Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lao động nông nghiệp tỉnh bến tre , luận văn thạc sĩ

Mô hình phân tích và các ch tiêu phân tích năng su t lao ñ ng nông nghi p1.8.1.. Mô hình phân tích .... Khung phân tích ..... - MÔ HÌNH PHÂN TÍCH VÀ CÁC CH8 TIÊU PHÂN TÍCH NĂNG SU*T LAO

B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O TRƯ NG Đ I H C KINH T TP H CHÍ MINH

-*** -

NGUY N H U TRÍ

CÁC Y U T NH HƯ NG Đ N NĂNG SU T LAO Đ NG

NÔNG NGHI P T NH B N TRE

LU N VĂN TH C SĨ KINH T

TP H Chí Minh – Năm 2009

B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O TRƯ NG Đ I H C KINH T TP H CHÍ MINH

-*** -

NGUY N H U TRÍ

CÁC Y U T NH HƯ NG Đ N NĂNG SU T LAO Đ NG

NÔNG NGHI P T NH B N TRE

Chuyên ngành: Kinh t phát tri n

Mã s : 60.31.05

LU N VĂN TH C SĨ KINH T

HƯ NG D N KHOA H C: PGS.TS NGUY N PHÚ T

TP H Chí Minh – năm 2009

Trong lu n văn này, tác gi đã t ch c thu th p thơng tin 200 h nơng dân:

tr ng d a, lúa và cây ăn trái 07 xã thu c 03 huy n: Châu Thành, Ch lách và Gi ng Trơm - B n Tre, t o cơ s d li u tin c y cho vi c xây d ng mơ hình h i qui và xác

đnh các y u t nh hư ng đ n năng su t lao đ ng nơng nghi p t nh B n Tre là: đ t đai, m c đ cơ gi i hĩa, ki n th c và v n s n xu t

Trên cơ s lý thuy t, hi n tr ng phát tri n nơng nghi p c a B n Tre và k t qu

mơ hình h i qui xây d ng đư c tác gi đ xu t 02 nhĩm gi i pháp là: nhĩm gi i pháp

tr c ti p và nhĩm gi i pháp h tr

Đây là đ tài nghiên c u v các y u t nh hư ng đ n năng su t lao đ ng nơng nghi p d a trên cơ s đi u tra, kh o sát các h nơng dân Các phân tích, đánh giá và

k t lu n v n đ đư c đút k t t quá trình nghiên c u c a chính tác gi Do v y, các s

li u và phương pháp nghiên c u trong lu n văn này mang tính khoa h c và th c ti n, các cơ quan ch c năng như S Nơng nghi p và Phát tri n nơng thơn, Trung tâm khuy n nơng, các h i, đồn th … cĩ th s d ng tài li u này đ ph c v cho quá trình

qu n lý, h! tr cho nơng dân phát tri n s n xu t

TP HCM, ngày 17 tháng 12 năm 2009

Tác gi

Nguy&n H'u Trí

L I CAM ĐOAN

- Tên ñ tài:Các y u t nh hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p t nh B n Tre

- Ngư"i hư ng d#n khoa h c: PGS.TS Nguy n Phú T

- Tên h c viên: Nguy n H u Trí

- Đ a ch h c viên: 9/41, ñư"ng Ngô Quy n, Phư"ng 3, Tp.B n Tre

- S ñi n tho i liên l c: 0903139347

- Ngày n p lu n văn: 10 / 2009

- L"i cam ñoan: “Tôi xin cam ñoan lu n văn này là công trình do chính tôi th c

hi n.Các d li u ñư c thu th p t nh ng ngu n h p pháp, n i dung nghiên c u và k t

qu trong lu n văn này là trung th c”

TP.B n Tre, ngày 20 tháng 10 năm 2009

Tác gi

Nguy&n H'u Trí

Tôi xin chân thành cám ơn Lãnh ñ o S Nông Nghi p và phát tri n nông thôn

t nh B n Tre, các cán b k thu t c a S Nông nghi p ñã giúp ñ&, h! tr tôi trong quá trình ñi u tra, thu th p s li u, tham gia ý ki n ñ hoàn thành lu n văn này và các h nông dân ñã tham gia tr l"i ph$ng v n

Tôi cũng xin c m ơn gia ñình và b n bè ñã ñ ng viên, h! tr quí báu v nhi u m(t cho tôi trong quá trình h c t p và th c hi n ñ tài này

TP.B n Tre, tháng 10 năm 2009 Tác gi

Nguy&n H'u Trí

M C L C

L I CAM ĐOAN

L I C M ƠN M C L C DANH M C HÌNH DANH M C B NG DANH M C CÁC CH VI T T)T PH*N M Đ*U 1 S c n thi t c a lu n văn 1

2 M c tiêu nghiên c u 3

3 Câu h$i nghiên c u 4 Đ i tư ng, ph m vi và n i dung nghiên c u 4

4.1 Đ i tư ng nghiên c u: 4

4.2 Ph m vi nghiên c u: 4

4.3 N i dung nghiên c u: 4

5 Tóm t)t v cách ti p c n phương pháp nghiên c u 6 Phương pháp nghiên c u 6.1 Phương pháp thu th p d li u 5

6.2 Phương pháp phân tích d li u 5

6.3 Qui trình nghiên c u 5

7 C u trúc c a lu n văn 7

CHƯƠNG I CƠ S LÝ THUY T VÀ TH+C TI N 1.1 Cơ s lý thuy t 1.1.1/ Khái ni m và ñ(c ñi m c a s n xu t nông nghi p 8

1.1.2) Khái ni m v năng su t lao ñ ng 9

1.1.2.1 Theo FAO,WB và IMF 9

1.1.2.2 Randy Barker (2002) 9

1.1.2.3 Cách tính năng su t lao ñ ng nông nghi p 9

1.1.2.4 Năng su t lao ñ ng ñư c ñ nh nghĩa b i OECD 9

1.2 Các lý thuy t liên quan 10

1.2.1 Mô hình Ricardo 10

1.2.2 Mô hình Tân c ñi n 10

1.2.3 Lewis (1955) 11

1.2.4.Todaro (1990) 10

1.2.5 Park S.S (1992) 11

1.3 Lý thuy t v thay ñ i công ngh trong nông nghi p 13

1.3.1 Khái ni m 13

1.3.2 Ti n b công ngh và chuy n giao công ngh s n xu t nông nghi p 13 1.4 Lý thuy t v các y u t ñ u vào cơ b n trong nông nghi p 13

1 4.1 V n trong nông nghi p 13

1.4.2 Ngu n lao ñ ng nông nghi p 14

1.4.3 Đ t nông nghi p 14

1.4.4 Công ngh 14

1.4.5 Ki n th c nông nghi p 15

Cách ti p c n hàm s n xu t trong phân tích tăng trư ng năng su t lao ñ ng 15 1.6 Các nghiên c u v năng su t lao ñ ng 17

1.7 Các bài h c kinh nghi m t Trung Qu c, Nh t B n, Thái Lan 19

1.8 Mô hình phân tích và các ch tiêu phân tích năng su t lao ñ ng nông nghi p

1.8.1 Mô hình phân tích 22

1.8.2 Khung phân tích 24

1.8.3 Các bi n dùng trong mô hình 24

Tóm t)t chương I 25

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH CÁC Y U T NH HƯ NG Đ N NĂNG SU T LAO Đ NG NÔNG NGHI P T NH B N TRE 2.1-.T ng quan tình hình kinh t - xã h i t nh B n Tre 2008 27

