BÁO CÁO: THỊ TRƯỜNG KHOAI TÂY THÁNG 6/2008

Tình hình sản xuất tại các địa phương Sau 5 năm 2003-2008 tập trung nghiên cứu, chọn tạo và thử nghiệm trong khuôn khổ chương trình dự án “Tăng cường năng lực nghiên cứu và quản lý sản x

BÁO CÁO:

THỊ TRƯỜNG KHOAI TÂY THÁNG 6/2008

MỤC LỤC

I Thị trường trong nước 3

1 Tình hình sản xuất tại các địa phương 3

2 Giá cả trong nước 4

2.1 Giá khoai tây tươi trên toàn quốc 4

2.2 Giá một số thực phẩm chế biến từ khoai tây tại các siêu thị trên toàn quốc 8

3 Hệ thống tiêu thụ, chế biến và thương mại 9

II Cung cầu thị trường thế giới 10

1 Sản xuất, tiêu thụ và thương mại khoai tây trên thị trường thế giới 10

2 Tình hình xuất nhập khẩu 11

III Giá cả 14

IV Triển vọng thị trường 14

SỐ LIỆU THỊ TRƯỜNG 16

I Giá khoai tây tươi 16

II Giá các thực phẩm chế biến từ khoai tây 18

Đây là tháng thứ 6 của năm “Quốc tế về Khoai tây” do Liên Hiệp Quốc đề ra Việc Liên Hiệp Quốc vinh danh củ khoai tây ngày càng trở nên quan trọng Đặc biệt trong tình hình giá dầu cứ tiếp tục tăng cao khiến chi phí vận chuyển lương thực, thực phẩm bị đẩy lên cao hơn thì củ khoai tây càng được chú ý nhiều hơn vì nó có thể sẽ là cây lương thực quan trọng hàng đầu cho những nền kinh tế không thể tiêu thụ nhiều gạo, bột mì

I Thị trường trong nước

1 Tình hình sản xuất tại các địa phương

Sau 5 năm (2003-2008) tập trung nghiên cứu, chọn tạo và thử nghiệm trong khuôn khổ chương trình dự án “Tăng cường năng lực nghiên cứu và quản lý sản xuất giống khoai tây ở Đồng bằng Sông Hồng” giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Australia, cuối tháng 4/2008 giống khoai tây Eben dùng cho chế biến công nghiệp của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây có củ (Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm) đã được Bộ NN và PTNT công nhân là giống tạm thời

và cho phép đưa vào sản xuất thử Đây là giống khoai tây dùng cho chế biến có nguồn gốc từ Phillippine, được nhập nội vào Australia rồi đưa vào Việt Nam từ năm 2000

Qua thời gian trồng thử nghiệm tại một số địa phương vùng Đồng bằng Sông Hồng như Hợp tác

xã Dịch vụ Nông nghiệp (HTX DVNN) Trọng Quán (Đông Hưng, Thái Bình), HTX DVNN Quang Phục (Tiên Lãng, Hải Phòng) cho kết quả tốt Các hộ nông dân tham gia dự án trồng khoai tây này tại các địa phương đều nhận định giống khoai tây Eben sinh trưởng và phát triển tốt Thời gian sinh trưởng của giống khoai tây Eben ngắn, trung bình từ 90-100 ngày Năng suất đạt cao, trung bình từ 20-25 tấn/ha (năng suất trung bình của các giống khoai tây thông thường đạt 15 tấn/ha) Giống khoai tây Eben này có khả năng chống chịu tốt với bệnh mốc sương, hàm lượng chất khô cao (đạt tư 21-23%), hàm lượng đường khử thấp (không làm đổi màu khi chiên, rán) Tỷ lệ củ thương phẩm của giống khoai tây Eben đạt cao, từ 75-78% Giống khoai tây Eben này có hình dạng củ tròn, vỏ vàng nhạt, thịt trắng, nguyên liệu có khả năng cất giữ lâu nên rất phù hợp với yêu cầu chế biến công nghiệp

