PHÁT TRIỂN bền VỮNG LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG VÙNG KINH tế TRỌNG điểm bắc bộ

LUẬN án TIẾN sĩ KINH tế đề tài PHÁT TRIỂN bền VỮNG LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG VÙNG KINH tế TRỌNG điểm bắc bộ

B CH TH LAN ANH

PHÁT TRI N B N V NG LÀNG NGH TRUY N TH NG VÙNG KINH T TR NG ðI M B#C B$

LU%N ÁN TI N SĨ KINH T

HÀ N$I ( 2010

B CH TH LAN ANH

PHÁT TRI N B N V NG LÀNG NGH TRUY N TH NG VÙNG KINH T TR NG ðI M B#C B$

L I CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u ñư c s! d#ng trong lu$n án là trung th%c, có ngu(n g c, xu)t x rõ ràng Nh,ng k.t qu0 trình bày trong lu$n án chưa t2ng ñư c công b trong b)t c công trình nào khác

Tác giH luKn án

B ch Th Lan Anh

Chương 2: NH NG VSN ð LÝ LU%N VÀ THUC TIVN V PHÁT

TRI N B N V NG LÀNG NGH TRUY N TH NG 24 2.1 M T S1 V3N ð5 CHUNG V5 PHÁT TRI:N B5N V;NG 24 2.1.1 Quan ni=m v> phát tri(n b>n v"ng 24 2.1.2 Quan ni=m v> phát tri(n b>n v"ng ? Vi=t Nam 32 2.2 PHÁT TRI:N B5N V;NG LÀNG NGH5 TRUY5N TH1NG 36 2.2.1 MCt sE vFn ñ> chung v> làng ngh> truy>n thEng 36

2.2.3 SP cRn thi$t phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng 64

2.2.3.1 Vai trò cTa làng ngh> truy>n thEng trong n>n kinh t$ 64 2.2.3.2 Góp phRn gi" gìn b'n s&c văn hoá dân tCc 68 2.2.3.3 B'o v= môi trư ng làng ngh> truy>n thEng 70

2.3.1 Tình hình phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng ? mCt

Chương 3: THUC TR NG PHÁT TRI N B N V NG LÀNG NGH

TRUY N TH NG VÙNG KINH T TR NG ðI M B#C B$ 85 3.1 ðI5U KI[N Ta NHIÊN c KINH Td XÃ H I VÀ CÁC CHÍNH SÁCH

KINH Td TÁC ð NG ðdN Sa PHÁT TRI:N B5N V;NG LÀNG

NGH5 TRUY5N TH1NG VÙNG KINH Td TRiNG ðI:M BjC B 85

3.1.2 Các chính sách kinh t$ v> phát tri(n làng ngh> 90 3.1.3 ðIc ñi(m làng ngh> truy>n thEng vùng kinh t$ trpng ñi(m B&c BC 93 3.2 THaC TR NG PHÁT TRI:N B5N V;NG LÀNG NGH5 TRUY5N

3.2.1 Tình hình s'n xuFt kinh doanh trong các làng ngh> truy>n thEng 98

3.2.1.2 Thúc ñqy chuy(n drch cơ cFu kinh t$ và gia tăng giá

3.2.2 Tác ñCng xã hCi cTa sP phát tri(n làng ngh> truy>n thEng 110

3.2.2.1 VFn ñ> vi=c làm, thu nhup, xóa ñói gi'm nghèo 110 3.2.2.2 VFn ñ> di dân và xây dPng nông thôn m_i 115 3.2.3 Môi trư ng trong các làng ngh> truy>n thEng 119 3.3 ðÁNH GIÁ CHUNG V5 PHÁT TRI:N B5N V;NG LÀNG NGH5

TRUY5N TH1NG VÙNG KINH Td TRiNG ðI:M BjC B 126

3.3.3 MEi quan h= gi"a ba nCi dung PTBVLNTT v_i phát tri(n nông

TR NG ðI M B#C B$ 144 4.1 CƠ H I, THÁCH THzC VÀ XU HƯ^NG PHÁT TRI:N LÀNG NGH5

TRUY5N TH1NG VÙNG KINH Td TRiNG ðI:M BjC B 144

4.2 QUAN ðI:M, ð}NH HƯ^NG PHÁT TRI:N B5N V;NG LÀNG

NGH5 TRUY5N TH1NG VÙNG KINH Td TRiNG ðI:M BjC B

TRONG QUÁ TRÌNH H I NH•P KINH Td QU1C Td 165 4.2.1 Quan ñi(m phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng vùng

4.2.1.1 Quy howch LNTT là mCt bC phun trong phát tri(n

b>n v"ng kinh t$ nông thôn và phát tri(n b>n v"ng

4.2.1.2 Hoàn thi=n h= thEng chính sách ñ( ph c h*i, phát

tri(n ngh> truy>n thEng và nhân cFy ngh> m_i 166 4.2.1.3 Phát tri(n công ngh= trong làng ngh> truy>n thEng 167 4.2.1.4 Phát tri(n b>n v"ng LNTT trên cơ s? phân lowi m{c

ñC phát tri(n ñ( có hư_ng ñRu tư phù htp 168 4.2.2 ðrnh hư_ng phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng 172

4.2.2.1 ðrnh hư_ng phát tri(n v> thr trư ng xuFt khqu 172 4.2.2.2 ðrnh hư_ng v> chi$n lưtc cwnh tranh 174

4.3 CÁC GI€I PHÁP CH• YdU NH‚M PHÁT TRI:N B5N V;NG LÀNG

NGH5 TRUY5N TH1NG VÙNG KINH Td TRiNG ðI:M BjC B

4.3.1 Gi'i pháp phát tri(n ưu tiên theo nhóm ngành ngh> 178

nh† ? làng ngh> 183

4.3.4 Gi'i pháp quy howch g&n v_i b'o v= môi trư ng và ñRu tư xây

dPng cơ s? hw tRng trong các làng ngh> truy>n thEng 184

4.3.6 Gi'i pháp phát tri(n làng ngh> truy>n thEng g&n v_i du lrch 192

4.3.8 Gi'i pháp xây dPng thương hi=u cho làng ngh> truy>n thEng 196

4.3.9 Gi'i pháp tuyên truy>n nâng cao nhun th{c v> ngh> thT công

truy>n thEng ? các làng ngh> truy>n thEng 199

CÁC CÔNG TRÌNH C[A TÁC GIY ðà CÔNG B LIÊN QUAN ð N

PHI U ðI U TRA V TÌNH HÌNH PHÁT TRI N B N V NG LNTT

PHL LLC

CNH, HðH : Công nghi=p hóa, hi=n ñwi hóa CNNT : Công nghi=p nông thôn

CNXH : ChT nghĩa xã hCi KTTðBB : Kinh t$ trpng ñi(m B&c BC

XK : XuFt khqu XðGN : Xóa ñói gi'm nghèo

TT Tên bHng Trang

B'ng 3.1 Cơ cFu kinh t$ các tŒnh vùng trpng ñi(m B&c BC năm 2007 87 B'ng 3.2 MCt sE chŒ tiêu v> giáo d c vùng KTTðBB 89 B'ng 3.3 Phân bE làng ngh> và mIt hàng kinh t$ vùng kinh t$

B'ng 3.5 T• l= lao ñCng s'n xuFt kinh doanh ngh> truy>n thEng 106 B'ng 3.6 Tình hình thu nhup và lao ñCng twi mCt sE LNTT 111

B'ng 3.8 MCt sE chŒ tiêu phát tri(n xã hCi twi các LNTT năm 2009 113 B'ng 3.9 MCt sE chŒ tiêu kinh t$ LNTT tŒnh Vĩnh Phúc 128 B'ng 3.10 M{c ñC khó khăn cTa các nhân tE 'nh hư?ng sP

B'ng 4.1 M{c ñC cwnh tranh s'n phqm cTa LNTT trên thr trư ng 152 B'ng 4.2 So sánh m{c lương trong ngành thT công m‹ ngh= 157 B'ng 4.3 Trình ñC lao ñCng cTa các phân ngành CNNT 158 B'ng 4.4 Thr trư ng nguyên li=u dùng ñ( s'n xuFt 158

TT Tên bi`u ñb Trang Bi(u 2.1 Kim ngwch xuFt khqu hàng thT công m‹ ngh= Vi=t Nam 66 Bi(u 3.1 Cơ cFu kinh t$ vùng trpng ñi(m B&c BC năm 2008 88

Bi(u 3.3 Giá trr s'n xuFt công nghi=p ch$ bi$n tŒnh Hưng Yên 102 Bi(u 3.4 T• l= các lowi làng ngh> tŒnh H'i Dương 103 Bi(u 3.5 Giá trr s'n xuFt công nghi=p làng ngh> c TTCN tŒnh

Bi(u 3.6 Cơ cFu kinh t$ làng ngh> truy>n thEng Vwn Phúc năm 2008 106

Bi(u 3.8 Giá trr s'n xuFt công nghi=p c TTCN làng Vwn Phúc 131 Bi(u 3.9 Cơ cFu trình ñC lao ñCng làng ngh> tŒnh B&c Ninh 136 Bi(u 4.1 M{c thâm h t cTa hàng thT công m‹ ngh= Vi=t Nam

Bi(u 4.2 Thương mwi quEc t$ th i gian và chi phí xuFt khqu 154 Bi(u 4.3 Thương mwi quEc t$ th i gian và chi phí nhup khqu 155 Bi(u 4.4 SE gi cRn thi$t ñ( tuân thT luut thu$ 156

MM ðDU

1 Tính ccp thi1t cea ñf tài

Kinh t$ nông thôn có vr trí quan trpng hàng ñRu trong chi$n lưtc phát tri(n kinh t$ xã hCi ? nư_c ta, b?i vì nông thôn Vi=t Nam chi$m hơn 70% lao ñCng và gRn 80% dân sE MCt trong nh"ng nCi dung ñrnh hư_ng phát tri(n kinh t$ nông thôn do ðwi hCi IX ñ> ra là: m? mang các làng ngh>, phát tri(n các ñi(m công nghi=p, ti(u thT công nghi=p s'n xuFt hàng thT công m‹ ngh=

Phát tri(n các làng ngh> nh•m two vi=c làm, tăng thu nhup ? nông thôn, góp phRn xoá ñói gi'm nghèo, góp phRn thPc hi=n chi$n lưtc kinh t$ hư_ng ngowi v_i s'n phqm mũi nhpn là các mIt hàng thT công m‹ ngh=, ch$ bi$n nông s'n và cũng

là thPc hi=n m c tiêu ly nông bFt ly hương ? nông thôn Làng ngh> ? Vi=t Nam trong ñó mCt bC phun quan trpng là làng ngh> thT công truy>n thEng v_i s'n phqm ñIc trưng là hàng thT công m‹ ngh= tinh x'o Các s'n phqm này v…a mang giá trr kinh t$ v…a hàm ch{a ngh= thuut văn hóa dân tCc T… th$ k• 16 các s'n phqm thT công m‹ ngh= như ñ* kh'm trai (Chuyên M‹ c Phú Xuyên c Hà NCi), l a tơ t•m (Vwn Phúc c Hà NCi), gEm s{ (Bát Tràng c Hà NCi) ñã ñưtc xuFt khqu ra nư_c ngoài Phát tri(n làng ngh> nói chung và làng ngh> truy>n thEng nói riêng còn mang ý nghĩa là gi" gìn, qu'ng bá b'n s&c văn hoá dân tCc trong quá trình hCi nhup kinh t$ quEc t$

