Thể dục thể thao (TDTT) là một lĩnh vực hoạt động không thể thiếu được trong đời sống xã hội, không những đóng vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng nâng cao sức khỏe cho con người mà còn là một trong những phương tiện huấn luyện tri thức kỹ năng, kỹ xảo, hoàn thiện nhân cách đạo đức, các phẩm chất quan trọng của con người.Trong những năm gần đây phong trào thể dục thể thao nước ta đang khẳng định mình trong tầm châu lục cũng như trên toàn thế giới, nhiều môn thể thao nói chung và bóng chuyền nói riêng có sự phát triển mạnh mẽ, là một trong những môn thể thao nhiều người ưu thích. Điểu này được khẳng định bởi sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, bộ văn hóa thể thao và du lịch, nên Bóng chuyền nước ta có những bước phát triển vượt bậc, có vị thế cao trong khu vực đóng góp vào việc phát triển thể thao nước nhà.
Trang 1liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.
Tác giả luận văn
Trang 2
ĐH Đại học
NCKH Nghiên cứu khoa học
Trang 3Thể loại Số TT NỘI DUNG TRANG
Bảng
3.1
Kết quả thu thập tài liệu chiều cao, sức bật và thứ tự của các đội trong tỉnh Quảng Bình 313.2
Thành tích thi đấu của các đội tuyển tham dự
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN 1
DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT 2
DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ 3
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 7
1.1 Xu hướng huấn luyện VĐV bóng chuyền [10], [12], [19], [32], [33] 7
1.2 Xu thế nhanh [15] 9
1.3 Đặc điểm về kỹ thuật [6], [12], [14] 10
1.4 Cơ sở lý luận và các giai đoạn huấn luyện kỹ thuật đập bóng nhanh ở vị trí số 3 [6], [11], [12] 12
1.5 Cơ sở lý luận khoa học của các tố chất thể lực chuyên môn trong bóng chuyền [31] 16
1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đập bóng nhanh [1], [7], [23], [24], [31] 17
1.7 Đặc điểm tâm – sinh lý [1], [8], [23] 18
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 22
2.1 Phương pháp nghiên cứu 22
2.2 Tổ chức nghiên cứu 28
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 30
3.1 Nghiên cứu thực trạng áp dụng các bài tập trong huấn luyện đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho đội tuyển bóng chuyền nam Trường Đại học Quảng Bình 30
3.2 Lựa chọn và áp dụng các bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho đội tuyển bóng chuyền nam Trường Đại học Quảng Bình 40
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO 61
Trang 6PHẦN MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Thể dục thể thao (TDTT) là một lĩnh vực hoạt động không thể thiếu đượctrong đời sống xã hội, không những đóng vai trò quan trọng trong việc bồidưỡng nâng cao sức khỏe cho con người mà còn là một trong những phươngtiện huấn luyện tri thức kỹ năng, kỹ xảo, hoàn thiện nhân cách đạo đức, cácphẩm chất quan trọng của con người
Trong những năm gần đây phong trào thể dục thể thao nước ta đang khẳngđịnh mình trong tầm châu lục cũng như trên toàn thế giới, nhiều môn thể thaonói chung và bóng chuyền nói riêng có sự phát triển mạnh mẽ, là một trongnhững môn thể thao nhiều người ưu thích Điểu này được khẳng định bởi sựquan tâm của Đảng và Nhà nước, bộ văn hóa thể thao và du lịch, nên Bóngchuyền nước ta có những bước phát triển vượt bậc, có vị thế cao trong khuvực đóng góp vào việc phát triển thể thao nước nhà
Ngày nay bóng chuyền ngày càng phát triển nhanh trên toàn phạm vi Thếgiới, để nhanh tiếp cận với nền bóng chuyền tiên tiến và hiện đại trên Thếgiới, cần nghiên cứu về xu thế phát triển bóng chuyền hiện đại và xây dựngmột cách khoa học quy trình đào tạo vận động viên (VĐV) bóng chuyền cấpcao để theo kịp được nhanh nền thể thao ngày càng phát triển trên Thế giới.Tổng kết bóng chuyền Thế giới những năm gần đây các chuyên gia bóngchuyền cho rằng nhìn chung bóng chuyền hiện đại ngày càng phát triển đadạng tập trung cơ bản theo các xu hướng như: nhảy phát bóng; chuyên mônhóa vị trí; phương pháp sử dụng VĐV libero; tấn công nhanh bất ngờ; đậpbóng chiến thuật…
Để đáp ứng những xu thế trên đòi hỏi các VĐV phải có một trình độ thểlực, tâm lý vững vàng, kỹ chiến thuật biến hóa, đặc biệt chú trọng về chiềucao và sức bật của VĐV giúp VĐV tấn công và chắn bóng tốt, mở rộng phạm
vi hoạt động tấn công trên lưới hạn chế khả năng tấn công của đối phương
Trang 7phải thực hiện nhiều chiến thuật, là một yếu tố rất quan trọng trong một trậnđấu, quyết định đến sự thành bại của cả đội
Chiến thuật là sự phối hợp nhịp nhàng của những động tác cơ bản giữa cácVĐV với nhau, trong chiến thuật thì gồm chiến thuật cá nhân, chiến thuậtnhóm, chiến thuật đồng đội Chiến thuật trong bóng chuyền khác với các mônkhác, đó là: sự đa dạng các bài tập chiến thuật tấn công hai người, hệ thốngchiến thuật tấn công ba người Chính vì thế đập nhanh ở vị trí số 3 là mộttrong những chiến thuật mang lại hiệu quả cao trong chiến thuật tấn công, bởi
vì đập nhanh trước mặt ở vị trí số 3 đường bóng đi nhanh, bất ngờ, đánh lừa,hạn chế được khả năng phòng thủ của đối phương
Nghiên cứu hệ thống bóng chuyền cho thấy Chiến thuật bóng chuyền gồm
2 loại Hệ thống chiến thuật tấn công và hệ thống chiến thuật phòng thủ, tấncông và phòng thủ là hai mặt có tính đối kháng cao khi hoạt động thi đấuđồng thời là động lực cho sự phát triển, nếu tấn công mạnh tức phòng thủ yếu,phòng thủ mạnh càng đòi hỏi tấn công phải đa dạng mới đáp ứng được yêucầu của bóng chuyền hiện đại, nhưng dù sự phát triển của phòng thủ đến mứcnào đi nữa thì khâu quyết định sau cùng vẫn dựa vào đập bóng tấn công hayphản công
Đập bóng là hướng phát triển chủ yếu của bóng chuyền hiện đại, đây làkhâu cuối cùng quyết định vấn đề mâu thuẫn là hướng phát triển chính trongtập luyện và thi đấu Thực tế thi đấu bóng chuyền, đập bóng mạnh có thểkhông mang lại hiệu quả cao vì đối phương tổ chức chắn bóng rất tốt Vì vậyvấn đề đặt ra là thay đổi các miếng đánh trong các tình huống tấn công hayphản công Những pha phối hợp nhanh, chớp nhoáng gây bất ngờ cho đốiphương để giành chiến thắng, nhất là ngày nay chiều cao, sức bật, trình độVĐV phát triển thì xu thế tấn công nhanh càng thể hiện rõ tầm quan trọng.Đập bóng nhanh thường được sử dụng ở vị trí số 3 bởi vì ở vị trí này rất thuậnlợi trong tấn công, gần chuyền hai là trung tâm để tổ chức tấn công và phối
Trang 8hợp chiến thuật nhanh biến hóa Góc độ đập bóng rộng có thể đập theo nhiềuhướng khác nhau làm cho đối phương khó phát hiện được ý đồ chiến thuậtcủa đội mình.