Tuy nhiên, để phục vụ cho nhu cầu về giống của bà con nông dân và phục vụ cho chương trình nhân rộng các mô hình sản xuất khoai tây thương phẩm cung cấp nguyên liệu cho chế biến, giống khoai tây Eben cần phải được các chuyên gia hoàn thiện về các qui trình công nghệ nhân giống sạch bệnh, qui trình sản xuất thâm canh giống khoai tây Eben thương phẩm đạt năng suất cao hơn, chất lượng tốt hơn nhằm giúp bà con nông dân có điều kiện mở rộng diện tích trồng khoai tây, đặc biệt là sản xuất khoai tây vụ đông trong thời gian tới

Bên cạnh chương trình sản xuất giống khoai tây Eben trên, để đáp ứng giống khoai tây cho bà con nông dân sản xuất trong tương lai, tỉnh Lạng Sơn đã triển khai ba đề tài dự án về sản xuất khoai tây giống gồm: “Sản xuất giống khoai tây sạch bệnh bằng nuôi cấy mô tế bào”, “Ứng dụng

2

tiến bộ khoa học kỹ thuật sản xuất giống khoai tây nguyên chủng tại Lạng Sơn” và “Trồng khảo nghiệm khoai tây trái vụ và xây dựng mô hình sản xuất khoai tây cấp xác nhận tại một số vùng trọng điểm của tỉnh”

Ngoài ra, để đáp ứng nhu cầu giống khoai tây trong ngắn hạn, Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ trang thiết bị cho Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn xây dựng tám kho lạnh bảo quản khoai tây giống, với trị giá hơn 600 triệu đồng Mỗi kho lạnh có diện tích gần 35m2, với hệ thống bảo ôn nhiệt độ thích hợp Công suất của mỗi kho đạt gần 40 tấn khoai tây Việc ứng dụng kho lạnh bảo quản khoai tây, giúp giảm tỷ lệ hao hụt từ 5-10% Ngoài ra, dùng kho lạnh bảo quản khoai tây giống còn giảm được mầm bệnh, tránh ô nhiễm môi trường, tăng năng suất khoai tây từ 15-20%

2 Giá cả trong nước

2.1 Giá khoai tây tươi trên toàn quốc

Trong tháng 6, giá khoai tây của hầu hết các thị trường trên cả nước đều tăng so với mức giá của tháng 5.

Giá khoai tây bán lẻ tại thị trường Miền Nam:

Tại một số chợ đầu mối nông sản thị trường Tp HCM giá khoai tây nhìn chung đều tăng so với tháng trước

Tại chợ đầu mối Bình Điền, giá khoai tây tháng 6/2008 tăng 621 đồng/kg so với tháng trước, ở mức 7.954 đồng/kg Giá khoai tây tại chợ này trong tháng ổn định, dao động trong khoảng từ 7.000-8.000 đồng/kg

Tại chợ đầu mối Hóc Môn, giá khoai tây ở mức gần như không thay đổi, chỉ tăng 21 đồng/kg so với tháng 5/08, giá tháng 6/08 ở mức 10.000-12.000 đồng/kg

Tại chợ đầu mối Tam Bình, giá khoai tây tháng 6/2008 tăng 613 đồng/kg so với tháng 5/08, ở mức 9.289 đồng/kg

Tại chợ Bà Chiểu, giá khoai tây trong tháng 6/08 ổn định ở mức 17.000 đồng/kg So với tháng 5/08, giá khoai tây tại chợ Bà Chiểu tháng 6/08 tăng 429 đồng/kg, từ mức 16.571 đồng/kg lên 17.000 đồng/kg

Nguồn: Dữ liệu thị trường nông sản AGRODATA, Trung tâm Thông tin PTNNNT, Viện Chính sách Chiến lược PTNNT, www.agro.gov.vn

Giá khoai tây tại thị trường Cần Thơ:

Tại chợ Tân An, trong 3 tuần đầu tháng 6/08, giá khoai tây bán buôn và bán lẻ ổn định Giá khoai tây bán buôn ở mức 12.000 đồng/kg, giá bán lẻ ở mức 15.000 đồng/kg Tuy nhiên, đến tuần cuối tháng 6/08, giá khoai tây bán buôn và bán lẻ đều giảm Giá khoai tây bán buôn giảm 1.000 đồng/kg, ở mức 11.000 đồng/kg Giá khoai tây bán lẻ giảm 1.000-2.000 đồng/kg, ở mức 14.000 đồng/kg