Vùng kinh t$ trpng ñi(m B&c bC là mCt trong ba vùng kinh t$ trpng ñi(m cTa c' nư_c, bao g*m toàn bC 8 tŒnh thành phE phía b&c khu vPc ñ*ng b•ng sông H*ng

là Hà NCi, H'i Phòng, Qu'ng Ninh, H'i Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Hà Tây (nay sáp nhup vào Hà NCi) và B&c Ninh Vùng có 7 tŒnh n•m trong ñ*ng b•ng sông H*ng Là nơi hCi t nhi>u ti>m năng v> tP nhiên, xã hCi, tup trung nhi>u các làng ngh> thT công truy>n thEng V_i hàng vwn lao ñCng lành ngh> và các ngh= nhân, s'n xuFt nhi>u mIt hàng thT công cho tiêu dùng c xuFt khqu Ngoài ra ñIc thù trong vùng có ThT ñô thuun ti=n giao thông, làng ngh> truy>n thEng vùng KTTðBB s” là ñi(m du lrch hFp d•n du khách muEn tìm hi(u ñFt nư_c Vi=t Nam

ThPc ti–n cho thFy, trong nh"ng năm qua LNTT vùng KTTðBB ñã có nh"ng ñóng góp quan trpng ñEi v_i tăng trư?ng kinh t$, chuy(n drch cơ cFu kinh

t$ vùng theo hư_ng ti$n bC, two ra sP —n ñrnh, phát tri(n kinh t$ nông nghi=p nông thôn ? nư_c ta

Tuy vuy, trong quá trình phát tri(n LNTT vùng KTTðBB ñã bCc lC nh"ng bFt cup như: ChFt lưtng s'n phqm còn thFp, kh' năng cwnh tranh không cao, m•u

mã s'n phqm ít sáng two VFn ñ> ô nhi–m môi trư ng khá nghiêm trpng và 'nh hư?ng tiêu cPc ñ$n chFt lưtng cuCc sEng trong các LNTT nói riêng và nông thôn nói chung Nhi>u howt ñCng s'n xuFt kinh doanh trong làng ngh> ñã và ñang two s{c ép không nh† ñ$n môi trư ng sEng cTa làng ngh> và các cCng ñ*ng xung quanh Các làng ngh> cRn ñưtc ñrnh hư_ng phát tri(n b>n v"ng ðwi hCi ð'ng lRn th{ X ñã ñưa ra vFn ñ> “Phát tri(n b>n v"ng các làng ngh>”

Nghiên c{u sP phát tri(n b>n v"ng LNTT vùng KTTðBB là vFn ñ> mang tính cFp thi$t c' v> lý luun và thPc ti–n Vì vuy, tác gi' chpn ñ> tài: "Phát tri n

b n v ng làng ngh truy n th ng vùng kinh t$ tr%ng ñi m B(c B)” làm luun án ti$n sĩ kinh t$ cTa mình

2 Mhc ñích nghiên ciu

Luun án ñưtc thPc hi=n nh•m m c ñích h= thEng hóa nh"ng vFn ñ> lý luun

và thPc ti–n v> phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng trong giai ñown hi=n nay ? nư_c ta Trên cơ s? ñó ñ> xuFt ñrnh hư_ng, gi'i pháp chT y$u ñqy mwnh sP phát tri(n b>n v"ng LNTT vùng KTTðBB

3 Phương pháp nghiên ciu

c Luun án s™ d ng phương pháp duy vut bi=n ch{ng và duy vut lrch s™

c Ngoài ra, luun án còn s™ d ng mCt sE phương pháp nghiên c{u c th( như: + Phương pháp phân tích, t—ng htp, so sánh và thEng kê

+ Phương pháp ñi>u tra, kh'o sát và k$ th…a k$t qu' cTa các công trình ñã nghiên c{u

+ Phương pháp chuyên gia, ph†ng vFn sâu

+ Phương pháp toán thEng kê

c Luun án x™ lý sE li=u ñi>u tra b•ng phRn m>m SPSS, dùng trong môi trư ng window phiên b'n 13.0 (Statistical Package for Social Sciences)

4 ðji tưkng và phmm vi nghiên ciu

* ð i tư.ng

( ðEi tưtng nghiên c{u cTa luun án là sP phát tri(n cTa LNTT vùng KTTðBB

c SP phát tri(n cTa LNTT ñưtc xem xét trên ba nCi dung kinh t$, xã hCi, môi trư ng

5 Nhpng ñóng góp m;i vf mrt khoa hAc cea luKn án

Nh,ng ñóng góp m4i v6 m7t h8c thu$t, lý lu$n

T… nghiên c{u lý thuy$t PTBV, luun án ñã ñưa ra k$t luun: PTBVLNTT ph'i ñ'm b'o k$t htp các nCi dung PTBV v> kinh t$ v_i xã hCi và môi trư ng PTBVLNTT ñIt trong quy howch PTBV nông thôn và vùng kinh t$ ð*ng th i xây dPng các tiêu chí PTBVLNTT trên các mIt: tăng trư?ng kinh t$ —n ñrnh, ti$n

bC và công b•ng xã hCi, khai thác tEi ña các ngu*n lPc, s™ d ng htp lý ti$t ki=m tài nguyên, hwn ch$ b=nh ngh> nghi=p b'o v= môi trư ng và nâng cao chFt lưtng cuCc sEng

ð6 xu)t m4i rút ra t2 k.t qu0 nghiên c u, kh0o sát c a lu$n án

c ð> xuFt quan ñi(m, ñrnh hư_ng và h= thEng ñ*ng bC 9 gi'i pháp ñ( gi'i quy$t mâu thu•n gi"a s'n xuFt, hi=u qu' xã hCi và môi trư ng trong các LNTT, ñ'm b'o sP PTBVLNTT

c Gi'i pháp v> ñào two ngu*n nhân lPc ñã chŒ ra hư_ng k$t htp v_i Trư ng ðwi hpc Sư phwm ngh= thuut TW s” two ra ngu*n lPc d*i dào v_i chi phí thFp trong sáng two m•u thi$t k$ cho các LNTT vùng KTTðBB

c Xây dPng ñrnh hư_ng v> chi$n lưtc cwnh tranh các s'n phqm LNTT tup trung khâu thi$t k$ Tăng cư ng mEi quan h= các trư ng ñào two chuyên ngành m‹ thuut v_i các LNTT

6 Ý nghĩa cea luKn án

Luun án có th( làm tài li=u tham kh'o cho các ñra phương trong howch ñrnh chính sách phát tri(n b>n v"ng LNTT twi vùng KTTðBB và các ñra phương có ñi>u ki=n tương tP

7 K1t ccu cea luKn án

Luun án ngoài phRn m? ñRu, k$t luun, danh m c tài li=u tham kh'o và ph

l c, luun án ñưtc k$t cFu thành 4 chương, 9 ti$t

Chương 1: T—ng quan tình hình nghiên c{u ñ> tài

Chương 2: Nh"ng vFn ñ> lý luun và thPc ti–n v> phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng

Chương 3: ThPc trwng phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng vùng kinh t$ trpng ñi(m B&c BC

Chương 4: ðrnh hư_ng và gi'i pháp phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng vùng kinh t$ trpng ñi(m B&c BC

Chương 1 TONG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CRU ð TÀI

Nông thôn Vi=t Nam là khu vPc kinh t$ quan trpng cTa n>n kinh t$ quEc dân Có ñIc trưng là sP t*n twi các Làng ngh> truy>n thEng c ñây là hi=n tưtng kinh t$ c văn hóa ñIc s&c cTa Vi=t Nam LNTT là hình th{c ñRu tiên cTa công nghi=p nông thôn ðEi v_i các nư_c ti$n hành CNH, HðH t… n>n kinh t$ nông nghi=p thì phát tri(n LNTT ñưtc coi là phát huy lti th$ so sánh, nCi lPc cTa ñFt nư_c V…a thPc hi=n m c tiêu phát tri(n kinh t$ v…a gi'i quy$t

có hi=u qu' các vFn ñ> xã hCi

S'n phqm cTa LNTT không nh"ng có giá trr v> kinh t$ mà còn có giá trr v> văn hóa lrch s™ LNTT v_i c'nh quan, phong t c, tup quán, l– hCi ñã và ñang tr? thành mCt di s'n văn hóa cRn ñưtc b'o t*n và phát huy

ð( phát tri(n kinh t$ nhanh, hi=u qu' và b>n v"ng ph'i phát huy cao ñC nCi lPc Làng ngh>, làng ngh> truy>n thEng là ngu*n lPc còn ñang br b† ng† cTa ñFt nư_c Vì vuy, vFn ñ> phát tri(n làng ngh>, làng ngh> truy>n thEng và phát tri(n nông nghi=p, nông thôn theo hư_ng CNH, HðH có ý nghĩa thPc ti–n quan trpng ñã ñưtc nghiên c{u th'o luun twi nhi>u hCi th'o trong nư_c và th$ gi_i ðưtc nhi>u tác gi', nhi>u nhà khoa hpc nghiên c{u thuCc các lĩnh vPc, dư_i các hình th{c như: ñ> tài khoa hpc các cFp, sách chuyên kh'o, các bài báo trên các twp chí v.v và ñã ñwt ñưtc nh"ng k$t qu' nhFt ñrnh Sau ñây có th( t—ng quan tình hình nghiên c{u liên quan ñ$n ñ> tài như sau:

Organized by Centre for Science & Technology of the NoncAligned and Other Developing Countries (NAM S&T Centre)

Chính sách và các Bi n pháp Th%c t ñC Qu0ng bá các Làng ngh6 F Ethiopia

Tác gi' Yared Awgichew chuyên gia chuy(n giao công ngh= nông nghi=p, Ethiopia

Twi hCi th'o quEc t$ v> “zng d ng khoa hpc và công ngh= vào phát tri(n các làng ngh>”

T— ch{c b?i Trung tâm Khoa hpc Công ngh= cTa các QuEc gia không liên k$t và ñang phát tri(n khác (Trung tâm NAM S&T)

NCi dung là báo cáo kinh nghi=m cTa Chính phT Ethiopia trong vi=c chú trpng ñ$n vi=c nâng cFp, hi=n ñwi hóa tân trang cơ s? hw tRng giúp các làng ngh> phát tri(n:

Tám mươi ba phRn trăm ngư i dân Ethiopia sEng ? các vùng nông thôn

và k$ sinh nhai xuFt phát t… nông nghi=p Chính phT Ethiopia ñã thông qua chi$n lưtc công nghi=p hoá phát tri(n nông nghi=p (ADLI), ñóng vai trò làm khung cho quy howch ñRu tư nông thôn trong các lĩnh vPc: cơ s? hw tRng, drch

v xã hCi, nghiên c{u và m? rCng K$ howch phát tri(n b>n v"ng và nhanh chóng ñ( chFm d{t ñói nghèo: 70% ngư i dân nông thôn ñưtc t— ch{c theo htp tác xã, 200 ñi(m cung cFp thông tin thr trư ng cFp huy=n và 20 trung tâm ñRu cuEi ? vùng sâu vùng xa cTa Ethiopia ñã ñưtc dPng lên; 25 trung tâm giáo

d c và ñào two ngh> ra ñ i; 55.000 công nhân ñưtc ñào two; 18.000 trung tâm ñào two cho nông dân ñưtc lup lên; 10 tri=u ngư i ñưtc ñào two; làm gi'm kho'ng cách ñi bC trung bình trên m„i con ñư ng xuEng còn 3,2 gi ; 8 tri=u

ñư ng dây ñi=n thowi (cE ñrnh, không dây và di ñCng) và tăng drch v ITC

Vi=c m? rCng cơ s? hw tRng này thPc hi=n theo cFp sE nhân Thay ñ—i cách sEng cTa ngư i nông thôn, ñIc bi=t là b•ng cách giúp hp có th( s™ d ng

ñưtc các thi$t br máy móc hi=n ñwi và k$t nEi hp v_i th$ gi_i hi=n ñwi (radio

và TV)

c Công trình Stay on the farm, weave in the village leave the home: (ly hương, b)t ly nông, làm th công tNi làng) Tác gi': ðIng Nguyên Anh, Cecilia, Hoàng Xuân Thành

Sách do nhà xuFt b'n Th$ gi_i xuFt b'n năm 2004 Sách ñưtc vi$t b•ng hai ngôn ng" ti$ng Anh và ti$ng Vi=t v_i ñC dày 91 trang

NCi dung cuEn sách là báo cáo thành qu' cTa mCt dP án nghiên c{u v_i

sP h„ trt tài chính cTa T— ch{c H„ trt phát tri(n quEc t$ ðan Mwch (DANIDA), cơ quan Htp tác phát tri(n quEc t$ Thu¢ ði(n (SIDA) và BC Htp tác phát tri(n Th y Sĩ (SDC) NCi dung cuEn sách chŒ rõ: MEi liên k$t gi"a các trung tâm ñô thr và các vùng nông thôn ñưtc ph'n ánh b•ng mEi quan h= dân sE, lưu thông hàng hoá, ti>n t= và thông tin Liên k$t nông thôncthành thr

có ý nghĩa quan trpng ñEi v_i sP tăng trư?ng kinh t$ ñra phương, sP ti$p cun ñ$n thr trư ng thành thr có ý nghĩa sEng còn ñEi v_i ngư i s'n xuFt nông s'n Trong khi ñó nhi>u doanh nghi=p ? thành phE t*n twi và phát tri(n trên nhu cRu khách hàng nông thôn Liên k$t nông thôn c thành thr còn ñóng vai trò quan trpng trong sP nghi=p XðGN ? nhi>u vùng nông thôn Các nông hC thư ng k$t htp các ngu*n thu nhup t… các howt ñCng phi nông nghi=p Bên cwnh ñó nh"ng ngư i thân ñi ra thành phE làm ăn có th( g™i ti>n v> cho gia ñình ñ( ñRu tư vào s'n xuFt, cung cFp thông tin thr trư ng V_i nhóm ngư i nghèo, ti>n g™i v> có th( giúp hp trang tr'i các chi phí hàng ngày v> ăn, mIc, hpc hành, s{c kh†e và trang tr'i nt nRn

NCi dung cuEn sách cũng chŒ rõ: Ti>m năng liên k$t nông thôncthành thr ñEi v_i phát tri(n kinh t$ và XðGN ? Vi=t Nam ñã ñưtc th( hi=n trong các k$ howch phát tri(n kinh t$ c xã hCi, quy howch phát tri(n ngành trong chi$n lưtc toàn di=n v> tăng trư?ng và XðGN (CPRGS) Phát tri(n nông nghi=p và nông

thôn thông qua thâm canh s'n xuFt, ña dwng hoá nông nghi=p cùng v_i vi=c thúc ñqy thương mwi trong nư_c và ti$p cun thr trư ng quEc t$ v•n là nh"ng

m c tiêu hàng ñRu trong chính sách Tuy nhiên, do dân sE tăng và qu‹ ñFt có hwn nên s'n xuFt nông nghi=p không th( thu hút thêm ñưtc lao ñCng Chi$n lưtc hành ñCng là chú trpng ñqy mwnh các ngành ngh> phi nông nghi=p ? khu vPc nông thôn Vi=c khai thác h$t ti>m năng cTa liên k$t nông thôn c thành thr

ph thuCc nhi>u vào sP phEi htp gi"a các ngành, các cFp ñiw phương

M c tiêu chính cTa báo cáo này nh•m:

+ Tìm hi(u chi$n lưtc sinh k$ dPa trên mEi liên k$t nông thôncthành thr cTa các nhóm nông hC, sP bi$n ñ—i trong 15c20 năm qua và các y$u tE 'nh hư?ng ñ$n chi$n lưtc sEng cTa hC gia ñình làm ngh> thT công ? nông thôn

+ Gti ý mCt sE ñrnh hư_ng chính sách ? các cFp ñra phương và quEc gia nh•m phát huy vai trò cTa liên k$t nông thôncthành thr trong sP nghi=p phát tri(n kinh t$ và xoá ñói gi'm nghèo ? ñra phương, tránh hi=n tưtng di cư

ra thành phE

M trong nư;c: Có th( xem xét dư_i 2 góc ñC:

Th/ nh0t v ñư1ng l i ch2 trương c2a ð4ng

ðwi hCi ð'ng VIII ñã ñIc bi=t coi trpng nhi=m v sE mCt là CNH, HðH nông nghi=p nông thôn, b?i vì xuFt phát ñi(m ñi lên CNXH ? nư_c ta t… mCt nư_c nông nghi=p CNH, HðH nông nghi=p nông thôn ph'i bao g*m trong ñó nhi=m v cơ b'n: Phát tri(n các ngành ngh>, LNTT và các ngành ngh> m_i bao g*m ti(u thT công nghi=p

Ti$p t c phát tri(n tinh thRn trên, nghr quy$t ðwi hCi ð'ng IX ñã chŒ rõ hơn ñ( ñqy nhanh quá trình CNH, HðH nông nghi=p nông thôn ph'i:

ðRu tư nhi>u hơn cho phát tri(n k$t cFu hw tRng kinh t$ và

xã hCi ? nông thôn Phát tri(n công nghi=p, drch v , các ngành ngh>

ña dwng, chú trpng công nghi=p ch$ bi$n, cơ khí ph c v nông

nghi=p, các làng ngh>, chuy(n mCt bC phun quan trpng lao ựCng nông nghi=p sang khu vPc công nghi=p và drch v , two nhi>u vi=c làm m_i; nâng cao chFt lưtng ngu*n nhân lPc, c'i thi=n ự i sEng nông dân và dân cư ? nông thôn [34, tr.90]

Trong ựư ng lEi phát tri(n kinh t$ cTa nghr quy$t đwi hCi đ'ng lRn th{

X ựã ựưa ra vFn ự> ỘPhát tri(n b>n v"ng các làng ngh>Ợ [36, tr.194]

Th/ hai v các công trình khoa h%c có liên quan

* Các công trình nghiên c/u t:ng quan v công nghi;p hóa, hi;n ự i hóa nông nghi;p, nông thôn

c Công trình ỘCông nghi p hóa nông nghi p, nông thôn các nư4c Châu

Á và Vi t NamỢ cTa NguyỜn đi>n, Nhà xuFt b'n Chắnh trr quEc gia, Hà NCi, năm 1997 Công trình ựã phân tắch mCt sE vFn ự> có tắnh lý luun v> công nghi=p hóa nông nghi=p, nông thôn và nêu lên mCt cách tỞng quát thPc trwng CNH nông nghi=p và nông thôn ? các nư_c châu Á và Vi=t Nam, ự*ng th i chỂ ra nh"ng kinh nghi=m và hư_ng phát tri(n công nghi=p hóa nông thôn các nư_c châu Á và Vi=t Nam cRn quan tâm

c Công trình ỘNh,ng bi n pháp ch y.u thúc ựSy CNH, HđH nông nghi p, nông thôn vùng ự(ng bVng sông H(ngỢ cTa GS.TS NguyỜn đình Phan, PGS.TS TrRn Minh đwo, TS NguyỜn Văn Phúc, Nhà xuFt b'n Chắnh trr quEc gia, Hà NCi 2002, công trình ựã tup trung làm rõ thPc trwng quá trình CNH, HđH nông nghi=p, nông thôn ự*ng bỚng sông H*ng và mCt sE chắnh sách, gi'i pháp nhỚm thúc ựqy nông nghi=p, nông thôn ự*ng bỚng sông H*ng phát tri(n theo hư_ng CNH, HđH

c Luun án ti$n sỀ kinh t$ cTa Vũ Thr Thoa nghiên c{u v> ỘPhát triCn công nghi p nông thôn F ự(ng bVng sông H(ng theo hư4ng CNH, HđH F nư4c ta hi n nayỢ, Hpc vi=n Chắnh trr quEc gia H* Chắ Minh, Hà NCi năm

2000, ñã phân tích và làm rõ vai trò cTa công nghi=p nông thôn trong phát tri(n kinh t$ xã hCi và trong quá trình CNH, HðH nông nghi=p, nông thôn ñ*ng b•ng sông H*ng Xác ñrnh xu th$ phát tri(n công nghi=p nông thôn trong quá trình CNH, HðH n>n kinh t$ Qua ñó xác ñrnh các quan ñi(m và gi'i pháp chT y$u phát tri(n công nghi=p nông thôn ñ*ng b•ng sông H*ng trong giai ñown hi=n nay

c Ngoài ra, TS ð„ ð{c Quân còn nghiên c{u “Phát triCn b6n v,ng nông thôn ñ(ng bVng BXc BY trong quá trình xây d%ng, phát triCn các khu công nghi p: Th%c trNng và gi0i pháp”, ð> tài khoa hpc cFp BC, Hpc vi=n Chính trr c Hành chính quEc gia H* Chí Minh, Hà NCi 2008, ñ> tài ñã làm rõ nh"ng vFn ñ> cơ b'n v> phát tri(n b>n v"ng, phát tri(n b>n v"ng nông thôn, phát tri(n các khu công nghi=p, tác ñCng qua lwi gi"a phát tri(n khu công nghi=p v_i phát tri(n b>n v"ng nông thôn ð*ng th i, phân tích ñánh giá thPc trwng phát tri(n b>n v"ng nông thôn ñ*ng b•ng B&c BC trong quá trình xây dPng, phát tri(n các khu công nghi=p th i gian qua; t… ñó ñ> xuFt mCt sE quan ñi(m, gi'i pháp nh•m phát tri(n b>n v"ng nông thôn ñ*ng b•ng B&c BC trong

th i gian t_i

c MCt sE công trình nghiên c{u có giá trr v> công nghi=p hóa, hi=n ñwi hóa nông nghi=p nông thôn như: “Phát triCn nông nghi p, nông thôn trong giai ñoNn CNH, HðH F Vi t Nam” cTa Nguy–n Văn Bích, Chu Ti$n Quang chT biên (1999), Nhà xuFt b'n Nông nghi=p, Hà NCi; Con ñưZng CNH, HðH nông nghi p và nông thôn do PGS, TS Chu H"u Quý, PGS, TS Nguy–n K$ TuFn (ð*ng chT biên), Nhà xuFt b'n Chính trr quEc gia, Hà NCi 2001; TS Nguy–n Xuân Th'o, “Góp ph\n phát triCn b6n v,ng nông thôn Vi t Nam”, Nhà xuFt b'n Chính trr quEc gia, Hà NCi 2004; GS, TS Nguy–n K$ TuFn,