Tỉnh Quảng Bình nói chung và Trường Đại học Quảng Bình nói riêngtrong những năm gần đây đang được chú trọng đầu tư phát triển phong tràothể dục thể thao Trong đó môn bóng chuyền là môn thể thao được đầu tư lớn,hàng năm Tỉnh cũng như Bộ giáo dục tổ chức rất nhiều giải đấu mà TrườngĐại học Quảng Bình là một đơn vị trực thuộc luôn cử đội tham gia giải (VD:giải sinh viên toàn quốc, vô địch toàn tỉnh, giải Khối tổ chức Đoàn thể …)nhưng không đạt được kết quả cao có nhiều nguyên nhân khách quan và chủquan khác nhau, cụ thể như: phương pháp tập luyện và huấn luyện chưa hợp
lý, kỹ thuật động tác còn hạn chế, chiến thuật thi đấu chưa đa dạng…., đâycũng là lý do mà đội tuyển bóng chuyền Nam sinh viên Trường Đại họcQuảng Bình chưa đạt được kết quả tốt trong nhiều giải đấu Quá trình giảngdạy và nghiên cứu nhận thấy việc tìm hiều thực trạng và nghiên cứu lựa chọnbài tập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho độituyển bóng chuyền nam Trường Đại học Quảng Bình là hết sức cần thiết Việc nghiên cứu ứng dụng các bài tập nhằm nâng cao kỹ thuật, thể lựctrong bóng chuyền và phát huy khả năng thi đấu cho các đội tuyển trong nước
đã được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu như: Võ Diệu Thơ (2015) nghiêncứu đề tài “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh ở vị trí số 3cho đội tuyển bóng chuyền nữ Trường THPT Xuân Hòa Phú Yên – VĩnhPhúc, Nguyễn Hữu Hiệu(2011) nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu lựa chọn bàitập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho Nữ VĐVBóng chuyền A1 tỉnh Thái Nguyên”, Đào Thế Dân (2006) nghiên cứu đề tài
“ Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh số 3 trong huấn luyệnVĐV bóng chuyền nữ trẻ tỉnh Nam Định”, Bùi Văn Trình ( 2003) nghiên cứu
đề tài “ Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập
Trang 9bóng nhanh ở vị trí số 3 cho nữ VĐV bóng chuyền A1 tỉnh Thanh Hóa”, Hà
Sỹ Nguyên ( 2002 ) nghiên cứu đề tài “ Nghiên cứu ứng dụng một số bài tậpnhằm nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh ở vị trí số 3 cho nam VĐV bóngchuyền A1 tỉnh Vĩnh Phúc ”, Nguyễn Mạnh Cường ( 2009 ) nghiên cứu đề tài
“ Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh ở vị trí số 3cho nam VĐV bóng chuyền trẻ tỉnh Vĩnh Phúc ” …Tuy nhiên, cho đến nayvẫn chưa có công trình nào nghiên cứu lựa chọn các bài tập nhằm nâng caohiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho đội tuyển bóng chuyềnNam Trường Đại học Quảng Bình Xuất phát từ những lý do trên, với mongmuốn góp phần vào sự phát triển của nhà trường, nâng cao thành tích của độituyển bóng chuyền Nam của Trường, đề tài tiến hành nghiên cứu đề tài :
“Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho đội tuyển Bóng chuyền nam trường Đại học Quảng Bình”
Mục đích nghiên cứu
Từ việc nghiên cứu thực trạng tập luyện và thi đấu của các vận động viên,tiến hành nghiên cứu lựa chọn, xác định những bài tập phù hợp nhằm nângcao hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho đội tuyển bóngchuyền nam Trường Đại học Quảng Bình để cải thiện thành tích trong thi đấu
Mục tiêu nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên đề tài xây dựng các mục tiêu cụ thểsau:
Mục tiêu 1: Nghiên cứu thực trạng áp dụng các bài tập trong huấn luyện
đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho đội tuyển bóng chuyền namTrường Đại học Quảng Bình
Mục tiêu 2: Lựa chọn và áp dụng các bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật
đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho đội tuyển bóng chuyền namTrường Đại học Quảng Bình
Trang 10Giả thuyết khoa học: xu hướng chung của Bóng chuyền hiện đại là tấn
công đa dạng trên tất cả các tuyến, việc nghiên cứu thực trạng của công táchuấn luyện nhằm tìm ra những nguyên nhân hạn chế, khuyết điểm thường gặptrong tập luyện và thi đấu là công việc rất quan trọng của các huấn luyện viên,các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục thể chất và Thể dục thể thao Vì vậynếu lựa chọn và ứng dụng các bài tập tốt phù hợp với từng đối tượng sẽ nângcao khả năng và năng lực thi đấu, giúp cải thiện đáng kể về thành tích nhằmtạo tính ganh đua quyết liệt của môn bóng chuyền nói chung và đội Bóngchuyền Nam sinh viên Trường Đại học Quảng Bình nói riêng
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1 Xu hướng huấn luyện VĐV bóng chuyền [10], [12], [19], [32], [33]
Ngày nay bóng chuyền Thế giới phát triển rất phong phú và đa dạng về cáclối đánh dựa trên nền tảng kỹ thuật, chiến thuật đó đạt đến mức điêu luyện.Việc huấn luyện và đào tạo VĐV bóng chuyền là một công tác hết sức quantrọng, phức tạp và ảnh hưởng rất lớn đến sự thành bại của mỗi VĐV cũng như
cả đội bóng Trong công tác huấn luyện đòi hỏi các huấn luyện viên (HLV)
