Tóm tắt luận án Tiến sĩ Kinh tế: Hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng

Luận án hệ thống hóa lý luận và làm rõ thêm về hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp; đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp thuộc tổng cục Công nghiệp Quốc phòng.

H C VI N TÀI CHÍNHỌ Ệ

Đ  VĂN HI PỖ Ệ

HOAN THIÊN HÊ THÔNG THÔNG TIN KÊ TOAN ̀ ̣ ̣ ́ ́ ́ TRONG CAC DOANH NGHIÊP THUÔC ́ ̣ ̣

t i H c vi n Tài chínhạ ọ ệ

Ng ườ ướ i h ng d n khoa h c:  ẫ ọ PGS,TS. Ngô Th  Thu H ngị ồ

Ph n bi n 1 ả ệ :

Ph n bi n 2 ả ệ :

Ph n bi n 3 ả ệ :

Lu n án s  đậ ẽ ược b o v  t i H i đ ng ch m lu n án ả ệ ạ ộ ồ ấ ậ

c p H c vi n, h p t i H c vi n Tài chínhấ ọ ệ ọ ạ ọ ệ

Vào h i  gi  ngày  tháng  năm 2020 ồ ờ

và Th  vi n H c vi n Tài chínhư ệ ọ ệ

M  ĐÂUỞ ̀

1. Tinh câp thiêt cua đê tai ́ ́ ́ ̉ ̀ ̀

Trong bôi canh nên kinh tê Viêt Nam hiên nay ngay cang h́ ̉ ̀ ́ ̣ ̣ ̀ ̀ ội nh p sâuậ  vào kinh t  th  gi i, k  toán càng tr  nên quan tr ng trong vi c cung c pế ế ớ ế ở ọ ệ ấ  thông tin v  kinh t  tài chính ph c v  cho công tác đi u hành quá trình s nề ế ụ ụ ề ả  

xu t kinh doanh c a các doanh nghi pấ ủ ệ  noi chung va cac doanh nghiêp Quôć ̀ ́ ̣ ́ phong noi riêng̀ ́

Đê co thông tin phuc vu cho công tac ̉ ́ ̣ ̣ ́ điêu hanh ̀ ̀ quan lý̉  cua lanh đaỏ ̃ ̣  doanh nghiêp̣, môi doanh nghiêp đêu phai thiêt lâp cho minh môt hê thông̃ ̣ ̀ ̉ ́ ̣ ̀ ̣ ̣ ́  thông tin kê toan phu h p. Tuy nhiên, cách th c t  ch c h  th ng thônǵ ́ ̀ ợ ứ ổ ứ ệ ố  tin k  toán cua môi doanh nghiêp ph  thu c vào t m quan tr ng và vai tròế ̉ ̃ ̣ ụ ộ ầ ọ  

c a h  th ng thông tin k  toán trong vi c qu n lý, đi u hành ho t đ ngủ ệ ố ế ệ ả ề ạ ộ  

c a doanh nghiêp đó. Các doanh nghiêp thuôc Tông cuc Công nghiêp Quôćủ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣  phong, môt măt v a la nh ng đ n vi th c hiên ch c năng cua ̀ ̣ ̣ ừ ̀ ữ ơ ̣ ự ̣ ứ ̉ Quân đôị Nhân dân Viêt Naṃ , măt khać̣  v a la nh ng đ n vi th c hiên nhiêm vuừ ̀ ữ ơ ̣ ự ̣ ̣ ̣ kinh tê quôc phong. ́ ́ ̀

Trong nh ng năm gân đây, v n đ  giao quy n t  ch  cho các doanhữ ̀ ấ ề ề ự ủ  nghiêp thuôc Bô quôc phong noi chung va cac doanh nghiêp thuôc Tông cuc̣ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ̣ ̉ ̣  Công nghiêp Quôc phong noi riêng đa tr  nên phô biên nhăm phat huy tinḥ ́ ̀ ́ ̃ ở ̉ ́ ̀ ́ ́  chu đông, sang tao cua cac doanh nghiêp, gop phân nâng cao hiêu qua kinh tể ̣ ́ ̣ ̉ ́ ̣ ́ ̀ ̣ ̉ ́ cua cac doanh nghiêp va tinh năng đông cua nên kinh tê Viêt Nam trong th ỉ ́ ̣ ̀ ́ ̣ ̉ ̀ ́ ̣ ơ  ̀

ky hôi nhâp ngay cang sâu rông v i kinh tê thê gi i. Tuy nhiên, v n đ  v̀ ̣ ̣ ̀ ̀ ̣ ớ ́ ́ ớ ấ ề ề 

t  ch c h  th ng thông tin k  toán trong các doanh nghi p thu c T ng c cổ ứ ệ ố ế ệ ộ ổ ụ  Công nghi p qu c phòng v n còn nhi u h n ch , b t c p, ch a đáp  ngệ ố ẫ ề ạ ế ấ ậ ư ứ  

đ y đ  thông tin ph c v  cho lãnh đ o trong vi c đi u hành quá trìnhầ ủ ụ ụ ạ ệ ề  SXKD, đ c bi t là v n đ  t  ch c thu th p d  li u thông qua m t sặ ệ ấ ề ổ ứ ậ ữ ệ ộ ố 

phương ti n, thi t b  k  thu t cũng nh  v n đ  v  x  lý d  li u thu th pệ ế ị ỹ ậ ư ấ ề ề ử ữ ệ ậ  

