KẾT QUẢ CÔNG TÁC ĐIỀU DƯỠNG NĂM 2014 VÀ NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM 2015 - 2016

Đặc điểm tình hình chung Năm 2014, Ngành Y tế đang tiếp tục thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 46-NQ/TW ngày 23/2/2005 của Bộ Chính trị về Công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe n

KẾT QUẢ CÔNG TÁC ĐIỀU DƯỠNG NĂM 2014

VÀ NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM 2015 - 2016

PGS.TS Lương Ngọc Khuê BS.CKII Hoàng Văn Thành ThS Hà Thị Kim Phượng

BS Hà Thái Sơn

CN Nguyễn Hồng Nhung Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y

tế

PHẦN A KẾT QUẢ CÔNG TÁC ĐIỀU DƯỠNG NĂM 2014

I Đặc điểm tình hình chung

Năm 2014, Ngành Y tế đang tiếp tục thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 46-NQ/TW ngày 23/2/2005 của Bộ Chính trị về Công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới; Nghị quyết số 21-NQ/TW của

Bộ Chính trị Khóa XI về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế giai đoạn 2012-2020”, với một số nhiệm vụ trọng tâm trong công tác khám chữa bệnh sau:

- Tập trung triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án giảm quá tải bệnh viện giai đoạn 2013-2020 và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế

- Tập trung nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người dân Đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật trong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh toàn diện

- Tiếp tục thực hiện việc luân phiên cán bộ y tế từ tuyến trên về tuyến dưới để cải thiện chất lượng khám bệnh, chữa bệnh vừa đào tạo nâng cao trình

độ cán bộ cấp cơ sở, góp phần giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến trên và nâng dần chất lượng dịch vụ y tế tuyến cơ sở

- Nêu cao tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp gắn với việc đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong đội ngũ cán

bộ, công chức viên chức toàn ngành

- Xây dựng và thực hiện chương trình đào tạo, nâng cao trình độ, kỹ năng của đội ngũ thầy thuốc; chú trọng đào tạo chuyên sâu, đào tạo để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cao, chuyển giao công nghệ Thực hiện có hiệu quả cải cách thủ tục hành chính trong khám bệnh, chữa bệnh

II Các văn bản, chính sách liên quan đến hệ thống điều dưỡng

1 Bộ Y tế thiết lập và tổ chức đồng bộ hệ thống tổng đài tự động đường dây nóng 1900-9095

Đường dây nóng không chỉ là kênh tiếp nhận thông tin phản hồi của người dân mà còn là công cụ giám sát hữu hiệu, giúp lãnh đạo các bệnh viện nắm bắt và giải quyết kịp thời những vấn đề liên quan đến chất lượng khám chữa bệnh

Trong 6 tháng đầu năm 2015, các cuộc gọi đến phản ánh về thái độ ứng

xử của nhân viên y tế với người bệnh qua đường dây nong đã giảm mạnh so với năm 2014 (giảm từ 19% xuống 12%)

2 Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh

- Ngày 22 tháng 4 năm 2015, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị trực tuyến với 715 điểm cầu trong cả nước về “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y

tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh” tiến tới thay đổi toàn diện công tác y

tế, cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân

+ Trong thời gian qua, ngành y tế đã và đang triển khai, thực hiện nhiều giải pháp nâng cao chất lượng khám bệnh, chữa bệnh và giảm tải bệnh viện, tập trung vào các chiến lược về cơ sở hạ tầng, công nghệ và nhân lực với các nhóm giải pháp như: Đầu tư thêm giường bệnh, mở rộng quy mô phạm vi bệnh viện từ trung ương tới địa phương, nâng cao chuyên môn kỹ thuật của bệnh viện tuyến dưới; cải tiến quy trình khám bệnh, đa dạng hóa các mô hình khám bệnh; triển khai tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện Đặc biệt, trong công tác khám, chữa bệnh, Bộ Y tế đang chỉ đạo tiến hành các biện pháp đổi mới như: Đổi mới về quan điểm trong công tác phục vụ như: lấy người bệnh làm trung tâm, quản lý, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và đổi mới về phong cách, thái độ phục

vụ của cán bộ y tế Các nội dung đổi mới tập trung nâng cao kỹ năng giao tiếp, văn hóa ứng xử; tăng cường mối quan hệ thân thiện giữa cán bộ bệnh viện với người nhà và người bệnh; tôn trọng, lắng nghe phản ánh, bức xúc của người bệnh, các cơ sở khám, chữa bệnh cần thực hiện tốt xử lý thông tin “đường dây nóng; tiếp tục đổi mới phương thức thu thập thông tin của người dân thông qua