Trang 11phải nắm vững được các đặc điểm về tâm lý lứa tuổi và trình độ chuyên môncủa VĐV Từ đó mới xây dựng và đề ra các phương pháp và nguyên tắc huấnluyện phù hợp, có hiệu quả để có thể đạt được những thành tích tốt nhất Dođặc điểm của môn bóng chuyền mang tính đồng đội cao cho nên VĐV bóngchuyền phải có đầy đủ các tố chất vận động kỹ thuật hoàn hảo, khả năng phốihợp vận động và tư duy chiến thuật cao Các dạng hoạt động chủ yếu củaVĐV bóng chuyền là sự di chuyển nhanh, linh hoạt những động tác bật nhảy,lăn ngã cứu bóng Trong thời gian ngắn đòi hỏi VĐV phải có sự phản khángchính xác và năng lực phân biệt động tác tốt, biến đổi nhanh chóng từ nhữnghình thức này sang động tác khác và thực hiện nhanh chóng Hoàn toàn khácnhau về nhịp độ, tốc độ, tính chất Vì vậy VĐV bóng chuyền cần phải nắmvững toàn bộ hệ thống kỹ năng vận động trên cơ sở số lượng lớn các động tác
kỹ thuật tấn công và phòng thủ Tính phức tạp của hoạt động thi đấu đượcbiểu hiện ở chỗ tất cả các động tác kỹ thuật phải được áp dụng trong sự phốihợp và những điều kiện khác nhau đòi hỏi VĐV phải có độ chính xác cao.Tính bất ngờ, sự chớp nhoáng, chính xác của hoạt động trong bóng chuyềnđòi hỏi VĐV phải có phản ứng nhanh cũng như cả tốc độ động tác liên quanđến tốc độ bay của bóng Hầu hết các hoạt động trong bóng chuyền đều diễn
ra trên cơ sở cảm nhận thị giác kỹ năng quan sát tình thế và sự thay đổi ở vịtrí trên sân của các VĐV Sự chuyển động của bóng cũng như khả năng phánđoán nhanh trong điều kiện phức tạp là một trong những yếu tố quan trọngnhất của VĐV bóng chuyền Điều đó đòi hỏi VĐV phải có khả năng quan sátrộng và phán đoán chính xác Hoạt động của VĐV phụ thuộc trực tiếp vàohoạt động của đồng đội và đặc biệt là của VĐV đối phương Việc tạo ranhững tình huống lừa đối phương để có điều kiện tốt nhất thực hiện động tác
dự định che dấu các ý đồ hoạt động của mình Tất cả các điều đó đòi hỏi cao
ở tư duy chiến thuật của VĐV bóng chuyền Trong hoạt động nhóm tư duychiến thuật mang tính chất trực quan vì vậy đòi hỏi VĐV phải phát triển toàn
Trang 12diện Khả năng cảm giác không gian và thời gian, sự linh hoạt trong các nhậnđịnh tình huống và cách xử lý các tình huống chính xác Theo xu hướng bóngchuyền hiện đại ngày nay Tấn công đang chiếm ưu thế đặc biệt là những quảđập nhanh ở vị trí số 3 đó thực sự đem lại hiệu quả cao, bằng những tìnhhuống nhanh, mạnh, chính xác cao vị trí này rất thuận lợi cho việc phối hợp
và tấn công đối phương Do chiều cao, sức bật và trình độ ngày càng hoànthiện dẫn đến xu thế huấn luyện ở các đội mạnh chủ yếu là vấn đề phòng thủ
để đáp ứng xu thế tấn công sử dụng lượng vận động tối đa trong huấn luyệnthể lực và tập trung phát triển sức mạnh, sức bật nhảy và sức bền thi đấu.Xuất phát từ thực tiễn đó đòi hỏi phải có một chương trình, kế hoạch phù hợpvới sự phát triển của bóng chuyền hiện đại Huấn luyện chất lượng cao đàotạo tài năng đảm bảo cho sự phát huy trình độ thi đấu kỹ thuật là yếu tố chính.Huấn luyện là yếu tố quyết định phát triển nâng cao trình độ bóng chuyền.Nâng cao trình độ kỹ thuật điêu luyện, biến hóa, linh hoạt vận dụng tinh tếphải qua huấn luyện gian khổ thời gian dài tích lũy kinh nghiệm để có đượckết quả cao nhất Khoa học kỹ thuật hiện đại giúp nâng cao chất lượng huấnluyện kiểm tra đồng thời giúp tìm ra phương pháp và bài tập để đưa vào côngtác huấn luyện sao cho phù hợp nhất Những bài tập và phương pháp huấnluyện đều phải nhờ vào y học TDTT, sinh cơ thể thao, tâm lý thể thao, thống
kê TDTT, xã hội học TDTT, các loại máy phục vụ cho nhu cầu tập luyện củaVĐV…đây chính là bộ phận cấu thành chất lượng huấn luyện đào tạo tàinăng thể thao nói chung và bóng chuyền nói riêng Trong huấn luyện thựctiễn nảy sinh các vấn đề cần nhà lãnh đạo quản lý huấn luyện thi đấu chuyênmôn cao HLV phải có trình độ cao, là chuyên gia có tri thức khoa học, cókinh nghiệm thực tiễn, năng lực lãnh đạo và có những phương pháp huấnluyện mang lại hiệu quả cao Một thay đổi quan trọng của phương pháp huấnluyện là vấn đề về tri thức về phương pháp giảng dạy và huấn luyện trình độ
kỹ thuật cao Phương pháp tập luyện từ đơn giản đến phức tạp nâng dần độ
Trang 13khó lên để VĐV có thể đáp ứng được những bài tập tốt nhất Qua đó giúp choVĐV nâng cao khả năng thích ứng vận dụng một cách linh hoạt, chủ độngđiều khiển, sáng tạo cao hơn phát huy hết năng lực của mình
1.2 Xu thế đập bóng nhanh [15]
Nhanh là hạt nhân của biến hóa Muốn dành quyền chủ động phải biến hóanhững động tác tấn công làm cho đối phương mất phương hướng để ghi điểm,như tấn công nhanh trước mặt ở vị trớ số 3…điều chỉnh bóng nhanh, phối hợpphòng thủ linh hoạt, biến hóa nhanh kịp thời gây bất ngờ cho đối phương Xuhướng nhanh biến hóa là tư tưởng chỉ đạo chiến thuật của bóng chuyền hiệnđại Nhanh được xây dựng trong hệ thống tư tưởng chỉ đạo chiến thuật là giảipháp, cơ chế chủ yếu vận hành chiến thuật và phải được quán triệt trong tưtưởng, trong hoạt động của mỗi VĐV ở bất kỳ vị trí nào trên sân để đạt đượcnhững mục đích cụ thể Phản ứng nhanh của mỗi VĐV gồm trạng thái sẵnsàng nhanh nhạy về tâm lý khi VĐV bước vào thi đấu, nhóm nhanh di chuyểnlinh hoạt chiếm được vị trí tốt nhất trong sân sau đó thực hiện động tác thậtnhanh chóng và chính xác và ứng phó kịp thời cho đồng đội một cách hợp lý