được nh m cung c p thông tin đ y đ , chính xác và tin c y cho công tácằ ấ ầ ủ ậ  

qu n tr  doanh nghi p. H n n a, trong b i c nh h i nh p kinh t  th  gi iả ị ệ ơ ữ ố ả ộ ậ ế ế ớ  

ngày càng sâu r ng hi n nay, thông tin kinh t  tài chính c n độ ệ ế ầ ược thu 

nh n, x  lý m t cách toàn di n, đ y đ  và k p th i.ậ ử ộ ệ ầ ủ ị ờ

Câu hoi đăt ra cho nh ng nha quan tri doanh nghiêp la lam thê nao để ̣ ữ ̀ ̉ ̣ ̣ ̀ ̀ ́ ̀ ̉ xây d ng đ c HTTT kê toan phu h p, cung câp đự ượ ́ ́ ̀ ợ ́ ược cac thông tin vê taí ̀ ̀ chinh kê toan đ y đ , trung th c, kip th i phuc vu cho công tac quan trí ́ ́ ầ ủ ự ̣ ờ ̣ ̣ ́ ̉ ̣ doanh nghiêp. Chính vì v y, nghiên c u ̣ ậ ứ "Hoàn thi n h  th ng thông tin ệ ệ ố  

k  toán trong các doanh nghiêp thuôc Tông cuc Công nghiêp Quôć ế ̣ ̣ ̉ ̣ ̣   phong" ̀ là m t đ  tài có tính th i s , độ ề ờ ự ược tac gia chon lam đê tai luân ań ̉ ̣ ̀ ̀ ̀ ̣ ́ tiên sy kinh tê. Đê tai có ý nghĩa khoa h c c  v  lý lu n và th c ti n đ́ ̃ ́ ̀ ̀ ọ ả ề ậ ự ễ ể 

ph c v  v n đ  qu n tr  doanh nghiêp trong bôi canh canh tranh ngay cangụ ụ ấ ề ả ị ̣ ́ ̉ ̣ ̀ ̀  gay găt không nh ng trong pham vi ca n c ma con ca pham vi toan câu. ́ ữ ̣ ̉ ướ ̀ ̀ ̉ ̣ ̀ ̀

2. T ng quan ổ cac công trinh liên quan đên đê tai luân ań ̀ ́ ̀ ̀ ̣ ́

Tac gia đa phân loai thanh 2 loai công trinh, đo la (1) cac công trinh́ ̉ ̃ ̣ ̀ ̣ ̀ ́ ̀ ́ ̀  nghiên c u chung vê hê thông thông tin kê toan va (2) cac công trinh nghiênứ ̀ ̣ ́ ́ ́ ̀ ́ ̀  

c u vê hê thông thông tin kê toan quan tri. Qua đó, rút ra kho n tr ng c nứ ̀ ̣ ́ ́ ́ ̉ ̣ ả ố ầ  

ti p t c nghiên c u trong đ  tài nàyế ụ ứ ề

3. Muc tiêu nghiên c ụ́ ư

­ Hê thông hoa ly luân va lam ro thêm vê hê thông thông tin kê toaṇ ́ ́ ́ ̣ ̀ ̀ ̃ ̀ ̣ ́ ́ trong cac doanh nghiêp.́ ̣

­ Khao sat th c trang HTTT kê toan trong cac doanh nghiêp thuôc tông̉ ́ ự ̣ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̉  cuc Công nghiêp Quôc phong, đanh gia nh ng kêt qua đat đ̣ ̣ ́ ̀ ́ ́ ữ ́ ̉ ̣ ược, nh ng hanữ ̣  chê va nguyên nhân han chê; ́ ̀ ̣ ́

­ Đê xuât giai phap hoan thiên HTTT kê toan trong cac doanh nghiêp̀ ́ ̉ ́ ̀ ̣ ́ ́ ́ ̣  thuôc tông cuc Công nghiêp Quôc phong. ̣ ̉ ̣ ̣ ́ ̀

4. Đôi t́ ượng va pham vi nghiên c u ̀ ̣ ứ

4.1. Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

­ Đê tai tâp trung nghiên c u ly luân vê HTTT kê toan trong cac̀ ̀ ̣ ứ ́ ̣ ̀ ́ ́ ́ doanh nghiêp; ̣

­ Khao ̉ sat th c trang vê HTTT kê toan trong cac doanh nghiêp thuôć ự ̣ ̀ ́ ́ ́ ̣ ̣  tông cuc Công nghiêp Quôc phong, qua đó đánh giá nh ng k t qu  đ t̉ ̣ ̣ ́ ̀ ữ ế ả ạ  

được, nh ng h n ch  và nguyên nhân h n ữ ạ ế ạ ch  c a ế ủ HTTT k  toán trongế  các doanh nghi p này.ệ

5. Phương phap nghiên c ú ứ

5.1. Ph ươ ng pháp lu n ậ

Lu n án s  d ng ph ng pháp luân cua chu nghia duy v t bi nậ ử ụ ươ ̣ ̉ ̉ ̃ ậ ệ  

ch ng va nh ng nguyên ly cua chu nghia Mac Lênin, nghiên c u cac vân đêứ ̀ ữ ́ ̉ ̉ ̃ ́ ứ ́ ́ ̀ trong môi quan hê biên ch ng k t h p v i duy v t l ch s   ́ ̣ ̣ ứ ế ợ ớ ậ ị ử

5.2. Ph ươ ng pháp k  thu t ỹ ậ

Lu n án v n d ng k t h p các ph ng pháp đi u tra, kh o sát thuậ ậ ụ ế ợ ươ ề ả  

th p d  li u; t ng h p, x  lý và phân tích s  li u, s  d ng phậ ữ ệ ổ ợ ử ố ệ ử ụ ương pháp 

so sánh, t ng h p và phân tích trên c  s  quan đi m duy v t bi n ch ngổ ợ ơ ở ể ậ ệ ứ  

k t h p v i quan đi m duy v t l ch s  đ  ti n hành nghiên c u th c tr ngế ợ ớ ể ậ ị ử ể ế ứ ự ạ  HTTT k  toán qu n tr  trong cac doanh nghiêp thuôc tông cuc Công nghiêpế ả ị ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣  Quôc phong  ́ ̀