2.1.1- Gi i thi u 27

2.1.2- Tình hình kinh t - xã h i 27

2.2- S n xu t nông nghi p 34

2.2.1 Hi n tr ng s n xu t nông nghi p t nh B n Tre 34

2.2.2 Cơ c u giá tr s n xu t nông nghi p .36

2.2.3 Di n tích-năng su t m t s cây tr ng ch y u 37

2.3- Năng su t lao ñ ng nông nghi p t nh B n Tre 39

2.3.1 Năng su t lao ñ ng nông nghi p 39

2.3.2 Xu hư ng chuy n d ch năng su t lao ñ ng nông nghi p 41

2.3.3 Năng su t ñ t 42

2.3.4 Quan h gi a năng su t lao ñ ng nông nghi p và năng su t ñ t 43

2.4 Phân tích các y u t tác ñ ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p 44

2.4.1 Th ng kê m#u ñi u tra .44

2.4.2 Th ng kê mô t các bi n ñ c l p trong mô hình 44

2.4.2.1 Di n tích ñ t nông nghi p 45

2.4.2.2 Lao ñ ng nông nghi p 47

2.4.2.3 Ngo i vi 48

2.4.2.4 Tín d ng 49

2.4.2.5 Cơ gi i hóa 50

2.5 K t qu phân tích .51

2.5.1 Phân tích tương quan 52

2.5.2 Phân tích h i qui 53

K t lu n chương 2 55

CHƯƠNG 3

M T S GI I PHÁP NÂNG CAO NĂNG SU T LAO Đ NG C A T NH B N TRE 3.1- Gi i pháp tr c ti p 56

3.1.1 Nhóm gi i pháp v ñ t 58

3.1.2 Nhóm gi i pháp v tín d ng 59

3.1.3 Nhóm gi i pháp v cơ gi i hóa .62

3.1.4 Nhóm gi i pháp v ki n th c nông nghi p 62

3.2 Gi i pháp h tr 63

3.2.1 Phát tri n cơ s h t ng nông thôn 63

3.2.2 Th c hi n nâng c p ch t lư ng gi ng cây tr ng, gi ng v t nuôi 64

3.2.3 Phát tri n du l ch 65

3.2.4 Th c hi n t t v chính sách khuy n khích tiêu th s n ph*m hàng hóa thông qua h p ñ ng 65

K t lu n chương 3 65

K T LU N VÀ KI N NGH-

1 K t lu n v n ñ nghiên c u 67

2 Gi i h n c a lu n văn 69

2 Ki n ngh 69

TÀI LI U THAM KH O 71

PH L C 73

1.1 B ng câu h$i ph$ng v n h s n xu t 73

1.2 Năng su t lao ñ ng c a m t s nư c 78

1.3 M c năng su t và t c ñ tăng năng su t lao ñ ng c a m t s nư c và lãnh th trên th gi i 2005 79

1.4 Đánh giá ki n th c nông nghi p 80

2.1 Giá tr s n xu t ngành nông nghi p (1996-2008) 81

2.2 Năng su t m t s cây ăn qu c a t nh B n Tre 82

2.3 Năng su t lúa c năm khu v c ĐBSCL 82

2.4 Năng su t ñ t – Qui mô ñ t ĐBSCL 83

2.5 Mô t th ng kê – K t qu h i qui 83

H#p 87

DANH M C HÌNH

Hình 1.1: Sơ ñ qui trình nghiên c u 6

Hình 1.21: Năng su t lao ñ ng và thu nh p c a m t lao ñ ng nông nghi p 11

Hình 1.3 Con ñư"ng tăng trư ng năng su t lao ñ ng nông nghi p trên th gi i 12

Hình 1.4 Sơ ñ khung phân tích 23

Hình 2.1 Giá tr s n xu t ngành nông nghi p 1996-2008 35

Hình 2.2 Chuy n d ch cơ c u ngành nông nghi p 1996-2008 36

Hình 2.3 Năng su t lao ñ ng nông nghi p 39

Hình 2.4 Xu hư ng chuy n d ch năng su t lao ñ ng nông nghi p 41

Hình 2.5 Quan h gi a năng su t lao ñ ng nông nghi p và năng su t ñ t 42

Hình 2.6 Năng su t ñ t t nh B n Tre 1996-2008 42

Hình 2.7 Đ th bi u di n m i quan h gi a NSLĐNN và năng su t ñ t 43

Hình 2.8 Đ th bi u di n m i quan h gi a NSLĐNN và DTĐ nôngnghi p 46

Hình 2.9 Đ th bi u di n m i quan h gi a NSLĐNN và ngo i vi .48

Hình 2.10 Thông tin k thu t nông nghi p, thông tin th trư"ng 48

Hình 2.11 Đ th bi u di n m i quan h gi a NSLĐNN và v n vay 49

Hình 2.12 Đ th bi u di n m i quan h gi a NSLĐNN và d ch v b+ng máy 51

Hình 3.1 Mô hình liên k t 61

DANH M C B NG

B ng 2.1 T c ñ tăng trư ng bình quân GDP(2000-2008) 27

B ng 2.2 Cơ c u giá tr s n xu t các ngành kinh t .28

B ng: 2.3 Cơ c u ngành nông nghi p 28

B ng 2.4 Chuy n d ch cơ c u lao ñ ng 29

B ng 2.5 Thu – Chi ngân sách .30

B ng 2.6 V n ñ u tư xã h i 31

B ng 2.7 M(t hàng nông, th y s n xu t kh*u 32

B ng 2.8 T c ñ tăng trư ng bình quân c a ngành nông nghi p ( 1996-2008) 36

B ng 2.9 Di n tích lúa - năng su t lúa 37

B ng 2.10 Di n tích mía - năng su t mía 37

B ng 2.11 Di n tích d a - năng su t d a 37

B ng 2.12 Di n tích - năng su t cây ăn trái 38

B ng 2.13 S lư ng gia súc, gia c m 38

B ng 2.14 Năng su t ñ t – Năng su t lao ñ ng 40

B ng 2.15 Th ng kê m#u ñi u tra theo khu v c ñ a gi i hành chính 44

B ng 2.16 Mô t các bi n ñ c l p trong mô hình 45

B ng 2.17 Di n tích ñ t, ch quy n ñ t 46

B ng 2.18 Lao ñ ng nông nghi p 46

B ng 2.19 Trình ñ h c v n, trình ñ chuyên môn 47

B ng 2.20 K t qu phân tích tương quan 52

B ng 2.21 Tóm t)t k t qu mô hình h i quy 53

B ng 2.22 H s h i quy c a các bi n ñ c l p

DANH M C CÁC CH VI T T)T

CNH – HĐH Công nghi p hóa - hi n ñ i hóa CN-XD Công nghi p – Xây d ng

DV D ch v

DTĐ Di n tích ñ t

ĐBSCL Đ ng b+ng sông C u Long GAP Th c hành nông nghi p t t

PH N M Đ U

1- S C N THI T C A LU N VĂN

Qua 23 năm th c hi n công cu c ñ i m i, ñ t nư c ta ñã ñ t ñư c nh ng thành

t u to l n, ñã ñưa n n kinh t c a nư c nhà phát tri n m t cách b n v ng và h i nh p cùng v i các nư c trên th gi i.Trong thành t u ñó nông nghi p ñóng m t vai trò r t quan tr ng, t s n xu t t túc, t c p không ñ cung c p cho nhu c u tiêu dùng trong

nư c, hàng năm ph i nh p kh u hàng tri u t n lương th c sang n n nông nghi p hàng hóa ña ñ ng và hư ng m nh ra xu t kh u Đ i m i tư duy kinh t ñ n ñ i m i cơ ch

qu n lý và chính sách ñ u tư cũng như áp d ng ti n b khoa h c k thu t, nông nghi p

Vi t Nam liên t c tăng trư ng Năm 2008, GDP c a nông nghi p tăng 3,79% so v i năm 2007, giá tr gia tăng ngành nông nghi p chi m 21,9% GDP chung c nư c Nhi u

m t hàng nông s n ñã có kh năng c nh tranh và chi m v th ñáng k trên th trư ng

th gi i như: g o ñ ng th hai th gi i (sau ThaiLan); cà phê ñ ng th 2 th gi i ( sau Braxin); h t ñi u liên t c ñ ng th 2 th gi i ( sau !n Đ ) riêng năm 2008 vư t !n ñ

v s" lư ng, nhi u m t hàng khác c a Vi t Nam ñ ng trong t"p 10 nư c xu t kh u hàng ñ u th gi i như: cao su,chè…

Nh ng thành t u c a nông nghi p Vi t Nam 23 năm ñ i m i ñã góp ph n ñưa kinh t nư c ta phát tri n theo hư ng b n v ng.Tuy nhiên nông nghi p Vi t Nam còn nhi u h n ch và thách th c

- Ti m năng to l n trong nông nghi p, nông thôn nh t là ñ t ñai, lao ñ ng chưa

- Th trư ng và tiêu th nông s n, các lo i hình d ch v ph c v nông nghi p còn nghèo nàn và y u kém