và có hiệu quả nhất Trong các môn thể thao nói chung và môn bóng chuyềnnói riêng vấn đề phối hợp là rất quan trọng mà nhất đây là môn thể thao mangtính đồng đội cao cho nên các VĐV bóng chuyền cần phải phối hợp nhuầnnhuyễn với nhau, ăn ý giữa các vị trí, nhóm hàng trước hàng sau, giữa công
và thủ, tấn công và phản công, giữa các khâu chuyển tiếp về vận động cũngnhư tâm lý, giữa HLV và VĐV trong sân cần phải có một chiến thuật đồngnhất để có thể sử dụng những miếng đánh có được hiệu quả tốt nhất CácVĐV trong sân cần phải hiểu nhau và phối hợp một cách nhuần nhuyễn,nhanh, chính xác, hiệu quả, cần phải biết hỗ trợ và bổ sung cho nhau, khắcphục chỗ yếu phát huy điểm mạnh cần phải chủ động trong từng tình huống
để có thể xử lý một cách có hiệu quả
1.3 Đặc điểm về kỹ thuật [6], [12], [14]
Trang 14Trong mỗi giai đoạn lịch sử nhất định, kỹ thuật là phương tiện hàng đầu
để tiến hành giả quyết các nhiệm vụ của thi đấu, mà nhiệm vụ cụ thể là các hành động chiến thuật trong những tình huống, diễn biến trên sân mà luật cho phép Bóng chuyền là môn thể thao mang tính chất đối kháng cao, do đóVĐV bóng chuyền cần nắm vững các kỹ thuật thi đấu cá nhân một cách điêuluyện, và sử dụng chúng có hiệu quả cao trong quá trình thi đấu Dưới góc độ chuyên môn, kỹ thuật bóng chuyền được hiểu là sự tổng hợp các biện pháp đã được lựa chọn để VĐV thực hiện một nhiệm vụ vận động đánh bóng có hiệu quả nhất Trong môn bóng chuyền kỹ thuật được chialàm 2 loại: Kỹ thuật tấn công và kỹ thuật phòng thủ
+ Kỹ thuật tấn công trong bóng chuyền bao gồm: Phát bóng, chuyền bóng, chuyền bóng và đập bóng
+ Kỹ thuật phòng thủ trong bóng chuyền bao gồm: chắn bóng yểm hộ,
đỡ phát và đỡ đập bóng
Căn cứ vào đặc điểm tính chất hoạt động trong quá trình thi đấu người
ta phân chia chúng thành hai nhóm:
+ Nhóm các hoạt động di chuyển không bóng bao gồm: Tư thế chuẩn
bị, chạy, nhảy
+ Nhóm các hoạt động với bóng bao gồm: Các kỹ thuật với bóng được các VĐV lựa chọn, ứng dụng trong quá trình thi đấu tuỳ thuộc vào nhữngtình
huống diễn biến của thi đấu để đạt hiệu quả cao
1.3.1 Đặc điểm kỹ thuật tấn công trong bóng chuyền
Kỹ thuật tấn công là tổng hợp các động tác nhằm đưa bóng sang sân đối phương, là phương tiện chủ yếu của mặt tấn công, để đột phá qua mặt đối lập
đó chính là chắn bóng và phòng thủ hàng sau của đố phương, để giành được điểm, giành thắng lợi trận đấu
Trang 15Kỹ thuật tấn công trong bóng chuyền bao gồm: Đập bóng, chuyền bóng, phát bóng Trong đó đập bóng là kỹ thuật tấn công chủ yếu, mang lại hiệu quả cao trong thi đấu bóng chuyền
Kỹ thuật chắn bóng tuy mang tính tấn công, nhưng lại là một hình thức phòng thủ tích cực nhất, được thực hiện mang tính đối kháng quyết liệtgiữa các cầu thủ nhằm ngăn cản mọi hình thức tấn công của đối phương [7]
1.3.2 Đặc điểm kỹ thuật phòng thủ trong bóng chuyền
Trong thi đấu bóng chuyền hiện đại, với uy lực tấn công nhanh, mạnh,
từ các quả phát và đập bóng của đối phương, thì kỹ thuật phòng thủ cũng rất
đa dạng, bao gồm: Chắn bóng, yểm hộ, đỡ phát và đỡ đập bóng Nhiệm vụcủa phòng thủ là cố gắng đỡ bóng tấn công của đối phương, lên vị trí thuậnlợi nhất để tổ chức chuyền hai cho cầu thủ tấn công của đội nhà, với cácmiếng phối hợp khác nhau, để đạt được mục đích là giành điểm Phần lớn khi
đỡ phát bóng VĐV thường sử dụng kỹ thuật đệm bóng thấp tay bằng hai tay,trong một vài trường hợp có thể biến dạng thành chuyền bóng cao tay bằnghai tay, nếu quả phát bóng không mạnh lắm
1.3.3 Đặc điểm của đập bóng nhanh
Đập bóng nhanh là một kỹ thuật tương đối khó, kỹ thuật được hình thànhtrên cơ sở kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà Đập bóng nhanhđòi hỏi VĐV phải có cổ chân linh hoạt, tốc độ vào đà nhanh, bật nhảy trướckhi chuyền 2 chuyền bóng lên Đập bóng nhanh ở vị trí số 3 là một vị trí đậpbóng có biên độ cho động tác đập bóng nhỏ nên đòi hỏi VĐV phải có cổ taykhóe, nhanh so với các kỹ thuật đập bóng khác
1.4 Cơ sở lý luận và các giai đoạn huấn luyện kỹ thuật đập bóng nhanh ở
vị trí số 3 [6], [11], [12]
1.4.1 Cơ sở lý luận
Ngày nay, bóng chuyền thế giới phát triển rất phong phú và đa dạng về cáclối đánh, sử dụng các kỹ thuật và vận dụng các chiến thuật rất khác nhau dựa
Trang 16trên nền tảng các kỹ thuật đã đạt đến mức độ điêu luyện Việc huấn luyện vàđào tạo VĐV bóng chuyền là một công tác hết sức quan trọng, phức tạp ảnhhưởng rất lớn đến sự thành bại của mỗi VĐV cũng như cả đội bóng Trongcông tác huấn luyện đòi hỏi các huấn luyện viên phải nắm bắt được các đặcđiểm về tâm - sinh lý lứa tuổi và trình độ chuyên môn của VĐV, từ đó mớixây dựng, đề ra các phương pháp và nguyên tắc huấn luyện phù hợp, có hiệuquả
