TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN xxx-XXX-5 :201009Công nghệ thông tin - QUY TRÌNHĐánh giá sản phẩm phần mềm ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM PHẦN MỀM – Phần 5: Quy trình đánh giá chất lượng trong Information t
Trang 1C H U Ẩ
A
Trang 2TCVN x x- xx -5 : 20 10Xuất bản lần 109/BTTTT
TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
PHẦN 5: QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG TRONG(Các phép
đánh giá chất lượng trong)
Information technology S- S oftware Product quality – Part 5: Evaluation Process –for Ii nternal metrics
(Chất lượng trong)
Trang 4Mục lục
1 Phạm vi áp dụng .5
2 Tài liệu viện dẫn .6
3 Thuật ngữ và định nghĩa .6
4 Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm .7
Phụ lục A (Tham khảo) .8
Quy trình cho người phát triển .8
A.1 Các khái niệm đánh giá .8
A.1.2 Các khía cạnh chung .8
A.1.3 Nhu cầu của người sử dụng .8
A.1.4 Các thuộc tính ngoài .8
A.1.5 Các thuộc tính trong .9
A.1.6 Các bộ chỉ thị chất lượng .9
A.1.7 Quá trình đánh giá .10
A.1.8 Mối quan hệ giữa đánh giá và các quá trình vòng đời .10
A.2 Các yêu cầu đánh giá .11
A.2.1 Các yêu cầu chung .11
A.2.2 Thiết lập các yêu cầu đánh giá .11
A.2.3 Đặc tính đánh giá .12
A.2.4 Thiết kế đánh giá .14
A.2.5 Thực hiện đánh giá .15
A.2.6 Phản hồi tới tổ chức .16
Phụ lục B (Tham khảo) .17
Danh mục tài liệu tham khảo .18
Danh mục hình vẽ .5
1 Phạm vi áp dụng .7
2 Tài liệu viện dẫn .8
3 Thuật ngữ và định nghĩa .8
4 Hướng dẫn đánh giá sản phẩm phần mềm .9
4.1 Bước 1: Thiết lập các yêu cầu đánh giá .9
4.1.1 Mục đích đánh giá .9
4.1.2 Loại sản phẩm cần đánh giá .10
4.1.3 Xây dựng mô hình chất lượng .11
Trang 54.2 Bước 2: Xác lập cơ chế đánh giá .12
4.2.1 Xác lập các đại lượng và độ đo .12
4.2.2 Thiết lập mức đo chuẩn .13
4.2.3 Thiết lập các tiêu chí đánh giá .14
4.3 Bước 3: Thiết kế kế hoạch đánh giá sản phẩm phần mềm .14
4.3.1 Quản lý ở mức tổ chức .15
4.3.2 Hỗ trợ việc quản lý dự án .17
4.4 Bước 4: Thực hiện đánh giá .19
Phụ lục A (Tham khảo) .21
Quy trình cho người phát triển .21
A.1 Các khái niệm đánh giá .21
A.1.2 Các khía cạnh chung .21
A.1.3 Nhu cầu của người sử dụng .21
A.1.4 Các thuộc tính ngoài .21
A.1.5 Các thuộc tính trong .22
A.1.6 Các bộ chỉ thị chất lượng .22
A.1.7 Quá trình đánh giá .23
A.1.8 Mối quan hệ giữa đánh giá và các quá trình vòng đời .23
A.2 Các yêu cầu đánh giá .24
A.2.1 Các yêu cầu chung .24
A.2.2 Thiết lập các yêu cầu đánh giá .24
A.2.3 Đặc tính đánh giá .25
A.2.4 Thiết kế đánh giá .27
A.2.5 Thực hiện đánh giá .28
A.2.6 Phản hồi tới tổ chức .29
Phụ lục B (Tham khảo) .30
Danh mục tài liệu tham khảo .31
DANH MỤC HÌNH VẼ .55
1 PHẠM VI ÁP DỤNG .77
2 TÀI LIỆU VIỆN DẪN .88
3 THUẬT NGỮ .88
4 HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM PHẦN MỀM .99
4.1 Bước 1: Thiết lập các yêu cầu đánh giá .99
Trang 64.1.2 Loại sản phẩm cần đánh giá .1010