5.3. Ph ươ ng pháp thu th p d  li u ậ ữ ệ

Tác gi  thu th p d  li u th  c p và d  li u s  c p; k t h p cácả ậ ữ ệ ứ ấ ự ệ ơ ấ ế ợ  

phương pháp nghiên c u đ  nghiên c u các v n đ  theo m c tiêu đã đ  raứ ể ứ ấ ề ụ ề

6. Kêt câu luân ań ́ ̣ ́

Ngoài ph n m  đ u, k t lu n, danh muc tai liêu tham khao va phuầ ở ầ ế ậ ̣ ̀ ̣ ̉ ̀ ̣ luc, lu n án đ̣ ậ ượ ế ấc k t c u thành 3 ch ng: ươ

Ch ng 1: ươ  Ly luân vê hê thông thông tin kê toan trong cac doanh nghiêp.́ ̣ ̀ ̣ ́ ́ ́ ́ ̣

Ch ươ ng 2:  Th c trang hê thông thông tin kê toan trong cac doanhự ̣ ̣ ́ ́ ́ ́  nghiêp thuôc Tông cuc Công nghiêp Quôc phong.̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ́ ̀

Ch ươ ng 3:  Hoan thiên hê thông thông tin kê toan trong cac doanh̀ ̣ ̣ ́ ́ ́ ́  nghiêp thuôc Tông cuc Công nghiêp Quôc phòng.̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ́

LY LUÂN VÊ HÊ THÔNG THÔNG TIN KÊ TOAŃ ̣ ̀ ̣ ́ ́ ́

TRONG CAC DOANH NGHIÊṔ ̣

1.1. H  TH NG THÔNG TIN K  TOÁN VÀ VAI TRÒ C A HỆ Ố Ế Ủ Ệ 

TH NG THÔNG TIN K  TOÁN TRONG QU N LÝ DOANH NGHI PỐ Ế Ả Ệ

1.1.1. Khái ni m h  th ng thông tin k  toán trong doanh nghiêpệ ệ ố ế ̣

Trong m c này, tác gi  trình bày và phân tích m t s  quan đi mụ ả ộ ố ể  khác nhau v  H  th ng nói chung và HTTTKT nói riêng. Tât ca cac hêề ệ ố ́ ̉ ́ ̣ thông đêu gôm cac đăc điêm sau (i) cac thanh phân h u hinh;(ii) ph́ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ́ ̀ ̀ ữ ̀ ươ  ng

th c hay thu tuc x  ly va (iii) muc tiêu hoat đông. Trên c  s  đó, đ a raứ ̉ ̣ ử ́ ̀ ̣ ̣ ̣ ơ ở ư  quan ni m riêng c a tác gi  v  HTTTKT: ệ ủ ả ề “HTTT k  toán là h  th ng ế ệ ố  

g m nh ng ng ồ ữ ườ i làm k  toán cùng v i các chính sách, th  t c, quy ế ớ ủ ụ  

đ nh v  tài chính, k  toán, kêt h p v i viêc s  dung cac phân c ng, phân ị ề ế ́ ợ ớ ̣ ử ̣ ́ ̀ ứ ̀   mêm kê toan đê th c hi n ch c năng thu nh p, x  lý và cung c p thông̀ ́ ́ ̉ ự ệ ứ ậ ử ấ   tin cho các đ i t ố ượ ng s  d ng” ử ụ

1.1.2. Vai tro cua hê thông thông tin kê toan trong quan lỳ ̉ ̣ ́ ́ ́ ̉ ́ 

doanh nghiêp̣

K  toán cung c p thông tin cho c  đ i t ng bên trong doanh nghiêpế ấ ả ố ượ ̣  

va đôi t ng bên ngoài doanh nghiêp. Trên góc đ  đ i t ng s  d ng̀ ́ ượ ̣ ộ ố ượ ử ụ  thông tin, h  th ng thông tin k  toán trong m i doanh nghiêp thệ ố ế ỗ ̣ ường bao 

g m hai h  th ng nh : h  th ng k  toán tài chính và h  th ng k  toánồ ệ ố ỏ ệ ố ế ệ ố ế  

qu n tr  Đ i v i n i b  doanh nghiêp, h  th ng k  toán cung c p thôngả ị ố ớ ộ ộ ̣ ệ ố ế ấ  tin cho vi c ra quy t đ nh   t t c  các c p qu n tri trong doanh nghiêp. ệ ế ị ở ấ ả ấ ả ̣ ̣

Nh  vây, co thê noi răng HTTT kê toan co vai tro đăc biêt quan trongư ̣ ́ ̉ ́ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̣ ̣ ̣  đôi v i bât kê doanh nghiêp thuôc loai hinh kinh doanh nao. V i ch c nănǵ ớ ́ ̉ ̣ ̣ ̣ ̀ ̀ ớ ứ  cua minh, HTTT kê toan thu thâp, phân loai, l u tr , x  ly, phân tich vả ̀ ́ ́ ̣ ̣ ư ư ử̃ ́ ́ ̀ cung câp thông tin phuc vu cho điêu hanh hoat đông SXKD cua nha quan trí ̣ ̣ ̀ ̀ ̣ ̣ ̉ ̀ ̉ ̣ doanh nghiêp, đông th i tao điêu kiên thuân l i cho công tac quan ly cua cac̣ ̀ ờ ̣ ̀ ̣ ̣ ợ ́ ̉ ́ ̉ ́ 

c  quan ch c năng cua nha n c cung nh  cac đôi t ng khac quan tâm t iơ ứ ̉ ̀ ướ ̃ ư ́ ́ ượ ́ ơ  ́doanh nghiêp.̣

Môt là ̣ , HTTTKT phai phu h p v i đăc điêm hoat đông SXKD cuả ̀ ợ ớ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉  doanh nghiêp̣