“hộp thư góp ý”; ký cam kết đảm bảo phong cách, thái độ tốt đối với người bệnh Lộ trình thực hiện trong năm 2015, 100% các đơn vị trực Bộ Y tế ký cam kết thực hiện, đến hết năm 2016 các Sở Y tế tỉnh thành phố ký cam kết với Bộ

Y tế thực hiện các nội dung nêu trên

+ Tại hội nghị, các đại biểu tại các điểm cầu thảo luận với các nội dung:

Về đổi mới trang phục y tế giúp người dân nhận dạng được các chức danh cán

bộ ngành y tế; nâng cao kỹ năng giao tiếp, văn hóa ứng xử; triển khai đề án

“Tiếp sức người bệnh trong bệnh viện”; hoàn thiện chức năng nhiệm vụ Đơn vị chăm sóc khách hàng trong bệnh viện… để hoàn thiện các nội dung trong dự thảo cam kết đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh góp phần triển khai có hiệu quả trong thời gian tới

+ Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến khẳng định việc đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh là cấp thiết và cần phải thực hiện ngay Bộ Y tế chỉ đạo các Sở

Y tế tổ chức các lớp tập huấn về kỹ năng giao tiếp cho 100% cán bộ ngành y tế;

Bộ sẽ ban hành các Thông tư hướng dẫn thực hiện các nội dung liên quan đến đổi mới Bộ trưởng cũng yêu cầu mỗi cán bộ ngành y tế cần nêu cao vai trò, trách nhiệm của mình, phải là một tuyên truyền viên tuyền truyền tốt việc thực hiện đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng

của người bệnh Ngành y tế tại các địa phương cần thực hiện tốt công tác truyền thông, cơ chế phát ngôn, cung cấp thông tin cho báo chí

- Triển khai Kế hoạch và ký cam kết thực hiện “Đổi mới phong cách, thái

độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh”:

+ Bộ trưởng Bộ Y tế đã có Quyết định Số 2151/QĐ-BYT ngày 04 tháng

06 năm 2015 về việc phê duyệt kế hoạch triển khai thực hiện “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh”

+ Ngày 14/7/2015, tại Bệnh viện Bạch Mai, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị triển khai Kế hoạch và Ký cam kết thực hiện “Đổi mới phong cách, thái độ phục

vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh” khu vực phía Bắc Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến trực tiếp chủ trì và chỉ đạo Hội nghị Hội nghị đã quán triệt và hướng dẫn các Sở Y tế các tỉnh, thành phố, các

cơ sở khám chữa bệnh thực hiện 8 nội dung mà Bộ trưởng Bộ Y tế đã chỉ đạo: Tập huấn nâng cao kỹ năng giao tiếp với người bệnh cho cán bộ y tế; Thành lập phòng công tác xã hội, triển khai bộ phận chăm sóc khách hàng tại các cơ sở y tế; Xây dựng và ban hành thông tư quy định về trang phục y tế nhằm giúp người bệnh dễ dàng nhận biết chức danh, chuyên môn của các cán bộ y tế; Tiếp tục triển khai, kiện toàn hệ thống đường dây nóng; Duy trì, củng cố hòm thư góp ý; Triển khai đề án “Tiếp sức người bệnh trong bệnh viện”; Xây dựng phong cách, thái độ phục vụ người bệnh văn minh, thân thiện, không có tiêu cực theo phương châm “Người bệnh đến đón tiếp niềm nở, Người bệnh ở chăm sóc tận tình, Người bệnh về dặn dò chu đáo”; Ký cam kết thực hiện các nội dung về đổi mới phong cách, thái độ phục vụ

Tại Hội nghị, 4 bệnh viện: Bạch Mai, Hữu nghị Việt Đức, bệnh viện K, Bệnh viện Nhi Trung ương là những đơn vị đại diện lên ký cam kết theo 3 cấp: (1) Cán bộ y tế ký cam kết với Lãnh đạo và chủ tịch công đoàn bộ phận; (2)Trưởng khoa, phòng, Chủ tịch công đoàn và điều dưỡng trưởng đơn vị ký cam kết với Lãnh đạo và Chủ tịch công đoàn bệnh viện (3) Giám đốc và Chủ tịch công đoàn bệnh viện ký cam kết với Lãnh đạo Bộ Y tế và Công đoàn y tế Việt Nam