1.1.1 Xây dựng mô hình chất lượng .1111
4.2 Bước 2: Xác lập cơ chế đánh giá .1212
4.2.1 Xác lập các đại lượng và độ đo .1212
4.2.2 Thiết lập mức đo chuẩn .1313
4.2.3 Thiết lập các tiêu chí đánh giá .1414
4.3 Bước 3: Thiết kế kế hoạch đánh giá sản phẩm phần mềm .1414
4.3.1 Quản lý ở mức tổ chức .1515
4.3.2 Hỗ trợ việc quản lý dự án .1717
4.4 Bước 4: Thực hiện đánh giá .1919
PHỤ LỤC A (Tham khảo) .2121
QUY TRÌNH CHO NGƯỜI PHÁT TRIỂN .2121
A.1 Các khái niệm đánh giá .2121
A.1.2 Các khía cạnh chung .2121
A.1.3 Nhu cầu của người sử dụng .2121
A.1.4 Các thuộc tính ngoài .2121
A.1.5 Các thuộc tính trong .2222
A.1.6 Các bộ chỉ thị chất lượng .2222
A.1.7 Quá trình đánh giá .2323
A.1.8 Mối quan hệ giữa đánh giá và các quá trình vòng đời .2323
A.2 Các yêu cầu đánh giá .2424
A.2.1 Các yêu cầu chung .2424
A.2.2 Thiết lập các yêu cầu đánh giá .2424
A.2.3 Đặc tính đánh giá .2525
A.2.4 Thiết kế đánh giá .2727
A.2.5 Thực hiện đánh giá .2828
A.2.6 Phản hồi tới tổ chức .2929
PHỤ LỤC B (Tham khảo) .3030
DANH MỤC HÌNH VẼ 54
1 PHẠM VI ÁP DỤNG 76
2 TÀI LIỆU VIỆN DẪN .87
3 THUẬT NGỮ .87
4 HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM PHẦN MỀM .98
4.1 Bước 1: Thiết lập các yêu cầu đánh giá 98
Trang 74.1.1 Mục đích đánh giá .98
4.1.2 Loại sản phẩm cần đánh giá .109
1.1.1 Xây dựng mô hình chất lượng .1110
4.2 Bước 2: Xác lập cơ chế đánh giá .1211
4.2.1 Xác lập các đại lượng và độ đo .1211
4.2.2 Thiết lập mức đo chuẩn .1312
4.2.3 Thiết lập các tiêu chí đánh giá .1413
4.3 Bước 3: Thiết kế kế hoạch đánh giá sản phẩm phần mềm 1413
4.3.1 Quản lý ở mức tổ chức .1514
4.3.2 Hỗ trợ việc quản lý dự án .1716
4.4 Bước 4: Thực hiện đánh giá 1918
PHỤ LỤC A 2120 QUY TRÌNH CHO NGƯỜI PHÁT TRIỂN 2120
A.1 Các khái niệm đánh giá 2120
A.1.2 Các khía cạnh chung .2120
A.1.3 Nhu cầu của người sử dụng .2120
A.1.4 Các thuộc tính ngoài .2120
A.1.5 Các thuộc tính trong .2221
A.1.6 Các bộ chỉ thị chất lượng .2221
A.1.7 Quá trình đánh giá .2322
A.1.8 Mối quan hệ giữa đánh giá và các quá trình vòng đời .2322
A.2 Các yêu cầu đánh giá 2423
A.2.1 Các yêu cầu chung .2423
A.2.2 2423
Thiết lập các yêu cầu đánh giá .2423
A.2.3 2524
Đặc tính đánh giá .2524
A.2.4 Thiết kế đánh giá .2726
A.2.5 Thực hiện đánh giá .2827
A.2.6 Phản hồi tới tổ chức .2928
PHỤ LỤC B 3029
(Tham khảo) 3029
Trang 8Danh mục hình vẽANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1 Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm……… ……… 7
Hình 2 Mối quan hệ giữa các phép đánh giá ……… 9
Hình 3 Tiêu chí chất lượng, tiêu chí con và thuộc tính ……… … ……
……… 10
Hình 4 Các mức đánh giá cho phép đo ……… ………… 12
Hình 1: Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm .9
Hình 2: Mối quan hệ giữa các phép đánh giá .1111
Hình 3: Tiêu chí chất lượng, tiêu chí con và thuộc tính .1212
Hình 4: Các mức đánh giá cho phép đo .1414
Trang 9L ời nói đầuỜI NÓI ĐẦU