- Cơ s h t ng nông thôn còn y u: Th y l i, giao thông, ñi n, kho tàng… chưa ñáp ng ñư c yêu c u c a n n nông nghi p s n xu t hàng hóa

- Kh năng phòng ch"ng, gi m nh& thi t h i do thiên tai r t h n ch , môi trư ng nhi u vùng nông thôn b suy thoái, tình tr ng xói mòn, thoái hóa ñ t, ô nhi'm ngu(n

nư c di'n ra khá nghiêm tr ng

T i h i ngh Trung ương Đ ng l n th 7.T ng bí thư Nông Đ c M nh ñã nh n

m nh:”Nông nghi p là cơ s , nông thôn là ñ a bàn, nông dân là l c lư ng ñông ñ o góp ph n tăng trư ng b n v ng, n ñ nh chính tr - xã h i và bào ñ m an ninh qu"c phòng” Trong th p k) t i nông nghi p v#n là ngành kinh t quan tr ng nh t c a Vi t Nam: ñ m b o an ninh lương th c, n ñ nh kinh t -xã h i, t o n n t ng cho CNH-HĐH

ñ t nư c

Trong b"i c nh h i nh p ñ xây d ng m t n n nông nghi p ña d ng, có ch t

lư ng, hi u q a cao và b n v ng thì vi c nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p, c i thi n ñ i s"ng c a nông dân là y u t" r t quan tr ng

Năng su t lao ñ ng cao là y u t" quy t ñ nh hi u qu và s c c nh tranh c a s n

ph m, doanh nghi p và qu"c gia, t o ñi u ki n thu n l i ñ Vi t Nam h i nh p Th c

t năng su t lao ñ ng nông nghi p c a Vi t Nam còn th p xa so v i các nư c trong khu v c Năm 2005, năng su t lao ñ ng nông nghi p Vi t Nam ch* b+ng 75% Tháilan, 86% Indonesia và 16% Malaysia ( ph l c 1.2) Do ñó nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p có ý nghĩa quan tr ng ñ"i v i phát tri n nông nghi p Vi t Nam

Cùng v i công cu c ñ i m i ñ t nư c, B n Tre ñang phát tri n kinh t theo th trư ng ñ nh hư ng xã h i ch nghĩa và ti n hành các gi i pháp v phát tri n kinh t -

xã h i theo hư ng b n v ng, ñ t hi u qu và ch t lư ng cao

Tuy cu c s"ng nông dân còn g p nhi u khó khăn, giá c hàng nông s n không n ñ nh, giá v t tư ñ u vào tăng cao làm nh hư ng ñ n hi u qu s n xu t, nông s n chưa ñáp ng yêu c u c a th trư ng v s" lư ng, ch t lư ng Đ tăng s n

lư ng trên m t ñơn v di n tích ñ t nông nghi p v i mong mu"n nông dân B n Tre

c i thi n thu nh p và nâng cao cu c s"ng.Tôi ch n ñ tài” Các y u t nh hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p t nh B n Tre” ñ nghiên c u

K t qu nghiên c u c a ñ tài s- ñóng góp m t ph n cơ s khoa h c, giúp cho Lãnh ñ o ngành Nông nghi p B n Tre trong vi c xác ñ nh hi u qu kinh t nông nghi p c a t*nh và có th suy r ng cho các ñ a phương khác ñi u ki n tương t ; góp

ph n c i thi n nâng cao m c s"ng c a ngư i dân K t qu nghiên c u này cũng giúp

cho nông dân nh n th c ñư c ho t ñ ng s n xu t nông nghi p m t cách hi u qu hơn

2 - M C TIÊU NGHIÊN C U

M c tiêu t ng quát

Đánh giá năng su t lao ñ ng nông nghi p c a t*nh B n Tre

M c tiêu c th :

- ng d ng các lý thuy t v kinh t nông nghi p, các phương pháp ño lư ng

năng su t lao ñ ng nông nghi p vào th c ti n kinh t ñ a phương

- Xây d ng mô hình nâng cao NSLĐ nông nghi p – dùng hàm s n xu t

Trên cơ s các k t qu nghiên c u – ñ xu t gi i pháp chính ñ nâng cao năng su t lao

ñ ng và ki n ngh các gi i pháp h/ tr cho ngư i dân

3 - CÂU H I NGHIÊN C U

V i m c tiêu nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p và ñ xu t chính sách d a trên

cơ s nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p t*nh B n Tre, nghiên c u c a ñ tài

này t p trung vào vi c tr l i hai câu h$i như sau:

Các y u t" chính nào nh hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p B n Tre?

- Các gi i pháp nào ñ nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p B n Tre?

4 - Đ I TƯ NG, PH M VI VÀ N I DUNG NGHIÊN C U

4.1 Đ i tư ng nghiên c u:

S n xu t nông nghi p B n Tre hi n nay ch y u là kinh t h , do v y ñ"i

tư ng nghiên c u là h nông dân, v n ñ nghiên c u là năng su t lao ñ ng nông nghi p

và các y u t" nh hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p

4.2 Ph m vi nghiên c u:

- Không gian: t p trung t i 3 huy n: Gi(ng Trôm, Châu Thành và Ch Lách thu c t*nh B n Tre V i ñ c trưng s n xu t lúa, cây ăn trái ( gi i h n trong ngành tr(ng

tr t)

- Th i gian : S" li u th"ng kê t năm 2000 – 2008, s" li u ñi u tra năm 2008,

th i gian nghiên c u c a ñ tài t tháng 12/2008 ñ n tháng 6/2009

4.3 N i dung nghiên c u:

Nghiên c u môi trư ng vĩ mô, th c tr ng s n xu t nông nghi p t i B n Tre Đánh giá tình hình kinh t - xã h i h nông dân Xây d ng mô hình năng su t lao ñ ng nông nghi p, nghiên c u ñ xu t các gi i pháp nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p và các gi i pháp h tr ñ c i thi n thu nh p ngư i dân

5 - CÁCH TI P C N PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U

Đ th c hi n nghiên c u, ñ tài s0 d ng 2 cách ti p c n như sau:

- Ti p c n h th"ng bao g(m: nghiên c u các lý thuy t và ñánh giá m t s" khía

c nh kinh t - xã h i c a h nông dân, các y u t" nh hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p

- Ti p c n theo kinh t vi mô áp d ng mô hình hàm s n xu t ñ ñánh giá và d báo ñ xu t gi i pháp ñ nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p

6 – PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U

6.1 Phương pháp thu th!p d" li u

- D li u th c p: ñư c thu th p t niên giám th"ng kê – T ng c c th"ng kê, các

ban ngành t*nh B n Tre như C c th"ng kê, S Nông Nghi p và PTNT và các trang

Web S" li u g(m các th"ng kê v giá tr s n xu t nông nghi p, lao ñ ng, di n tích ñ t nông nghi p, năng su t cây tr(ng… trong giai ño n 2000-2008

- D li u sơ c p: thu th p s" li u th c t b+ng b ng câu h$i, s" lư ng m#u ñư c

phân b" theo 3 huy n: Gi(ng Trôm, Châu Thành, Ch lách S" m#u kh o sát 200 m#u

6.2 Phương pháp phân tích d" li u

Đ tài s0 d ng ph n m m Excel và SPSS for window 15.0 ñ phân tích th"ng kê

mô t và phân tích h(i qui

Th"ng kê mô t : ñánh giá tình hình s n xu t nông nghi p, tình hình kinh t - xã

h i h nông dân, năng su t lao ñ ng nông nghi p

Phân tích h(i qui: s0 d ng các mô hình h(i qui tuy n tính ñơn và b i v i các s"

li u nguyên m#u và chuy n ñ i ñ tìm ra mô hình t"t nh t d báo cho năng su t lao

ñ ng nông nghi p Trong phân tích h(i qui ki m ñ nh ñ phù h p c a mô hình, ña c ng tuy n v i m c ý nghĩa ch p nh n

6.3 Qui trình nghiên c u

Trên cơ s lý thuy t và m c tiêu nghiên c u, xây d ng b ng ñi u tra ti n hành ph$ng v n tr c ti p ñ hi u ch*nh Sau ñó xây d ng b ng ph$ng v n chính th c dùng cho nghiên c u ñ nh lư ng Qui trình nghiên c u ñư c phát h a (hình 1.1)

