số 22/2016/TT- BGDĐT sửa đổi, bổ sungmột số điều đánh giá học sinh tiểu học Phụ huynh cùng tham gia đánh giá họcsinh

Giáo dục thẩm mĩ qua đa sắc màu phong phú cần được bồi dưỡng ngay từlứa tuổi tiểu học, đặc biệt là từ lớp 2 để có định hướng và ươm mầm cho trẻ pháttriển thẩm mĩ nghệ thuật tạo tiền đề để học các lớp trên Đồng thời góp phần nângcao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh và thực hiện tốt nhiệm vụ năm

học 2019-2020 của nhà trường Đó là ưu điểm tôi chọn đề tài “Rèn luyện kỹ

năng sử dụng màu sắc trong môn Mĩ thuật lớp 2”.

4.3.Các điều kiện, phương tiện để thực hiện và áp dụng giải pháp:

- Căn cứ Thông tư số 22/2016/TT- BGDĐT sửa đổi, bổ sung Quy địnhđánh giá học sinh tiểu học, kèm theo Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT

- Căn cứ nhiệm vụ năm học 2019-2020 của Trường Tiểu học Võ Thị Sáu.Nghiên cứu thực trạng quá trình giáo dục thẩm mĩ rèn luyện kỹ năng sửdụng màu sắc cho học sinh lớp 2 qua môn Mĩ thuật ở Trường TH Võ Thị Sáuhuyện Phú Ninh

4.4 Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng sử dụng màu sắc cho học sinh khối 2 qua môn Mĩ thuật:

a.Giới thiệu về màu sắc.

Màu sắc và cách sử dụng màu sắc.

Ánh sáng giúp ta thấy được màu sắc Ngược lại, trong bóng tối thì mọi vậtđều không có màu sắc

Màu sắc làm cho mọi vật thêm đẹp, cuộc sống thêm vui tươi và trở nên có

ý nghĩa hơn Chúng ta thử hình dung thế giới này không có màu sắc thì cuộc sống

sẽ vô vị và tẻ nhạt biết nhường nào.

Màu sắc quanh ta rất phong phú và đa dạng Quan sát thiên nhiên ta thấymàu sắc thay đổi và biến ảo khôn cùng của biển trời, mây nước, núi non , sắcthái muôn màu muôn vẻ của cỏ cây, hoa, lá, chim, thú và mọi vật đều đượcđiểm tô những màu sắc lôi cuốn, hấp dẫn

Màu sắc trong thiên nhiên khi được tán sắc, chúng ta thấy hiện tượng gọi làquang phổ Đó là sự phân tích màu sắc có trong ánh sáng thành 7 màu riêng biệt:Đỏ- Cam- Vàng- Lục- Lam- Chàm- Tím

Trong quá trình giảng dạy môn Mĩ thuật, giáo viên sưu tầm, nghiên cứu vàtìm tòi về ý nghĩa của các màu sắc để giới thiệu lồng ghép vào bài giảng Có nhưthế, các em mới dễ thế hiện cảm xúc của mình vào bài vẽ thông qua những màusắc mà các em sử dụng Sau đây là ý nghĩa của một số màu sắc chúng ta thườnghay gặp và giáo viên giới thiệu lồng ghép vào bài giảng:

* Màu đỏ: Là màu của lửa và máu, nó đi liền với sức mạnh, quyền lực và

sự quyết tâm Màu đỏ cũng là biểu tượng của sự đe doạ, nguy hiểm và chiếntranh

* Màu cam: Là màu được thụ hưởng từ sự mạnh mẽ của màu đỏ và sựhạnh phúc của màu vàng Nó đi liền với sự vui tươi, nhẹ nhàng Màu cam biểutrưng cho sự cố gắng, quyến rũ, hạnh phúc và sáng tạo Đối với mắt người, màucam mang lại cảm giác ấm nóng

* Màu vàng: Là màu của ánh nắng mặt trời ấm áp, nó còn là màu của sựthông thái, mạnh mẽ Màu vàng làm tăng sự thích thú và khả năng hoạt động trí

óc Tuy nhiên màu vàng khi được sử dụng quá mức thì nó sẽ mang lại sự khó chịu

khiết, đồng thời nó còn liên hệ đến sự nhận thức và trí tuệ.