“Công nghi p hóa, hi n ñNi hóa nông nghi p và nông thôn Vi t Nam con ñưZng và bư4c ñi”, Nhà xuFt b'n Chính trr quEc gia, Hà NCi 2006; “Nh,ng

v)n ñ6 kinh t ] xã hYi n0y sinh trong th%c hi n CNH, HðH nông nghi p, nông thôn F Vi t Nam hi n nay” cTa TS Phwm Ngpc Dũng, ð> tài khoa hpc cFp BC, Hpc vi=n Chính trr c Hành chính quEc gia H* Chí Minh, Hà NCi

2009 Các công trình nêu trên ñ>u tup trung chT y$u làm rõ thPc trwng quá trình CNH, HðH nông thôn và mCt sE chính sách, gi'i pháp nh•m thúc ñqy CNH, HðH nông nghi=p, nông thôn theo hư_ng phát tri(n b>n v"ng

* Các công trình nghiên c/u v th2 công nghi;p, ngh c: truy n và v0n ñ môi trư1ng g(n bó v>i làng ngh

c Luun án PTS Kinh t$ cTa Nguy–n H"u LPc “Phát triCn tiCu th công nghi p trong n6n kinh t hàng hóa nhi6u thành ph\n F ñô th_ Vi t Nam hi n nay”, Hpc vi=n Chính trr quEc gia H* Chí Minh, Hà NCi 1996 Tác gi' luun

án ñã lưtc thuut khái ni=m ti(u, thT công nghi=p, làm rõ vr trí, vai trò và mCt

sE ñIc ñi(m cTa TTCN ? ñô thr trong n>n kinh t$ hàng hóa nhi>u thành phRn ð*ng th i, khái quát tình hình và kinh nghi=m phát tri(n TTCN cTa mCt sE nư_c trên th$ gi_i, t… ñó rút ra nh"ng k$t luun có tính kinh t$ c chính trr v> phát tri(n TTCN ? nư_c ta và ñ> ra nh"ng gi'i pháp kh' thi nh•m phát tri(n TTCN ? ñô thr nư_c ta trong th i gian t_i

c Công trình “V6 các gi0i pháp phát triCn th công nghi p theo hư4ng CNH, HðH F vùng ñ(ng bVng sông H(ng”, ð> tài khoa hpc cFp BC, cTa Hpc vi=n Chính trr quEc gia năm 1998 do TS ðIng Lê Nghr làm chT nhi=m ð> tài

ñã tup trung phân tích làm rõ v> ñIc ñi(m, tính chFt, vai trò lrch s™ cTa thT công nghi=p và ñánh giá mCt cách sát thPc thPc trwng thT công nghi=p làm chT nhi=m ð> tài ñã tup trung phân tích làm rõ v> ñIc ñi(m, tính chFt, vai trò lrch s™ cTa thT công nghi=p và ñánh giá mCt cách sát thPc thPc trwng thT công nghi=p vùng ñ*ng b•ng sông H*ng v_i sE li=u tương ñEi phong phú T… nh"ng vFn ñ> ñIt ra mà thT công nghi=p ñ*ng b•ng sông H*ng ph'i gi'i quy$t, ñ> tài ñã ñưa ra 9 ñi(m gi'i pháp cơ b'n ñ( phát tri(n thT công nghi=p ñ*ng b•ng sông H*ng th i gian t_i

c Các công trình: ỘNgh6 c` truy6n nư4c Vi tỢ cTa Vũ TẦ Trang do Nhà xuFt b'n Văn hóa dân tCc, Hà NCi, 2001 Fn hành Bỉi Vẽn V−ĩng, "L ng nghÒ thự cềng truyÒn thèng Viỷt Nam", Nhà xuFt b'n Văn hóa thông tin, Hà NCi,

2002 Các tác gi' ựã vỢ lên mCt b{c tranh khá tỞng quát v> các ngh> và làng ngh> tiêu bi(u cTa Vi=t Nam trong quá kh{ cũng như hi=n twi đ*ng th i, cũng th( hi=n sP b{c xúc, trăn tr? v> ngh> thT công Vi=t Nam ự{ng trư_c sP thăng trRm cTa lrch sỎ

c ỘNghiên c u quy hoNch phát triCn ngành ngh6 th công theo hư4ng CNH nông thôn Vi t NamỢ cTa cơ quan htp tác quEc t$ Nhut B'n (JICA)c BC Nông nghi=p và phát tri(n nông thôn, Hà NCi, năm 2002 Công trình ựã xác ựrnh làng ngh> Vi=t Nam dPa theo 2 tiêu chắ: (i) Có trên 20% sE hC trong làng tham gia s'n xuFt thT công, (ii) chắnh quy>n xã công nhun ngh> thT công ựó

có ý nghĩa quan trpng ựEi v_i làng đóng góp có ý nghĩa phương pháp luun cTa công trình là sỎ d ng phương pháp nghiên c{u thu thup tài li=u Thông qua ti$n hành ựi>u tra theo 3 mỚu phi$u trên 9.400 xã twi 61 tỂnh thành Th i gian ựi>u tra tẦ tháng 3 ự$n tháng 6 năm 2002 MỚu 1 xác ựrnh các thông tin

cơ b'n v> tẦng xã, tẦng làng ngh> MỚu 2, Thu thup các thông tin chi ti$t v> tẦng làng ngh> ựưtc ựi>u tra MỚu 3, làm rõ howt ựCng cTa các doanh nghi=p

và các htp tác xã s'n xuFt và kinh doanh hàng thT công trên ựra bàn các xã Ti$n hành các dP án thắ ựi(m song song v_i nghiên c{u, tỞ ch{c 7 cuCc hCi th'o, th'o luun theo chuyên ự> ự( nâng cao nhun th{c các tỞ ch{c, cá nhân có liên quan TỞ ch{c các cuCc thi s'n phqm thT công mỀ ngh= Vi=t Nam LPa chpn thPc hi=n dP án thắ ựi(m twi 4 tỂnh, ựwi di=n 3 mi>n B&c, Trung, Nam và khu vPc mi>n núi Nghiên c{u công phu v> quy howch tỞng th(, phát tri(n ngành ngh> nông thôn Vi=t Nam và k$t qu' ựwt ựưtc

+ Lup b'n ự* ngành ngh> thT công trên toàn quEc

+ Phân bỞ các làng ngh> twi vùng ự*ng bỚng sông H*ng, vùng Tây B&c, đông B&c, Nam Trung BC, đông Nam BC, đ*ng bỚng sông CỎu Long

+ đánh giá hi=n trwng các mIt hàng thT công như: Cói, sơn mài, chwm kh&c ựá, ngh> làm giFy dó, ngh> in tranh b'n gẤẦ Thông tin chung cho tẦng ngành ngh>

+ đánh giá hi=n trwng các vFn ự> nguyên li=u, ựi>u ki=n làm vi=c tài chắnh vEnẦ

+ đIc bi=t, ựIt vFn ự> hẤ trt cTa chắnh phT cho s'n xuFt ngh> thT công truy>n thEng cTa ự*ng bào vùng dân tCc thi(u sE SP hẤ trt trên các phương di=n: hẤ trt trPc ti$p vEn; hẤ trt gián ti$p v> thPc hi=n thương mwi bình ựẽng, năng lPc qu'n lý kinh doanhẦ

+ Sơ ự* hóa các ban, ngành, tỞ ch{c có liên quan trong lĩnh vPc ngành ngh> thT công Vi=t Nam

V_i sE li=u kh'o sát công phu, công trình ựã ựưa ra ựưtc nh"ng m c tiêu khá chi ti$t và cơ ch$ thPc thi quy howch tỞng th( ngành ngh> thT công Vi=t Nam theo hư_ng CNH ỘQuy hoNch phát triCn ngành ngh6 th công theo hư4ng công nghi p hóa nông thôn F Vi t NamỢ năm 2002, ựưtc coi là cơ s? cung cFp sE li=u v> làng ngh> cho các công trình nghiên c{u sau này

c Công trình ỘLàng ngh6 Vi t Nam và môi trưZngỢ do PGS, TS đIng Kim Chi (chT biên), Nhà xuFt b'n Khoa hpc và KỀ thuut, Hà NCi, 2005 đây

là ự> tài khoa hpc cFp Nhà nư_c có mã sE KC 08.09 nghiên c{u cơ s? khoa hpc và thPc tiỜn cho vi=c xây dPng các chắnh sách và bi=n pháp gi'i quy$t vFn ự> môi trư ng ? các làng ngh> Vi=t Nam đ> tài ựã làm rõ hi=n trwng kinh t$ c xã hCi các làng ngh> Vi=t Nam; Hi=n trwng môi trư ng các làng ngh>; Ạnh hư?ng ựEi v_i sP phát tri(n kinh t$ và b'o v= môi trư ng làng ngh> Vi=t Nam Trên cơ s? ựánh giá thPc trwng ự> tài ựã dP báo xu hư_ng phát tri(n và m{c ựC ô nhiỜm môi trư ng do howt ựCng cTa các làng ngh>; Nghiên c{u xây dPng mCt sE chắnh sách b'o ự'm phát tri(n và c'i thi=n môi trư ng cho làng ngh>

c “Tác ñYng xã hYi và môi trưZng c a vi c phát triCn làng ngh6”, ð> tài cFp Vi=n cTa Vi=n kinh t$ Vi=t Nam, Hà NCi, 2005 do Vũ TuFn Anh và Nguy–n Thu Hòa thPc hi=n Các tác gi' ñã trình bày mCt cách t—ng quan nh"ng xu hư_ng phát tri(n các ngh> phi nông nghi=p và các làng ngh> ? nông thôn Vi=t Nam Phân tích nh"ng ñIc ñi(m và tác ñCng cTa sP phát tri(n làng ngh> phi nông nghi=p và các làng ngh> ñEi v_i nh"ng thay ñ—i v> kinh t$, xã hCi và môi trư ng, ñIc bi=t là tác ñCng ñEi v_i nhóm nh"ng hC nghèo ? nông thôn Trên cơ s? phân tích ñó, ñ> xuFt nh"ng ki$n nghr v> vi=c phát tri(n và qu'n lý các ngh> phi nông nghi=p và các làng ngh> nh•m m c ñích gi'm nghèo nói riêng, cũng như ñ'm b'o sP phát tri(n nông thôn Vi=t Nam