Hình 1.1: Sơ ñ# qui trình nghiên c u

Lý thuy t v$ s n xu t Năng su t lao ñ ng nông nghi p

Ki%m ñ&nh các gi thuy t

Phân tích d) báo Phân tích mô t

t qu và th o lu!n

Đ$ xu t các gi i pháp

t lu!n, ki n ngh&

7 - C*U TRÚC LU N VĂN

Lu n văn g(m:

-Ph n m ñ u: lý lu n v s c n thi t, m c tiêu, câu h$i, ñ"i tư ng, ph m vi c a nghiên c u, cách ti p c n phương pháp nghiên c u

-Chương 1: Cơ s lý thuy t và th c ti'n: phân tích t ng quan lý thuy t và t ng

quan v các k t qu nghiên c u trư c ñây có liên quan ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p trong nư c và trên th gi i Bài h c kinh nghi m c a TháiLan, Nh t B n, Trung Qu"c v nông nghi p

-Chương 2: Th c tr ng s n xu t nông nghi p, năng su t lao ñ ng nông nghi p

và phân tích d báo các y u t" nh hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p t*nh B n Tre Mô t , phân tích ñánh giá môi trư ng vĩ mô, hi n tr ng s n xu t nông nghi p và năng su t lao ñ ng nông nghi p B n tre trong th i gian qua, phân tích xác ñ nh các y u t" nh hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p

-Chương 3 : M t s" gi i pháp nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p t*nh

B n Tre

Trên cơ s k t qu chương 1 và 2, k t h p v i phân tích tình hình th trư ng,

ñnh hư ng phát tri n ngành nông nghi p, tác gi ñ xu t m t s" gi i pháp nâng cao năng su t lao ñ ng nông nghi p t*nh B n Tre trong th i gian t i

Nông nghi p có nh ng ñ c ñi m ch y u sau:

+ Trong nông nghi p, ru ng ñ t là tư li u s n xu t ñ c bi t Xu t phát t ñ c

ñi m này cho th y vi c b o t(n qu ñ t và không ng ng nâng cao ñ phì nhiêu c a ñ t

Khái ni m v$ năng su t lao ñ ng

Đinh Phi H (2008), Kinh t h c nông nghi p b n v ng; Nhà xu t b n Phương Đông

1.1.2.1 Theo FAO,WB và IMF, năng su t lao ñ ng nông nghi p ñư c xác

ñnh: GDP nông nghi p trên m t lao ñ ng nông nghi p

Trong ñó:

y: Năng su t lao ñ ng nông nghi p;

Ya :Giá tr s n lư ng nông nghi p;

La :S" lư ng lao ñ ng nông nghi p;

: Quy mô ñ t nông nghi p (Di n tích ñ t nông nghi p trên 1 lao ñ ng)

Do ñó, năng su t lao ñ ng nông nghi p ph thu c vào 2 nhóm y u t": (1) quy

mô ñ t và (2) Năng su t ñ t

1.1.2.3 Năng su t lao ñ ng nông nghi p ñư c tính: Giá tr s n lư ng

nông nghi p tính trên m t lao ñ ng nông nghi p (cách này ñư c s d ng trong lu n văn)

1.1.2.4 Năng su t lao ñ ng ñư c ñ nh nghĩa b i OECD (T ch c H p tác và

Phát tri n Kinh t - Organization for Economic Cooperation and Development) là "t) s"

gi a s n lư ng ñ u ra v i s" lư ng ñ u vào ñư c s0 d ng." Thư c ño s n lư ng ñ u ra thư ng là GDP(Gross Domestic Product) ho c GVA (Gross Value Added) tính theo giá c" ñ nh, ñi u ch*nh theo l m phát Ba thư c ño thư ng s0 d ng nh t c a lư ng ñ u vào là: th i gian làm vi c, s c lao ñ ng và s" ngư i tham gia lao ñ ng

1.2- CÁC LÝ THUY T LIÊN QUAN Đ N NĂNG SU*T LAO Đ NG NÔNG NGHI.P

1.2.1.Mô hình Ricardo

Ricardo cho r+ng gi i h n c a ñ t làm cho l i nhu n c a ngư i s n xu t có xu

hư ng gi m và gi i h n c a ñ t làm cho năng su t lao ñ ng nông nghi p th p

Như v y, nâng cao hi u qu khai thác tài nguyên ñ t nông nghi p theo hư ng

tăng s n lư ng trên m t ñơn v di n tích ñ t nông nghi p thông qua thâm canh, gi i

quy t trình tr ng dư th a lao ñ ng nông thôn, ki m soát tăng trư ng dân s" là nh ng

v n ñ quan tr ng ph i gi i quy t(2)

1.2.2 Mô hình Tân c/ ñi%n

Trư ng phái Tân c ñi n cho r+ng ngu(n g"c c a tăng trư ng tùy thu c vào

cách th c k t h p hai y u t" ñ u vào là v"n (K) và lao ñ ng (L) Mô hình cho th y các

nư c ñang phát tri n thư ng l a ch n cách th c tăng trư ng theo chi u r ng như l a

ch n công ngh thâm d ng lao ñ ng Tuy nhiên, cách th c này l i h n ch vi c nâng

cao năng su t lao ñ ng Do ñó ñ"i v i nh ng nông h tr(ng cây công nghi p, n u có

ñi u ki n thì nâng cao h s" v"n/lao ñ ng và năng su t lao ñ ng s- ñ t hi u qu kinh t

cao hơn.(3)

1.2.3 Lewis (1955) cho r+ng, có tình tr ng dư th a lao ñ ng trong khu v c nông

nghi p.Do ñó, năng su t lao ñ ng khu v c nông nghi p th p D ch chuy n b ph n lao

ñ ng dư th a t khu v c nông nghi p sang khu v c công nghi p s- tác ñ ng tăng năng

su t lao ñ ng nông nghi p và tăng s n lư ng khu v c công nghi p(4)

1.2.4 Todaro (1990) nh n ñ nh quá trình phát tri n nông nghi p

chuy n d ch cơ c u kinh t t n n nông nghi p ñ c canh trong canh tác sang ña d ng

hóa và chuyên môn hóa theo l i th so sánh Tương ng là s thay ñ i tăng trư ng

Đinh Phi H (2008), Kinh t h c nông nghi p b n v ng; Nhà xu t b n Phương Đông

Đinh Phi H (2008), Kinh t h c nông nghi p b n v ng; Nhà xu t b n Phương Đông

Đinh Phi H (2008), Kinh t h c nông nghi p b n v ng , Nhà xu t b n Phương Đông

nông nghi p do thay ñ i phương th c phát tri n theo b r ng sang phương th c phát tri n theo chi u sâu trên cơ s c a tăng năng su t lao ñ ng (5)

1.2.5 Park S.S (1992) phân chia quá trình phát tri n nông nghi p tr i qua 3 giai

ño n: sơ khai, ñang phát tri n và phát tri n

- Giai ño n sơ khai: S n lư ng nông nghi p ph thu c vào các y u t" t nhiên như ñ t ñai, lao ñ ng, th i ti t

- Giai ño n ñang phát tri n: S n lư ng nông nghi p còn ph thu c vào các y u t" ñ u vào ñư c s n xu t t khu v c công nghi p ( phân bón, thu"c hóa h c)

Do ñó trong giai ño n này, s n lư ng nông nghi p tăng nh vào vi c ng d ng thành

t u m i c a công ngh sinh h c

- Trong giai ño n phát tri n s n lư ng nông nghi p ph thu c vào công ngh thâm d ng v"n (máy móc ) s0 d ng trong nông nghi p(6)

Hình 1.21: Năng su t lao ñ ng và thu nh!p c-a m t lao ñ ng nông nghi p

Đinh Phi H (2008), Kinh t h c nông nghi p b n v ng , Nhà xu t b n Phương Đông

Đinh Phi H (2008), Kinh t h c nông nghi p b n v ng , Nhà xu t b n Phương Đông

!

!

