Trong “Trường học thân thiện” học sinh được học tập và sinh hoạt trong một bầu không khí thân thiện, gần gũi như ở gia đình , trường học, lớp học được các em coi như ngôi nhà chung, ngôi
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong các nhà trường nói chung và Trường Tiểu học Xuân Phúc nói riêng, đang tiếp tục nỗ lực, thực hiện sáng tạo, Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT, về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Trong “Trường học thân thiện” học sinh được học tập và sinh hoạt trong một bầu không khí thân thiện, gần gũi như ở gia đình , trường học, lớp học được các em coi như ngôi nhà chung, ngôi nhà thứ hai của mình Các em thấy được mỗi ngày đến lớp là một niềm vui, và các em thêm yêu trường, yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung đó
Với sự chỉ đạo của Ban giám hiệu “ Xây dựng trường - lớp xanh - sạch, đẹp” được tập thể giáo viên, Hội cha mẹ học sinh và học sinh Trường Tiểu học xuân Phúc đồng lòng ủng hộ Vì vậy khuôn viên trường, lớp của nhà trường từng ngày được khang trang, đẹp đẽ hơn, điều đó mang lại niềm vui cho mỗi học sinh khi đến trường
Là một giáo viên chủ nhiệm , phụ trách giảng dạy, tôi nhận thấy để “Xây dựng trường học thân thiện – Học sinh tích cực” là phải “ Xây dựng lớp học thân thiện – Học sinh tích cực” Vì mỗi học sinh thân thiện, học sinh tích cực là một viên gạch nền móng vững chắc cho một ngôi Trường thân thiện – Học sinh
tích cực hoàn thiện và mạnh nhất Xác định được tầm quan trọng của viêc “Xây dựng lớp học thân thiện”, tôi luôn suy nghĩ và quyết tâm xây dựng với mong
muốn học sinh biết nhận thức một cách đúng đắn việc mình làm và sẽ làm, biết chia sẻ công việc lẫn nhau Biết tôn trọng thầy cô, yêu mến bạn bè, biết xem lớp học là ngôi nhà chung của một đại gia đình cùng nhau vui chơi, cùng nhau học tập góp phần thực hiện thành công chủ đề năm học và phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
“Xây dựng lớp học thân thiện” là phong trào lớn của ngành giáo dục được
xã hội quan tâm và đồng thuận.Vậy lớp học thân thiện là gì?
Theo tôi, lớp học thân thiện là lớp học mà ở nơi đó như là ngôi nhà thứ hai của các em đang học trong lớp, hằng ngày phải sống, học tập và làm việc với nhau như người một nhà Tình cảm thầy trò, tình cảm giữa các bạn trong lớp thật
sự gắn kết, thương yêu, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau học tập và cùng tiến bộ Lớp học thân thiện là lớp học không có khoảng cách quá lớn giữa thầy và trò, người thầy thật sự thương yêu đùm bọc, hiểu và gần gũi động viên quan tâm đúng mực với mọi HS Nơi đó các em sẵn sàng chia sẻ những khó khăn vướng mắc trong học tập và vui chơi, là nơi chứa đầy sự ham thích hằng ngày Lớp học thân thiện
Trang 2có thể hiểu là một phần trong 5 nội dung “Xây dựng trường học thân thiện- Học sinh tích cực” Nhưng đối với phụ huynh và học sinh thì lớp học được hiểu là nơi diễn ra mọi hoạt động giáo dục Ở đó, đi đến lớp được gọi là đến trường
II THỰC TRẠNG
Trường Tiểu học Xuân Phúc là đơn vị trường thuộc vùng 135, Học sinh dân tộc chiếm 80% Hầu hết cha mẹ các em đều là nông dân không có thời gian
để quan tâm đến việc học tập của con em mình, tất cả việc học tập đều do thầy
cô Có những chuyện vui, chuyện buồn ở lớp hoặc cần quan tâm giúp đỡ một bạn có hoàn cảnh khó khăn nào đó các em cần chia sẻ với cha mẹ là một chuyện rất khó… Đa số các em có hoàn cảnh khó khăn từ nhiều mặt như: cuộc sống gia đình, điều kiện đi lại, môi trường học tập của các em rất thiếu, khả năng ứng xử, giao tiếp… Khi đến lớp các em còn bỡ ngỡ không biết mình phải làm gì để học tốt, làm gì để vui chơi, không biết xưng hô cách nào cho phải Ngay cả việc khi
