Bài 19: Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến và công nghệ tế bào

Bμi 19Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến vμ công nghệ tế bμo... Tạo giống bằng phương phỏp gõy đột biến1.. Quy trỡnh Nờu cỏc bước trong quy trỡnh tạo giống bằng phương phỏp gõy đột

Bμi 19

Tạo giống bằng phương pháp gây

đột biến vμ công nghệ tế bμo

I Tạo giống bằng phương phỏp gõy đột biến

1 Quy trỡnh

Nờu cỏc bước trong quy trỡnh tạo giống bằng phương phỏp gõy đột biến? Phương phỏp này hiệu quả đối với đối tượng

nào? Vỡ sao?

B1: Xử lớ mẫu vật bằng tỏc nhõn đột biến

B2: Chọn lọc cỏc cỏ thể đột biến cú kiểu hỡnh mong muốn B3: Tạo dũng thuần chủng

Lưu ý: Cần lựa chọn tác nhân đột biến, liều lượng, thời gian xử

lý thích hợp vμ phải chọn lọc cá thể đột biến

Vì sao phải lựa chọn như vậy?

Cam l−ìng bội (tr¸i), tø béi (ph¶i)

2 Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam

Tạo ra nhiều chủng VSV, giống cây trồng có nhiều đặc điểm quý hiếm.

Cách nhận biết sơ bộ

các cây tứ bội trong các

cây lưỡng bội?

Nho l−ìng bội (tr¸i), tø béi (ph¶i)

II Tạo giống bằng cụng nghệ tế bào

1 Cụng nghệ tế bào thực vật

T ạ o cõy lư ỡ ng b ộ i cú

ki ể u gen đ ồ ng nh ấ t v ề t ấ t

c ả cỏc gen

H ạ t ph ấ n ho ặ c noón (n) ->

ố ng nghi ệ m -> mụ đơn b ộ i

X ử l cụnsixin t ạ o cõy lư ỡ ng

b ộ i

Nuụi cấy hạt phấn

hoặc noón

T ạ o cõy lai khỏc loài (mang b ộ NST c ủ a 2 loài khỏc nhau)

Loại bỏ thành TB của 2 TBSD khỏc loài (TB trần)

Dung hợp 2 TB trần tạo TB lai Nuụi cấy TB lai tạo cõy lai

Lai tế bào sinh

dưỡng (TB xụma)

Nhõn nhanh cỏc giống cõy quý hiếm từ một cõy cú kiểu gen quý -> quần thể cõy trồng đồng nhất về kiểu gen

Cho mụ (TB) vào ố ng nghi ệ m -> tỏi sinh thành cỏc cõy hoàn ch ỉ nh

Nuụi cấy mụ

(tế bào) TV

Kết quả Cỏch tiến hành

Cỏc phương phỏp

Nghiên cứu SGK vμ điền đầy

đủ các thông tin vμo bảng

2 Công ngh ệ t ế bào đ ộ ng v ậ t

Nếu bạn có một con chó mang kiểu gen quý hiếm Làm thế nào bạn có thể tạo ra nhiều con chó có kiểu

gen y hệt như con chó của bạn?

Có 2 cách:

- Nhân bản vô tính

- Cấy truyền phôi

Mẹ mang thai

Mẹ cho noãn

(TB trứng)

Mẹ cho gen

(TB tuyến vú)

Hãy cho biết các bước trong quy trình nhân bản vơ tính cừu?

a Quy tr×nh nh©n b¶n v« tÝnh cõu §«ly

Nh©n tõ TB tuyÕn vĩ

Ph«i sím

Cõu §«ly

B1: - Lấy trứng của cừu cho TB trứng ra khỏi cơ thể

- Lấy các TB tuyến vú của cừu cho TB tuyến vú

B2: - Tách bỏ nhân của TB trứng

- Lấy nhân của TB tuyến vú

B3: Lấy nhân của TB tuyến vú đưa vào TB trứng đã loại bỏ nhân B4: Nuôi trứng đã được cấy nhân trong ống nghiệm tạo phôi

B5: Cấy phôi vào tử cung của con khác để phôi phát triển va sinh ở bình thường

Hãy cho biết kiểu hình của cừu sinh ra ? Giải thích?

- Kết quả: Cừu sinh ra có kiểu hình giống cừu cho nhân TB

- Ý nghĩa: Nhân bản động vật biến đổi gen phục vụ lợi ích của con người

Quy tr×nh nh©n b¶n v« tÝnh cõu §«ly

Dolly là 1 con cừu cái được sinh ra = kĩ thuật nhân từ 1 TB trưởng thành.

Ú Nó có 3 bà mẹ:

Mẹ cho gen: Finn Dorsett Mẹ mang thai

Mẹ cho noãn: Blackface Mét sè th«ng tin bỉ sung vỊ cõu §«ly

Dolly ra đời sau nhiều năm

nghiên cứu, ít nhất là 277 thử

nghiệm chuyển nhân TB để được

29 phôi (12% thành công) Nó

giống hệt từ hình dáng tính cách

của Finn Dorsett 3/1998 nặng

45kg 2/2003 Dolly chết do chứng

viêm khớp và ung thư phổi nặng.

Mét sè th«ng tin bỉ sung vỊ cõu §«ly

b C ấ y truy ề n phôi Hãy cho biết quy trình

kĩ thuật cấy truyền

phôi ?

Giả sử có một giống cây cμ chua có gen A quy định một tính trạng không mong muốn (dễ mắc bệnh X) Hãy nêu quy trình tạo thể đột biến mang kiểu gen aa có khả năng kháng bệnh X

Câu hỏi củng cố

-Xử lý hạt giống bằng tác nhân đột biến (tia phóng xạ)

- Gieo hạt đã xử lý thμnh cây

- Cho các cây con nhiễm tác nhân gây bệnh X

- Chọn lọc các cây có khả năng kháng bệnh

- Cho các cây đó lai với nhau hoặc cho tự thụ phấn để tạo dòng thuần