Hình 1.2 cho th y thay ñ i v"n theo hư ng tăng lên s- tăng năng su t lao ñ ng, tương ng s- gi m b t s" lư ng lao ñ ng khu v c nông nghi p và thu nh p tăng

Con ñư0ng tăng trư ng năng su t lao ñ ng nông nghi p c-a các nư'c trên

th gi'i trong l ch s0 cho th y d ch chuy n theo hư ng như (hình 1.3)

Hình 1.3 Con ñư0ng tăng trư ng năng su t lao ñ ng nông nghi p trên th gi'i

Đi m A: Trong th i kỳ ñ u phát tri n nông nghi p, năng su t lao ñ ng n ng nghi p tăng ch y u là do tăng di n tích ñ t Dân s" còn th p so v i quy mô ñ t, s n

lư ng tăng nhanh do m r ng di n tích

Đi m B: Do tài nguyên ñ t có gi i h n, trong khi dân s" không ng ng tăng, do ñó

ñ tăng s n lư ng trong nông nghi p, công ngh m i ñư c áp d ng trong sàn xu t Công ngh trong giai ño n này ch y u là s0 d ng gi"ng m i,phân hóa h c và th y l i

Đư ng bi u di n tăng trư ng năng su t lao ñ ng d ch chuy n ñi lên và hư ng v phía bên trái

Đi m C: Giai ño n phát tri n cao, dư i tác ñ ng c a s phát tri n c a các ngành kinh t khác nông nghi p hút nhanh lao ñ ng nông nghi p.Đ áp ng yêu c u này, trong nông nghi p áp d ng cơ gi i hóa Công ngh này có th làm cho ít lao ñ ng hơn nhưng có th ti n hành trên nhi u ñơn v di n tích ñ t hơn Đư ng bi u di n tăng

Đ t / Lao ñ ng Năng su t ñ t

trư ng năng su t lao ñ ng d ch chuy n t B ñ n C theo hư ng lên trên và ñi v phía bên ph i

1.3 – LÝ THUY T V1 THAY Đ2I CÔNG NGHI.P TRONG NÔNG NGHI.P

1.3.1- Khái ni m

Công ngh là phát tri n và ng d ng c a các d ng c , máy móc, nguyên li u và quy trình ñ giúp ñ3 gi i quy t nh ng v n ñ c a con ngư i Nó th hi n ki n th c c a con ngư i trong gi i quy t các v n ñ th c t ñ t o ra các d ng c , máy móc, nguyên

li u ho c quy trình tiêu chu n (Wikipedia, 2007) Ngày nay công ngh ñư c coi là s

k t h p gi a ph n c ng và ph n m m Trong ñó, ph n c ng ñư c xem là máy móc, nhà

xư ng, thi t b ; ph n m m bao g(m ba thành ph n: (1) con ngư i: ki n th c, k năng, tay ngh , kinh nghi m c a ngư i lao ñ ng, (2) thông tin: bí quy t, qui trình, phương pháp, (3) t ch c: b" trí, s1p x p, ñi u ph"i và qu n lý

1.3.2 Ti n b công ngh và chuy%n giao công ngh s n xu t nông nghi p

Ti n b công ngh trong năng su t di'n ra thông qua các phát minh,t c là vi c khám phá ra các tri th c m i và áp d ng các tri th c m i vào qui trình s n xu t trong

th c t Do có ti n b công ngh nên ñã thúc ñ y năng su t tăng nhanh trong nông nghi p, góp ph n tăng trư ng kinh t c a các qu"c gia Ti n b công ngh không

nh ng làm tăng s n lư ng mà còn làm tăng ch t lư ng s n ph m Trong ngành nông nghi p, ñây là ñi u r t quan tr ng vì tăng s" lư ng ph i ñi ñôi v i tăng ch t lư ng m i

ñ t ñư c hi u qu , tăng kh năng c nh tranh trên th trư ng S thay ñ i công ngh s n

xu t nông nghi p cho phép s n xu t ra nhi u s n ph m hơn trên m t ñơn v di n tích

ho c chi phí s n xu t trên m t ñơn v s n ph m th p hơn M t y u t" ch y u trong quá trình n"i k t gi a công ngh s n xu t nông nghi p m i ñư c t o ra t các t ch c nghiên c u khoa h c v i gia tăng năng su t chính là s ph bi n các công ngh s n

xu t nông nghi p m i ñó ñ n nông dân

1.4 - LÝ THUY T V1 CÁC Y U T Đ U VÀO CƠ B3N TRONG NÔNG NGHI.P

1 4.1 - V n trong nông nghi p

V"n trong s n xu t nông nghi p là toàn b ti n ñ u tư, mua ho c thuê các y u t" ngu(n l c trong s n xu t nông nghi p Đó là s" ti n dùng ñ mua ho c thuê ru ng ñ t,

ñ u tư h th"ng th y nông, vư n cây lâu năm, máy móc, thi t b , nông c và ti n mua

v t tư ( phân bón, nông dư c, th c ăn gia súc…).V"n trong nông nghi p ñư c phân thành v"n c" ñ nh và v"n lưu ñ ng V"n s n xu t nông nghi p có ñ c ñi m là tính th i

v do ñ c ñi m c a tính th i v trong s n xu t nông nghi p và ñ u tư v"n trong nông nghi p ch a ñ ng nhi u r i ro vì k t qu s n xu t nông nghi p còn ph thu c nhi u vào t nhiên Do chu kỳ s n xu t c a nông nghi p dài nên v"n dùng trong nông nghi p

có m c lưu chuy n ch m V"n trong nông nghi p ñư c hình thành ch y u t các ngu(n sau: V"n tích lũy t b n thân khu v c nông nghi p, v"n ñ u tư c a ngân sách, v"n t tín d ng nông thôn và ngu(n v"n nư c ngoài

1.4.2 - Ngu#n lao ñ ng nông nghi p

Ngu(n lao ñ ng nông nghi p bao g(m toàn b nh ng ngư i tham gia vào s n xu t nông nghi p.Ngu(n lao ñ ng nông nghi p là y u t" s n xu t ñ c bi t tham gia vào quá trình s n xu t không ch* v s" lư ng ngư i lao ñ ng mà còn c ch t lư ng ngu(n lao

ñ ng Đ c bi t là y u t" phi v t ch t c a lao ñ ng như k năng, ki n th c, kinh nghi m lao ñ ng ñư c xem như y u t" nh hư ng quan tr ng ñ n gia tăng s n lư ng Do ñó,

ñ u tư nâng cao ch t lư ng ngu(n lao ñ ng chính là ñ u tư làm gia tăng giá tr y u t"

ñ u vào ñ c bi t này

Nhìn chung, ngu(n lao ñ ng nông nghi p Vi t Nam ch t lư ng không cao do k năng, ki n th c, tay ngh còn h n ch , vì v y th i gian t i c n ñ u tư nâng cao ch t

lư ng ngu(n lao ñ ng m i t o s gia tăng m nh v năng su t lao ñ ng Đ nâng cao

ch t lư ng ngu(n lao ñ ng hay nói cách khác nâng cao v"n con ngư i thì lao ñ ng ñó

ph i ñư c giáo d c và ñào t o, ñó là ki n th c ñ t o ra s sáng t o, m t y u t" cơ b n

c a phát tri n kinh t

1.4.3 - Đ t nông nghi p

Bao g(m ñ t canh tác cây hàng năm, ñ t tr(ng cây lâu năm,ñ(ng c$ dùng cho chăn nuôi, di n tích m t nư c dùng s n xu t nông nghi p Đ t ñai là ngu(n tài nguyên nhưng có gi i h n, do ñó c n có s qu n lý ch t ch- và s0 d ng các phương pháp ñ nâng cao năng su t trên m t ñơn v di n tích.Đ t có nh hư ng quan tr ng ñ n năng

v trình ñ k thu t nông nghi p s- có k t qu s n xu t khác nhau Ki n th c nông nghi p cũng là m t y u t" ñ u vào c a s n xu t Đ s n xu t, ngư i nông dân ph i có

ñ t; có ti n mua các y u t" ñ u vào như gi"ng, phân bón, thu"c tr sâu b nh; và có lao