3 Xây dựng Thông tư quy định về trang phục y tế

Bộ Y tế đã có chủ trương thể chế hóa quy định trang phục y tế tại Quyết định số 2365/2004/QĐ-BYT bằng Thông tư Quy định về trang phục y tế trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: Dự thảo cuối Thông tư quy định về trang phục

y tế đã được đăng tải trên trang thông tin điện tử của Bộ Y tế, trong đó trang phục điều dưỡng, hộ sinh với phương án màu trắng

1 Áo hè thu:

a) Màu sắc: Mầu trắng;

b) Chất liệu: Vải kate hoặc cotton;

c) Kiểu dáng:

- Áo kiểu dài tay, chiều dài áo ngang hông, cổ 2 ve, phía trước có 3 túi, có khuy cài biển công tác trên ngực trái, cài cúc giữa, phía sau xẻ giữa

- Túi áo và tay áo có viền xanh dương, kích thước viền 1cm

2 Áo đông xuân:

a) Màu sắc: Mầu trắng;

b) Chất liệu: Vải cotton gabardine hoặc kaki;

c) Kiểu dáng:

- Áo kiểu dài tay; chiều dài áo ngang hông, cổ 2 ve có khuy cài biển công tác trên ngực trái, cài cúc giữa, phía trước có 3 túi, phía sau xẻ giữa

- Túi áo và tay áo có viền xanh dương, kích thước viền 1cm

3 Quần:

a) Màu sắc: Mầu trắng;

b) Chất liệu: Vải cotton gabardine hoặc kaki;

c) Kiểu dáng: Quần âu hai ly, túi chéo, quần nam có 1 túi sau

4 Áo liền váy: Ngoài trang phục áo, quần quy định tại Khoản 1, 2, 3 điều này, điều dưỡng viên, kỹ thuật viên, hộ sinh viên nữ còn có thể được trang bị áo liền váy

a) Màu sắc: Mầu trắng;

b) Chất liệu: Vải cotton gabardine hoặc kaki;

c) Kiểu dáng:

- Áo liền váy kiểu dài tay hoặc ngắn tay cho mùa hè thu, kiểu dài tay cho mùa đông xuân, cổ 2 ve, chiều dài áo quá gối 5 cm-10cm, phía trước có 3 túi, có khuy cài biển tên trên ngực trái

- 3 túi áo và tay có viền xanh dương, kích thước viền 1cm

4 Xây dựng Thông tư liên tịch quy định tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y và dược

Dự thảo cuối Thông tư liên tịch quy định tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y và dược, quy định:

+ Chức danh điều dưỡng hạng I/dược sỹ hạng I: trình độ CKII/tiến sỹ, xếp lương viên chức loại A3, nhóm A3.1;

+ Chức danh điều dưỡng hạng II/hộ sinh hạng II/kỹ thuật y hạng II/dược

sỹ hạng II: trình độ CKI/thạc sỹ, xếp lương viên chức loại A2, nhóm A2.1;

+ Chức danh điều dưỡng hạng III/hộ sinh hạng III/kỹ thuật y hạng III/dược sỹ hạng III: trình độ đại học, xếp lương viên chức loại A1;

+ Chức danh điều dưỡng hạng IV/hộ sinh hạng IV/kỹ thuật y hạng IV/dược sỹ hạng IV: có 2 phương án trình độ trung cấp, xếp lương viên chức loại B hoặc trình độ cao đẳng, xếp lương viên chức loại A0

5 Sửa đổi tiêu chí đánh giá chất lượng công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh

Ngày 3/12/2013, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành thí điểm Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện theo Quyết định số 4858/QĐ-BYT Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện có 5 phần với 83 tiêu chí, hơn 1.500 tiểu mục Trong đó, Hoạt động điều dưỡng và chăm sóc người bệnh gồm 5 tiêu chí, 97 tiểu mục Sau một thời gian thực hiện, Bộ tiêu chí được đông đảo các cơ sở y tế trong và ngoài công lập, y tế ngành thực hiện, góp phần từng bước cải tiến chất lượng dịch vụ y tế, nâng cao chất lượng khám bệnh chữa bệnh tại các bệnh viện