Nghiên c{u vFn ñ> này còn có mCt sE công trình: “Môi trưZng các làng ngh6”, K• y$u hCi th'o khoa hpc cTa BC khoa hpc, Công ngh= và Môi trư ng, Hà NCi, 1998; Nguy–n Thr Hi>n, “Phát triCn tiCu th công nghi p nông thôn vùng ñ(ng bVng sông H(ng”, Twp chí Kinh t$ và dP báo sE 1 năm 2003; Nguy–n Xuân Bách, “Làng ngh6 công nghi p ] th công nghi p v4i v)n ñ6 gi0i quy.t vi c làm và xóa ñói gi0m nghèo F Nam ð_nh”, Twp chí Lao ñCng và xã hCi, sE 216 năm 2003; Nguy–n Trí Ti$n, “Tình trNng ô nhidm không khí, ñ)t, nư4c F các làng ngh6 và tác ñYng c a nó ñ.n môi trưZng s ng và s c khee cYng ñ(ng”, Twp chí Nông nghi=p và Phát tri(n nông thôn, sE 1 năm 2003

* Các công trình nghiên c/u v tình hình s4n xu0t và kinh doanh c2a làng ngh và làng ngh truy n th ng

c Công trình “Phát triCn làng ngh6 truy6n th ng trong quá trình CNH, HðH F vùng ven th ñô Hà NYi”, Luun án Ti$n s‹ kinh t$ cTa Mai Th$ H?n,

Hà NCi, năm 2000 ñã ñi sâu phân tích ñánh giá ti>m năng, thPc trwng cTa vi=c phát tri(n làng ngh> truy>n thEng c' nh"ng mIt ñưtc và chưa ñưtc, cũng như vFn ñ> b{c bách ñIt ra cRn gi'i quy$t như: ChT trương, chính sách và luut

pháp; vEn ựRu tư cho s'n xuFt; vFn ự> môi trư ng; v> thr trư ng và tiêu th s'n phqm; v> trình ựC qu'n lý cTa ngư i lao ựCng đ> xuFt ựưtc nh"ng phương hư_ng và gi'i pháp phát tri(n LNTT vùng ven thT ựô Hà NCi theo hư_ng CNH, HđH

c Công trình ỘB0o t(n và phát triCn các làng ngh6 trong quá trình công nghi p hóaỢ cTa TS Dương Bá Phưtng, Nhà xuFt b'n Khoa hpc xã hCi, Hà NCi, 2001 Tác gi' ựã ự> cup nh"ng vFn ự> chung v> làng ngh>, vai trò tác ựCng và nh"ng nhân tE 'nh hư?ng t_i sP phát tri(n cTa làng ngh> đ*ng th i,

ựi sâu phân tắch thPc trwng tình hình s'n xuFt kinh doanh cTa các làng ngh> v> lao ựCng, vEn, công ngh=, thr trư ng tiêu th cTa s'n phqm và môi trư ng trong các làng ngh> Các quan ựi(m và phương hư_ng b'o t*n, phát tri(n các làng ngh> trong quá trình CNH, HđH nông thôn mang tắnh kh' thi cao và sát thPc v_i thPc t$

c Công trình ỘTi.p t#c ự`i m4i chắnh sách và gi0i pháp ựSy mNnh tiêu th# s0n phSm c a làng ngh6 truy6n th ng F BXc BY ự.n năm 2010Ợ, đ> tài khoa hpc cTa BC Thương mwi do TS TrRn Công Sách làm chT nhi=m, Hà NCi,

2003 Các tác gi' ựã luun gi'i khá rõ nh"ng vFn ự> lý luun và thPc tiỜn v> vai trò cTa LNTT và vai trò cTa các chắnh sách, gi'i pháp tiêu th s'n phqm cTa các làng ngh> truy>n thEng trong quá trình hCi nhup kinh t$ quEc t$ ự( phân tắch, ựánh giá thPc trwng phát tri(n và tác ựCng cTa các chắnh sách và gi'i pháp cTa Nhà nư_c ự( tiêu th s'n phqm LNTT ? B&c BC đánh giá ựúng m{c ựC 'nh hư?ng cTa y$u tE công ngh= ự$n k$t qu' s'n xuFt kinh doanh đ> xuFt phương hư_ng và gi'i pháp ti$p t c ựỞi m_i hoàn thi=n chắnh sách nhỚm tiêu th s'n phqm cTa các làng ngh> truy>n thEng ? B&c BC ự$n năm 2010

c K$t qu' ỘNghiên c u s% hình thành và phát triCn c a làng ngh6 m4i gXn v4i chuyCn d_ch cơ c)u kinh t nông thôn theo hư4ng CNH, HđH vùng ự(ng bVng sông H(ngỢ, đ> tài khoa hpc do Ban kinh t$ Trung ương chT trì và

TS NguyỜn TFn Trrnh làm chT nhi=m, Hà NCi, 2002 ựã tup trung ựi sâu phân tắch thPc trwng quá trình hình thành và phát tri(n các làng ngh> m_i, g&n v_i quá trình chuy(n drch cơ cFu kinh t$ nông thôn ự*ng bỚng sông H*ng; nhFt là quá trình hình thành làng ngh> m_i và ựi>u ki=n s'n xuFt kinh doanh, k$t qu' s'n xuFt kinh doanh SP tác ựCng cTa làng ngh> m_i ựEi v_i chuy(n drch cơ cFu kinh t$ nông thôn đ*ng th i, ự> xuFt nh"ng ki$n nghr, phương hư_ng và gi'i pháp, chắnh sách thúc ựqy chuy(n drch cơ cFu kinh t$ nông thôn và phát tri(n làng ngh> m_i vùng ự*ng bỚng sông H*ng

c Công trình ỘPhát triCn làng ngh6 truy6n th ng F nông thôn Vi t Nam trong quá trình công nghi p hóa, hi n ựNi hóaỢ, Luun án Ti$n sỀ kinh t$ cTa TrRn Minh Y$n, năm 2003 Luun án ựã h= thEng nh"ng vFn ự> lý luun cơ b'n v> làng ngh> truy>n thEng ? nông thôn theo nh"ng quan ựi(m cTa khoa hpc kinh t$ chắnh trr MáccLênin và ựư ng lEi ựỞi m_i cTa đ'ng CCng s'n Vi=t Nam và làm rõ vai trò cTa làng ngh> truy>n thEng ? nông thôn ự( phân tắch thPc trwng và ựCng thái phát tri(n cTa các làng ngh> truy>n thEng ? nông thôn tẦ khi ựỞi m_i ự$n nay Khái quát xu hư_ng vun ựCng cTa LNTT dư_i tác ựCng cTa quá trình CNH, HđH nhỚm xây dPng nh"ng quan ựi(m và ự> xuFt nh"ng gi'i pháp cơ b'n ự( phát tri(n LNTT ? nông thôn trư_c yêu cRu cTa hCi nhup kinh t$ quEc t$

c Công trình ỘPhát triCn làng ngh6 truy6n th ng trong quá trình công nghi p hóa, hi n ựNi hóaỢ cTa TS Mai Th$ H?n, GS, TS Hoàng Ngpc Hòa, PGS, TS Vũ Văn Phúc (ự*ng chT biên), Nhà xuFt b'n Chắnh trr quEc gia, Hà NCi, 2003 Các tác gi' ựã tup trung nghiên c{u làm rõ phwm trù làng ngh> truy>n thEng, ựIc ựi(m hình thành và vr trắ, vai trò cTa LNTT ựEi v_i sP phát tri(n kinh t$ c xã hCi qua các th i kỳ lrch sỎ đ*ng th i, ựi sâu phân tắch nh"ng kinh nghi=m phát tri(n LNTT ti(u thT công nghi=p cTa mCt sE nư_c và rút ra bài hpc quý báu mà Vi=t Nam cRn quan tâm đánh giá ti>m năng, thPc

trwng cTa vi=c phát tri(n LNTT trong nh"ng năm ựỞi m_i và nh"ng hwn ch$, thi$u sót cRn kh&c ph c đưa ra nh"ng phương hư_ng và ự> xuFt nh"ng gi'i pháp ự*ng bC, xác thPc nhỚm phát tri(n mwnh mỢ LNTT bao g*m: Gi'i pháp lup quy howch, k$ howch phát tri(n LNTT; Gi'i pháp m? rCng và phát tri(n ự*ng bC các lowi thr trư ng cho LNTT; Gi'i pháp ựa dwng hóa các hình th{c tỞ ch{c s'n xuFt kinh doanh trong LNTT; Gi'i pháp chuy(n giao công ngh= thắch htp và ựỞi m_i công ngh= cho LNTT; Gi'i pháp ựào two, b*i dưếng cán

bC qu'n lý và nâng cao tay ngh> cho ngư i lao ựCng cTa các làng ngh>

c Công trình ỘPhát triCn th_ trưZng cho làng ngh6 tiCu th công nghi p vùng ự(ng bVng sông H(ng trong giai ựoNn hi n nayỢ, đ> tài khoa hpc cFp

BC cTa Hpc vi=n Chắnh trr quEc gia H* Chắ Minh, do GS, TS TrRn Văn ChỎ làm chT nhi=m, Hà NCi, 2005 đ> tài ựã h= thEng và làm rõ vr trắ, vai trò cTa làng ngh> ti(u thT công nghi=p và các nhân tE 'nh hư?ng ự$n sP phát tri(n thr trư ng cTa làng ngh> ti(u thT công nghi=p vùng ự*ng bỚng sông H*ng đánh giá ti>m năng, xu hư_ng phát tri(n và thPc trwng cTa làng ngh> ti(u thT công nghi=p, ự*ng th i nêu lên nh"ng khó khăn vư_ng m&c v> thr trư ng cTa làng ngh> ti(u thT công nghi=p vùng ự*ng bỚng sông H*ng Xác ựrnh rõ phương hư_ng phát tri(n và các gi'i pháp ự( m? rCng thr trư ng cho làng ngh> ti(u thT công nghi=p vùng ự*ng bỚng sông H*ng theo hư_ng CNH, HđH ựFt nư_c

c Công trình ỘNh,ng gi0i pháp nhVm phát triCn làng ngh6 F mYt s thnh ự(ng bVng sông H(ngỢ, đ> tài khoa hpc cFp BC cTa Liên hi=p các hCi khoa hpc và kỀ thuut Vi=t Nam, do GS,TS NguyỜn Trắ Dĩnh làm chT nhi=m, Hà NCi, 2005 đ> tài ựã tup trung làm rõ nh"ng lý luun cơ b'n v> làng ngh>, tẦ khái ni=m, tiêu chắ ự( phân lowi và ựIc ựi(m cTa làng ngh> truy>n thEng trong n>n kinh t$ thr trư ng đi sâu phân tắch vai trò cTa làng ngh> và nh"ng nhân

tE tác ựCng ự$n sP phát tri(n cTa làng ngh> DPa trên cơ s? chT trương, chắnh sách cTa đ'ng và Nhà nư_c v> phát tri(n làng ngh> ự> tài ựã ựi sâu kh'o sát, ựánh giá thPc trwng phát tri(n làng ngh> ? ự*ng bỚng sông H*ng trong th i kỳ ựỞi m_i tẦ 1986 ự$n nay TẦ ựó, ự> xuFt h= quan ựi(m và các gi'i pháp chT y$u phát tri(n kinh t$, nâng cao s{c cwnh tranh và tắnh hi=u qu' cTa các làng ngh> ? mCt sE tỂnh ự*ng bỚng sông H*ng trong th i gian t_i

c Công trình ỘXây d%ng và phát triCn mô hình làng ngh6 du l_ch sinh thái tNi mYt s thnh ự(ng bVng bXc BXc BYỢ, đ> tài khoa hpc cFp BC cTa BC Giáo d c và đào two, do GS, TS Hoàng Văn Châu làm chT nhi=m, Hà NCi,