ñ ng ñ ti n hành s n xu t.Tuy nhiên, nông dân ph i có ñ ki n th c m i có th ph"i

h p các ngu(n l c ñó ñ t hi u qu

1.5 – CÁCH TI P C N HÀM S3N XU*T TRONG PHÂN TÍCH TĂNG TRƯ NG NĂNG SU*T LAO Đ NG

D a vào các lý thuy t và mô hình phát tri n kinh t , các nhà kinh t h c th"ng

nh t r+ng có 4 y u t" ch y u nh hư ng quan tr ng ñ n tăng trư ng kinh t : v"n s n

xu t ( K), lao ñ ng ( L), Tài nguyên thiên nhiên ( R), và trình ñ công ngh ( T)

Có th khái quát m"i quan h gi a các y u t" nh hư ng ñ n tăng trư ng t ng s n

lư ng thong qua m t hàm s n xu t như sau:

Y = F(R,K,L,T)

Y u t" K,L có th ño lư ng tr c ti p

Y u t" R khi ñư c khai thác s- b sung ngu(n v"n tích lũy cho n n kinh t

Y u t" công ngh thư ng không ño lư ng tr c ti p ñư c và thư ng ño lư ng m t cách gián ti p Phương trình ñư c vi t l i dư i d ng khái quát như sau :Y= F( K,L)

Hàm s n xu t Cobb – Douglas

D ng hàm s n xu t thích h p nh t ng d ng phân tích ngu(n g"c tăng trư ng

trong th c ti'n là d ng hàm s n xu t Cobb – Douglas

Hàm s n xu t ñư c ñ nh nghĩa là m"i quan h gi a các ñ u vào ñư c s0 d ng và

k t qu s n lư ng thu ñư c

Hàm s n xu t Cobb – Douglas ñư c th hi n như sau :

Y = a LαKβ

αlà h s" co dãn t ng ph n c a GDP theo lao ñ ng ( gi ñ nh v"n không ñ i )

β là h s" co dãn t ng ph n c a GDP theo v"n ( gi ñ nh lao ñ ng không ñ i )

a : h s" tăng trư ng t ñ nh ( năng su t các y u t" t ng h p )

T ng h s" co dãn (α + β ) cho bi t xu hư ng c a hàm s n xu t v s c sinh l i theo qui mô

1.6 - CÁC NGHIÊN C U V1 NĂNG SU*T LAO Đ NG NÔNG NGHI.P

1.6.1 Theo k t qu nghiên c u c-a PGS.TS Tăng Văn Khiên v$ năng su t lao ñ ng c-a VN giai ño n 2001-2005

Năng su t lao ñ ng toàn n n kinh t c a Vi t Nam năm 2005 ñ t 1.237 USD Qua b ng 1.1, cho th y năng su t lao ñ ng c a Vi t Nam ñ t m c th p so v i các

nư c trong khu v c N u so v i năng su t lao ñ ng c a M (nư c có năng su t lao

ñ ng cao nh t trong b ng), thì năng su t lao ñ ng c a Vi t Nam ch* m i b+ng 1,6%.Trong 6 nư c trong kh"i ASEAN g(m: Xin-ga-po, Ma-lai-xi-a, Thái Lan, Phi-lip-pin, In-ñô-nê-xi-a và Vi t Nam thì Xin-ga-po d#n ñ u.Năng su t lao ñ ng năm

2005 c a Vi t Nam so v i Xin-ga-po = 2,35%, so v i Ma-lai-xi-a = 10,95%, so v i Thái Lan = 28,73%, so v i Phi-lip-pin = 44,07% và so v i In-ñô-nê-xi-a = 63,37%

B ng 1.1 Năng su t lao ñ ng và so sánh năng su t lao ñ ng các nư'c năm 2005

Ngu(n: Tăng văn Khiên (2005), T p chí C ng S n, (s" 18), năm 2007

Đi u ñó có th gi i thích v trình ñ k thu t, công ngh c a ta còn th p, cơ s

v t ch t còn nghèo, công tác qu n lý còn m t s" h n ch , s n xu t còn ph thu c nhi u vào thiên nhiên, ñ c bi t là s n xu t nông nghi p

1.6.2 Theo công b c-a T/ng c4c th ng kê, năng su t lao ñ ng xã h i (tính

b+ng GDP theo giá th c t chia cho m t lao ñ ng làm vi c) năm 2008 c a Vi t Nam là 32,9 tri u ñ(ng/ngư i (trong ñó nông, lâm nghi p 12,2 tri u, th y s n 34,7 tri u; công nghi p ch bi n 49,5 tri u; xây d ng 40,0 tri u; thương nghi p 38,1 tri u; khách s n, nhà hàng 78,0 tri u; v n t i, kho bãi, thông tin liên l c 54,9 tri u; giáo d c và ñào t o 27,5 tri u, tài chính tín d ng 123,7 tri u) Nguyên nhân ch y u làm cho năng su t lao

ñ ng trong nông, lâm nghi p th p là do s" lao ñ ng chi m t) tr ng l n nh t (52,1%),

th i gian chưa s0 d ng còn nhi u (20%), năng su t cây, con th p (năng su t lúa c a

Vi t Nam năm 2006 ñ t 48,9 t /ha và ñ t 52,2 t /ha năm 2008, trong khi Trung Qu"c,

Nh t B n, Hàn Qu"c ñ t 62 t /ha; năng su t ngô c a Vi t Nam ñ t 36 t /ha, trong khi

c a M , Úc, Pháp ñ t 80 t /ha), nông nghi p còn ph thu c nhi u vào thiên nhiên, t) l lao ñ ng th công l n, giá bán s n ph m th p so v i các ngành khác và so v i th gi i

1.6.3 Theo báo cáo ñi$u tra kinh t - xã h i năm 2008 ñư c U) ban Kinh t -

Xã h i châu Á - Thái Bình Dương c a Liên hi p qu"c (ESCAP) công b" cho th y, nâng cao năng su t lao ñ ng trong ngành nông nghi p s- có tác ñ ng l n t i gi m ñói nghèo Ví d , nâng cao năng su t lao ñ ng ñ"i v i ngành nông nghi p lên m c như Thái Lan ñã t ng ñ t ñư c, có th giúp 218 tri u ngư i nghèo kh , kho ng 1/3 ngư i nghèo kh trong khu v c, thoát kh$i ñói nghèo Gi m ñói nghèo cũng có th ñư c gi i quy t thông qua t do hóa hoàn toàn buôn bán nông nghi p toàn c u có th giúp kho ng 50 tri u ngư i trong khu v c thoát ñói nghèo K t q a nghiên c u cũng cho

th y tăng năng su t lao ñ ng trong s n xu t nông nghi p s- gi m ñáng k tình tr ng thu

nh p m t cân b+ng cho ngư i nông dân

1.6.4 Theo th ng kê c-a Ngân hàng Th gi'i (WB), m t lao ñ ng nông nghi p

c a Đan M ch m/i năm t o ra m t giá tr gia tăng là 63.131 USD (bình quân trong

nh ng năm 2000-2002), trong khi giá tr gia tăng trên m t lao ñ ng nông nghi p c a

Vi t Nam là 256 USD, th p thua 247 l n Nói chung, năng su t lao ñ ng nông nghi p

c a nư c ta th p thua t i hàng trăm l n các nư c phát tri n (con s" tương ng c a Pháp

là 59.243 USD, c a M là 53.907 USD ) Thua các nư c có n n nông nghi p hi n ñ i

nh t th gi i là ñi u d' hi u,m c dù m c chênh l ch là vô cùng l n Đi u ñáng nói là trong vòng hơn 10 năm (th i kỳ 2000-2002 so v i th i kỳ 1988-1990), năng su t lao

ñ ng nông nghi p c a Đan M ch tăng hơn 2 l n và M tăng g n 2 l n, còn Vi t Nam ch* tăng ñư c 1/3 Nhưng ñi u ñáng nói hơn là năng su t nông nghi p c a nư c ta còn thua các nư c có thu nh p th p trên th gi i, th m chí còn th p so v i Campuchia (422 USD) và chưa b+ng m t n0a so v i nư c Lào (621 USD)