Tiêu Chuẩn Việt Nam TCVN-xxx:2009 "Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm (C ác phép đánh giá
c hất lượng trong)" được xây dựng trên cơ sở chấp thuận hướng dẫn đánh giá sản phẩm phần mềm
theo ISO-14598 phần 1, phần 2 và phần 3
Tiêu Chuẩn Việt Nam TCVN-xxx:2009 "Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm (C ác phép đánh giá
c hất lượng trong) - Tiêu chuẩn kỹ thuật" do Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện (RIPT) biên soạn, BộThông tin và Truyền thông đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoahọc và Công nghệ ban hành theo Quyết định số và được Bộ thông tin và Truyền thông ban hànhtheo quyết định số
Trang 10TIÊU CHUẨN QUỐC GIA TCVN xxx-XXX-5 :201009
Công nghệ thông tin - QUY TRÌNHĐánh giá sản phẩm phần mềm ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM PHẦN MỀM – Phần 5: Quy trình đánh giá chất lượng trong
Information technology - (CÁC PHÉP ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG TRONG)
Software Product qualilty – Part 5: Evaluation Process –for Ii nternal metrics
Tiêu chuẩn này cung cấp các yêu cầu và các khuyến nghị cho triển khai thực tiễn của quá trình đánh giásản phẩm phần mềm khi đánh giá được tạo lập song song với phát triển và được thực hiện bởi ngườiphát triển
Quá trình mô tả trong Tiêu chuẩn này xác đinh các hoạt động cần thiết để phân tích các yêu cầu đánh giá,xác định, thiết kế, và tạo các hoạt động đánh giá và kết luận đánh giá bất kì loại sản phẩm phần mềm nào.Quá trình đánh giá được thiết kế để sử dụng đồng thời với quá trình phát triển Quá trình đánh giá cầnđược đồng bộ với quá trình phát triển và các thực thể được đánh giá khi chúng được đưa ra
Tiêu chuẩn này có thể được sử dụng bởi:
- Người quản lý dự án để làm sáng tỏ các yêu cầu chất lượng, giám sát và kiểm soát chấtlượng của phần mềm trong quá trình phát triển và đưa ra các quyết định đảm bảo rằngchất lượng yêu cầu được xây dựng,
- Người thiết kế phần mềm xác định các đặc tính riêng phải được xây dựng trong phần mềmhoặc thay đổi nhằm thỏa mãn các yêu cầu chất lượng,
Trang 11- Người có trách nhiệm bảo đảm/kiểm soát / kiểm toán chất lượng đánh giá các yêu cầuchất lượng có đạt không,
- Người bảo trì đưa ra các quyết định cho việc triển khai các thay đổi hay thiết kế lai/ xâydựng lai,
- Người mua sản phẩm phần mềm như một phần của thỏa thuận với người phát triển khimua sản phẩm (ví dụ như trong trường hợp phát triển phần mềm gia công) khi không yêucầu đánh giá độc lập Người mua sản phẩm có thể là cá nhân trong vai trò đi mua, ngườiphát triển gia công một phần sản phẩm phần mềm hay người dung cuối Vai trò của ngườimua sản phẩm phụ thuộc vào thỏa thuận giữa người mua và người phát triển
Tiêu chuẩn này nhằm cho ứng dụng tại mức độ dự án Để đạt được đầy đủ ích lợi từ tiêu chuẩn này tổchức phải tham gia Khía cạnh này được đưa ra trong ISO/IEC 14598-2