* Màu tím: Là sự kết hợp giữa mạnh mẽ của màu đỏ và vững chắc củamàu xanh Nó là biểu tượng của sức mạnh, quý tộc và sang trọng

* Màu trắng: Đi liền với sự trong trắng, tinh khiết, thánh thiện và trinhnguyên Nó được xem là màu của sự hoàn thiện, có ý nghĩa là đơn giản và antoàn

* Màu đen: Đi liền với quyền lực, thanh nhã, trang trọng Màu đen đôikhi là hình tượng của huyền bí và màu của sự sợ hãi

Bảng màu

b Hướng dẫn một số kỹ năng tạo hình, chọn và sử dụng màu sắc.

Theo tâm lý học về lứa tuổi và thực tiễn, các em lớp 2 kỹ năng tạo hình củacác em còn vụng như: kỹ năng cầm bút còn ngượng, nét vẽ, tô màu Chính vì vậy

mà giáo viên phải đưa ra các biện pháp rèn kỹ năng tạo hình cho trẻ, để giúp trẻlàm được sản phẩm Vấn đề đặt ra là cần dạy trẻ một số kỹ năng cơ bản tạo hìnhsau: Kỹ năng cầm bút tạo ra các đường nét nghệ thuật đây là một thao tác khó, do

đó khi tiến hành cần kiên nhẫn, từ từ và khéo léo Dạy các em từ những thao tác

từ dễ đến khó, dần dần sẽ hình thành các kỹ năng, kỹ xảo ở các em Chẳng hạnlúc đầu, tập cho các em cách cầm bút, vẽ theo ý thích rồi dần đến dạy những nét

cơ bản tiếp tục tập cho các em làm quen với bút lông, bút màu và màu nước.Sau khi các em cầm bút chì vẽ khá thành thạo, giáo viên thực hiện mức độ caohơn là cho các em làm quen với bút màu lông, bút màu sáp, màu nước

Ở học sinh lớp 2, việc sử dụng màu nước là rất khó, trong thực tế tiếp xúcvới học sinh, giáo viên thấy việc cho các em sử dụng màu nước thì các em rấthứng thú nên khi dạy giáo viên tổ chức như sau:

Bước 1: Chọn và sử dụng màu sắc đẹp, nổi bật để gây hứng thú cho các em

hoạt động Giáo viên cho các em hoạt động ngoài trời không gian thoáng đãngmát mẻ, bước đầu cho các em chơi với màu nước, in màu bàn tay bàn chân, in đồchơi bằng màu nước, tô đồ vật bằng màu nước, vẽ những hình thù đơn giản nhưông mặt trời, cỏ cây Các em dùng bút lông màu nước để vẽ theo ý thích Từ đógiúp các em cảm nhận được thẩm mĩ của cái đẹp qua nhiều sắc màu phong phú

Hướng dẫn màu nước trong bài: Em tưởng tượng từ bàn tay

Bước 2: Giáo viên cho các em dùng bút lông vẩy màu hoặc phết màu, kỹ

năng giúp các em cầm bút chấm vào màu, gạt nhẹ vào mép hộp để màu khôngvung vãi lung tung Sau đó để bút cách tờ giấy từ 25 - 30 cm, vẩy nhẹ theo ý củatrẻ, có thể đan xen các màu bằng các bút khác nhau Dùng các nguyên vật liệuchấm màu tạo ra sản phần; dùng bánh mỳ chấm màu để vẽ tán lá cây, dùng bôngtăm để chấm hoa nhí, dùng chổi quét sơn cỡ nhỏ để phẩy cỏ cây, hoa lá, dùngbông để vẽ mây… Giáo viên cho học sinh dùng những dụng cụ vẽ lạ lẫm, ngộnghĩnh như vậy để tạo sự thích thú tò mò học hỏi ở trẻ, đồng thời giúp trẻ cảmnhận được thẩm mĩ cái đẹp qua đa sắc màu ngộ nghĩnh

Đây là những kỹ năng khó, đặc biệt trong lứa tuổi lớp 2 khi mọi thao tácvới các em đều mới Trong quá trình hướng dẫn cho các em, giáo viên phải nắmvững nguyên tắc hình thành kỹ năng, kỹ xảo đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đếnphức tạp và kết hợp với những lời động viên khuyến khích khen các em

Ở hoạt động này các đường nét, màu sắc cũng góp phần giáo dục thẩm mĩcho học sinh Những đường nét mềm mại, màu sắc tươi sáng cũng tạo cho các em

sự hưng phấn vươn tới cái đẹp trong tâm hồn của trẻ Các em sẽ hình thành dầndần thành thói quen với con mắt thẩm mĩ biết chọn màu và dùng màu trong nghệthuật cũng như trong cuộc sống sinh hoạt