Cục Quản lý Khám, chữa bệnh phối hợp với Hội Điều dưỡng Việt Nam sửa đổi cập nhật tiêu chí đánh giá chất lượng công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh để triển khai thực hiện đánh giá cuối năm 2015

6 Ban hành Chương trình và tài liệu đào tạo điều dưỡng

- Ban hành Chương trình và Tài liệu chăm sóc người bệnh toàn diện: Để tăng cường công tác chăm sóc người bệnh toàn diện trong các bệnh viện, Bộ Y

tế đã ban hành chương trình và tài liệu đào tạo chăm sóc người bệnh toàn diện trên cơ sở các quy định của Thông tư 07/2011/TT-BYT Hướng dẫn công tác điều dưỡng chăm sóc người bệnh trong bệnh viện với mục đích tăng cường công tác chăm sóc người bệnh toàn diện trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Nội dung Tài liệu được xây dựng trên cơ sở những nhiệm vụ chăm sóc người bệnh quy định tại Thông tư 07/2011/TT-BYT với 8 chủ đề, bao gồm: Tổng quan

về công tác chăm sóc người bệnh toàn diện theo quy định tại Thông tư 07/2011/ TT-BYT hướng dẫn công tác điều dưỡng về chăm sóc người bệnh trong bệnh viện; Kế hoạch tổ chức thực hiện chăm sóc người bệnh toàn diện theo Thông tư 07/2011/TT-BYT của bệnh viện/khoa; Chuẩn đạo đức nghề nghiệp của điều dưỡng viên; Tổ chức phân cấp chăm sóc và hỗ trợ, chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh; Tổ chức chăm sóc phục hồi chức năng phòng ngừa biến chứng;

Tổ chức ghi phiếu theo dõi, chăm sóc người bệnh và bình phiếu chăm sóc; và

Tổ chức tư vấn-giáo dục sức khỏe

- Ban hành Chương trình, tài liệu đào tạo Quản lý điều dưỡng:

Để triển khai thực hiện Thông tư số 07/2011/TT-BYT về công tác điều dưỡng trong chăm sóc người bệnh có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập trong lĩnh vực điều dưỡng hiện nay, một trong những giải pháp thiết yếu là chuẩn hoá trình độ ĐDT bệnh viện và Điều dưỡng trưởng khoa Vì vậy, BYT đã ban hành Chương trình và Tài liệu tăng cường năng lực quản lý điều dưỡng Đây là Tài liệu đào tạo cơ bản cho tất cả các ĐDT khoa và Điều dưỡng trưởng bệnh viện Trên cơ sở Tài liệu quản lý điều dưỡng cơ bản do Bộ Y tế ban hành, học tập kinh nghiệm đào tạo điều dưỡng trưởng của các nước và để cập nhật các kiến thức và các kỹ năng cho điều dưỡng trưởng, trong khuôn khổ Dự án hợp tác giữa Bộ Y tế (Cục Quản lý khám, chữa bệnh) và JICA về phát triển nguồn nhân lực khám chữa bệnh, Bộ Y tế ban hành Tài liệu đào tạo tăng cường năng

lực quản lý điều dưỡng Tài liệu có sự tham gia biên soạn của Hội Điều dưỡng Việt Nam

7 Triển khai thực hiện Thông tư quy định về giao tiếp ứng xử, chuẩn đạo đức điều dưỡng viên.

8 Phát động phong trào ký cam kết thực hiện “Bệnh viện vệ sinh” và

“Bảo vệ sự sống: hãy vệ sinh tay”

Phong trào ký cam kết thực hiện “Bệnh viện vệ sinh” với 668 bệnh viện

ký cam kết thực hiện theo 5 tiêu chí, bảo đảm môi trường BV luôn sạch sẽ, nhà

vệ sinh luôn hoạt động tốt, sạch sẽ và không thu phí Ký cam kết tham gia chiến dịch “Bảo vệ sự sống: hãy vệ sinh tay”, bảo đảm trang bị đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, dung dịch vệ sinh tay và tuân thủ tốt cơ hội vệ sinh tay với 611 bệnh viện tham gia ký cam kết Hai phong trào trên đã được sự tham gia hướng ứng rất nhiệt tình của các điều dưỡng, hộ sinh

9 Triển khai các hoạt động tăng cường chất lượng công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh toàn diện

Công tác chăm sóc người bệnh toàn diện trong bệnh viện quy định tại Thông tư số 07/2011/TT-BYT được Lãnh đạo Bộ Y tế, Lãnh đạo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh quan tâm, chỉ đạo triển khai các hoạt động:

- Rà soát hệ thống tổ chức điều dưỡng ở cấp Sở Y tế và ban hành công

văn đôn đốc những Sở Y tế chưa bổ nhiệm Điều dưỡng trưởng Sở tiến hành quy trình bổ nhiệm

- Giám sát, hỗ trợ các đơn vị xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện Chương trình hành động quốc gia tăng cường công tác điều dưỡng hộ sinh giai đoạn 2013 – 2020

- Thực hiện kiểm tra, giám sát chăm sóc người bệnh toàn diện trong bệnh viện ở 13 bệnh viện đại diện cho các tuyến bệnh viện, theo các nội dung: 1) Định hướng chiến lược phát triển công tác điều dưỡng; 2) Hoạt động Hội đồng Điêu dưỡng; 3) Đánh giá hoạt động Phòng Điều dưỡng; 4) Hoạt động của hệ thống Quản lý điều dưỡng; 5) Tổ chức làm việc và thực hiện chăm sóc toàn diện người bệnh của điều dưỡng.13 Bệnh viện đại diện cho các tuyến được kiểm tra, giám sát, bao gồm: 6 Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế (Bệnh viện Hữu nghị, Bệnh viện E, Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Hà Nội, Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương và Viện Bỏng quốc gia); 6 Bệnh viện tuyến tỉnh/thành phố (Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương, Bệnh viện đa khoa tỉnh Nam Định, Bệnh viện đa khoa tỉnh Hà Nam

và Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, Bệnh viện Đức Giang, Bệnh viện Đống Đa) và 1 bệnh viện tuyến Huyện (Bệnh viện Thạch Thất)

III Thực trạng công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh 2014

1 Nguồn nhân lực điều dưỡng, hộ sinh

1.1 Số lượng, tỷ số điều dưỡng, hộ sinh/bác sỹ

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hiện tượng thiếu điều dưỡng, hộ sinh viên ngày nay xuất hiện ở nhiều quốc gia đặc biệt là tại các nước đang phát triển Năm 2008, tỷ số ĐDV, HSV/bác sỹ ở Việt Nam là 1,6, xếp hàng thấp nhất trong khu vực Đông Nam Á Trong khi đó, tỷ lệ này ở Philippine là 5,1, ở Indonesia là 8,0, Thái Lan là 7,0

Số liệu nhân lực cán bộ y tế từ 1256 bệnh viện năm 2014 cho thấy, toàn quốc có 61.251 y bác sỹ làm công tác điều trị,117.748 điều dưỡng viên, hộ sinh đang công tác tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Tỷ số điều dưỡng, hộ sinh/bác sỹ hiện tại là 1,9

Như vậy, mặc dù nguồn nhân lực điều dưỡng, hộ sinh tại Việt Nam ngày nay đã được quan tâm tuyển dụng, tuy nhiên về số lượng và cơ cấu vẫn còn thiếu nhiều so với quy định tại Quyết định Số: 153/2006/QĐ-TTg ngày 30 tháng

06 năm 2006 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống y tế Việt Nam giai đoạn đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm

2020 (3,5 điều dưỡng/1 bác sỹ) và so với các nước trong khu vực

1.2 Trình độ chuyên môn của điều dưỡng, hộ sinh trong toàn quốc

Biểu đồ 1: Trình độ điều dưỡng, hộ sinh trong toàn quốc

Kết quả tại Biểu đồ 1 cho thấy, có một sự bất cập rất lớn về trình độ chuyên môn của điều dưỡng, hộ sinh đang làm việc tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Việt Nam Trong khi nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới, trình độ điều dưỡng, hộ sinh phải từ cao đẳng trở lên, thì tại Việt Nam điều dưỡng, hộ sinh trình độ trung học chiếm đa số với 77,7%, vẫn còn 1,9% điều dưỡng, hộ sinh trình độ sơ học Cả nước mới có 183 điều dưỡng, hộ sinh (0,1%) trình độ sau đại học