Tiêu chuẩn này không qui định các bộ chỉ thị hay các phép đo riêng hoặc không qui định bất kì phươngpháp phát triển đặc thù nào
2 T ài liệu viện dẫnÀI LIỆU VIỆN DẪN
[1] ISO 14598 – Part 1, Information Technology - Software Product Evaluation – General Overview
ISO/IEC JTC1/SC7 N1914 (ISO 14598 Phần 1 – Công nghệ phần mềm – Đánh giá sản phẩm
phần mềm – Tổng quan)
[2] ISO 14598 – Part 2, Information Technology - Software Product Evaluation – Planning and
Management ISO/IEC JTC1/SC7 N1914 (ISO 14598 Phần 2 – Công nghệ phần mềm – Đánh giá
sản phẩm phần mềm – Lập kế hoạch và Quản lí)
[3] ISO 14598 - Part 3, Information Technology - Software Product Evaluation – Process for
Developers ISO/IEC JTC1/SC7 N1914 (ISO 14598 Phần 3 – Công nghệ phần mềm – Đánh giá
sản phẩm phần mềm – Quy trình cho người phát triển)
[4] TCVN xx-xx-4: 2010, Công nghệ thông tin - Quy trình đĐánh giá sản phẩm phần mềm – Quy
trình đánh giá chất lượng (Các phép đánh giá chất lượng ngoài)
ISO 14598 phần 1, Information Technology - Software Product Evaluation ISO/IEC JTC1/SC7 N1914 [2] ISO 14598 phần 2, Information Technology - Software Product Evaluation ISO/IEC JTC1/SC7N1914
[3] ISO 14598 phần 3, Information Technology - Software Product Evaluation ISO/IEC JTC1/SC7N1914
3 T huật ngữ và định nghĩaHUẬT NGỮ
Mô hình chất lượng: là một hợp tiêu chí và mối quan hệ giữa chúng để cung cấp cơ sở cho việc xác
định yêu cầu chất lượng và đánh giá chất lượng
Trang 12Chất lượng trong: là tổng hợp của tất cả các đặc điểm của sản phẩm phần mềm từ góc độ của người
phát triển phần mềm Chất lượng trong được đo lường và đánh giá theo các yêu cầu chất lượng trong(sử dụng bộ đo trong) Chất lượng trong của sản phẩm phần mềm được cải tiến trong suốt suốt thờigian lập trình, kiểm thử và không bao gồm giai đoạn thiết kế phần mềm
Chất lượng ngoài: là toàn bộ các đặc điểm của sản phẩm phần mềm từ góc độ của người đánh giá
phần mềm độc lập Chất lượng này thể hiện khi phần mềm hoạt động, nó được đánh giá trong môitrường với dữ liệu giả lập (sử dụng công cụ đo độc lập)
Chất lượng sử dụng: là cách nhìn của người sử dụng về chất lượng sản phẩm phần mềm khi nó
được cài đặt trong một môi trường và ngữ cảnh cụ thể Chất lượng này xác định phạm vi mà người sửdụng có thể đạt được mục đích của mình trong một môi trường cụ thể hơn là chỉ ra các tính năng củabản thân phần mềm
Mô hình cho chất lượng trong và ngoài: phân loại chất lượng sản phẩm phần mềm theo sáu tiêu
chí: tính năng, độ tin cậy, sự tiện lợi, tính hiệu quả, khả năng bảo hành bảo trì và tính khả chuyển
4 Quy trìnhHướng dẫn đánh giá sản phẩm phần mềmƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM PHẦN MỀM
Xem mục 4, TCVN xx-xx-4 :2010.Để đánh giá sản phẩm phần mềm, trước hết là xác lập yêu cầu đánhgiá, sau đó xác lập cơ chế, thiết kế và thực hiện đánh giá Hình 1 đưa ra quy trình đánh giá chất lượngsản phẩm phần mềm