Hai là, HTTTKT ph i đ m b o cung c p thông tin tin c y và k p th iả ả ả ấ ậ ị ờ

Ba la, ̀HTTTKT phai đáp  ng đ c nhu c u thông tin c a doanh nghiêp̉ ứ ượ ầ ủ ̣

Bôn la,́ ̀ HTTTKT phai thu n ti n cho ng i s  d ng h  th ng ̉ ậ ệ ươ ử ụ̀ ệ ố

1.2. CÁC Y U T  C U THÀNH H  TH NG THÔNG TIN KẾ Ố Ấ Ệ Ố Ế  TOÁN TRONG DOANH NGHI PỆ

1.2.1. Căn c  xac đinh cac yêu tô câu thanh hê thông thông tin kêứ ́ ̣ ́ ́ ́ ́ ̀ ̣ ́ ́ toan trong doanh nghiêṕ ̣

Cac yêu tô câu thanh hay con goi la thanh phân cua HTTT kê toań ́ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̀ ̀ ̀ ̉ ́ ́ trong doanh nghiêp. Nêu theo cach tiêp cân hê thông theo ph ng phap̣ ́ ́ ́ ̣ ̣ ́ ươ ́ 

“trên­ xuông”, nghia la phân chia HTTT thanh cac thanh phân nho, môi thanh́ ̃ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ̉ ̃ ̀  phân nho đo goi la phân hê cua HTTT, môi thanh phân nho đo lai đ̀ ̉ ́ ̣ ̀ ̣ ̉ ̃ ̀ ̀ ̉ ́ ̣ ược chia thanh cac thanh phân nho h n.̀ ́ ̀ ̀ ̉ ơ

Vê ly thuyêt, co nhiêu tiêu th c khac nhau đê phân chia HTTT thanh̀ ́ ́ ́ ̀ ứ ́ ̉ ̀  cac phân hê, môi tiêu th c phân chia co tac dung đap  ng nhu câu khac nhaú ̣ ̃ ứ ́ ́ ̣ ́ ứ ̀ ́  trong quan tri hê thông đo. Song, viêc phân chia nay đêu phai đam baỏ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̀ ̀ ̉ ̉ ̉  

nguyên tăc nhât đinh va tinh khoa hoc trong viêc phân chia nay. Cac nguyêń ́ ̣ ̀ ́ ̣ ̣ ̀ ́  tăc c  ban nh  sau:́ ơ ̉ ư

­ Nguyên tăc phân câṕ ́

­ Nguyên tăc l a chon tiêu th c h p lý ự ̣ ư ợ́ ́

Đôi v i HTTTKT, co nhiêu tiêu th c đê phân chia thanh cac phân t́ ớ ́ ̀ ứ ̉ ̀ ́ ̀ ử đôc lâp t ng đôi sau đây:̣ ̣ ươ ́

Môt la,̀ ̣  căn c  trên c  s  phân loai cac nghiêp vu kê toan.ứ ơ ở ̣ ́ ̣ ̣ ́ ́

Hai là, căn c  trên c  s  phân loai chu trinh nghiêp vuứ ơ ở ̣ ̀ ̣ ̣

Ba la,̀ căn c  trên c  s  tiên trinh x  ly thông tinứ ơ ở ́ ̀ ử ́

Bôn la,́ ̀ căn c  trên c  s  câp quan ly trong doanh nghiêpứ ơ ở ́ ̉ ́ ̣

Năm la,̀ căn c  trên c  s  hê thôngứ ơ ở ̣ ́

1.2.2. Cac yêu tô câu thanh hê thông thông tin kê toań ́ ́ ́ ̀ ̣ ́ ́

Xac đinh cac yêu tô câu thanh HTTT kê toan bao gôm: (i) Bô may kế ̣ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ́ ̀ ̣ ́ ́ toan, gôm con ng i th c hiên cac phân hanh kê toan cu thê trong bô may kế ̀ ườ ự ̣ ́ ̀ ̀ ́ ́ ̣ ̉ ̣ ́ ́ toan; (ii) D  liêu kê toan;(ii) Cac ph ng tiên s  dung, gôm cac chinh sach́ ữ ̣ ́ ́ ́ ươ ̣ ử ̣ ̀ ́ ́ ́  

kê toan, trang thiêt bi va phân mêm kê toan; (iii) thu tuc kê toan, gôm cać ́ ́ ̣ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̉ ̣ ́ ́ ̀ ́ 

h ng dân, quy đinh cua câp co thâm quyên vê quy trinh, quy tăc x  ly cacướ ̃ ̣ ̉ ́ ́ ̉ ̀ ̀ ̀ ́ ử ́ ́ nghiêp vu kinh tê tai chinh phat sinh thông qua cac ph ng phap kê toan nḥ ̣ ́ ̀ ́ ́ ́ ươ ́ ́ ́ ư 

hê thông ch ng t , hê thông tai khoan kê toan; hê thông sô kê toan va hệ ́ ứ ừ ̣ ́ ̀ ̉ ́ ́ ̣ ́ ̉ ́ ́ ̀ ̣ thông bao cao kê toan) va (iv) hê thông kiêm soat, kiêm tra kê toan tronǵ ́ ́ ́ ́ ̀ ̣ ́ ̉ ́ ̉ ́ ́  doanh nghiêp.̣

1.2.2.1. Bô may kê toan ̣ ́ ́ ́

Bô may kê toan la môt thanh phân quan trong cua câu truc HTTT kệ ́ ́ ́ ̀ ̣ ̀ ̀ ̣ ̉ ́ ́ ́ toan, đo la tâp h p nh ng ng i lam kê toan (nhân viên kê toan) đ́ ́ ̀ ̣ ợ ữ ườ ̀ ́ ́ ́ ́ ược phân công nhiêm vu nhât đinh trong môi bô phân kê toan cua bô may kê toaṇ ̣ ́ ̣ ̃ ̣ ̣ ́ ́ ̉ ̣ ́ ́ ́ nhăm đam bao đây đu viêc thu nhân, x  ly, phân tich va cung câp thông tiǹ ̉ ̉ ̀ ̉ ̣ ̣ ử ́ ́ ̀ ́  cho cac đôi t ng s  dung. ́ ́ ượ ử ̣