Báo cáo của Quỹ dân số Liên Hợp quốc tại Việt Nam năm 2013 cũng đã

nhấn mạnh: “Đầu tư cho nhân lực y tế, đặc biệt là cho điều dưỡng và hộ sinh là

một trong những sự đầu tư đúng đắn nhất mà một quốc gia có thể thực hiện Việc củng cố vị thế của điều dưỡng và hộ sinh là rất quan trọng Khi các điều dưỡng và hộ sinh được đào tạo bài bản, được trao quyền và hỗ trợ, họ sẽ góp phần đáng kể vào việc cứu sống tính mạng con người, cứu sống các bà mẹ, trẻ

sơ sinh, cũng như cải thiện được kinh tế và xã hội của cả quốc gia Đây là một chiến lược chi phí hiệu quả về y tế”

Như vậy, nhân lực điều dưỡng, hộ sinh của Việt Nam hiện nay không chỉ thiếu về số lượng mà trình độ chuyên môn cũng chưa phù hợp với xu thế cao đẳng hóa, đại học để được đăng ký hành nghề và được công nhận là điều dưỡng giữa các quốc gia trong khu vực và trên toàn thế giới

1.3 Hệ thống điều dưỡng trưởng

- Hiện tại, có 22/63 Sở Y tế chưa bổ nhiệm Điều dưỡng trưởng Sở, điều này ảnh hưởng rất lớn đến công tác điều hành, quản lý nguồn nhân lực điều dưỡng tại các bệnh viện trực thuộc Sở

- Số liệu thống kê từ báo cáo công tác điều dưỡng năm 2014 của 41 Sở Y

tế và 27 Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế cho thấy: 100% điều dưỡng trưởng Sở Y

tế và Trưởng phòng Điều dưỡng các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế có trình độ từ đại học trở lên tuy nhiên có tới 48,3% điều dưỡng trưởng khoa của các bệnh viện trực thuộc Sở có trình độ trung cấp, tỷ lệ này tại các bệnh viện trực thuộc

Bộ Y tế là 18%

2 Công tác chuyên môn chăm sóc người bệnh

2.1 Kết quả kiểm tra, giám sát chuyên đề về công tác điều dưỡng của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh

Thực hiện kiểm tra, giám sát theo chuyên đề về chăm sóc người bệnh toàn diện trong bệnh viện ở 13 bệnh viện đại diện cho các tuyến năm 2014 cho thấy:

- Mới chỉ có 4/13 bệnh viện (chiếm 30,8%) quan tâm đến xây dựng định hướng phát triển điều dưỡng và được ghi trong chiến lược phát triển bệnh viện

- Tuy Chương trình hành động quốc gia tăng cường công tác điều dưỡng,

hộ sinh đã được ban hành từ tháng 4 năm 2013, nhưng đến thời điểm đánh giá mới chỉ có 6 bệnh viện (46,0%) xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện chương trình này tại bệnh viện Trong số các bệnh viện đã xây dựng kế hoạch thì chủ yếu còn mang tính hình thức vì không có chỉ tiêu cụ thể phù hợp với bệnh viện

và nhất là không có phân bổ kinh phí thực hiện nên không có tính khả thi cao

- Tổ chức và hoạt động của Hội đồng điều dưỡng: vẫn còn 2/13 bệnh viện (chiếm 15,4%) có thành phần Hội đồng chưa phù hợp (chưa đạt 50% thành viên

là Điều dưỡng, hộ sinh) Phần lớn bệnh viện (69,2%) đã xây dựng quy chế hoạt động (có các tiểu ban, phân công nhiệm vụ cụ thể), có xây dựng kế hoạch và hoạt động theo kế hoạch Tuy nhiên số Hội đồng thực hiện theo kế hoạch đã xây

dựng, thực hiện tốt nhiệm vụ tham mưu và giám sát và có báo cáo hoạt động hằng năm chưa cao (đạt 61,5 % và 53,8% riêng cho từng nội dung)

- Hoạt động của Phòng Điều dưỡng: Tại các bệnh viện được đánh giá đều

đã thành lập Phòng Điều dưỡng, nhưng chỉ có 8/13 bệnh viện quy chế hoạt động Hầu hết các phòng Điều dưỡng đã xây dựng kế hoạch hoạt động (trừ bệnh viện huyện Thạch thất) nhưng chỉ có phòng Điều dưỡng trong số này (chiếm 76,9%) thực hiện hoạt động theo kế hoạch Tuy hầu hết các Phòng Điều dưỡng (12/13 bệnh viện) đều duy trì họp và báo cáo sơ kết, tổng kết hoạt động hằng năm nhưng tỷ lệ phòng Điều dưỡng thực hiện kiểm tra, giám sát theo chuyên đề

và có báo cáo kết quả kiểm tra còn thấp (có 7/13 = 53,8% bệnh viện thực hiện )