Nguồn: Dữ liệu thị trường nông sản AGRODATA, Trung tâm Thông tin PTNNNT, Viện Chính sách Chiến lược PTNNT, www.agro.gov.vn

Giá khoai tây tại thị trường Lâm Đồng:

Giá khoai tây tháng 6/2008 tăng mạnh, từ mức trung bình 7.625 đồng/kg lên 10.375 đồng/kg (tăng 2.750 đồng/kg) Tuần đầu tháng 6/08, giá khoai tây tại thị trường này có giá khoảng 8.000 đồng/kg (tương đương với giá của tháng 5/08) Tuy nhiên, những tuần tiếp theo cho đến tận cuối tháng 6/08, giá khoai tây tại thị trường này đã tăng mạnh, tăng từ 2.000-3.000 đồng/kg, đạt mức 11.000-12.000 đồng/kg

Giá khoai tây tại thị trường Buôn Mê Thuột:

4

Trong tháng 6/2008, giá khoai tây ổn định, giá bán buôn ổn định ở mức 9.200 đồng/kg, giá bán

lẻ ổn định ở mức 11.000 đồng/kg Tuy nhiên, so với giá khoai tây bán buôn và bán lẻ tại thị trường này tháng 5/08 thì cả giá khoai tây bán buôn và bán lẻ tháng 6/08 đều tăng 1.000 đồng/kg

Nguồn: Dữ liệu thị trường nông sản AGRODATA, Trung tâm Thông tin PTNNNT, Viện Chính sách Chiến lược PTNNT, www.agro.gov.vn

Giá bán lẻ khoai tây tại thị trường các tỉnh Miền Bắc:

Tại chợ Đồng tâm, thị trường Hà Nội, giá khoai tây ổn định trong tháng, ở mức 7.000 đồng/kg

So với tháng 5/08, giá khoai tây tại thị trường Hà Nội vẫn giữ ở mức ổn định

Tại chợ Cốc Lếu, Lào Cai, giá khoai tây tháng 6/08 tăng 853 đồng/kg so với tháng 5/08 Giá khoai tây bán buôn tháng 6/08 tại chợ Cốc Lếu dao động trong khoảng 7.000-7.500 đồng/kg Giá khoai tây bán lẻ tại thị trường này trong khoảng 8.000-9.000 đồng/kg

Nguồn: Dữ liệu thị trường nông sản AGRODATA, Trung tâm Thông tin PTNNNT, Viện Chính sách Chiến lược PTNNT, www.agro.gov.vn

Tại thị trường các tỉnh Miền Trung:

Tại chợ Nguyễn Tri Phương, Đà Nẵng, giá khoai tây trong tháng 6/08 ổn định Giá khoai tây bán buôn tại chợ ổn định ở mức 9.000 đồng/kg Giá khoai tây bán lẻ ổn định ở mức 10.000 đồng/kg Tại chợ Quang Trung, thành phố Vinh, giá khoai tây bán buôn hai tuần đầu tháng 6/08 ở mức 6.000 đồng/kg Tuy nhiên, đến 2 tuần cuối tháng 6/08, giá khoai tây bán buôn đã tăng 1.000 đồng/kg, đạt mức 7.000 đồng/kg Giá khoai tây bán lẻ tại thị trường Vinh ổn định trong tháng 6/08 ở mức 8.000 đồng/kg So với tháng 5/08, giá khoai tây bán buôn và bán lẻ tại chợ Quang Trung đã tăng mạnh, tăng trung bình từ 2.000-3.000 đồng/kg

Nguồn: Dữ liệu thị trường nông sản AGRODATA, Trung tâm Thông tin PTNNNT, Viện Chính sách Chiến lược PTNNT, www.agro.gov.vn

2.2 Giá một số thực phẩm chế biến từ khoai tây tại các siêu thị trên toàn quốc

Trong nhóm các siêu thị được nghiên cứu về chính sách giá của một số thị trường trên cả nước, siêu thị Intimex, Vinh dẫn đầu về cung ứng giá các thực phẩm chế biến từ khoai tây với giá thấp nhất