Trong quá trình huấn luyện, hoàn thiện các kỹ thuật động tác ở các môn thểthao có vai trò rất quan trọng, đặc biệt là những môn thể thao không có chu kìnhư các môn bóng Đặc điểm môn thể thao bóng chuyền là lấy chiến thuậtlàm mục tiêu, kỹ thuật làm biện pháp, thể lực làm cơ sở Bởi vậy, huấn luyện
kỹ thuật đập bóng nhanh ở vị trí số 3 được tiến hành song song giữa quá trìnhhoàn thiện kỹ thuật động tác, với phát triển các tố chất thể lực
Quá trình huấn luyện là quá trình tìm hiểu và đưa ra những bài tập có cấutrúc vận động gần giống như cấu trúc kỹ thuật động tác, mục đích để bổ trợcho huấn luyện động tác hình thành kỹ năng kỹ xảo vận động
Hầu hết các hoạt động trong bóng chuyền đều diễn ra trên cơ sở của cảmnhận thị giác Kỹ năng quan sát tình thế và sự thay đổi vị trí trên sân của cácVĐV, sự chuyển động của bóng cũng như khả năng phán đoán nhanh trongđiều kiện phức tạp là một trong những tố chất quan trọng nhất của VĐV bóngchuyền Điều đó đòi hỏi VĐV phải có khả năng quan sát rộng và phán đoánchính xác
Quá trình huấn luyện toàn diện về thể lực, tâm lý, kỹ - chiến thuật là mộtcông việc hết sức quan trọng Theo xu hướng bóng chuyền hiện đại ngày nay
cả bóng chuyền nam và nữ tấn công đều chiếm ưu thế, chiều cao, sức mạnh
và trình độ ngày càng hoàn thiện, ý chí thi đấu tốt hơn Xuất phát từ thực tiễn
đó đòi hỏi phải có một chương trình, kế hoạch phù hợp với sự phát triển củabóng chuyền hiện đại
Trang 171.4.2 Các giai đoạn huấn luyện kỹ thuật đập bóng nhanh ở vị trí số 3
- Giai đoạn giảng dạy ban đầu
Giai đoạn này thường đặt nền móng cho kĩ thuật động tác, kĩ thuật đậpbóng nhanh ở vị trí số 3 là biến hóa, lấy cơ sở của đập bóng chính diện theophương lấy đà nên cần phải tiếp thu, nắm vững được kỹ thuật đập bóng chínhdiện theo phương lấy đà rồi mới học kỹ thuật đập bóng nhanh ở vị trí số 3.Giai đoạn dạy học ban đầu là giai đoạn VĐV được học và hình thành những
kỹ năng ban đầu của kỹ thuật động tác Trong giai đoạn này, do mới hìnhthành được biểu tượng kỹ thuật động tác trên vỏ bán cầu đại não nên việcthực hiện kỹ thuật động tác vẫn chưa ổn định Vì thế, nhiệm vụ về phươngpháp ở giai đoạn này là nắm vững các nguyên lý kỹ thuật, nhịp độ chung củađộng tác, cần lưu ý loại bỏ những động tác thừa, không cần thiết
Như vậy trong giai đoạn dạy học ban đầu, các động tác kỹ thuật được nắmvững có thể chia nhỏ thành các động tác kỹ thuật đơn lẻ, sau đó học từngphần rồi kết hợp thành một động tác hoàn chỉnh Giai đoạn đầu, quá trìnhhuấn luyện và giảng dạy này cần đặc biệt chú ý đến việc tiếp thu và lĩnh hội,nắm chắc các nguyên lý, yếu lĩnh kỹ thuật động tác cơ bản
- Giai đoạn học sâu từng phần
Ở giai đoạn này đi sâu nghiên cứu hoàn thiện kỹ thuật đập bóng chính diệntheo phương lấy đà từ đó củng cố kỹ thuật đập bóng nhanh ở vị trí số 3 Sửdụng một số bài tập trong huấn luyện kỹ thuật cũng như phát triển thể lựcchuyên môn cho VĐV
Kiểm tra việc thực hiện kỹ thuật động tác trên cơ sở kết hợp với uốn nắn lại
kỹ thuật, bổ sung những động tác kỹ thuật còn thiếu, xem xét về mức độ thựchiện (độ chuẩn xác, các biên độ, nhịp điệu, nhịp độ động tác, sự phối hợp nhịpnhàng các bộ phận của cơ thể) cần loại những động tác không cần thiết, sửachữa sai sót kỹ thuật
- Giai đoạn củng cố và hoàn thiện
Trang 18Giai đoạn này củng cố các kỹ năng, hoàn thành các động tác kỹ thuật đãđược học Việc thực hiện kỹ thuật đó sao cho phù hợp với đặc điểm cá nhâncủa từng VĐV, tăng cường số lượng các dạng đập bóng Biết áp dụng và đổi
từ dạng đập bóng này sang dạng đập bóng khác trên cơ sở nền tảng các kỹnăng, kỹ xảo đã hình thành Sử dụng các kỹ thuật sao cho linh hoạt và trở nênđiêu luyện, đảm bảo thực hiện kỹ thuật động tác một cách tin tưởng, ổn địnhtrong khi có các trở ngại bên ngoài Bên cạnh đó, đồng thời rèn luyện một sốphẩm chất ý chí, tâm lý thi đấu vững vàng, hoàn thành tốt kỹ thuật động táctrong lúc mệt mỏi
1.4.3 Phân loại đập bóng nhanh
Trong hệ thống các môn thể thao mang tính đối kháng nói chung và môn bóng chuyền nói riêng thì đều được chia làm hai hệ thống kỹ thuật là tấn công
và phòng thủ Trong đó kỹ thuật tấn công rất được coi trọng bởi theo quanđiểm hiện nay thì tấn công là phương pháp hữu hiệu nhất và giành điểm nhiềunhất Kỹ thuật tấn công gồm: Đập bóng, phát bóng, chắn bóng
Trong đó kỹ thuật đập bóng bao gồm:
- Đập bóng chính diện theo phương lấy đà
- Đập lao (lao ngắn, lao dài)
- Đập nhanh (nhanh trước, nhanh sau)
- Đập bóng trung bình
- Đập giãn biên
- Đập bóng hàng sau
Trong thực tế thi đấu bóng chuyền VĐV sử dụng rất linh hoạt các kỹ thuật
và hình thức đập bóng trên với mục đích giành phần thắng Vấn đề này đặt racho VĐV trong thi đấu cần phải tư duy thay đổi miếng đánh liên tục sao chođối phương không thể nắm bắt được ý đồ tấn công của đội mình Do vậytrong công tác huấn luyện đòi hỏi các HLV cần phải cho tập những miếngđánh thật nhuần nhuyễn để có thể tạo ra sự khác biệt trong từng pha bóng gây
Trang 19cho đối phương những khó khăn nhất định và có thể chính là bước ngoặt củatrận đấu Đường di chuyển của VĐV bóng chuyền ở vị trí số 3 trong thi đấu.