2006 Các tác gi' cTa ự> tài ựã làm rõ ựưtc khái ni=m v> làng ngh>, làng ngh> du lrch Nêu but ti>m năng v> làng ngh> du lrch và sP cRn thi$t ph'i phát tri(n mô hình làng ngh> du lrch twi mCt sE tỂnh ự*ng bỚng B&c BC c' nh"ng mIt ựưtc và chưa ựưtc đã trình bày rõ quan ựi(m và m c tiêu phát tri(n làng ngh> du lrch trong nh"ng năm t_i ự( ựưa ra gi'i pháp và ki$n nghr ựEi v_i các cơ quan h"u quan nhỚm phát tri(n mô hình làng ngh> du lrch đIc bi=t là trong công trình các tác gi' ựã ự> xuFt phương án xây dPng các tour du lrch htp lý và hi=u qu' nhFt ự( thu hút khách du lrch ự$n v_i các làng ngh>

c Công trình ỘXây d%ng thương hi u s0n phSm làng ngh6 truy6n th ng

F ự(ng bVng sông H(ng hi n nayỢ, đ> tài khoa hpc cFp BC, Hpc vi=n Chắnh trr quEc gia H* Chắ Minh, do TS NguyỜn Vĩnh Thanh làm chT nhi=m, Hà NCi,

2006 đ> tài ựã tup trung luun gi'i vai trò cTa thương hi=u ựEi v_i vi=c phát tri(n s'n phqm làng ngh> truy>n thEng vùng ự*ng bỚng sông H*ng trong n>n kinh t$ thr trư ng hCi nhup hi=n nay trên các khắa cwnh: Thương hi=u và phân lowi thương hi=u; vai trò và ch{c năng cTa thương hi=u; quan h= thương hi=u c s'n phqm trong n>n kinh t$ thr trư ng và sP cRn thi$t ph'i xây dPng thương hi=u cho s'n phqm làng ngh> truy>n thEng đánh giá thPc trwng vFn ự> xây

dPng thương hi=u s'n phqm làng ngh> truy>n thEng ? ñ*ng b•ng sông H*ng, trong ñó có vFn ñ> nhun th{c cTa làng ngh> v> thương hi=u, chi$n lưtc phân phEi và qu'ng bá thương hi=u T… thPc trwng vFn ñ> xây dPng thương hi=u s'n phqm làng ngh>, ñ> tài ñã ñ> xuFt phương hư_ng và gi'i pháp nh•m thúc ñqy quá trình xây dPng thương hi=u s'n phqm cTa làng ngh> ? vùng ñ*ng b•ng sông H*ng trong th i gian t_i

c Công trình “Làng ngh6 truy6n th ng ñ(ng bVng sông H(ng sau khi Vi t Nam gia nh$p t` ch c thương mNi th gi4i”, ð> tài khoa hpc cTa Vi=n Kinh t$ c Hpc vi=n Chính trr c Hành chính quEc gia H* Chí Minh, Hà NCi, 2009 do TS

Vũ Thr Thoa làm chT nhi=m ð> tài ñã phân tích nh"ng tác ñCng tích cPc và tiêu cPc t_i sP phát tri(n cTa các làng ngh> truy>n thEng sau khi gia nhup WTO ð*ng th i, tup trung nghiên c{u thPc trwng phát tri(n cTa các làng ngh> truy>n thEng ñ*ng b•ng sông H*ng sau khi gia nhup WTO; t… ñó rút ra nh"ng vFn ñ> cRn ph'i tháo gª và ñ> xuFt các gi'i pháp phù htp nh•m thúc ñqy sP phát tri(n các LNTT ? ñ*ng b•ng sông H*ng sau khi gia nhup WTO

c Các luun văn chuyên ngành Kinh t$ chính trr nghiên c{u v> LN : + Vũ Thr Thu (1988), “Khôi ph#c và phát triCn LNTT F Vi t Nam” + Nguy–n H"u Niên (2001), “Phát triCn kinh t LN F thnh BXc Ninh th%c trNng và gi0i pháp”

+ Bwch Thr Lan Anh (2004), “Phát triCn LNTT F Hà Tây trong quá trình CNH,HDH nông nghi p nông thôn”

+ Nguy–n Thr Thp (2005), “Phát triCn LN F huy n T2 Liêm trong ti.n trình CNH, HDH nông nghi p và nông thôn’’

Các luun văn ñ>u tup trung phân tích ñIc ñi(m LN và LNTT; Kh'o sát thPc trwng s'n xuFt kinh doanh ? các ñra phương; ð> ra nhóm gi'i pháp ñ( khôi ph c và phát tri(n LNTT trong quá trình CNH,HðH nông nghi=p nông thôn Tup trung vào gi'i pháp k‹ thuut và hoàn thi=n cơ ch$ chính sách ñ( phát tri(n LN, LNTT

Ngoài ra, còn có mCt sE công trình như:

c Tác gi' TrRn Kim Hào c Nguy–n H"u Th&ng v_i MYt s ý ki.n v6 ñ0m b0o v n cho phát triCn làng ngh6 ñã nêu but vai trò làng ngh>; ThPc trwng sP phát tri(n LNTT twi Hà B&c, Nam Hà; ThPc trwng v> vEn twi các làng ngh> ? 2 ñra phương trên; ð> xuFt gi'i pháp huy ñCng vEn cho phát tri(n làng ngh>

c Nguy–n Thr Hư ng (2005), “Phát triCn th_ trưZng tiêu th# s0n phSm

c a các làng ngh6 tiCu th công nghi p”, Twp chí Lý luun chính trr sE 43 Phân tích nguyên nhân d•n ñ$n chFt lưtng s'n phqm chưa cao ðIc bi=t tup trung vào nguyên nhân chFt lưtng ngu*n nguyên li=u

c H* Thanh ThTy (2005), “Phát triCn th_ trưZng tiêu th# s0n làng ngh6”, Twp chí Tài chính tháng 12 năm 2005 Phân tích các gi'i pháp tài chính ti>n t=; Vai trò cTa chính sách tài chính ti>n t= và tác ñCng cTa chính sách ti>n t= ñEi v_i các làng ngh>

c Vũ Thr Thoa (2005), “Gi0i pháp nâng cao s c cNnh tranh c a các làng ngh6 trong quá trình hYi nh$p kinh t qu c t.”, Twp chí Nông nghi=p và phát tri(n nông thôn c kỳ 2, tháng 1 năm 2005 Phân tích vai trò cTa các làng ngh> Phân tích gi'i pháp nâng cao s{c cwnh tranh cTa các làng ngh>: Gi'i pháp nghiên c{u thr trư ng ñ( xác ñrnh cơ cFu s'n phqm; Gi'i pháp quy howch và chi$n lưtc phát tri(n làng ngh> ? t…ng ñra phương; Tup trung gi'i pháp hoàn thi=n các chính sách thúc ñqy sP phát tri(n làng ngh>

c TrRn Minh Y$n, "L ng nghÒ B¾c Ninh: xưa và nay" [126]; Phwm Hi=p, "Ph¸t triÓn l ng nghÒ cæ truyÒn ë H¶i D−¬ng" [47] ñã mô t' lrch s™ phát tri(n LNTT ? các ñra phương Nguy–n Thr Anh Thu, "Gi¶i ph¸p khuyÕn khÝch ph¸t triÓn xuÊt khÈu l ng nghÒ phôc vô ph¸t triÓn bÒn v÷ng" [98] chŒ ra hi=n trwng xuFt khqu LN t… năm 80 ñ$n năm 2002; Cơ cFu thr trư ng xuFt khqu hàng thT công Vi=t Nam;… ð> xuFt gi'i pháp khuy$n khích phát tri(n xuFt khqu, tup trung vào chính sách h„ trt phát tri(n cơ s? hw tRng, h„ trt vEn, h„ trt cung cFp thông tin thr trư ng

c Nguy–n Thr Ngân (2009), “Xu hư4ng phát triCn làng ngh6 F khu v%c ñ(ng bVng sông H(ng”, Twp chí Nông thôn m_i sE 249/2009 ñã chŒ ra vai trò cTa các làng ngh> và bEn xu hư_ng: Xu hư_ng k$t htp y$u tE truy>n thEng v_i hi=n ñwi Xu hư_ng phát tri(n g&n c m công nghi=p nông thôn Xu hư_ng khôi ph c ngh> truy>n thEng g&n v_i phát tri(n ngh> m_i và ña dwng hóa các lowi hình s'n xuFt kinh doanh

c Ngô Thái Hà (2009), “Phát triCn làng ngh6 và v)n ñ6 b0o v môi trưZng trư4c h.t là nư4c sNch ”, Twp chí CCng s'n sE 8, năm 2009 ChŒ rõ vai trò ích lti cTa sP phát tri(n làng ngh> VFn ñ> ki(m soát và x™ lý phát th'i môi trư ng hi=n nay ? các làng ngh> ChŒ ra các nguyên nhân gây ô nhi–m trong làng ngh> và gi'i pháp tup trung các làng ngh> theo hư_ng chuyên môn hóa ñ( d– x™ lý ô nhi–m; Gi'i pháp ñ> cao vai trò giám sát cTa chính quy>n cơ s? và nhà nư_c Cư_i cùng là gi'i pháp quy howch c m công nghi=p làng ngh>

c Chu Thái Thành (2009), “Làng ngh6 và b0o v môi trưZng làng ngh6 theo hư4ng phát triCn b6n v,ng”, Twp chí CCng s'n sE tháng 11 năm 2009 ChŒ ra nh"ng ñóng góp và thách th{c trong sP phát tri(n làng ngh> hi=n nay Nêu lên nh"ng sE li=u d•n ch{ng các chŒ sE m{c ñC ô nhi–m và b{c xúc môi trư ng trong làng ngh> ð( gi'i quy$t huu qu' ô nhi–m cRn gi'i quy$t các vFn ñ> sau: chú trpng chính sách phát tri(n b>n v"ng làng ngh>; Quy howch không gian làng ngh>; Tăng cư ng qu'n lý môi trư ng twi các làng ngh>; Phát hi=n

và x™ lý các làng ngh> gây ô nhi–m; T— ch{c thí ñi(m tri(n khai áp d ng s'n xuFt swch twi các làng ngh>

Th nh)t, nghiên c{u t—ng quát v> tình hình howt ñCng cTa công nghi=p nông thôn trên nhi>u lĩnh vPc khác nhau như: Tình hình howt ñCng s'n xuFt kinh doanh; ThPc trwng CNH, HðH nông nghi=p, nông thôn trong ti$n trình phát tri(n kinh t$ c xã hCi ? nông thôn; Nh"ng cơ hCi và thách th{c cTa quá trình CNH, HðH nông nghi=p, nông thôn và kh' năng cwnh tranh các s'n phqm trong công nghi=p nông thôn Các công trình này ñã giúp cho luun án có mCt cách nhìn t—ng quát v> howt ñCng cTa công nghi=p nông thôn th i gian qua