- Hoạt động của hệ thống Quản lý điều dưỡng chưa tốt Đối với người điều dưỡng trưởng thì việc lập kế hoạch, thực hiện theo kế hoạch và thực hiện kiểm tra giám sát theo chuyên đề là hết sức quan trọng và cần thiết, nhưng kết quả giám sát cho thấy đội ngũ điều dưỡng trưởng khoa của các bệnh viện chưa thực hiện tốt những nhiệm vụ này

- Tổ chức làm việc và thực hiện chăm sóc toàn diện người bệnh của điều dưỡng: Có 10/13 bệnh viện (chiếm 76,9%) đã triển khai mô hình chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm và tổ chức cho điều dưỡng làm ca ở những khoa trọng điểm Công tác chăm sóc điều dưỡng người bệnh theo chức năng chủ động của người điều dưỡng như Giáo dục sức khỏe, chăm sóc vệ sinh cá nhân và phục hồi chức năng phòng ngừa biến chứng chưa được thực hiện tốt (chỉ có 7/13 bệnh viện đạt được những tiêu chí này) Việc thực hiện chỉ định điều trị (chức năng phụ thuộc) của điều dưỡng ở hầu hết các bệnh viện đều được thực hiện tốt (trừ bệnh viện đa khoa huyện Thạch Thất), nhưng cũng cần lưu ý là tuy điều dưỡng thực hiện mũi tiêm thứ hai (thường là kháng sinh) là đúng theo bác sĩ chỉ định, nhưng vì bác sĩ chỉ định rất chung chung (tiêm 2 lần: sáng, chiều) nên xu hướng

là điều dưỡng thực hiện mũi tiêm thứ hai rất gần với mũi tiêm thứ nhất Tuy phần lớn các bệnh viện (84,6%) đã quan tâm đến việc cung cấp phương tiện phục vụ sinh hoạt cho người bệnh như quần áo, đồ vải được thay đổi định kỳ và khi cần thiết; có bô/vịt phục vụ đại tiểu tiện tại giường, nhưng tỷ lệ bệnh viện cung cấp nước uống cho người bệnh đạt tỷ lệ thấp (6/13 bệnh viện = 46,2%)

2.2 Kết quả chất lượng công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh qua đánh giá chất lượng bệnh viện năm 2014

Năm 2014, các đoàn kiểm tra đánh giá chất lượng bệnh viện theo tiêu chí chất lượng bệnh viện Việt Nam tại 970 bệnh viện trong toàn quốc, trong đó có

20 bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế, 353 bệnh viện tỉnh/thành phố, 490 bệnh viện tuyến huyện và 107 bệnh viện tư nhân Lĩnh vực công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh được đánh giá theo 5 tiêu chí từ C6.1 đến C6.5, mỗi tiêu chí được đánh giá theo 5 mức độ đạt từ 1 đến 5 Kết quả đánh giá chất lượng bệnh viện về công tác điều dưỡng và chăm sóc người bệnh theo 5 tiêu chí cho thấy:

2.2.1 Hoàn thiện và tăng cường hiệu quả hoạt động của hệ thống điều dưỡng trưởng

Biểu đồ 2: Hệ thống điều dưỡng trưởng được thiết lập và tăng cường hoạt động hiệu quả

Kết quả đánh giá chất lượng về việc hoàn thiện và tăng cường hiệu quả hoạt động của hệ thống điều dưỡng trưởng tại 970 bệnh viện ở Biểu đồ 2 cho thấy: có tới 54,0% bệnh viện được đánh giá đạt mức 2; có 27,2% bệnh viện được đánh giá đạt mức 3; có rất ít bệnh viện đạt mức 4 và mức 5 (4,2% và 0,5%); còn 14,1% bệnh viện được đánh giá thực hiện tiêu chí này ở mức 1

Bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế được đánh giá đạt mức 3 và mức 4 cao nhất (60,0% và 25,0%) trong khi bệnh viện quận/huyện đạt thấp (20,2% và 1,6%) và rất thấp ở bệnh viện tư nhân (0,9% và 0%)

2.2.2 Công tác Hướng dẫn, tư vấn giáo dục sức khỏe

Biểu đồ 3 Người bệnh được điều dưỡng hướng dẫn, tư vấn điều trị

và chăm sóc, giáo dục sức khỏe phù hợp với bệnh đang được điều trị