MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LỚP HỌC THÂN THIỆN

xây dựng môi trường lớp học thân thiện là việc làm hết sức quan trọng. Vì “ Môi trường lớp học thân thiện” là một môi trường học tập thuận lợi và giúp các em phát triển một cách toàn diện nhất. Các em sẽ hình thành ý thức, thái độ, hành vi, thói quen liên quan đến những chuẩn mực về đạo đức, về phát triển kỹ năng sống, về lao động thể chất và thẩm mỹ. Rèn luyện cho các em những kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh như: kỹ năng giao tiếp, ứng xử; kỹ năng tự tổ chức quản lý và tham gia các hoạt động tập thể... Xây dựng môi trường lớp học thân thiện là một yêu cầu cần thiết mà người giáo viên cần phải nỗ lực trong cả tư duy và hành động.

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở huyện Phú Ninh

Tên đề tài sáng kiến:

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LỚP HỌC THÂN THIỆN.

1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Chính tác giả của sáng kiến.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục cấp tiểu học.

3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Tháng 9/2019.

4 Mô tả bản chất sáng kiến:

4.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết:

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sự nghiệp giáo dục và đào tạo, nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn dành cho giáo dục như việc đầu

tư xây dựng, nâng cấp trường học, cung cấp trang thiết bị dạy học, đổi mới sách giáo khoa, phương pháp dạy học , và xây dựng môi trường lớp học thân thiện cũng là biện pháp giúp học sinh các cấp học nói chung và học sinh Tiểu học nói riêng làm quen với những kỹ năng sống tạo thói quen trong sinh hoạt và học tập

để các em có những kỹ năng tiếp cận những bậc học tiếp theo;

Vì vậy xây dựng môi trường lớp học thân thiện là việc làm hết sức quan

trọng Vì “ Môi trường lớp học thân thiện” là một môi trường học tập thuận lợi

và giúp các em phát triển một cách toàn diện nhất Các em sẽ hình thành ý thức, thái độ, hành vi, thói quen liên quan đến những chuẩn mực về đạo đức, về phát triển kỹ năng sống, về lao động thể chất và thẩm mỹ Rèn luyện cho các em những kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh như: kỹ năng giao tiếp, ứng xử; kỹ năng tự tổ chức quản lý và tham gia các hoạt động tập thể Xây dựng môi trường lớp học thân thiện là một yêu cầu cần thiết mà người giáo viên cần phải nỗ lực trong cả tư duy và hành động

Vậy làm sao để các em xem lớp học là ngôi nhà thân yêu thứ hai, thầy cô, bè bạn là những người thân trong gia đình, các em luôn mong muốn đến trường, đến lớp? Đây là điều mà bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp luôn băn khoăn,

trăn trở và cũng chính là lí do mà tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp xây dựng môi trường lớp học thân thiện” để nghiên cứu, đồng thời áp dụng vào công tác

giảng dạy Thông qua đề tài này, tôi muốn góp thêm một nét mới trong quá trình dạy học Mong sẽ mang lại kết quả góp phần nâng cao chất lượng dạy học

* Ưu điểm:

Đề tài giúp học sinh có một môi trường học tập vui vẻ, thân thiện Tạo cho các em một nơi rèn luyện hết sức gần gũi và tin yêu Các em xem lớp học như ngôi nhà thân yêu của mình Mỗi ngày đến trường là một ngày vui và đó cũng là động lực thúc đẩy các em cố gắng vượt khó học tốt, hoàn thành mọi nhiệm vụ của người học sinh

* Nhược điểm:

- Là điểm trường nằm trên địa bàn xã được sáp nhập từ năm học 2019-2020,

đa số học sinh cách xa trường khoảng 2km, vất vả trong những ngày mưa bão;

- Nhiều em có hoàn cảnh khó khăn phải phụ giúp gia đình, nhà xa, ít dành thời gian cho việc học;

- Vẫn còn một số ít học sinh chưa ý thức học tập, còn ham chơi

- Một số phụ huynh học sinh phải bươn chải cuộc sống, ít có điều kiện để quan tâm chăm sóc con cái, phó mặc con em mình cho giáo viên chủ nhiệm