Th hai, nghiên c{u v> tình hình phát tri(n thT công nghi=p và nh"ng vFn ñ> l_n v> môi trư ng tác ñCng ñ$n làng ngh> C th( là ñã ñi sâu phân tích sP phát tri(n cTa ti(u thT công nghi=p trong n>n kinh t$ hàng hóa nhi>u thành phRn Ngoài ra, nhi>u công trình còn nghiên c{u thPc trwng v> các mIt hàng thT công, thT công m‹ ngh=, vFn ñ> ô nhi–m môi trư ng trong các làng ngh> Các công trình này giúp tác gi' luun án nhun bi$t mCt cách t—ng quan v> năng lPc cTa ngành ti(u thT công nghi=p và năng lPc s'n xuFt kinh doanh trên lĩnh vPc ti(u thT công nghi=p Giúp cho tác gi' n&m ñưtc t—ng quát m{c

ñC ô nhi–m trong các làng ngh> hi=n nay

Th ba, nghiên c{u v> tình hình s'n xuFt và kinh doanh cTa làng ngh> truy>n thEng t… lao ñCng, công ngh=, vEn, thr trư ng tiêu th s'n phqm ñã giúp cho luun án ñánh giá ñưtc phRn nào v> thPc trwng cTa làng ngh> truy>n thEng khi bư_c vào kinh t$ thr trư ng, m? c™a và hCi nhup kinh t$ quEc t$ v_i bên ngoài

Nói chung, các công trình ti$p cun dư_i nh"ng góc ñC khác nhau c' v>

lý luun và thPc ti–n v> các lĩnh vPc phát tri(n cTa LNTT, song các công trình trên chưa ñ> cup ñ$n các vFn ñ>

MYt là, chưa ñi sâu nghiên c{u mCt cách toàn di=n vFn ñ> phát tri(n LNTT trên 3 nCi dung: kinh t$c xã hCic môi trư ng g&n v_i các y$u tE cTa sP liên k$t và cwnh tranh gi"a các chT th( kinh t$, các chính sách ñi>u ti$t vĩ mô

cTa nhà nư_c Chưa có công trình hay ñ> tài nào ñ> cup ñ$n nCi dung PTBVLNTT; MEi quan h= gi"a PTBVLNTT v_i phát tri(n kinh t$ nông thôn

và kinh t$ vùng

Hai là, chưa ñi sâu vào phân tích thPc trwng các làng ngh> truy>n thEng theo hư_ng b>n v"ng và chưa có công trình nào có sP phân tích toàn di=n các thách th{c cTa LNTT trong ñi>u ki=n hCi nhup Các công trình chưa ñưa ra các quan ñi(m có tính h= thEng ñ( LNTT phát tri(n theo hư_ng b>n v"ng mà trong nh"ng năm t_i cRn ph'i tup trung gi'i quy$t, nhFt là sau khi Vi=t Nam gia nhup WTO

Ba là, Các công trình nghiên c{u v> LN và LNTT ñã không xây dPng ñưtc ñrnh hư_ng chi$n lưtc cwnh tranh cho các LN, LNTT ñ( PTBV Chưa

có công trình hay ñ> tài nghiên c{u nào ñưa ra ñưtc h= thEng các gi'i pháp có tính t—ng th( nh•m phát tri(n b>n v"ng các LNTT trong bEi c'nh cwnh tranh

và hCi nhup quEc t$

Tóm lmi, có th( nói cho ñ$n nay chưa có công trình nào nghiên c{u t—ng th( v> phát tri(n b>n v"ng làng ngh> truy>n thEng vùng kinh t$ trpng ñi(m B&c BC dư_i góc ñC kinh t$ chính trr Vì vuy, ñây là ñ> tài ñCc lup, không trùng tên và nCi dung v_i các công trình khoa hpc ñã công bE trong và ngoài nư_c

Chương 2

NH NG VSN đ LÝ LU%N VÀ THUC TIVN V

PHÁT TRI N B N V NG LÀNG NGH TRUY N TH NG

2.1 M$T S VSN đ CHUNG V PHÁT TRI N B N V NG

2.1.1 Quan nium vf phát tri`n bfn vpng

Phát tri(n là quy luut chung cTa mpi th i ựwi Tăng trư?ng kinh t$ ự( c'i thi=n m{c sEng là m c tiêu quan tâm cTa các quEc gia Tăng trư?ng kinh t$ là sP tăng lên v> quy mô s'n lưtng cTa n>n kinh t$ trong mCt th i kỳ nhFt ựrnh SP tăng trư?ng ựưtc so sánh theo các th i ựi(m gEc sỢ ph'n ánh tEc ựC tăng trư?ng đó là sP tăng quy mô s'n lưtng nhanh hay chum so v_i th i ựi(m gEc Tăng trư?ng kinh t$ dư_i dwng khái quát là sP gia tăng cTa tỞng s'n phqm quEc dân (GNP) hoIc tỞng s'n phqm quEc nCi (GDP) N$u gpi GDP0 là tỞng s'n phqm quEc nCi năm trư_c, GDP1 là tỞng s'n phqm quEc nCi năm sau thì m{c tăng trư?ng kinh t$ năm sau so v_i năm trư_c ựưtc tắnh theo công th{c:

Vì th$ các lý thuy$t v> phát tri(n kinh t$ ra ự i vào thup niên 40 cTa th$ kỚ XX ự>u chỂ chú trpng ự$n kinh t$, làm th$ nào s'n xuFt ra nhi>u cTa c'i

ñáp {ng nhu cRu vut chFt cTa xã hCi Năm 1955 có thuy$t “ nhr nguyên” hay

mô hình tăng trư?ng hai khu vPc cTa ArthurLewis Theo thuy$t này, trong n>n kinh t$ cTa các nư_c ñang phát tri(n có 2 khu vPc là nông nghi=p và công nghi=p M? rCng và phát tri(n công nghi=p b•ng cách chuy(n lao ñCng dư th…a t… nông nghi=p sang, s” làm cho n>n kinh t$ tăng trư?ng và phát tri(n nhanh Năm 1960 có thuy$t “cFt cánh” cTa W Rostow Các lý thuy$t trên chŒ chú trpng các nhân tE thúc ñqy tăng trư?ng kinh t$ như: vEn, thr trư ng, coi bFt bình ñ¨ng là sP ñ*ng hành không tránh kh†i trong phát tri(n kinh t$

Trư_c ñây, các nư_c phát tri(n theo khuynh hư_ng Tư b'n chT nghĩa thư ng nhFn mwnh tăng trư?ng nhanh, ñqy mwnh tEc ñC Khi m{c tăng trư?ng ñwt ñ$n trình ñC nhFt ñrnh s” tup trung vào các chính sách v> xã hCi Trong thPc t$ không ph'i lúc nào tăng trư?ng kinh t$ cũng ñi cùng v_i sP phát tri(n con ngư i và xã hCi, tăng trư?ng kinh t$ ñã two ra nghrch lý c huu qu' cTa vi=c chŒ quan tâm ñ$n kinh t$:

Th nh)t, tăng trư?ng kinh t$ nhưng không có ti$n bC, công b•ng xã hCi, không ph'i chFt lưtng cuCc sEng cTa ñwi bC phun dân cư ñưtc nâng lên,

mà lwi two ra bFt bình ñ¨ng, các sE li=u sau ñã ch{ng minh:

c Two ra bFt bình ñ¨ng trong s™ d ng tài nguyên: nư_c giàu chi$m 1/4 dân sE th$ gi_i nhưng lwi tiêu th 3/4 t—ng năng lưtng tiêu th trên th$ gi_i Trong khi ñó nư_c nghèo chi$m 3/4 dân sE th$ gi_i nhưng chŒ tiêu th 1/4 t—ng năng lưtng tiêu th toàn cRu

c Two ra bFt bình ñ¨ng trong tiêu dùng: 1/5 dân sE th$ gi_i coi là giàu tiêu th 86% lưtng hàng hoá drch v Trong khi ñó 1/5 dân sE th$ gi_i coi là nghèo tiêu th 2% lưtng hàng hoá drch v

c Nư_c giàu th'i ra 3/4 lưtng khí CO; 3/4 trong t—ng lưtng chFt th'i r&n và rác th'i khác Nguyên nhân gây thTng tRng ozon, làm tăng nhi=t ñC trái ñFt [102]

Th hai, tăng trư?ng kinh t$ theo hư_ng phát tri(n cơng nghi=p, nhưng kinh t$ nơng thơn khơng đưtc chú trpng, phát tri(n khơng đ*ng đ>u v> kinh t$ gi"a các vùng mi>n, chênh l=ch gi"a nơng thơn và thành thr, gia tăng kho'ng cách giàu nghèo

Như vuy các lý thuy$t phát tri(n chŒ coi trpng tăng trư?ng kinh t$ đã khơng đem lwi lti ích cho tFt c' mpi ngư i, khơng cĩ hi=u qu' thúc đqy xã hCi FedericoMayor nguyên giám đEc cơ quan cơ quan văn hĩa cTa Liên Htp QuEc UNESCO đã nhun đrnh “ twi các xã hCi ph*n thrnh nhFt…, b'n thân đwo đ{c ngày càng v&ng bĩng, như hình 'nh bãi hoang mwc c{ lan rCng ra, s{c mwnh cTa c'm xúc và lịng nhi=t huy$t br cùn rŒ, cái nhìn nhau h h"ng khơng cịn tình c'm, sP đồn k$t g&n bĩ rã r i, tan bi$n” [89, tr.22]

T… sau thup k• 70, các lý thuy$t phát tri(n kinh t$ quan tâm đ$n khía cwnh xã hCi, con ngư i ra đ i Năm 1971 Simonkuznet nhà kinh t$ hpc ngư i M‹ nhun gi'i thư?ng Nobel v_i mơ hình lý thuy$t phát tri(n kinh t$ theo hình ch" U ngưtc: giai đown đRu tăng trư?ng kinh t$ thì gia tăng bFt bình đ¨ng; đ$n giai đown nhFt đrnh tăng trư?ng kinh t$ gi'i quy$t các vFn đ> xã hCi, bFt bình đ¨ng gi'm

Gi"a tăng trư?ng kinh t$ và phát tri(n kinh t$ cĩ mEi quan h= mut thi$t v_i nhau MuEn phát tri(n kinh t$ ph'i cĩ tăng trư?ng kinh t$, tăng trư?ng kinh t$ là ti>n đ> phát tri(n kinh t$ nhưng khơng ph'i sP tăng trư?ng nào cũng d•n đ$n phát tri(n kinh t$