1.6.5- Theo ông Daniel D Venier, trong ñ án “Đào t o ngh cho lao ñ ng

nông thôn” c a Vi t Nam là r t quan tr ng và r t c p thi t b i vì nông dân Vi t Nam

hi n nay ñư c ñánh giá là nh ng ngư i lao ñ ng ch ñ o Nhưng m c s"ng c a h l i tương ñ"i th p.Vì v y, ñ tăng cao năng su t cho nông nghi p cũng như tăng cao m c s"ng trung bình cho ngư i nông dân thì vi c ñào t o nâng cao k năng cho ngư i nông dân là r t quan tr ng Đây là m t chi n lư c r t h u ích c a Chính ph Vi t Nam.Nó cũng là m t cơ h i r t t"t cho ngư i nông dân có th c p nh t ñư c nh ng ki n th c công ngh hi n ñ i ñ s0 d ng máy móc ph c v cho n n nông nghi p

1.7 – NH5NG BÀI H6C KINH NGHI.M T7 TRUNG QU C, NH T B3N, THÁI LAN (7)

1.7.1- Trung Qu c: Là nư c có di n tích ñ t canh tác khan hi m và eo h&p, t) l

lao ñ ng trong nông nghi p cao, Trung Qu"c ch trương nâng cao hi u qu s0 d ng

ñ t và c i t o ñ t tr(ng, gi i quy t v n ñ dôi dư lao ñ ng Vì v y, qu"c gia này ñã th c

hi n thu h&p ki u kinh doanh c n nhi u lao ñ ng, m r ng vi c kinh doanh t p trung v"n và k thu t.Đó là ñi u có l i cho nông dân, cho công cu c c i cách nông thôn và

Đ ng Kim Oanh (2007), Chi n lư cphát tri n nông nghi p, nông thôn m t s" nư c Châu Á, www ipsard gov vn/ new detail asp?

vi c phân b t"i ưu các ngu(n l c trong s n xu t nông nghi p Th c t cho th y, phương th c kinh doanh trên nh ng m nh ru ng manh mún c truy n trư c ñây không còn phù h p v i vi c thâm canh b+ng t p trung v"n và k thu t Ch* có phương th c kinh doanh v i quy mô l n m i t o ti n ñ cho vi c ñ u tư nhi u v"n và k thu t nh+m

ñ t t i m t n n s n xu t hi n ñ i và b n v ng.Trong nh ng năm g n ñây, Trung Qu"c

ñã ban hành m t lo t chính sách có l i cho vi c gi i quy t v n ñ "Tam nông" như:

th c hi n xóa b$ thu nông nghi p và ph thu thu nông nghi p; tr c p cho nông dân

s n xu t lương th c; th c hi n ch ñ khám ch a b nh lo i hình m i trong c nư c, trong ñó có vi c gi i quy t khám ch a b nh cho nông dân

1.7.2 - Thái Lan: là nư c có n n nông nghi p chi m ñ a v chi ph"i, dân s" nông

thôn chi m kho ng 80% dân s" c nư c.Nông nghi p TháiLan trong hàng th p k) qua

ñã ch ng t$ vai trò quan tr ng, góp ph n tăng trư ng kinh t , b o ñ m ch t lư ng cu c s"ng cho ngư i dân.Tăng cư ng vai trò các cá nhân và các t ch c ho t ñ ng trong lĩnh

v c nông nghi p; ñ y m nh phong trào h c t p, nâng cao trình ñ c a t ng cá nhân và

t p th b+ng cách m các l p h c và các ho t ñ ng chuyên môn trong lĩnh v c nông nghi p và nông thôn; tăng cư ng công tác b o hi m xã h i cho nông dân, gi i quy t t"t

v n ñ n trong nông nghi p; gi m nguy cơ r i ro và thi t l p h th"ng b o ñ m r i ro cho nông dân

Đ"i v i các s n ph m nông s n, Nhà nư c tăng cư ng s c c nh tranh c a hàng hóa nông s n b+ng vi c tăng kh năng t ch c và ti p th th trư ng.Phân b khai thác tài nguyên thiên nhiên m t cách khoa h c và h p lý, ngăn ch n tình tr ng khai thác tài nguyên b a bãi và k p th i ph c h(i nh ng khu v c mà tài nguyên ñã b suy thoái Gi i quy t t"t nh ng mâu thu#n v tư tư ng trong nông dân có liên quan ñ n vi c s0 d ng tài nguyên lâm, th y h i s n, ñ t ñai, ña d ng sinh h c, phân b ñ t canh tác

V xây d ng k t c u h t ng, Nhà nư c ñã có chi n lư c trong xây d ng và phân b" h p lý các công trình th y l i l n ph c v cho nông nghi p.H th"ng th y l i b o

ñ m tư i tiêu cho h u h t ñ t canh tác trên toàn qu"c, góp ph n nâng cao năng su t lúa

và các lo i cây tr(ng khác trong s n xu t nông nghi p Chương trình ñi n khí hóa nông thôn v i các d án th y ñi n v a và nh$ ñư c tri n khai r ng kh1p c nư c

M t trong nh ng tiêu chí ñ phát tri n nông nghi p, nông thôn b n v ng và hi n

ñ i hóa là cơ gi i hóa nông nghi p và áp d ng các quy trình k thu t s n xu t tiên

ti n.Thái Lan chú tr ng phát tri n cơ gi i hóa nh+m ñưa nông nghi p ñi vào thâm canh,

c i t o và xây d ng nông thôn Phát tri n m ng lư i xí nghi p cơ khí nh$ và v a c a tư nhân các thành ph", th tr n và nông thôn Khuy n khích nông dân mua máy móc do các xí nghi p cơ khí trong nư c ch t o, có cơ ch b o hành và s0a ch a mi'n phí trong vòng t 1 ñ n 3 năm Đ y m nh công tác nghiên c u c i t o ñ t, áp d ng công ngh sinh h c ñ lai t o gi"ng cây tr(ng, v t nuôi; th c hi n vi c chuy n giao công ngh nuôi c y phôi; nghiên c u các công ngh b o qu n sau thu ho ch

Thái Lan còn chú tr ng phát tri n các ngành mũi nh n như hàng nông, h i s n

ph c v xu t kh u, thúc ñ y m nh m- công nghi p ch bi n nông s n cho tiêu dùng trong nư c và xu t kh u sang các nư c khác, nh t là các nư c công nghi p phát tri n

Hi n nay, ngoài m t hàng xu t kh u truy n th"ng như g o, ngô, cao su, ñư ng, nông nghi p Thái Lan còn có nhi u m t hàng xu t kh u m i như h i s n ñông l nh, gia c m, hoa qu tươi và ch bi n rau xanh và s1n c Nh có chính sách khuy n khích nông nghi p phát tri n m nh, Thái Lan ñã ñ ng ñ u th gi i v xu t kh u g o (kho ng 5 tri u t n/năm), là nư c xu t kh u th c ph m m nh nh t khu v c Đông - Nam Á

Giáo d c và ñào t o cũng hư ng vào nông nghi p, nông thôn v i các chương trình ñào t o phát tri n k năng cho nông dân và ngư i qu n lý ñ t ñai, qu n lý kinh doanh,

b o v môi trư ng và an toàn s c kh$e Ngoài ra, còn có nh ng ho t ñ ng ñào t o truy n th"ng như t o công ăn vi c làm trong lĩnh v c ho t ñ ng nông nghi p nh+m góp

ph n thu hút l c lư ng lao ñ ng ñông ñ o là thanh niên TháiLan th c hi n chính sách

"ưu ñãi nông nghi p - nông thôn - nông dân" nh+m n ñ nh chính tr - xã h i

1.7.3 - Nh!t B n: là nư c có di n tích ñ t ñai canh tác có h n, s" lư ng ngư i

ñông, ñơn v s n xu t nông nghi p chính t i Nh t B n v#n là các h gia ñình nh$, mang

ñ m tính ch t c a n n văn hóa lúa nư c V i ñ c ñi m t nhiên và xã h i, trong phát tri n nông nghi p Nh t B n ñã ñ ra m t chi n lư c khôn khéo và hi u qu , như tăng năng su t n n nông nghi p quy mô nh$ (b+ng cách thâm canh tăng năng su t trên ñơn

v di n tích và trên ñơn v lao ñ ng ñ nông nghi p Nh t B n cung c p ñ y ñ lương

th c, th c ph m cho nhu c u c a nhân dân); dư3ng s c dân, t o kh năng tích lũy và phát huy n i l c; thâm canh tăng năng su t; xu t kh u nông, lâm s n (ngu(n thu ngo i

t quan tr ng) ñ nh p kh u máy móc, thi t b ph c v công nghi p hóa; phi t p trung hóa công nghi p, ñưa s n xu t công nghi p v nông thôn, g1n nông thôn v i công nghi p, g1n nông thôn v i thành th Nh ng bư c ñi thích h p này là nh ng ñi u ki n quan tr ng ñ phát tri n nông nghi p, nông thôn Nh t B n theo hư ng hi n ñ i hóa