- Phần lớn các em không có điều kiện tiếp cận Công nghệ thông tin, địa phương không có khu vui chơi, giải trí phù hợp lứa tuổi;

- Gia đình đa số học sinh ở xa nơi cư trú của giáo viên nên giáo viên vẫn còn hạn chế trong việc thấu hiểu hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp Hạn chế trong việc gặp gỡ trực tiếp cha mẹ học sinh;

- Việc quản lý các em ở nhà cũng còn gặp nhiều khó khăn vì có một số gia đình bố mẹ phải làm ăn xa, các em ở nhà với ông bà

4.2 Những nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục nhược điểm của giải pháp:

- Thực hiện tổ chức lớp học;

- Trang trí lớp học;

- Xây dựng lớp học thân thiện;

- Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống;

- Thực hiện công tác phối hợp trong nhà trường;

4.3 Nêu các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp:

- Trong quá trình thực hiện đề tài những điều kiện tác động trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng lớn đến sự thành công là sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng nghiệp,

sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên, kịp thời của Ban giám hiệu nhà trường, của

Tổ chuyên môn; Bên cạnh đó yếu tố quyết định sự thành công là bản thân tự giác, ý thức trách nhiệm của học sinh và sự vào cuộc nhiệt tình của cha mẹ học

sinh; Ngoài ra ảnh hưởng tích cực từ môi trường sư phạm, nhận thức của nhân dân và địa phương trong công tác giáo dục

- Để hình thành một môi trường lớp học thân thiện như mong muốn, những phương tiện hỗ trợ tích cực mà không thể thiếu đó là Công nghệ thông tin, những kiến thức hiểu biết và sự nhiệt tình của giáo viên

4.4 Các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp:

4.4.1 Các bước thực hiện giải pháp:

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài bản thân giáo viên tập trung giải quyết vấn đề đặt ra theo những trình tự logich, cụ thể:

- Trước hết tập trung vào phương pháp nghiên cứu lý luận, đây là bước quan trọng nhất trong việc xây dựng kế hoạch nhằm hình thành một môi trường lớp học thân thiện vừa phù hợp với thực tế địa phương nơi công tác, vừa đáp ứng nguyện vọng của học sinh và điều kiện kinh tế nhưng đảm bảo theo quy định của các cấp chỉ đạo;(Phương pháp nghiên cứu lý luận)

- Sau khi đã hoàn thành những ý tưởng và kế hoạch xây dựng môi trường lớp học thân thiện bản thân giáo viên tiến hành khảo sát, tìm hiểu tâm sinh lý trẻ, điều kiện hoàn cảnh gia đình của từng học sinh để có hướng giải quyết đảm bảo theo nguyện vọng của phụ huynh học sinh, tạo được sự đồng thuận cao trong cha mẹ học sinh; (Phương pháp khảo sát)

- Từ cơ sở lý luận đã đúc kết, sự đồng thuận của phụ huynh học sinh giáo viên triển khai thực hiện, từng bước xây dựng những công trình theo định hướng đáp ứng môi trường lớp học thân thiện theo kế hoạch đặt ra, trong quá trình thực hiện giáo viên luôn thăm dò ý kiến của phụ huynh, học sinh từng bước hoàn thiện theo yêu cầu;( Phương pháp phân tích và hoàn thiện)

- Trong suốt quá trình vận dụng, để công trình nghiên cứu đạt hiệu quả cao, giáo viên phải thường xuyên theo dõi sự thành công qua quá trình tiến bộ của học sinh về việc hình thành những kỹ năng mà yêu cầu đã đặt ra (Phương pháp đánh giá)

4.4.2 Cách thức thực hiện giải pháp:

4.4.2.1 Tổ chức lớp học:

- Việc tổ chức lớp học dần hình thành các em đi vào nề nếp lớp theo yêu cầu cần đặt ra là nội dung then chốt nhất trong việc xây dựng môi trường lớp học thân thiện, vì vậy tôi đã xây dựng kế hoạch cụ thể ngay từ đầu năm học, sau khi tiếp nhận lớp chủ nhiệm được nhà trường phân công;

- Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh: Bằng nhiều hình thức giáo viên phần nào nắm được hoàn cảnh của mỗi em qua tư vấn, tâm sự, trò chuyện, đây được xem là một trong những nội dung cần thiết trong việc xây dựng lớp học thành một khối thống nhất vừa vui vẻ vừa gần gũi vừa có kỉ cương nề nếp chuẩn

mực Bởi khi hiểu được hoàn cảnh của từng học sinh, giáo viên mới có sự sắp xếp, bố trí lớp học một cách phù hợp theo tâm lý của từng cá nhân;

- Tìm hiểu thái độ, tâm lý của học sinh: Thông qua việc trò chuyện, tôi muốn biết cụ thể thái độ, tâm lý của từng em để sắp xếp chỗ ngồi, phân công nhiệm vụ cho phù hợp;

- Xây dựng nội dung thi đua lớp học: Căn cứ vào 5 điều Bác Hồ dạy, nội quy của nhà trường giáo viên xây dựng nội quy thi đua của lớp trên tinh thần vui vẻ, hợp tác và thân thiện nhưng không thể tự do Bởi các em học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 5 nói riêng luôn có thái độ hiếu động, tò mò và rất thích thể hiện Chính vì thế mà cần đưa các em vào môi trường sinh hoạt có nề nếp, kỷ cương trên tinh thần động viên giúp đỡ, chia sẻ Nội quy được thiết lập ngắn gọn súc tích và phù hợp với tâm sinh lí ở lứa tuổi các em;

- Mỗi ngày đến lớp giáo viên giao nhiệm vụ cho tổ trưởng theo dõi và chấm điểm thi đua cho các thành viên trong tổ (mỗi mục trong nội quy ứng với 01 điểm) Sau mỗi tuần tổ trưởng đánh giá kết quả thi đua của tổ mình và cùng đưa

ra trong tiết sinh hoạt lớp Bạn nào hoàn thành sẽ được thầy cô khen trước lớp

và được tặng bông hoa điểm 10 để động viên các em Những bạn thực hiện chưa tốt thì giáo viên nhắc nhở, động viên bằng hình thức trao đổi riêng trực tiếp, tránh gây mặc cảm một số em cá biệt trước tập thể lớp;

Dựa vào nội dung thi đua đã đề ra, từng bước giáo viên giúp các em dần đi vào nề nếp một cách tự giác, hợp tác và trách nhiệm

4.4.2.2 Trang trí lớp học:

- Cùng với giải pháp tổ chức lớp học đi vào nề nếp giáo viên tập trung đầu tư xây dựng môi trường lớp học một cách thân thiện, an toàn theo sở thích của các

em, mỗi một nội dung cần thực hiện lấy ý kiến cả lớp, như vậy sẽ hình thành được kỹ năng hợp tác, tự quyết định, các em sẽ hài lòng, vui vẻ trong việc đưa ra

ý kiến xây dựng môi trường lớp học thân thiện;

- Không khí lớp học “xanh, sạch, đẹp, an toàn, thân thiện” là yếu tố quan

trọng góp phần thu hút trẻ đến trường, đến lớp, góp thêm cho lớp học một luồng không khí thân thiện, thoải mái, sinh động;

- Mỗi em đều được góp công sức và nêu lên những ý tưởng sáng tạo của mình để trang trí cho lớp học Sau đó giáo viên hệ thống lại ý kiến của các em

và điều chỉnh, bổ sung để trang trí sao cho phù hợp với tình hình, điều kiện của lớp học và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tôi chọn các câu khẩu hiệu để trang trí trong lớp học có ý nghĩa và mang tính giáo dục cao như:

“Đời đời nhớ ơn chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”, “Kính thầy, mến bạn”, “Kỷ cương tình thương trách nhiệm”,