Hiên nay, co 3 pḥ ́ ương th c chu yêu tô ch c bô may kê toan trongứ ̉ ́ ̉ ứ ̣ ́ ́ ́  doanh nghiêp, môi pḥ ̃ ương th c co nh ng  u điêm va han chê riêng, đo laứ ́ ữ ư ̉ ̀ ̣ ́ ́ ̀ (i) phương th c tr c tuyên; (ii) phứ ự ́ ương th c tr c tuyên ­ tham m u va (iii)ứ ự ́ ư ̀  

phương th c ch c năng.ứ ứ

1.2.2.2. D  liêu kê toan ữ ̣ ́ ́

D  liêu kê toan gôm tât ca cac sô liêu va thông tin phuc vu cho viêc xữ ̣ ́ ́ ̀ ́ ̉ ́ ́ ̣ ̀ ̣ ̣ ̣ ử 

ly thông tin kê toan trong hê thông, tr  giup cho viêc ra quyêt đinh cua nhá ́ ́ ̣ ́ ợ ́ ̣ ́ ̣ ̉ ̀ quan ly trong điêu hanh qua trinh hoat đông cua doanh nghiêp. HTTT kê toan̉ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ̣ ̣ ̉ ̣ ́ ́ trong doanh nghiêp nhân đ̣ ̣ ược thông tin kê toan t  2 nguôn: môi tr ng vá ́ ừ ̀ ườ ̀ doanh nghiêp. ̣

1.2.2.3. Ph ươ ng tiên s  dung trong hê thông thông tin k  toán ̣ ử ̣ ̣ ́ ế

Phương tiên s  dung trong hê thông thông tin gôm (a) chinh sach kệ ử ̣ ̣ ́ ̀ ́ ́ ́ toan; (b) cac thu tuc kê toan va (c) cac trang thiêt bi phân c ng, phân mêḿ ́ ̉ ̣ ́ ́ ̀ ́ ́ ̣ ̀ ứ ̀ ̀  

kê toan;́ ́

* Chinh sach kê toan  ́ ́ ́ ́

Đê đap  ng đ̉ ́ ứ ược yêu câu thông tin cua cac đôi t ng s  dung, tr c̀ ̉ ́ ́ ượ ử ̣ ươ  ́hêt HTTT cua doanh nghiêp phai xây d ng chinh sach kê toan phu h p. Nôí ̉ ̣ ̉ ự ́ ́ ́ ́ ̀ ợ ̣  dung chu yêu cua chinh sach kê toan, bao gôm: Th  nhât: Xac đinh nhu câủ ́ ̉ ́ ́ ́ ́ ̀ ứ ́ ́ ̣ ̀ thông tin; Th  hai, xây d ng danh muc đôi t ng kê toan;ứ ự ̣ ́ ượ ́ ́  Th  ba, cac thuứ ́ ̉ tuc kê toan va th  t : Cac chinh sach kê toan khac. ̣ ́ ́ ̀ ư ứ ́ ́ ́ ́ ́ ́

1.2.2.4. Xây d ng danh muc đôi t ự ̣ ́ ượ ng kê toań ́

Trong bôi canh nên kinh tê ngay cang co môi quan hê đa ph́ ̉ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ ̣ ương, cać nghiêp vu kinh tê phat sinh ngay cang nhiêu va đa dang, đăc biêt trong điêụ ̣ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̀ kiên  ng dung công nghê thông tin, cac đôi t ng kê toan nhât thiêt phaị ứ ̣ ̣ ́ ́ ượ ́ ́ ́ ́ ̉  

được ma hoa đê đam bao quy trinh x  ly d  liêu đ̃ ́ ̉ ̉ ̉ ̀ ử ́ ữ ̣ ược chinh xac. Ma hoá ́ ̃ ́ đôi t ng kê toan giup cho qua trinh x  ly d  liêu nhân dang đôi t ng kế ượ ́ ́ ́ ́ ̀ ử ́ ữ ̣ ̣ ̣ ́ ượ ́ toan không bi nhâm lân; dê dang, thuân tiên cho viêc tâp h p theo nhom đôí ̣ ̀ ̃ ̃ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ợ ́ ́ 

t ng kê toan co cung thuôc tinh.ượ ́ ́ ́ ̀ ̣ ́

1.2.2.5. Xây d ng cac thu tuc kê toan ự ́ ̉ ̣ ́ ́

Xây d ng cac thu tuc kê toan, co thê đự ́ ̉ ̣ ́ ́ ́ ̉ ược coi la khâu thiêt yêu cuà ́ ́ ̉  chinh sach kê toan, bao gôm viêc xây d ng cac quy đinh vê quy trinh x  lý ́ ́ ́ ̀ ̣ ự ́ ̣ ̀ ̀ ử  ́

d  liêu kê toan nh  quy đinh hê thông ch ng t  kê toan, hê thông tai khoanữ ̣ ́ ́ ư ̣ ̣ ́ ứ ừ ́ ́ ̣ ́ ̀ ̉  

kê toan, hê thông sô kê toan va hê thông bao cao kê toan (cac nôi duung naý ́ ̣ ́ ̉ ́ ́ ̀ ̣ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ̣ ̀ 