Đ t o cơ s thúc ñ y nông nghi p tăng trư ng và phát huy tác d ng máy móc, thi t b và hóa ch t cho quá trình cơ gi i hóa và hóa h c hóa nông nghi p, t o năng

su t lao ñ ng cao cho nông nghi p, Nh t B n ñã chú tr ng phát tri n, xây d ng và hoàn thi n k t c u h t ng, h th"ng năng lư ng và thông tin liên l c hoàn ch*nh

Phát tri n nông nghi p, nông thôn theo hư ng b n v ng và hi n ñ i hóa hi n là xu

th t t y u trong chi n lư c phát tri n kinh t các nư c Trung Qu"c, Thái Lan, Nh t

B n ñ u th c hi n chính sách l y nông nghi p làm n n t ng n ñ nh xã h i và tích lũy cho công nghi p, thu hút v"n ñ u tư, phát tri n công nghi p hư ng vào xu t kh u làm tăng nhanh ti m l c kinh t ñ t nư c

1.8 - MÔ HÌNH PHÂN TÍCH VÀ CÁC CH8 TIÊU PHÂN TÍCH NĂNG SU*T LAO Đ NG NÔNG NGHI.P

" Mô hình phân tích

Mô hình năng su t lao ñ ng ñư c khái quát như sau:

Gi i thích các bi n

năng su t lao ñ ng nông nghi p ( tri u ñ(ng / 1 lao ñ ng)

n tích ñ t nông nghi p ư

D ch v b+ng máy (ño lư ng trình ñ cơ gi i hóa)( tri u ñ(ng / ngư /năm)

X3 : Ng ai vi: bao gôm ki n th c nông nghi p, trình ñ văn hóa, trình ñ chuyên môn (ñi m)

" ! ( s" ti n vay s n xu t nông nghi p (tri u ñ(ng /ngư i/năm)

Hình 1.4 Sơ ñ# khung phân tích

Môi trư ng vĩ mô

Đánh giá và d) báo

(hàm s n xu t)

Đ$ xu t các chính sách

T m c tiêu nghiên c u, n i dung nghiên c u và cách ti p c n, tác gi ñ xu t

khung phân tích cho ñ tài như (hình 1.4)

1.8.3 Các bi n dùng trong mô hình

- Bi n ph4 thu c

Y (là bi n ph thu c): năng su t lao ñ ng nông nghi p, là giá tr s n xu t nông nghi p trên m t ñơn v lao ñ ng nông nghi p (Tri u ñ(ng/ngư i/năm)

-Bi n ñ c l!p: bao g(m các bi n như sau

-X1 là di n tích ñ t s n xu t nông nghi p (ha/ngư ), kỳ v ng X1 có tác ñ ng dương ñ n NSLĐNN

-X2 (chi phí d ch v b+ng máy) x2 là bi n th hi n trình ñ cơ gi i hóa , do v y

Lư ng hóa các y u t" nh hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p

Hàm Cobb-Douglas ñư c s0 d ng v i mô hình như sau :

Y= aX1b1X2b2 X3b3 X4b4 X5b5 X6b6

Trong ñó:

a là h s" h(i qui c a mô hình

b1,b2,b3,b4,b5,b6 là h s" co dãn c a bi n ph thu c

Các h s" này ñư c ư c lư ng b+ng phương pháp bình phương bé nh t

Hàm s n xu t ñư c trình bày dư i d ng tuy n tính như sau:

LnY= Lna + b1LnX1 +b2LnX2 + b3LnX3 +b4LnX4 +b5X5 + b6LnX6

Qua mô hình trên, sau khi có k t qu h(i quy, tác gi s- phân tích các y u t" nh

hư ng ñ n năng su t lao ñ ng nông nghi p ñ(ng th i ñ xu t nh ng g i ý chính sách trên cơ s k t qu h(i quy

TÓM T9T CHƯƠNG I

T khái ni m và ñ c ñi m c a s n xu t cho th y nông nghi p là ngành kinh t quan tr ng, không nh ng là nơi cung c p lương th c, ngu(n nguyên li u cho công nghi p ch bi n, th trư ng tiêu th hàng hóa và là nơi cung c p ngu(n nhân l c ch

y u cho công nghi p hóa

Các lý thuy t v tăng trư ng và phát tri n nông nghi p cho th y tăng trư ng kinh

t ph thu c vào trình ñ công ngh Do có ti n b công ngh nên ñã thúc ñ y năng

su t tăng nhanh trong nông nghi p, góp ph n tăng trư ng kinh t c a các qu"c gia

Ti n b công ngh không nh ng làm tăng s n lư ng mà còn làm tăng ch t lư ng s n

ph m Trong ngành nông nghi p, ñây là ñi u r t quan tr ng vì tăng s" lư ng ph i ñi ñôi v i tăng ch t lư ng m i ñ t ñư c hi u qu , tăng kh năng c nh tranh trên th trư ng

Lý thuy t v các y u t" ñ u vào cơ b n trong nông nghi p như: v"n, ki n th c nông nghi p, ñ t ñai các y u t" này r t quan tr ng có nh hư ng ñ n năng su t, ch t

lư ng V"n trong nông nghi p ñư c hình thành ch y u t các ngu(n sau: V"n tích lũy

t b n thân khu v c nông nghi p, v"n ñ u tư c a ngân sách, v"n t tín d ng nông thôn Tín d ng nông thôn là m t trong nh ng kênh cung c p v"n hi u qu và ñóng vai trò quan tr ng trong phát tri n kinh t Ngu(n lao ñ ng là y u t" s n xu t ñ c bi t tham gia vào quá trình s n xu t, ñ nâng cao ch t lư ng ngu(n lao ñ ng hay nói cách khác nâng cao v"n con ngư i thì lao ñ ng ñó ph i ñư c giáo d c và ñào t o nói chung và ki n

th c nông nghi p nói riêng Đ t s0 d ng cho nông nghi p có xu hư ng giãm do phát tri n ñô th , công nghi p hóa và tăng dân s" t nhiên, do ñó c n s0 d ng các bi n pháp nâng cao năng su t trên m t ñơn v di n tích ñ c i thi n thu nh p ngư i nông dân

B3N Đ: HÀNH CHÁNH T8NH B N TRE

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH CÁC Y U T 3NH HƯ NG Đ N NĂNG SU*T

LAO Đ NG NÔNG NGHI.P T8NH B N TRE 2.1 - T2NG QUAN TÌNH HÌNH KINH T XÃ H I T8NH B N TRE 2008

% &''i thi u:

B n Tre là m t t*nh cu"i ngu(n ñ(ng b+ng sông C0u Long, ti p giáp v i bi n Đông, có b bi n dài 60 km Phía b1c giáp Ti n Giang, phía tây và tây nam giáp Vĩnh Long, phía nam giáp Trà Vinh.Th xã B n Tre cách thành ph" H( Chí Minh 85 km B"n nhánh sông Ti n là sông M Tho, sông Ba Lai, sông Hàm Luông và sông C Chiên chia ñ t B n Tre ra làm 3 cù lao: Cù lao Minh, cù lao B o, cù lao An Hóa

Di n tích ñ t t nhiên 236.020 ha, trong ñó di n tích ñ t s n xu t nông nghi p 136.196 ha,chi m 75.02%; di n tích ñ t phi nông nghi p 54.398 ha chi m 23.05% và

ñ t chưa s0 d ng chi m 0.03% ( ngu(n B Tài Nguyên và Môi Trư ng) Toàn t*nh có

9 huy n th Dân s" năm 2008 là 1.354.112 ngư i, m t ñ dân s" 574 ngư i / km2

2.1.2- Tình hình kinh t - xã h i

B ng 2.1 -T c ñ tăng trư ng bình quân GDP t nh B n Tre (2000-2008)

ĐVT: T) ñ(ng Năm GDP T"c ñ phát tri n

hàng năm (%) Bình quân giai ño n 2000-2008 ( %)