Dư_i gĩc đC kinh t$ chính trr, phát tri(n kinh t$ là sP tăng trư?ng kinh t$ g&n li>n v_i sP hồn thi=n cơ cFu, th( ch$ kinh t$ và nâng cao chFt lưtng cuCc sEng Phát tri(n kinh t$ cĩ 3 nCi dung cơ b'n:

c SP tăng lên cTa t—ng s'n phqm quEc dân (GNP), t—ng s'n phqm quEc nCi (GDP) và t—ng s'n phqm quEc dân tính theo đRu ngư i Ph'n ánh m{c đC tăng trư?ng kinh t$ cTa mCt quEc gia trong mCt th i kỳ nhFt đrnh

c SP bi$n ñ—i cơ cFu kinh t$ theo hư_ng ti$n bC, th( hi=n t• trpng công nghi=p, drch v tăng trong GDP còn t• trpng nông nghi=p gi'm Ph'n ánh chFt lưtng tăng trư?ng, trình ñC k‹ thuut cTa n>n s'n xuFt ñ'm b'o cho sP tăng trư?ng kinh t$ b>n v"ng

c M{c ñC tho' mãn các nhu cRu cơ b'n cTa xã hCi th( hi=n b•ng sP tăng lên cTa thu nhup thPc t$, chFt lưtng giáo d c, y t$ Ph'n ánh mIt công b•ng

xã hCi cTa sP tăng trư?ng kinh t$

T… nh"ng nCi dung trên ñIt ra yêu cRu cTa phát tri(n kinh t$:

(i) M{c tăng trư?ng kinh t$ ph'i l_n hơn m{c tăng dân sE

(ii) Tăng trư?ng kinh t$ ph'i dPa trên cơ cFu kinh t$ htp lý ti$n bC ñ( ñ'm b'o tính b>n v"ng

(iii) Tăng trư?ng ph'i ñi ñôi công b•ng xã hCi ChFt lưtng s'n phqm ngày càng cao phù htp sP bi$n ñ—i xã hCi, b'o v= môi trư ng sinh thái

Như vuy phát tri(n kinh t$ bao hàm tăng trư?ng kinh t$ và công b•ng

xã hCi Tăng trư?ng và phát tri(n kinh t$ là ñi>u ki=n cơ b'n ñRu tiên ñ( gi'i quy$t công b•ng xã hCi, là m c tiêu phFn ñFu cTa nhân lowi và là ñCng lPc quan trpng cTa sP phát tri(n

Trong quá trình phát tri(n s'n xuFt, loài ngư i ñã nhun thFy không chŒ

có mEi liên h= chIt ch” gi"a phát tri(n kinh t$ và công b•ng xã hCi Vì m c tiêu kinh t$ con ngư i ph'i ñEi mIt v_i nh"ng huu qu' do chính mình gây nên: SP nóng lên cTa trái ñFt, suy thoái ña dwng sinh hpc, thiên tai d" dCi v_i nh"ng hi=n tưtng th i ti$t thFt thư ng, gia tăng các căn b=nh ung thư, b=nh nhi=t ñ_i Năm 1972, twi Stockholm Liên htp quEc ñã t— ch{c hCi th'o v> môi trư ng con ngư i ðIt vFn ñ> v> “SP phát tri(n không gây hTy di=t” ð$n thup niên 80, th$ gi_i ñã nhun th{c: SP can thi=p và khai thác thiên nhiên chŒ

có trong mCt gi_i hwn nhFt ñrnh, thiên nhiên không ph'i là vô hwn Vì tương lai cTa th$ gi_i, phát tri(n ph'i g&n v_i môi trư ng, các quan h= xã hCi gi"a

con ngư i v_i con ngư i Nhi>u HCi nghr quEc t$ ựưtc tỞ ch{c ự( bàn luun v> tương lai chung cTa nhân lowi, trong ựó các hCi nghr ựã ựwt ựưtc bư_c ti$n rFt quan trpng v> nhun th{c là ph'i làm gì ự( n>n kinh t$ th$ gi_i phát tri(n vươn t_i sP hoàn thi=n hơn? đó chắnh là sP phát tri(n b>n v"ng

Thuut ng" ỘPhát tri(n b>n v"ngỢ lRn ựRu tiên xuFt hi=n vào năm 1980,

do Hi=p hCi b'o t*n thiên nhiên và tài nguyên quEc t$ (IUCN) công bE Năm

1984, Bà Gro Harlem Brundtland khi ựó làm thT tư_ng Na Uy ựã ựưtc đwi hCi ự*ng Liên htp quEc Ty nhi=m làm ChT trch Ty ban môi trư ng và phát tri(n th$ gi_i (WCED) nay còn gpi là Ty ban Brundtland Năm 1987, trong b'n báo cáo ỘTương lai cTa chúng taỢ do Ty ban Brundtland ựã công bE PTBV (Sustainable Development): ỘPTBV là s% phát triCn nhVm ựáp ng nh,ng nhu c\u hi n tNi mà không t`n hNi ự.n kh0 năng ựáp ng nhu c\u c a các th h tương laiỢ và ựưtc th$ gi_i công nhun là khái ni=m chắnh th{c

Sau ựó, còn có các ựrnh nghĩa khác: PTBV là sP phát tri(n không làm tỞn hwi ự$n môi trư ng, không gây ra nh"ng th'm hpa v> sinh thái, th$ h= hôm nay ph'i khai thác tài nguyên thiên nhiên mCt cách htp lý nhỚm thẨa mãn nh"ng nhu cRu cTa mình sao cho không 'nh hư?ng ự$n vi=c thẨa mãn nhu cRu cTa th$ h= mai sau

Năm 1992, nCi hàm khái ni=m PTBV ựưtc tái khẽng ựrnh twi HCi nghr thưtng ựỂnh trái ựFt hpp twi Ricôcựơ Giacnâycnô (Braxin) hpp bàn v> phát tri(n b>n v"ng toàn cRu, thông qua chương trình nghr sP 21 HCi nghr ựã ựưa

ra 2500 khuy$n nghr hành ựCng cTa cCng ự*ng quEc t$ v> phát tri(n b>n v"ng Vắ d các ự> xuFt gi'm các mô hình s'n xuFt tiêu dùng gây lãng phắ; xóa ựói gi'm nghèo; b'o v= ngu*n nư_c, không khắ; thúc ựqy nông nghi=p phát tri(n

Ti$p t c ựưtc bỞ sung, hoàn chỂnh năm 2002, twi HCi nghr Thưtng ựỂnh v> phát tri(n b>n v"ng toàn cRu hpp twi Giôchancnecxbuoc (CCng hòa Nam Phi) ựánh giá 10 năm vi=c thPc hi=n chương trình nghr sP 21

Các hCi nghr ự>u khẽng ựrnh: ỘPTBV là quá trình phát triCn có s% k.t

h p ch7t chn, h p lý và hài hoà gi,a 3 m7t c a s% phát triCn đó là: phát triCn kinh t., công bVng xã hYi và b0o v môi trưZngỢ và mCt trong nh"ng nCi dung

cơ b'n nhFt là con ngư i, trung tâm cTa sP phát tri(n

MEi quan h= gi"a 3 y$u tE này có th( ựưtc mô hình hoá như sau:

PTBV v kinh t$: ựưtc hi(u là sP ti$n bC mpi mIt cTa n>n kinh t$ th( hi=n ? quá trình tăng trư?ng kinh t$ cao, Ởn ựrnh và sP thay ựỞi v> chFt cTa n>n kinh t$, g&n v_i quá trình tăng năng suFt lao ựCng M c tiêu cTa PTBV kinh t$ là ựwt ựưtc sP tăng trư?ng Ởn ựrnh, v_i cơ cFu htp lý, ựáp {ng ựưtc yêu cRu nâng cao ự i sEng cTa ngư i dân, tránh ựưtc sP suy thoái trong tương lai, tránh gây nt nRn cho th$ h= mai sau

đi>u ki=n tiên quy$t ự( ựwt ựưtc sP PTBV v> kinh t$ là:

c Tăng trư?ng kinh t$ cao và Ởn ựrnh trong th i gian dài

c Tăng trư?ng kinh t$ ph'i dPa trên cơ s? chuy(n drch cơ cFu kinh t$ theo hư_ng ti$n bC nghĩa là cơ cFu kinh t$ hư_ng t_i phát huy nh"ng lti th$ cTa ựFt nư_c và xu th$ cTa th i ựwi V_i nh"ng quEc gia ựang phát tri(n thì tăng trư?ng cRn ph'i gi'm tỚ trpng giá trr s'n phqm cTa ngành nông nghi=p, tăng tỚ trpng giá trr s'n phqm công nghi=p, drch v , có hàm lưtng ỘchFt xámỢ cao Thay ựỞi mô hình s'n xuFt c tiêu dùng theo hư_ng thân thi=n môi trư ng

Xã hCi

trư ng

Phát tri(n b>n v"ng

c Tăng trư?ng kinh t$ ph'i dPa vào năng lPc nCi sinh là chính và ph'i làm tăng năng lPc nCi sinh Năng lPc nCi sinh th( hi=n ? các tiêu chí: ChFt lưtng ngu*n nhân lPc, năng lPc sáng two công ngh=, m{c ñC tích lu‹ tái s'n xuFt, m{c ñC hoàn thi=n và hi=n ñwi cTa cơ s? hw tRng, m{c tham gia cTa ngư i dân vào sP tăng trư?ng kinh t$

c Tăng trư?ng kinh t$ ph'i gi'i phóng, phát huy mpi ti>m năng s{c s'n xuFt ThPc hi=n ñưtc các cân ñEi kinh t$ vĩ mô v> tài chính, ti>n t= Nâng cao kh' năng cwnh tranh cTa n>n kinh t$

PTBV v xã h)i: Là quá trình phát tri(n ñwt ñưtc k$t qu' ngày càng cao trong vi=c thPc hi=n ti$n bC và công b•ng xã hCi ð'm b'o ch$ ñC dinh dưªng và chăm sóc s{c kho® cho ngư i dân, mpi ngư i ñ>u có cơ hCi trong giáo d c, có vi=c làm, gi'm tình trwng ñói nghèo, nâng cao trình ñC văn minh v> ñ i sEng vut chFt và tinh thRn cho mpi thành viên cTa xã hCi

ð( PTBV v> xã hCi cRn tup trung vào nh"ng nCi dung sau:

c Tăng trư?ng kinh t$ ph'i ñi ñôi v_i gi'i quy$t vi=c làm cho ngư i lao ñCng G&n m c tiêu tăng trư?ng kinh t$ v_i m c tiêu two vi=c làm cho ngư i dân, chEng thFt nghi=p

c Tăng trư?ng kinh t$ ph'i ñi ñôi v_i xoá ñói gi'm nghèo, ñó là m c tiêu v…a trư_c m&t, v…a lâu dài, two ñCng lPc phát tri(n kinh t$, two mIt b•ng phát tri(n xã hCi ñ*ng ñ>u

c Tăng trư?ng kinh t$ ph'i ñ'm b'o —n ñrnh xã hCi và nâng cao chFt lưtng cuCc sEng cTa ngư i dân ¯n ñrnh xã hCi ñưtc bi(u hi=n b•ng vi=c không có xung ñCt giai cFp, s&c tCc, các nhóm dân cư ChFt lưtng cuCc sEng ñưtc bi(u hi=n ? các chŒ tiêu thu nhup bình quân ñRu ngư i, chŒ sE hư?ng th v> giáo d c và chŒ sE v> chăm sóc y t$

c Tăng trư?ng kinh t$ g&n li>n vi=c thPc hi=n ti$n bC, công b•ng xã hCi trong t…ng chính sách phát tri(n kinh t$, trong t…ng vùng kinh t$ Tăng trư?ng