se đ̃ ược nghiên c u cu thê   phân sau).ứ ̣ ̉ ở ̀

1.2.2.6. Cac chinh sach kê toan khac ́ ́ ́ ́ ́ ́

Cac chinh sach kê toan khac cân đ́ ́ ́ ́ ́ ́ ̀ ược cam kêt ap dung tai cac DN it́ ́ ̣ ̣ ́ ́ nhât la môt niên đô kê toan đê đam bao tinh ôn đinh khi tinh toan cac chi tiêú ̀ ̣ ̣ ́ ́ ̉ ̉ ̉ ́ ̉ ̣ ́ ́ ́ ̉  kinh tê tông h p. Cac chinh sach kê toan khac nh  chinh sach khâu haó ̉ ợ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ư ́ ́ ́  TSCĐ, phương phap hach toan hang tôn kho (kê khai th ng xuyên haý ̣ ́ ̀ ̀ ườ  kiêm kê đinh ky), ph̉ ̣ ̀ ương phap tinh tri gia vôn hang tôn kho, ph ng phaṕ ́ ̣ ́ ́ ̀ ̀ ươ ́ tinh gia TSCĐ, ph ng phap tinh thuê GTGT(ph ng phap khâu tr  haý ́ ươ ́ ́ ́ ươ ́ ́ ừ  

ph ng phap tr c tiêp)… ươ ́ ự ́

1.3. CÁC TH  T C K  TOÁNỦ Ụ Ế

Trong HTTT kê toan, thu tuc kê toan la cac quy trinh, quy tăc x  ly cać ́ ̉ ̣ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ử ́ ́ nghiêp vu kinh tê tai chinh đ̣ ̣ ́ ̀ ́ ược quy đinh tr c đôi v i toan bô HTTT kệ ướ ́ ớ ̀ ̣ ́ toan t  khâu lâp ch ng t , kiêm tra, x  ly, hoan chinh va ghi sô, lâp bao caó ừ ̣ ứ ừ ̉ ử ́ ̀ ̉ ̀ ̉ ̣ ́ ́ 

kê toan va cung câp thông tin cho ng i s  dung. Cac thu tuc kê toan gôḿ ́ ̀ ́ ươ ử̀ ̣ ́ ̉ ̣ ́ ́ ̀  cac quy đinh vê cac nôi dung hê thông ch ng t ; hê thông tai khoan kê toan;́ ̣ ̀ ́ ̣ ̣ ́ ứ ừ ̣ ́ ̀ ̉ ́ ́  

hê thông sô kê toan va hê thông bao cao kê toan.̣ ́ ̉ ́ ́ ̀ ̣ ́ ́ ́ ́ ́

1.3.1. Hê thông ch ng t  kê toaṇ ́ ứ ừ ́ ́

Ch ng t  kê toan la nh ng giây t  hay vât mang tin phan anh nghiêpứ ừ ́ ́ ̀ ữ ́ ờ ̣ ̉ ́ ̣  

vu kinh tê, tai chinh đa phat sinh va đa hoan thanh, lam căn c  ghi sô kê toan.̣ ́ ̀ ́ ̃ ́ ̀ ̃ ̀ ̀ ̀ ứ ̉ ́ ́  

Ch ng t  k  toán v a là căn c  đ  ghi s  k  toán v a là b ng ch ng phápứ ừ ế ừ ứ ể ổ ế ừ ằ ứ  

lý c a s  li u k  toán. ủ ố ệ ế

1.3.2. Hê thông tai khoan kê toaṇ ́ ̀ ̉ ́ ́

Hê thông tài kho n k  toán là tâp h p cac tai khoan đ̣ ́ ả ế ̣ ợ ́ ̀ ̉ ược phân loaị  theo t ng loai, nhom tai khoan tông h p va tai khoan chi tiêt s  dung đê thuừ ̣ ́ ̀ ̉ ̉ ợ ̀ ̀ ̉ ́ ử ̣ ̉  nhân va cung câp cac thông tin vê kinh tê tai chinh cho viêc lâp bao cao kệ ̀ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ̣ ́ ́ ́ toan. ́

M c đích c  b n c a vi c xây d ng HTTK k  toán là h ng t iụ ơ ả ủ ệ ự ế ướ ớ  

vi c h  th ng hóa thông tin v  tình hình hi n có và s  v n đ ng c a cácệ ệ ố ề ệ ự ậ ộ ủ  

đ i t ng k  toán trong DN. Khi xây d ng HTTK k  toán c n quan tâmố ượ ế ự ế ầ  

đ n vi c đáp  ng yêu c u h  th ng hóa và cung c p thông tin t ng quát vàế ệ ứ ầ ệ ố ấ ổ  thông tin chi ti t ph c v  cho công tác qu n lý. ế ụ ụ ả

t ng s  d ng v  hi u qu  ho t đ ng, tình hình tài chính đ  ra các quy tượ ử ụ ề ệ ả ạ ộ ể ế  

đ nh liên quan t i ho t đ ng c a DN. Báo cáo k  toán g m báo cáo tàiị ớ ạ ộ ủ ế ồ  chính và báo cáo k  toán qu n tr  ế ả ị

1.4   CÁC   PHƯƠNG   TI N   K   THU T   S   D NG   TRONG   HỆ Ỹ Ậ Ử Ụ Ệ 

TH NG THÔNG TIN K  TOÁNỐ Ế

1.4.1. Ph n c ngầ ứ

Phân c ng gôm môt hê thông may tinh va cac thiêt bi ngoai vi co thề ứ ̀ ̣ ̣ ́ ́ ́ ̀ ́ ́ ̣ ̣ ́ ̉ 