Tại siêu thị Goldmart, Thành phố Hồ Chí Minh, 2 tuần đầu tháng 6/2008, giá một số loại mì chế biến từ khoai tây như: mì lẩu Hàn Quốc Omachi, mì Nghêu hấp Thái Omachi, mì sườn hầm ngũ quả Omachi ổn định so với tháng 5/2008, ở mức 3.200 đồng/gói Mức giá bán buôn cho cả thùng của các loại mì này cũng ổn định ở mức 93.000 đồng/thùng (1 thùng = 30 gói)

Tuy nhiên, 2 tuần cuối tháng 6/08, do siêu thị có mức điều chỉnh tăng giá nên giá các loại mỳ trên tăng 1.300 đồng/gói, đạt mức 4.500 đồng/gói Mức giá bán buôn cho cả thùng của các loại

mỳ này cũng tăng, đạt mức 125.000/thùng (1 thùng = 30 gói)

Tại siêu thị Fivimart, Hà Nội, giá một số sản phẩm khoai tây như khoai tây cập đông (gói 400 gr)

và khoai tây chiên vị Hambơ (gói 120 gr) ổn định so với tháng 5/2008 Khoai tây cập đông gói

6

400 gr tại siêu thi Fivimart Hà Nội trong tháng 6/2008, ổn định ở mức 14.500 đồng/gói Khoai tây chiên vị Hambơ (gói 120 gr) tại siêu thị Fivimart Hà Nội có giá 19.200 đồng/gói

Nguồn: Dữ liệu thị trường nông sản AGRODATA, Trung tâm Thông tin PTNNNT, Viện Chính sách Chiến lược PTNNT, www.agro.gov.vn

Giá một số loại mì Omachi (sản phẩm chế biến từ khoai tây) tại siêu thị của một số địa phương tháng 6/2008 ổn định so với tháng trước Tuy nhiên, tại từng siêu thị của từng địa phương khác nhau thì mức giá có sự chênh lệch Tại siêu thị G7-Đắk Lắk, giá của mì khoai tây Omachi là 4.000 Vnd/gói Tại siêu thị Intimex-Vinh, mì Omachi có giá 3.500 đồng/gói Tại siêu thị Big C

Đà Nẵng, mì Omachi được bán với giá 4.200 đồng/gói Tại siêu thị Fivimart Hà Nội, mì Omachi

có giá 3.600 đồng/gói

Một sản phẩm khác được chế biến từ khoai tây là khoai tây chiên đóng gói (hay thường gọi là snack/bim bim của Ostar) ở từng thị trường khác nhau cũng có mức giá khác nhau Tại siêu thị Intimex Vinh, khoai tây chiên đóng gói của Ostar (loại 42 gr) được bán với mức giá 5.000 Vnd/gói Tại siêu thị G7 Đắk Lắk, khoai tây chiên đóng gói của Ostar (loại 42 gr) có giá là 3.500 đồng/gói Tại siêu thị Big C Đà Nẵng, gói khoai tây chiên đóng gói như trên được bán với mức giá 5.500 đồng/gói.

Nguồn: Dữ liệu thị trường nông sản AGRODATA, Trung tâm Thông tin PTNNNT, Viện Chính sách Chiến lược PTNNT, www.agro.gov.vn

3 Hệ thống tiêu thụ, chế biến và thương mại

Công ty PepsiCo đã đầu tư trồng giống khoai Alantic tại Lâm Đồng Một trong các sản phẩm chế biến thực phẩm của công ty là bánh snack khoai tây tươi Đối với sản phẩm này, công ty đã đầu

tư một nhà máy chế biến snack từ khoai tây tại Bình Dương, với công suất 10.000 tấn/năm Với công suất này, chỉ cần một vùng nguyên liệu khoai tây củ quy mô vài trăm ha Ngoài ra, cuối tháng 4/2008 vừa qua, Bộ NN PTNT đã có cuộc gặp với Bộ Nông nghiệp Thái Lan tại Rome để thảo luận việc Việt Nam sẽ xuất khẩu khoai tây từ Lâm Đồng sang Thái Lan Hoạt động xuất khẩu này sẽ bắt đầu được thực hiện vào cuối năm 2008