Vật liệu chấm màu

c Yêu cầu học sinh nhớ tên ba màu cơ bản, dần dần tiến tới gọi tên

màu thành thạo (hộp 12 màu), cao hơn nữa biết phân biệt màu đậm, màu

nhạt:

Mặc dầu các em đã nhận biết ba màu cơ bản từ bậc học mầm non song dođặc điểm tâm sinh lí của các em ở lứa tuổi này, việc ghi nhớ chưa lâu và chưa bền

vững, nên việc nhắc nhở thường xuyên ba màu cơ bản (Đỏ - vàng - Lam) là mộtviệc làm cần thiết trong quá trình dạy trên lớp Đặc biệt các màu do pha trộn mà

có (đỏ pha với vàng tạo thành màu da cam; đỏ pha với xanh lam tạo thành màutím ) và từ đó cho học sinh làm quen 12 màu trong hộp màu, cao hơn phân biệt

độ đậm nhạt của màu sắc, biết chọn những màu sắc phù hợp để vẽ vào tranh

Bài 10 - Tìm hiểu tranh dân gian Đông Hồ (Lớp 2)

Vẽ màu vào hình vẽ tranh dân gian

Giáo viên cần chuẩn bị kĩ nội dung và phương tiện, đồ dùng học tập, nhưtranh phiên bản lớn để học sinh dễ quan sát hơn, thông qua tranh mẫu, giáo viêncần nói qua: Tranh dân gian có từ rất lâu đời, được truyền từ thế hệ này sang thế

hệ khác, nó thường được treo vào dịp Tết nên còn có tên gọi là tranh Tết Tranh

do các nghệ nhân làng Đồng Hồ - Thuận Thành - Bắc Ninh khắc in màu bằngphương pháp thủ công, nội dung gần gũi với nông dân Việt Nam Màu sắcthường được chiết xuất từ thiên nhiên như: Màu đen lấy từ than lá tre, than rơm,

màu trắng lấy từ vỏ con sò, con điệp ở biển, màu vàng lấy từ đất gạch, màu xanh

lấy từ lá cây Bởi thế khi gợi ý học sinh vẽ màu cần chọn màu sắc như thế nàocho phù hợp để vẽ vào tranh “Đàn gà mẹ con” Giáo viên hướng dẫn học sinhlàm quen với 12 màu trong hộp màu, từ đó các em chọn màu phù hợp để tô vào

tranh

Tranh tô màu của học sinh: Đàn gà mẹ con

d Hướng dẫn học sinh chọn màu và vẽ màu.

Độ đậm nhạt của màu sắc phụ thuộc vào các màu nằm cạnh nó, hay nóicách khác một màu sắc nào đó không phát huy hết tính chất của nó khi chỉ nằmmột mình đơn độc, mà nó được bộc lộ tốt hơn khi nằm cạnh màu khác làm tôn nólên Trong trường hợp này có thể xảy ra hai hiện tượng hoàn toàn trái ngược nhau:hoặc tốt hơn, hoặc xấu đi Ví dụ: màu đỏ đặt lên màu vàng làm cho đỏ ấy tươisáng lên, rực rỡ hơn; nhưng cũng màu đỏ ấy đặt lên màu xanh thì sẽ làm mất tínhchất của nó mà thôi Điều này đòi hỏi giáo viên định hướng cho các em một cáchhết sức khéo léo và tế nhị, vì chọn màu gì và sử dụng màu như thế nào mà khônglàm mất đi sự tự do sáng tạo của học sinh mà vẫn đảm bảo sự hợp lí trong khi sửdụng màu, đó mới là điều cơ bản của việc dạy học môn Mĩ thuật mà giáo viên cầnlưu ý

Bài 8: Mâm quả ngày Tết (Lớp 2)

Chọn màu gì vẽ vào quả là tuỳ thuộc vào ý thích các em, nhưng khi đãchọn quả màu đậm rồi thì nền nên vẽ màu nhạt hoặc ngược lại Ngoài ra, khi chọnmàu phù hợp rồi cũng cần hướng dẫn học sinh kĩ thuật vẽ màu đó là vẽ bên ngoàihình vẽ trước, vẽ màu ở giữa sau hay sử dụng các loại chất liệu (loại bút màu)khác nhau như: Bút dạ cần đưa nét nhanh và nhẹ nhàng, sáp màu, chì màu cầnnhấn mạnh hơn Vẽ màu vào trái cây không nên vẽ đều nhau tạo thành mảng bẹt

mà có thể vẽ chỗ đậm, chỗ nhạt sẽ tạo thành hình khối của nó hơn,