được kêt nôi v i nhau thanh hê thông mang va đ́ ́ ớ ̀ ̣ ́ ̣ ̀ ượ ửc s  dung đê thu nhân,̣ ̉ ̣  

x  ly va cung câp môt khôi l ng thông tin c c ky l n cho cac đôi t ng sử ́ ̀ ́ ̣ ́ ượ ự ̀ ́ơ ́ ́ ượ ử dung môt cach nhanh chong va chinh xac. Trong qua trinh s  dung, doanḥ ̣ ́ ́ ̀ ́ ́ ́ ̀ ử ̣  nghiêp phai co nh ng quy đinh cu thê vê trach nhiêm đôi v i ng i s  dung,̣ ̉ ́ ữ ̣ ̣ ̉ ̀ ́ ̣ ́ ớ ươ ử̀ ̣  đông th i co chê đô bao mât chăt che đê đam bao thông tin tuyêt đôi đ̀ ờ ́ ́ ̣ ̉ ̣ ̣ ̃ ̉ ̉ ̉ ̣ ́ ượ  c

gi  bi mât.ữ ́ ̣

1.4.2. Phân mêm̀ ̀

Phân mêm kê toaǹ ̀ ́ ́ la ch ng trinh may tinh đ c thiêt lâp nhăm hồ ươ ̀ ́ ́ ượ ́ ̣ ̀ ̃ 

tr  cho công tac kê toan trong qua trinh thu thâp, x  ly, l u tr  va cung câpợ ́ ́ ́ ́ ̀ ̣ ử ́ ư ữ ̀ ́ cac thông tin kê toan cho cac đôi t ng s  dung. Theo đo, môi phân mêm kế ́ ́ ́ ́ ượ ử ̣ ́ ̃ ̀ ̀ ́ 

toan bao gôm cac thanh phân: c  s  d  liêu; hê thông giao diên; hê thônǵ ̀ ́ ̀ ̀ ơ ở ữ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ ́  bao cao; ch ng trinh va cac thanh phân khac. Do môi doanh nghiêp có ́ ươ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̃ ̣ ́ 

nh ng đăc điêm đăc thu khac nhau nên viêc s  dung cac phân mêm kê toanữ ̣ ̉ ̣ ̀ ́ ̣ ử ̣ ́ ̀ ̀ ́ ́ cung co s  l a chon khac nhau. Tuy nhiên, cân l u y cac tiêu chi sau đây:̃ ́ ự ự ̣ ́ ̀ ư ́ ́ ́

Môt là ̣ , phân mêm kê toan phai đap  ng yêu câu cua ng i s  dung:̀ ̀ ́ ́ ̉ ́ ́ư ̀ ̉ ươ ử̀ ̣

1.5. H  TH NG KI M SOÁT VÀ KI M TRA K  TOÁN Ệ Ố Ể Ể Ế

 Hê thông kiêm soat la bô phân câu thanh không thê thiêu đ̣ ́ ̉ ́ ̀ ̣ ̣ ́ ̀ ̉ ́ ược trong HTTT kê toan nhăm muc đich kiêm tra, kiêm soat tinh h p ly, h p phap cuá ́ ̀ ̣ ́ ̉ ̉ ́ ́ ợ ́ ợ ́ ̉  

d  liêu kê toan trong qua trinh thu nhân, x  ly va cung câp thông tin cho cacữ ̣ ́ ́ ́ ̀ ̣ ử ́ ̀ ́ ́ đôi t ng s  dung. ́ ượ ử ̣

Nôi dung cac hoat đông kiêm soat trong HTTT kê toan th ng bao gôm:̣ ́ ̣ ̣ ̉ ́ ́ ́ ườ ̀+ Phê chu n các nghi p v  m t cách h p lýẩ ệ ụ ộ ợ  

+ Phân công nhi m v  đ i v i nhân viên k  toán theo nguyên t c b tệ ụ ố ớ ế ắ ấ  kiêm nhi mệ  

1.6. H  TH NG THÔNG TIN K  TOÁN C A M T S  NỆ Ố Ế Ủ Ộ Ố ƯỚC VÀ   BÀI   H C   KINH   NGHI M   RÚT   RA   CHO   CÁC   DOANH   NGHI PỌ Ệ Ệ   THU C T NG C C CÔNG NGHI P QU C PHÒNGỘ Ổ Ụ Ệ Ố

1.6.1. Hê thông thông tin kê toan cua môt sô ṇ ́ ́ ́ ̉ ̣ ́ ươc trên thê gi í ́ ớ

M c này nghiên c u HTTTKT   m t s  trên th  gi i nh  Anh, M ,ụ ứ ở ộ ố ể ớ ư ỹ  

Nh t B n; phân tích đ c đi m c a HTTTKT trong các doanh nghi p c aậ ả ặ ể ủ ệ ủ  các qu c gia này làm c  s  rút ra bài h c cho các doanh nghi p Vi t Nam. ố ơ ở ọ ệ ệ

1.6.2. Bai hoc kinh nghiêm rút ra cho các doanh nghi p thu c̀ ̣ ̣ ệ ộ  

t ng c c Công nghi p qu c phòng  ổ ụ ệ ố

Qua nghiên c u HTTT kê toan cua môt sô quôc gia phat triên trên thêứ ́ ́ ̉ ̣ ́ ́ ́ ̉ ́ 

gi i, tác gi  rut ra môt sô bai hoc kinh nghiêm cho cac doanh nghiêp Viêtớ ả ́ ̣ ́ ̀ ̣ ̣ ́ ̣ ̣  

Nam noi chung va cac doanh nghiêp thuôc tông cuc Công nghiêp Quôć ̀ ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ́ phong noi riêng.̀ ́

Kêt luân ch́ ̣ ương 1

Chương 1 nghiên c u, hê thông hoa va lam ro h n ly luân vê HTTT kêứ ̣ ́ ́ ̀ ̀ ̃ ơ ́ ̣ ̀ ́ toan trong doanh nghiêp, bao gôm khai niêm, vai tro, muc tiêu va yêu câu cuá ̣ ̀ ́ ̣ ̀ ̣ ̀ ̀ ̉  HTTT kê toan. Trong đo, tac gia đa nêu ra va phân tich môt sô quan điêm cuá ́ ́ ́ ̉ ̃ ̀ ́ ̣ ́ ̉ ̉  cac tac gia khac nhau, t  đo đ a ra quan niêm cua minh vê vân đê nay. Đônǵ ́ ̉ ́ ừ ́ ư ̣ ̉ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ̀  