Đây chính là những căn cứ cơ bản cho những người tham gia trồng dự án trồng khoai tây tại Lâm Đồng vì có thị trường tiêu thụ ổn định, có đơn đặt hàng từ cấp nhà nước, được đảm bảo bằng uy tín của chính phủ và sự tham gia tích cực của hệ thống PepsiCo Đó cũng chính là những tín hiệu tốt về nguồn cung cấp nguyên liệu khoai tây tươi cho các nhà máy chế biến của những công ty sản xuất trong hệ thống tập đoàn PepsiCo tại Việt Nam và các nước ASEAN

8

II Cung cầu thị trường thế giới

Từ trước cho đến nay, con người chủ yếu tiêu dùng hai loại cây lương thực là lúa mì (đa số ở các nước Phương Tây) và lúa gạo (Châu Á, Trung Đông), còn ngô thì chủ yếu dùng để chăn nuôi gia súc Tuy nhiên, do ngô ngày càng được dùng nhiều vào việc chế biến nhiên liệu sinh học nên dẫn đến việc thiếu hụt lương thực khiến giá lúa mì và lúa gạo tăng cao Bên cạnh đó, mất mùa, thiên tai và tốc độ đô thị hoá nông thôn, công nghiệp hoá nông thôn, cộng với hành vi đầu cơ cũng khiến cho giá cả lương thực tăng lên

Trước tình hình đó, khoai tây được khám phá là một nguồn dinh dưỡng dồi dào với giá rẻ cho hơn 6 tỉ người trên trái đất Khoai tây có thể trồng được ở hầu hết các vùng và địa hình khí hậu Các nhà chuyên môn cho biết chỉ cần trung bình 75 lít nước tưới để thu được 1kg khoai tây trong khi để có được 1kg lúa mì thì cần 500 lít nước và để có được 1kg gạo thì cần đến 3.000 lít nước Đáng kể hơn, khoai cho sản lượng cao gấp từ 2-4 lần khi so với sản lượng lúa mì và gạo

Hiện nay, khoai tây đã là cây lương thực quan trọng thứ tư của thế giới, sau lúa mì, lúa gạo và ngô Năm 2006, cả thế giới sản xuất được hơn 315 triệu tấn khoai với hơn 5.000 giống khác

Quanh chuyện Pepsi trồng khoai tây ở Việt Nam

Phỏng vấn Ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Pepsico Đông Dương nói

về việc Pepsico đầu tư trồng khoai tây tại Việt Nam.

Từ tháng 11/2007, chương trình trồng khoai tây trên diện rộng tại Lâm Đồng đã được triển khai chính thức đến với các hộ nông dân, thông qua các đối tác Việt Nam của PepsiCo

Mô hình hoạt động: PepsiCo Việt Nam cung cấp nguồn giống ban đầu; UBND tỉnh Lâm Đồng

có văn bản đề nghị các cơ quan chức năng trong tỉnh phối hợp cùng triển khai chương trình đến

hộ nông dân; các chuyên gia, các nhà khoa học để đưa ra quy trình trồng trọt phù hợp, hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân; các đối tác Việt Nam của PepsiCo tại Lâm Đồng triển khai trồng khoai tây đến hộ nông dân, ký hợp đồng cung cấp giống, cung cấp vốn đầu tư ban đầu và bao tiêu sản phẩm

Mục tiêu của chương trình: giúp nông dân Lâm Đồng trồng khoai tây đạt năng suất cao, có đầu

ra sản phẩm bảo đảm, có sự hỗ trợ và phối hợp từ “4 nhà” (nhà doanh nghiệp-nhà nông-nhà quản lý-nhà khoa học)

Với mô hình đầu tư như vậy, không chỉ mang lại hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp, mà còn mang lại sự đảm bảo cho nông dân Ngoài việc bảo đảm đầu ra cho nông dân, PepsiCo còn đầu tư giống và phân bón không tính lãi, đến cuối vụ mới thu lại bằng khoai

Đặc biệt trong vụ mùa khoai tây sắp tới, lần đầu tiên PepsiCo Việt Nam phối hợp với các đối tác tại Lâm Đồng tiến hành việc bảo đảm đầu tư cho nông dân Theo đó, các hộ nông dân bị thất thu do khách quan như thiên tai, dịch bệnh sẽ được xem xét giãn nợ hoặc xoá nợ Đây là cơ chế bảo đảm quyền lợi cho nông dân ở mức cao nhất, thể hiện cam kết đầu tư lâu dài và trách nhiệm của PepsiCo đối với cộng đồng trong quá trình hoạt động kinh doanh