1.5.1 Cơ sở lý luận của tố chất sức nhanh
Sức nhanh là khả năng của con người thực hiện bài tập vận động trong thờigian ngắn nhất Thông thường những biểu hiện của sức nhanh tương đối độclập, đặc biệt là những chỉ số về thời gian, phản ứng vận động hầu như khôngliên quan với tốc độ động tác Đây là hình thức thể hiện năng lực tốc độ khácnhau
Theo quan điểm sinh hóa: Sức nhanh phụ thuộc vào hàm lượng ATP trong
cơ và tốc độ phân giải ATP dưới ảnh hưởng của xung động vì các bài tập diễn
ra trong thời gian ngắn nên quá trình tổng hợp ATP hầu như được thực hiệntheo cơ chế yếm khí
Nhanh là hạt nhân của biến hóa Muốn giành quyền chủ động phải biến hóatấn công như tấn công nhanh (ở vị trí số 3…) điều chỉnh nhanh, phối hợpnhanh phòng thủ linh hoạt…biến hóa nhanh kịp thời gây bất ngờ giành đượcđiểm thắng trận
Phản ứng nhanh của cá nhân gồm trạng thái sẵn sàng nhanh nhạy về tâm lýcủa VĐV bước vào thi đấu, phán đoán nhanh, di chuyển nhanh, chiếm vị trí
Trang 20nhanh, quyết định nhanh, động tác cuối cùng nhanh, ứng phó nhanh kịp thờihợp lý hiệu quả
Phối hợp nhanh nhuần nhuyễn ăn ý giữa các nhóm hàng trước với hàngsau, giữa công và thủ, tấn công và phản công giữa các khâu chuyển tiếp vềvận động cũng như tâm lý có “ký hiệu” liên hệ nhanh của cầu thủ - HLV,trong ngoài sân vận dụng kỹ - chiến thuật sao cho hợp lý Hiểu ý nhanh củađồng đội, tâm lý đặc điểm kỹ - chiến thuật phong cách lối chơi, khả năng hoạtđộng tại các vị trí, thuận tay và trái tay… trong các tình huống khác nhau đểkịp thời bổ sung cho nhau khắc phục chỗ yếu, phát huy chỗ mạnh một cáchchủ động để hoàn thành chiến thuật hiệu quả
1.5.2 Cơ sở lý luận của tố chất sức mạnh
Sức mạnh là khả năng sinh lực trong các động tác nhanh, lực tối đa mà conngười có thể sinh ra được một mặt phụ thuộc vào đặc tính sinh cơ của độngtác Mặt khác phụ thuộc vào mức độ hoạt động của từng nhóm cơ riêng biệt
và sự phối hợp giữa chúng
Sức mạnh là tố chất cơ bản của phát triển toàn diện Muốn nhanh không thểthiếu tố chất sức mạnh của đùi, cẳng chân, cổ chân, bàn chân, hông, thắt lưng,mông, bụng, lưng, sức mạnh chi trên… cùng với sức mạnh di chuyển, bậtnhảy, lao ngã, đập bóng
1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đập bóng nhanh [1], [7], [23], [24], [31]
Đập bóng nhanh ở vị trí số 3 là một kỹ thuật dựa trên cơ sở của kỹ thuật cơ
bản là đập bóng chính diện theo phương vào đà VĐV phải thực hiện chạy đà
và bật nhảy trên không dùng một tay đánh bóng sang sân đối phương với mộtlực nhất định Đập bóng là một kỹ thuật khó trong các kỹ thuật của bóngchuyền bởi vì phải thực hiện động tác nhanh trong thời gian ngắn vì vậy cầnnhiều đến sức nhanh, sức mạnh, khéo léo…trong điều kiện không có điểm tựa
và phải đạt được hiệu quả cao, có uy lực lớn để phá vỡ hàng phòng thủ của
Trang 21đối phương Vì vậy chúng tôi thấy rằng đập bóng có rất nhiều yếu tố ảnhhưởng đến nó Song để có tính khách quan chúng tôi tiến hành trao đổi tọađàm với các HLV, chuyên gia về bóng chuyền và các chuyên gia về y học đểtìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đập bóng Qua trao đổi tọa đàmchúng tôi tìm được các yếu tố ảnh hưởng đến quả đập bóng như sau:
- Kỹ thuật hoàn hảo, khả năng phối hợp vận động tốt, phán đoán nhanh, diđộng, cảm giác không gian thời gian, thực hiện động tác chính xác
- Trình độ chuẩn bị thể lực toàn diện Đặc biệt là sức bật
- Sức mạnh của các nhóm cơ: cơ chi dưới, cơ bụng, cơ lưng…
- Tâm lý thi đấu vững vàng và kinh nghiệm thi đấu cao Trong các yếu tốnêu trên thì sức bật nâng cao trọng tâm giữ vai trò then chốt trong việc giảiquyết nhiệm vụ đập bóng Bật với cao giúp VĐV có độ dừng trên không lâu
từ đó nâng cao khả năng quan sát định hướng, khống chế cơ thể tạo nên phạm
vi hoạt động bóng rộng, nên hạn chế được mức thấp nhất sự ngăn cản của đốiphương để dành hiệu qủa trong thi đấu
Ngoài các yếu tố mà chúng tôi trao đổi, tọa đàm: Qua tìm hiểu những tàiliệu chuyên môn chúng tôi thấy có một số yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả củabài tập đập bóng nhanh đó là:
- Yếu tố vệ sinh dinh dưỡng
- Yếu tố nghỉ ngơi hồi phục
- Yếu tố môi trường
Tóm lại các yếu tố ảnh hưởng tới VĐV là rất lớn, nhưng tùy từng điều kiện
cụ thể, đối tượng, lứa tuổi, giới tính, trình độ tập luyện, điều kiện cơ sở vậtchất, trang thiết bị mà HLV phải tìm ra yếu tố ảnh hưởng có chi phối tới hiệuquả bài tập cho phù hợp với đối tượng của mình Với VĐV bóng chuyền namTrường Đại học Quảng Bình thì yếu tố kỹ thuật và thể lực trong giai đoạnhuấn luyện ban đầu là cơ bản hơn cả để có thể tăng thêm hiệu quả kỹ thuật
Trang 22đập bóng nhanh Chúng tôi sẽ tiến hành thực nghiệm các yếu tố này trên đốitượng 18 VĐV bóng chuyền nam Trường Đại học Quảng bình.