Hình 1: Hình 2: Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm
Xác lập yêu cầu đánh giá
Xác lập yêu
cầu đánh giá
Xác lập mục đích đánh giá Xác định loại sản phẩm Xây dựng mô hình chất lượng
Xác lập cơ chế đánh giá Xác lập cơ
chế đánh giá
Xác lập các đại lượng & độ đo Thiết lập mức đo chuẩn Thiết lập các tiêu chí đánh giá
Thực hiện đánh giá
Thực hiện đánh giá
Thực hiện đo
So sánh với tiêu chí đánh giá Đánh giá kết quả thu được Thiết kế Kế hoạch đánh giá sản phẩm
Trang 134.1 Bước 1: Thiết lập các yêu cầu đánh giá
4.1.1 Mục đích đánh giá
Mục đích đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm nhằm hỗ trợ quá trình phát triển và khai thác phầnmềm sao cho đáp ứng yêu cầu của người sử dụng và khách hàng
Mục đích của việc đánh giá các sản phẩm trung gian là:
Quyết định chấp nhận một sản phẩm trung gian từ một nhà phát triển phần mềm phụ
Quyết định sự hoàn thành của một tiến trình trong quy trình phát triển phần mềm cũng như thờiđiểm có thể chuyển sản phẩm này sang tiến trình tiếp theo
Dự đoán hay ước lượng chất lượng sản phẩm cuối cùng
Thu thập thông tin về sản phẩm trung gian để quản lý tiến trình phát triển phần mềm
Mục đích của việc đánh giá chất lượng sản phẩm cuối cùng là:
Quyết định chấp nhận sản phẩm
Quyết định thời điểm phân phối sản phẩm
So sánh sản phẩm với các sản phẩm cạnh tranh
Chọn một sản phẩm trong các sản phẩm thay thế
Đánh giá ưu điểm và nhược điểm khi sử dụng sản phẩm
Quyết định thời điểm nâng cấp và thay thế sản phẩm
4.1.2 Loại sản phẩm cần đánh giá
Việc xác định sản phẩm phần mềm trung gian hay sản phẩm phần mềm cuối cùng cần được đánh giáphụ thuộc vào giai đoạn nào trong quy trình phát triển phần mềm cũng như mục đích của việc đánhgiá
Mục đích của phần này nhằm kiểm tra sự đáp ứng những yêu cầu đề ra ban đầu và những yêu cầuthực sự của người dùng phần mềm Chất lượng ngoài chỉ có thể được đánh giá trong một hệ thốngphần cứng/phần mềm hoàn chỉnh mà ở đó phần mềm là một bộ phận của hệ thống đó Các phép đongoài được tiến hành trong khi phần mềm hoạt động Phần mềm được đánh giá như một phần của hệthống khi hoạt động
Với một người sử dụng cụ thể, chất lượng sử dụng là ảnh hưởng kết hợp của các đặc điểm chất lượngliên quan Để đạt chất lượng sử dụng cần phải đáp ứng được các yêu cầu của người sử dụng, cónhững chức năng trong môi trường phần cứng, phần mềm cụ thể Phần mềm hoạt động đạt yêu cầutrong một môi trường có thể xuất hiện lỗi trong một môi trường khác Vì thế những đánh giá ngoài vềđặc điểm chất lượng cần được thực hiện trong những môi trường càng gần với môi trường sử dụngcàng tốt Những phép đo ngoài được thực hiện trong trường hợp mỗi chương trình đã hoàn thành mặc
Trang 14dù khó có thể mô phỏng chính xác điều kiện làm việc (ví dụ: môi trường mạng và nét đặc điểm ngườidùng), các phép đo ngoài thường chỉ ra chất lượng sử dụng hiện tại.