th i, nghiên c u câu thanh cua HTTT kê toan; trinh bay va phân tich luân cờ ứ ́ ̀ ̉ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ̣ ư ́khoa hoc cua viêc xac đinh nôi dung câu thanh cua HTTT kê toan. Trinh baỵ ̉ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ̀ ̉ ́ ́ ̀ ̀ 

cu thê cac vân đê vê nôi dung cua thanh HTTT kê toan gôm: bô may kê toan;̣ ̉ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̉ ̀ ́ ́ ̀ ̣ ́ ́ ́  cac ph ng tiên s  dung trong HTTT kê toan nh  chinh sach kê toan, cać ươ ̣ ử ̣ ́ ́ ư ́ ́ ́ ́ ́ thu tuc kê toan (hê thông ch ng t  kê toan, hê thông tai khoan kê toan, hể ̣ ́ ́ ̣ ́ ứ ừ ́ ́ ̣ ́ ̀ ̉ ́ ́ ̣ thông sô kê toan va bao cao kê toan) va hê thông kiêm tra kê toan. Măt khac,́ ̉ ́ ́ ̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ̣ ́ ̉ ́ ́ ̣ ́  chuyên đê nay con nghiên c u kinh nghiêm vê HTTT kê toan cua môt sồ ̀ ̀ ứ ̣ ̀ ́ ́ ̉ ̣ ́ 

n c trên thê gi i, qua đo rut ra bai hoc kinh nghiêm cho Viêt Nam.ướ ́ ớ ́ ́ ̀ ̣ ̣ ̣

TH C TRANG HÊ THÔNG THÔNG TIN KÊ TOANỰ ̣ ̣ ́ ́ ́

TRONG CAC DOANH NGHIÊP THUÔĆ ̣ ̣

TÔNG CUC CÔNG NGHIÊP QUÔC PHONG̉ ̣ ̣ ́ ̀2.1. T NG QUAN V  CÁC DOANH NGHI P THU C T NG C CỔ Ề Ệ Ộ Ổ Ụ   CÔNG NGHI P QU C PHÒNG Ệ Ố

2.1.1. Khái quát l ch s  T ng c c Công nghi p Qu c phòngị ử ổ ụ ệ ố

2.1.2. C  c u t  ch c qu n lý T ng c c Công nghi p Qu cơ ấ ổ ứ ả ổ ụ ệ ố  phòng

S  đô: 2.2: Bô may quan ly cua Tông cuc Công nghiêp Quôc phongơ ̀ ̣ ́ ̉ ́ ̉ ̉ ̣ ̣ ́ ̀

(Theo Quyêt đinh 4406/QĐ­BQP)́ ̣

2.1.3. Đăc điêm bô may quan ly san xuât kinh doanḥ ̉ ̣ ́ ̉ ́ ̉ ́

B ng 2.1: M t s  ch  tiêu ch  y u năm 2018ả ộ ố ỉ ủ ế

Ca c DN  ́ san xuâ t, ̉ ́

s a ử

ch a vu  ữ ̃ khi , đan  ́ ̣

dược…

Ca c đ n  ́ ơ

vi d  ̣ ự

toa n: TT  ́ nghiên 

c u, ứ

xưởng 

th c ha nhự ̀

Nguôn: Kêt qua tông h p cua tac già ́ ̉ ̉ ợ ̉ ́ ̉

Các đ c đi m trên  nh hặ ể ả ưởng đ n HTTT k  toán nh  sau:ế ế ư

+ M i doanh nghi p g m TCT và các doanh nghi p thu c TCTỗ ệ ồ ệ ộ  cũng nh  các doanh nghi p thu c T ng c c đ u ph i có HTTT k  toánư ệ ộ ổ ụ ề ả ế  riêng, phù h p v i đ c đi m c  th  c a mình; có b  máy k  toán riêngợ ớ ặ ể ụ ể ủ ộ ế  

và t  ch c b  máy k  toán   m i DN ph i phù h p v i đ c đi m c aổ ứ ộ ế ở ỗ ả ợ ớ ặ ể ủ  

t ng DN. Các TCT ch u trách nhi m l p BCTCHN trên c  s  BCTCừ ị ệ ậ ơ ở  riêng c a mình và các BCTC c a các công ty con; Ngoài ra, còn ph i l pủ ủ ả ậ  Báo cáo t ng h p k t qu  kinh doanh; Báo cáo t ng h p tình hình côngổ ợ ế ả ổ ợ  tác qu n lý c a các doanh nghi p. ả ủ ệ

+ S n ph m s n xu t c a các TCT, các DN thu c TCT và các DNả ẩ ả ấ ủ ộ  thu c T ng c c là nh ng s n ph m mang tính đ c thù c a s n ph m qu cộ ổ ụ ữ ả ẩ ặ ủ ả ẩ ố  phòng nên các thông tin v  s n xu t, bán hàng đ u ph i đ m b o tuân thề ả ấ ề ả ả ả ủ tính b o m t, an toàn tuy t đ i nên v n đ  thu nh n, x  lý và cung c pả ậ ệ ố ấ ề ậ ử ấ  thông tin c a HTTT k  toán c n có nh ng đ c đi m riêng và c n đ m b oủ ế ầ ữ ặ ể ầ ả ả  nguyên t c bí m t đ i v i m t s  thông tin thu c danh m c bí m t qu cắ ậ ố ớ ộ ố ộ ụ ậ ố  phòng;

2.2. TH C TR NG H  TH NG THÔNG TIN K  TOÁN TRONGỰ Ạ Ệ Ố Ế   CÁC   DOANH   NGHI P   THU C   T NG   C C   CÔNG   NGHI P   QU CỆ Ộ Ổ Ụ Ệ Ố   PHÒNG 

2.2.1. B  máy k  toán va nguôn nhân l c trong bô may kê toanộ ế ̀ ̀ ự ̣ ́ ́ ́

S  đ  2.3: T  ch c b  máy k  toán cac t ng công ty ơ ồ ổ ứ ộ ế ́ ổ