Pa nô, khẩu hiệu có ý nghĩa và mang tính giáo dục

- Để dần hình thành thói quen ngăn nắp, gọn gàng, sạch sẽ trong sinh hoạt và học tập, giúp học sinh có ý thức giữ gìn vệ sinh trường lớp với những hình ảnh trực quan gần gũi, nhẹ nhàng nhưng thật hiệu quả, thông qua những thẻ chữ như: “Cho tôi xin rác!” dán nơi để thùng rác, “Tắt đèn, tắt quạt khi không cần thiết bạn nhé!” dán ở gần ổ cắm điện Những điều đó sẽ giúp học sinh có ý thức tự giác giữ gìn vệ sinh trường lớp, biết tiết kiệm điện;

Những quy định của lớp

- Mặt khác, nhằm tạo động cơ, hứng thú cho các em khi được quan sát chính những sản phẩm, thành quả do mình làm ra tôi cùng học sinh xây dựng “Góc học tập” Góc học tập là nơi trưng bày các đồ dùng của học sinh tự làm để chuẩn

bị cho tiết học Đồng thời cũng là nơi để lưu trữ những sản phẩm đẹp mà sau tiết học các em hoàn thiện một số môn học như: thủ công, mĩ thuật, những bài văn hay, bài viết chữ đẹp Việc làm này cũng nhằm khuyến khích động viên các em

sẽ cố gắng nhiều hơn để có sản phẩm đẹp được khoe cùng bạn bè;

Góc trưng bày sản phẩm

- Để tạo một không gian lớp học hài hòa, thân thiện, nhẹ nhàng giáo viên tổ chức cho các em sưu tầm một số loại cây và trồng ngay ngoài thềm, cửa sổ của lớp và một góc lớp học tạo một không gian cây xanh với chủ đề “Thiên nhiên về với chúng em” tạo cho các em thật sự thoải mái, thân thiện, gần gũi với thiên nhiên;

Một góc thiên nhiên trong và ngoài lớp học

Ngoài ra, để các em được giải bày những điều về tâm sinh lý, được tâm sự với nhau một cách mạnh dạn hoặc giúp nhau giải bài toán khó hay câu văn chưa hiểu, giáo viên cùng phụ huynh xây dựng hộp thư với tiêu đề “Những điều em muốn nói” được thiết kế trên một không gian ngay góc lớp học Giáo viên cho

mỗi em tự làm một phong thư, trang trí đẹp và theo ý muốn để treo lên giá Trong sinh hoạt và học tập các em có điều gì muốn được giải bày hoặc có ý kiến

gì thì viết thư bỏ vào trong phong thư nhờ thầy cô và các bạn chia sẻ, giúp đỡ Với cách thiết kế này vừa tận dụng được diện tích trong lớp học vừa giúp các

em dễ lấy thư khi cần;

Hộp thư “Những điều em muốn nói”

- Để thuận tiện cho các em tìm kiếm thông tin, tài liệu tham khảo và phát triển óc sáng tạo, tạo thói quen và ham muốn đọc sách, giáo viên cùng học sinh xây dựng một “Góc thư viện”, được sử dụng trên một chiếc giá nhỏ dùng để trưng bày sách Góc Thư viện được thiết kế không quá cao, không quá thấp so với tầm với của học sinh và được đặt ở góc lớp Trong góc thư viện luôn có những tài liệu bổ ích, những quyển sách, quyển truyện hay có giá trị được mượn

từ thư viện trường, của giáo viên, phụ huynh và các em đóng góp để góc thư viện thêm phong phú Các em tự giữ sách ở góc thư viện và trang trí, sắp xếp sao cho đẹp và tiện cho việc sử dụng;

- Ngoài ra giáo viên sưu tầm thêm những nội dung, kiến thức mới như những câu ca dao tục ngữ, những bài toán hay, lịch sử địa phương nhằm khuyến khích sự tò mò, khám phá của học sinh Qua đó, giáo viên có thể dễ dàng cung cấp thêm hiểu biết cho học sinh mà không cần phải nhồi nhét, gò ép gây áp lực cho các em;