Nếu không đạt được những yêu cầu chất lượng ngoài, kết quả của phép đánh giá có thể được dùnglàm phản hồi để chỉnh sửa các đặc điểm phần mềm với mục đích cải tiến chất lượng ngoài bằng cáchlặp lại một tiến trình cải tiến nữa
Để đạt mục đích phát triển, những yêu cầu chất lượng trong được xác định cho phép kiểm tra chấtlượng các sản phẩm trung gian Những đặc tính trong của phần mềm (như thiết kế hoặc mã nguồn) cóthể được đo bằng các phép đo trong Trong tiến trình phát triển, các phép đo trong được quan tâmnhiều nhất Các phép đo trong có thể được sử dụng để xác định các thuộc tính ngoài Việc thoả mãncác yêu cầu chất lượng trong sẽ góp phần thoả mãn các yêu cầu ngoài khi phần mềm đi vào sử dụng
Do vậy, các phép đo chất lượng trong có thể sử dụng để ước lượng chất lượng sử dụng (Hình 3)
Ví dụ, thời gian đáp ứng là một yếu tố quan trọng để đánh giá tính khả dụng và tính hiệu quả của phầnmềm, nhưng thời gian đáp ứng không thể đo được ngay trong tiến trình phát triển Để đánh giá tínhhiệu quả của sản phẩm trong thời gian phát triển, người ta dựa vào các sản phẩm trung gian hoặc cácđặc tả Phương pháp này cũng được sử dụng để ước lượng xấp xỉ thời gian đáp ứng trong nhữngtrường hợp cụ thể
Việc các thuộc tính chất lượng trong của phần mềm liên quan đến các yêu cầu chất lượng ngoài là rấtquan trọng, để cho các đặc tính chất lượng của sản phẩm phần mềm trong giai đoạn phát triển (gồm
cả sản phẩm trung gian và sản phẩm cuối cùng) có thể được đánh giá là thoả mãn những yêu cầu chấtlượng của hệ thống sử dụng cuối Các phép đo trong thường nhận ít giá trị trừ khi chúng liên quan đếnchất lượng ngoài
Các thuộc tính có liên quan đến chất lượng cuối cùng sẽ phụ thuộc vào điều kiện sử dụng - đối với cácsản phẩm tương tác, các thuộc tính này sẽ phụ thuộc vào yêu cầu của người sử dụng cuối và các tác
vụ Các yếu tố khác ảnh hưởng đến yêu cầu về chất lượng của sản phẩm phần mềm còn có: thời điểmsản phẩm được bán, được phát triển, giai đoạn phát triển, phần cứng, phần mềm và môi trường mạngtrong khi sản phẩm hoạt động
Trang 15Tiêu chuẩn đánh giá khi
sử dụng
Chất lượng khi
sử dụng
Thuộc tính ngoài của hệ thống máy tính
Tiêu chuẩn đánh giá ngoài của phần mềm
Tiêu chuẩn đánh giá trong của phần mềm
Thuộc tính trong của hệ thống máy tính
Đánh giá Đánh giá gián tiếp
Đánh giá
Đánh giá gián tiếp
Đánh giá
Hình 3: Hình 4: Mối quan hệ giữa các phép đánh giáCác phép đo ngoài của một hệ thống máy tính cũng có thể dùng để đo gián tiếp chất lượng trong củaphần mềm Vì thế, thời gian đáp ứng của một hệ thống máy tính có thể dùng để đo tính hiệu quả củaphần mềm trong một môi trường tính toán cụ thể
4.1.3 Xây dựng mô hình chất lượng
Bước đầu tiên trong đánh giá sản phẩm phần mềm là chọn ra tiêu chí chất lượng liên quan, sử dụngmột mô hình chất lượng để phân tách chất lượng phần mềm thành nhiều tiêu chí khác nhau Mô hìnhđánh giá phần mềm nhìn chung thường mô tả toàn bộ các tiêu chí chất lượng phần mềm đã đượcphân chia trong cấu trúc cây phân cấp thành các tiêu chí và các tiêu chí con Mức cao nhất trong câyphân cấp này bao gồm các tiêu chí chất lượng, mức thấp nhất là các thuộc tính chất lượng
Các thuộc tính chất lượng trong của phần mềm là các đặc điểm có thể đo đạc được của sản phẩm,chúng ảnh hưởng tới khả năng đáp ứng những nhu cầu đã được định ra và những nhu cầu thực sự.Một vài thuộc tính có thể sử dụng để đánh giá các tiêu chí và tiêu chí con của chất lượng một sảnphẩm phần mềm cụ thể (Hình 3)
Trang 16xx
X