1.7 Đặc điểm tâm – sinh lý [1], [8], [23]
1.7.1 Đặc điểm tâm lý
Sinh viên: mặc dù là sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường nhưng các emluôn thích chứng tỏ bản thân mình là người lớn, muốn để mọi người tôn trọngmình, có nhiều hoài bão, có trình độ hiểu biết nhất định, có khả năng phântích tổng hợp, muốn hiểu biết nhưng thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống vànhiều nhược điểm
Đây là lứa tuổi của sự lãng mạn, độc đáo và mong cho cuộc sống tốt đẹphơn Đó là tuổi của nhu cầu sáng tạo, nảy nở những tình cảm mới Độ tuổinày chủ yếu là hình thành thế giới quan, tự ý thức hình thành tính cách vàhướng về tương lai Thế giới quan không phải là niềm tin lạnh nhạt mà là sựsay mê, ước vọng nhiệt tình Các em có thái độ tự giác, tích cực trong học tập,xuất phát từ động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghềnghiệp sau này
Ở các em nam tuy quá trình hưng phấn cao hơn ức chế nhưng các em thamgia tập luyện và thi đấu vẫn còn sự ngần ngại chưa phát huy hết khả năng,tính tự trọng của các em rất cao Vì vậy, phải động viên, khuyến khích các emtham gia tập luyện và thi đấu một cách tích cực, nhiệt tình, sử dụng cácphương pháp giảng dạy và huấn luyện hết sức khoa học, khéo léo và tế nhị.Tránh tình trạng làm cho lòng tự trọng của các em bị tổng thương, như vậymới đạt được hiệu quả cao của các bài tập
Giảng viên : ở lứa tuổi đi làm, công việc cơ quan, công việc gia đình nênviệc tập luyện có tính tự giác, tích cực rất hạn chế Ngoài ra do đặc thù côngviệc, vừa tham gia giảng dạy vừa tham gia tập luyện nên tâm lý tập luyệntrong các buổi tập có nhiều ức chế, gây nên sự thiếu tập trung tập luyện Nhưchúng ta đã biết trong luyện tập thể dục thể thao nếu không có tính tập trung
Trang 23thì hiệu quả đưa lại của một buổi tập không cao Vì vậy người thầy, ngườiHLV phải biết động viên tích cực, phải biết đánh vào tâm lý của VĐV quacác buổi tập khác nhau.
1.7.2 Đặc điểm sinh lý
* Hệ thần kinh
Hệ thần kinh phát triển tạo thuận lợi cho việc nhanh chóng hình thành cácphản xạ có điều kiện, thuận lợi để các VĐV nhanh chóng tiếp thu và hoànthiện động tác Do sự hoạt động của các tuyến nội tiết, tuyến sinh dục, tuyếnyên…làm cho sự hưng phấn, ức chế không cân bằng ảnh hưởng đến hoạtđộng TDTT Tuy nhiên có một số bài tập đơn điệu, không hấp dẫn làm choVĐV chóng mệt mỏi nên cần thay đổi nhiều hình thức tập luyện như trò chơi,thi đấu, hoàn thành tốt các bài tập đã lựa chọn
*Hệ xương
Lứa tuổi này các xương như xương cổ tay, bàn tay đã hoàn thiện nên cácVĐV có thể tập luyện một số động tác treo, chống, mang vác nặng mà khônglàm tổn hại hoặc không tạo ra sự phát triển lệch lạc của cơ thể Cột sống đã ổnđịnh hình dáng nhưng vẫn có thể bị cong vẹo nên việc tiếp thu, bồi dưỡng tưthế chính xác thông qua hệ thống bài tập như đi, chạy, nhảy, thể dục nhịpđiệu…
* Hệ cơ
Các bắp cơ phát triển tương đối nhanh, các cơ nhỏ phát triển chậm hơn các
cơ duỗi Đây là thời kỳ cơ bắp phát triển nhanh nhất nên cần tập những bàiphát triển sức mạnh để góp phần thúc đẩy phát triển các cơ Vì vậy ngườiHLV phải chú ý đến các bài tập, trong tập luyện phải đảm bảo nguyên tắc vừasức và sự phát triển cân đối của các cơ
Trang 24* Hệ tuần hoàn
Ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn đang phát triển và đi đến hoàn thiện, buồngtim, hệ thống mạch phát triển tương đối hoàn chỉnh, phản ứng của hệ tuầnhoàn trong vận động tương đối rõ ràng, sau vận động mạch đập và huyết ápphục hồi nhanh chóng nên có thể tập những bài tập dai sức, có khối lượng,cường độ tơng đối lớn, khi đó HLV phải thận trọng và thường xuyên kiểmtra, theo dõi tình trạng sức khỏe của học sinh
* Hệ hô hấp
Phát triển đã hoàn thiện nên rất thuận lợi trong việc tập luyện các bài tậpkéo dài Song vẫn chú ý đến lượng vận động và quãng nghỉ cho phù hợp.Như vậy, từ đặc điểm tâm - sinh lý trên tôi đưa ra phương pháp và khốilượng bài tập một cách hợp lý với lứa tuổi để cơ thể các VĐV phát triển Việc
sử dụng các bài tập là rất quan trọng, cần vận dụng các bài tập với công suấtlớn trong thời gian ngắn, những bài tập với tín hiệu đột ngột, bài tập phát triểnkhéo léo, mềm dẻo kết hợp với bài tập phát triển tần số và sức mạnh tốc độ đểnâng cao hiệu quả đập bóng nhanh ở vị trí số 3 cho nam đội tuyển bóngchuyền
Trang 25CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 2.1 Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu của đề ra, trong quá trình nghiêncứu đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
* Mục đích: Tìm hiểu, tiếp thu các thông tin khoa học đã được công bố cóliên quan đến đề tài
* Cách thức tiến hành: Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài bao gồmcác Nghị quyết, chỉ thị của Đảng, của Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, cơ
sở lý luận và thực tiễn trong công tác huấn luyện, các công trình nghiên cứu
về kỹ chiến thuật – thể lực Bóng chuyền, phương pháp huấn huyện, các tưliệu sách báo liên quan đến đề tài làm cơ sở cho việc xác định các bài tậpnâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3
2.1.2 Phương pháp phỏng vấn
* Mục đích: nhằm tìm hiểu đánh giá được những hạn chế thường mắc, xácđịnh các chỉ tiêu kiểm định các bài tập phù hợp trong huấn luyện kỹ thuật đậpbóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 để tiến hành thực nghiệm
* Cách thức tiến hành:
- Gặp gỡ trao đổi với những người giỏi về lĩnh vực mình nghiên cứu để tìm
ý kiến đóng góp quý báu cho đề tài
- Phỏng vấn các chuyên gia, các HLV bóng chuyền có kinh nghiệm nhằmlựa chọn các bài tập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3
2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm
* Mục đích: Giúp nhà nghiên cứu tiếp cận với đối tượng nhằm bao quáttoàn diện những ưu và nhược điểm của khách thể nghiên cứu
* Cách thức tiến hành và đánh giá:
- Quan sát các giải thi đấu cấp trường, cấp tỉnh, các buổi tập luyện của độituyển bóng chuyền nam Trường Đại học Quảng Bình để tìm hiểu các phương
Trang 26pháp huấn luyện các bài tập hiện hành, thu thập được số liệu liên quan để giảiquyết các nhiệm vụ của đề tài.