Nguồn: vneconomy.vn

nhau Peru (nước sản xuất khoai tây lớn trên thế giới) đã gửi vài nghìn mẫu gen giống khoai đến cho Kho dự phòng ngày tận thế (Doomsday Vault) lưu trữ ở gần Bắc Cực

Sự chú ý và quan tâm nghiên cứu về khoai tây bắt nguồn từ việc các nhà khoa học nhận thấy thành phần chủ yếu của khoai tây là tinh bột, chiếm từ 80-85% chất rắn của củ Mặc dù thành phần món ăn sẽ tuỳ thuộc vào cách chế biến (trộn salad, nghiền hay chiên) và cách sử dụng, song khoai tây vẫn được đánh giá là nguồn vitamin C và các chất dinh dưỡng có thể tham gia vào nỗ lực giảm tử vong do thiếu dinh dưỡng trên Thế giới

Nhu cầu sử dụng khoai tây tại các nước đang phát triển mặc dù có tăng cao trong vòng 40 năm gần đây nhưng vẫn chỉ ở mức tương đương ¼ mức tiêu thụ ở Châu Âu

Với mục tiêu năm 2008 là năm Khoai tây của Liên Hiệp Quốc được thực hiện thì trong ba thập niên nữa, khoai tây sẽ trở thành cây lương thực chủ yếu nuôi sống nhiều gia đình nghèo khó trên khắp thế giới vì nó dễ trồng, sản lượng cao

Thị trường xuất nhập khẩu khoai tây thế giới bị chi phối bởi các nước nhỏ Tuy nhiên, các nước xuất khẩu lớn lại có kết quả khác nhau Xuất khẩu của Canada, Trung Quốc và Mỹ tăng trong khi xuất khẩu của EU giảm Khoai tây được dùng để tiêu thụ trực tiếp và chế biến thành lát mỏng (chips), khoai tây rán đông lạnh và các sản phẩm khác Cơ hội lớn nhất cho tăng trưởng xuất khẩu dường như ở các thị trường mới, có nhu cầu đang gia tăng về chế biến khoai tây thành các thực phẩm snack theo phong cách phương Tây và các loại thực phẩm tiện dụng

1 Thụy Sỹ: nhu cầu nhập khẩu khoai tây tăng

Thụy Sĩ tiêu thụ khoảng 500.000 tấn khoai tây địa phương hàng năm Lượng khoai tây nhập từ các nước khác vào Thụy Sĩ trong những năm gần dây dao động từ 23.000-60.000 tấn/năm Việc thiếu nguồn cung thực phẩm xuất hiện từ đầu năm 2008 đã tác động đến việc người dân Thụy Sĩ

đi mua khoai tây về tích trữ Trước tình hình đó, trong tháng 5 và tháng 6/08, Sở Nông nghiệp thuộc Bộ Kinh tế Thụy Sĩ đã nới lỏng các quy định nhập khẩu đối với khoai tây và đã nhập thêm 5.000 tấn khoai tây

2 Hoa Kỳ: xuất khẩu khoai tây tăng

Sản lượng khoai tây Mỹ năm 2007 đạt 20,4 triệu tấn, tăng 2% so với năm 2006 nhờ đạt năng suất

kỷ lục và diện tích tăng nhẹ

Xuất khẩu khoai tây đã tăng 15% trong 3 năm qua và dự báo sẽ tăng 15% trong năm 2007/2008

do sản lượng tăng và nhu cầu gia tăng đối với khoai tây tươi chất lượng cao ở một số thị trường (đặc biệt dùng để sản xuất chips), tiếp cận thị trường thế giới được cải thiện và các hoạt động xúc tiến và tiếp thị có hiệu quả ở nước ngoài Trong 6 tháng đầu năm 2007/08, xuất khẩu sang các thị trường truyền thống chủ yếu vẫn vững: xuất sang Canađa tăng 6%, đạt 90.100 tấn và sang

10