x
xx
xxx
xx
xxxx
xx
xxxxThuộc tínhTiêu chí phụTiêu chí
Hình 5Hình 6 : Tiêu chí chất lượng, tiêu chí con và thuộc tínhNhững tiêu chí và tiêu chí con có liên quan đến nhau trong bất kỳ tình huống cụ thể nào sẽ phụ thuộcvào mục đích đánh giá
4.2 Bước 2: Xác lập cơ chế đánh giá
4.2.1 Xác lập các đại lượng và độ đo
Có ba loại độ đo:
Độ đo trong
Độ đo ngoài
Độ đo chất lượng sử dụngViệc các phép đo sản phẩm phần mềm được thực hiện dễ dàng, kinh tế cũng như tính dễ sử dụng củakết quả đo là rất quan trọng Nhiều phép đo phần mềm được làm ra một cách tiện lợi với công cụ kèmtheo, thậm chí có thể được đóng gói như một mô-đul đánh giá
Cách thức xác định các tiêu chí chất lượng không cho phép chúng được đo một cách trực tiếp Cầnthiết lập các phép đo liên quan đến các tiêu chí của sản phẩm phần mềm
Các phép đo có thể khác nhau tuỳ theo môi trường chúng được sử dụng Vì các phép đo theo quanđiểm của người sử dụng mang tính quyết định nên các phép đo trong giai đoạn phát triển liên quanđến các phép đo theo quan điểm của người sử dụng
Các loại phép đo: Có 2 mục tiêu chính để đánh giá
Xác định lỗi để sửa
So sánh chất lượng của một sản phẩm với các sản phẩm thay thế hoặc để đối chiếu với cácyêu cầu
Loại phép đo cần sử dụng phụ thuộc vào mục đích của việc đánh giá Nếu mục đích chính là để hiểu
và sửa những sai sót, có thể sử dụng phép đo để giám sát và điều khiển tiến trình cải tiến Có rất nhiều
Trang 17phép đo có thể sử dụng cho mục đích này, bao gồm cả phương pháp sử dụng danh sách tiêu chí đánhgiá và ý kiến chuyên gia Yêu cầu chính ở đây là phép đo có thể xác định chính xác những thay đổi vềchất lượng của phần mềm.
Để có được những phép so sánh tin cậy cần dùng tới những phép đo chặt chẽ hơn, cả giữa những sảnphẩm và với những giá trị chuẩn Những thủ tục đo lường nên thực hiện với tiêu chí chất lượng phầnmềm (hoặc tiêu chí con) Thủ tục đo lường này yêu cầu tính chính xác đủ để tiêu chuẩn được lập và
có thể thực hiện những phép so sánh Đặc tả quá trình đánh giá mô tả một mô hình chất lượng rõ ràng,các phương pháp đo, phạm vi và mức độ cho mỗi phép đo là rất quan trọng
Các yêu cầu đánh giá
Phép đo trong có thể có giá trị dự đoán, nghĩa là chúng có quan hệ với một số chuẩn bên ngoài Ví dụmột phép đo trong cho một tiêu chí đánh giá sản phẩm phần mềm cụ thể có thể đo được khi phần mềmhoạt động Việc các phép đo gán những giá trị đồng thời với những kết quả mong đợi thông thường làrất quan trọng, ví dụ nếu phép đo khuyến cáo rằng sản phẩm có chất lượng cao thì nó có thể làm hàilòng những yêu cầu của một khách hàng cụ thể
4.2.2 Thiết lập mức đo chuẩn
Các tiêu chí có thể đo một cách định lượng bằng cách dùng các phép đo chất lượng Ví dụ kết quả giátrị đo được đối sánh vào một thang chia độ Giá trị này tự nó không cho thấy mức độ làm hài lòng Vớimục đích đó, thang chia độ được chia thành các dải dựa theo các mức độ thoả mãn khác nhau đối vớiyêu cầu đặt ra, ví dụ như:
- Chia thang chia độ thành 2 dải: thoả mãn và không thoả mãn
- Chia thang chia độ thành 4 dải, ngăn cách bởi 3 mốc: mức hiện thời của sản phẩm đang tồn
tại hoặc một sản phẩm thay thế, mức ở trường hợp xấu và mức trong trường hợp dự đoán.Mức hiện thời được xác định để đảm bảo hệ thống mới không tồi hơn thời so với thời điểm hiệntại Mức dự đoán là mức được coi là sẽ đạt được với những tài nguyên có sẵn Mức ở trườnghợp xấu là mốc cho sự chấp nhận của người sử dụng trong trường hợp sản phẩm không đạtđược mức dự đoán (xem Hình 7Hình 8)