- Từ góc thư viện này các em cũng tạo nên mối thân thiện, đoàn kết khi các

em cùng nhau đọc truyện, trao đổi, tìm hiểu thông tin trong những giờ giải lao

và còn tăng khả năng tự học, tự tìm hiểu kiến thức của mình

Tất cả những trang trí trên đều làm tăng thêm thẩm mĩ và sự thân thiện, đồng thời hỗ trợ trong hoạt động học tập và vui chơi của các em

- Trong việc tạo nề nếp, hình thành thói quen gọn gàng, ngăn nắp và có trách nhiệm, giáo viên thành lập đội tự quản thư viện lớp học mỗi buổi 01 tổ trực được phân công nhiệm vụ: Sắp xếp sách, tài liệu sau mỗi buổi học sao cho gọn gàng dễ tra cứu, nhắc nhỡ các bạn thực hiện theo nội quy của thư viện Đối với giáo viên việc bố trí, sắp xếp các loại sách theo chủ đề, có số đăng ký sách và màu sắc hài hòa để học sinh dễ dàng tra cứu khi sử dụng Chính việc tổ chức đội

tự quản theo từng tổ, các em đều được tham gia và tạo được kỹ năng gọn gàng,

tự quản và ý thức trách nhiệm cao;

Góc thư viện thân thiện

- Việc lồng ghép giáo dục cho các em tình yêu quê hương đất nước, truyền thống hào hùng của dân tộc, những hình ảnh anh hùng của địa phương, của dân tộc và truyền thống thủ công làng nghề tại địa phương Giáo viên xây dựng góc truyền thống ngay trong lớp học phối hợp cùng PHHS trong việc sưu tầm tranh ảnh, hiện vật, tập san, thơ ca, phần lớn tập trung vào những nội dung gần gũi, thân thiện ca ngợi quê hương, đất nước nơi các em đang sinh sống để góp phần trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh dần hình thành nhân cách sống đúng đắn và có ý thức trong việc bảo tồn văn hóa địa phương, văn hóa của dân tộc Việt Nam;

Góc truyền thống

- Ngoài ra việc tổ chức những hoạt động liên quan đến kỷ niệm của chính bản thân các em, được sự chứng kiến, chia sẻ của thầy cô và bạn bè với không khí gần gũi, thân thiện, được quan tâm, giáo viên xây dựng mô hình sinh nhật ngay trong lớp học và thường xuyên tổ chức những lần sinh nhật cho các em dưới nhiều hình thức, giúp các em có thói quen được quan tâm, được giúp đỡ, tạo những tình cảm thân thiện cho các em đối với bạn bè, thầy cô;

Góc sinh nhật

- Dạy học bằng phương pháp trải nghiệm đã được triển khai thực hiện bắt buộc đối với giáo dục Phổ thông nói chung và giáo dục Tiểu học nói riêng, đây cũng là nội dung góp phần giáo dục kỹ năng sống cho các em thông qua thực tế, bằng những việc làm từ chính bản thân các em và bạn bè, để giúp các em thường xuyên được cập nhật kiến thức, thông tin một cách thường xuyên, tôi đã xây dựng mô hình trải nghiệm ngay trong lớp học với những nội dung sát với chương trình, xây dựng không gian vui chơi, trải nghiệm với những hình ảnh thu nhỏ, cô đọng nhưng đảm bảo các yêu cầu về thiên nhiên: Cây xanh, thảm cỏ, vườn hoa, cây cảnh giúp các em học mà chơi, chơi mà học một cách an toàn, tự giác;

Không gian vui chơi, trải nghiệm

4.4.2.3 Xây dựng lớp học thân thiện:

Đây là một trong những nội dung trọng tâm của kế hoạch xây dựng môi trường lớp học thân thiện Bởi để có một lớp học thân thiện trước hết phải có một lớp học đoàn kết và vui vẻ

- “Xây dựng lớp học thân thiện” là tạo ra môi trường học tập thân thiện, an toàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh cảm thấy “mỗi ngày đến trường là