- Quan sát các giải đấu bóng chuyền trong nước, các trận đấu A1, cũng nhưcác giải đội mạnh trong nước Từ đó có cách nhìn tổng thể trong công táchuấn luyện hiện nay nhờ đó nâng cao độ tin cậy và tính thông báo của đề tài
2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm
Mục đích: Nhằm kiểm tra đánh giá thực trạng của các đối tượng nghiên cứu,đồng thời kiểm tra hệ thống bài tập mà đề tài tiến hành kiểm tra thực nghiệm Cách thức tiến hành: Để kiểm tra và đánh giá hiệu quả các bài tập đề tài sửdụng một số test để đánh giá
Các test (nội dung) đánh giá thể lực Bài tập 1: Bật với bảng (nhằm đánh giá về sức bật của VĐV), (tính cm)
Sân bãi, dụng cụ: Dùng một bảng để đo sức bật trong bóng chuyền
Cách thực hiện: người kiểm tra đứng nghiêm sát vào cột bảng có thước đo,với tay lên đo chiều cao với cao nhất của cơ thể Sau đó thực hiện lấy đà bậtvới một tay vào bảng
Cách tính sức bật: sức bật với bảng - chiều cao đứng với = sức bật
Thực hiện 2 lần bật với, lấy thành tích cao nhất
Bài tập 2: Chạy rẽ quạt (Đánh giá trình độ thể lực vủa VĐV, trong đó đánh
giá được sức mạnh tốc độ), (giây)
Sân bãi,dụng cụ: Sân bóng chuyền, 07 quả bóng chuyền, 07 người phục vụCách thực hiện:
Trang 27Quả bóng 5,6,7 tương tự, cuối cùng chạy băng về đích sát số 1
Các test (nội dung) đánh giá về kỹ thuật Bài tập 1: Đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 vào ô quy định (tính số quả
Trang 28X : Người thực hiện
A : Người phục vụ tung bóng
O : Chuyền 2+ Người phục vụ tung từng quả bóng cho chuyền 2, chuyền 2 chuyền bóng,người thực hiện vào đà nhanh đập bóng ở vị trí số 3, thực hiện đập 10 quảbóng, 5 quả đập đầu vào ô số 1, 5 quả đập sau vào vào ô số 2
Cách tính điểm (số quả đạt điểm): quả bóng vào ô quy định hoặc chạm vàocác đường của ô
Lưu ý: đập bóng có lực thì được tính điểm
Bài tập 2: Đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 với 02 người chắn (tính số
Trang 29O : Chuyền 2 Hai người đứng chắn bóng, người phục vụ tung từng quả bóng cho chuyền
2, chuyền 2 thực hiện chuyền bóng, người thực hiện vào đà nhanh ở vị trí số 3
để đập bóng, Thực hiện 10 lần tính số lần đạt điểm
Cách tính điểm: đập bóng chạm tay người chắn ra ngoài hoặc trong sân.Đập bóng không chạm tay chắn, bóng trong sân
Lưu ý: đập bóng có lực
2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Phương pháp thực nghiệm sư phạm để ứng dụng những bài tập đã được lựachọn vào huấn luyện kỹ thuật đập bóng nhanh ở vị trí số 3 cho đội tuyển bóngchuyền nam Trường Đại học Quảng Bình nhằm phát huy tính hiệu quả kỹthuật đập bóng cho đội tuyển, qua đó đánh giá được hiệu quả của các bài tập
đã lựa chọn
- Nhóm đối chứng: 9 VĐV tập luyện theo giáo án hằng ngày
- Nhóm thực nghiệm: 9 VĐV tập luyện theo giáo án hằng ngày và các bàitập mà đề tài đã lựa chọn
2.1.6 Phương pháp toán học thống kê
Trang 30Sử dụng toán thống kê như một công cụ xử lý các tài liệu thông qua phầnmềm SPSS 20 và Excel 2016 cùng các tham số đặc trưng mà chúng tôi quantâm bao gồm:
* Trung bình cộng: là tỷ số giữa tổng lượng trị số các cá thể với tổng số các
cá thể của tập hợp mẫu
n
x X
n
i i
) 30 ( )
x x t
B A A
B A
Tra bảng t ứng với ngưỡng xác suất P≤ 5% và ĐTD = ∞
Trang 31- Nếu │ttính │ > tbảng : sự khác biệt có ý nghĩa ở ngưỡng xác suất P ≤ 5%
- Nếu │ttính │ < tbảng : sự khác biệt chưa có ý nghĩa ở ngưỡng xác suất P
≥ 5%
* Công thức tính nhịp độ tăng trưởng:
% 100 ) (
5
1 2
v v
v v W
Trong đó: - W là nhịp độ phát triển
- Đối tượng quan trắc:
+ Là đội tuyển Bóng chuyền Nam sinh viên Trường Đại học Quảng Bình.+ Xác định những bài tập có hiệu quả để nâng cao hiệu quả kỹ thuật đậpbóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3
- Quy mô nghiên cứu:
+ Số lượng mẫu nghiên cứu: 18 sinh viên Nam thuộc đội tuyển Bóngchuyền Nam sinh viên Trường Đại học Quảng Bình
+ Phạm vi không gian nghiên cứu: Cơ quan chủ trì đề tài: Trường ĐHTDTT Đà Nẵng; phỏng vấn, điều tra tạiTrường ĐH TDTT Đà Nẵng vàTrường ĐH Quảng Bình; địa điểm thực nghiệm: Trường ĐH Quảng Bình
- Phạm vi thời gian nghiên cứu: Đề tài tiến hành nghiên cứu từ tháng 11
năm 2016 đến tháng 08 năm 2018
+ Giai đoạn chuẩn bị: Từ tháng 11 năm 2016 đến tháng 01 năm 2017 tìmhiểu vấn đề nghiên cứu, tham khảo tài liệu, xác định đề tài, xây dựng đềcương, bảo vệ đề cương trước Hội đồng khoa học
Trang 32+ Giai đoạn cơ bản: Từ tháng 01 năm 2017 đến tháng 02 năm 2018: thuthập tài liệu tham khảo, phỏng vấn, lựa chọn và ứng dụng thực nghiệm, lấy vàphân tích số liệu
+ Giai đoạn kết thúc: Từ 02 năm 2018 đến tháng 08 năm 2018: Phân tích
số liệu, hoàn thành luận văn, bài báo và báo cáo trước Hội đồng khoa học