có lỗi muốn nhận lỗi mà không biết nói bằng cách nào với thầy cô, với bạn bè Đối với giáo viên thì hết lòng hết sức cung cấp kiến thức cho các em nhằm đảm bảo các em có nền tảng vững chắc Tuy nhiên qua quá trình giảng dạy thực tế không phải lúc nào cũng thuận lợi như kế hoạch đề ra làm ảnh hưởng đến chất lượng học tập, vui chơi của học sinh
Về giáo viên trước đây do chưa thay đổi tư duy trong dạy học của đội ngũ giáo viên, một số giáo viên có suy nghĩ cục bộ là lên lớp cung cấp đủ kiến thức, đảm bảo chương trình, đảm bảo sĩ số cuối năm, học sinh lên lớp 100% là hoàn thành nhiệm vụ mà quên đi cung cấp những hiểu biết đời thường, những kỹ năng sống có ích, thiếu theo dõi các hoạt động xung quanh các em để kịp thời nhắc nhở, sửa chữa, hướng các em có những hoạt động đúng đắn
Việc “ Xây dựng trường học thân thiện – Học sinh tích cực ” là một việc làm khá lớn nó đòi hỏi mọi lực lượng xã hội quan tâm và tham gia, đòi hỏi cơ sở vật chất của nhà trường phục vụ tốt cho việc dạy học không thể một sớm , một chiều mà nhà trường hoặc địa phương có thể đáp ứng được Do đó trước mắt với điều kiện cho phép của nhà trường, của lớp tôi chỉ tập trung nghiên cứu đề tài
trong một phạm vi nhỏ “ Xây dựng lớp học thân thiện” Đối tượng là lớp 4A , Trường Tiểu học Xuân Phúc mà tôi đang phụ trách Được thể hiện bằng việc làm
cụ thể như:
- Phòng học thân thiện
- Giáo viên thân thiện
- Bạn bè thân thiện
III GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1 Trang trí lớp học thân thiện
Trong những năm qua, lớp học chỉ được trang trí sơ sài, như tranh vẽ của các em hay tranh, ảnh sưu tầm…vì thế lớp học căng thẳng không thu hút được
Trang 3HS Chính vì vậy việc trang trí lớp học một cách sáng tạo phù hợp với đặc điểm tâm lí học sinh sẽ giúp cho các em biết yêu và tạo ra cái đẹp, giúp các em có ý thức giữ gìn trường lớp của mình Để làm được như vậy , tôi huy động HS cùng tham gia trang trí lớp, HS cùng làm việc và sưu tầm ngyên vật liệu để tạo ra sản phẩm
Ngay giữa lớp học tôi treo bức ảnh chụp chung cả tập thể lớp cỡ lớn để hằng ngày HS được nhìn thấy hình ảnh của mình cùng các bạn trong lớp, các
em có cảm giác mình được sống trong tập thể tràn đầy tình yêu thương Qua đó giáo dục HS tinh thần trách nhiệm đối với tập thể lớp cũng như giáo dục các em tinh thần đoàn kết trong tập thể Ngoài những quy định trang trí của ngành, tôi còn sáng tạo một số biểu , bảng để trưng bày sản phẩm của các em như:
- Góc học tập: Ngay từ đầu năm học tôi tìm những tài liệu Sách tham khảo một phần do nhà trường hỗ trợ, phần còn lại do bản thân sưu tầm và do họi cha
mẹ HS cung cấp.Những loại sách giải trí, tôi huy động HS mang đến lớp để dùng chung Vì vậy , các em được luân phiên đọc nhiều cuốn sách thay vì chỉ có một quyển sách của mình
Góc học tập không thể thiếu trong quá trình học tập vì: Giúp HS thu nhận, tổng hợp kiến thức bằng cách thực hành, thao tác, quan sát và sử dụng các đồ vật
ở góc học tập , HS được phát triển kiến thức của chính bản thân các em HS tự nghiên cứu và sử dụng thời gian rỗi của mình vào các chủ đề mà các em yêu thích nhất ở góc học tập, tạo nên thói quen học tập và khả năng nghiên cứu tự nhiên và xã hội ngay từ nhỏ HS bổ sung tài liệu vào góc học tập qua các môn học, giờ học vì vậy góc học tập của lớp tôi rất đa dạng và phong phú
Tôi thường xuyên quan sát xem HS thích gì,để đáp ứng kịp thời sở thích của các em vì nó sẽ giúp các em yêu thích công việc mình làm Đặc biệt là các tài liệu tham khảo cho các môn học như: Toán, Tiếng việt…
- Góc cộng đồng: Góc công đồng là một bảng thu nhỏ mô tả một cách đơn giản về mối quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng địa phương , trong đó bao gồm các thông tin về mùa vụ, nghề thủ công, phong tục, tập quán , và một số sản vật ở địa phương Và quan trọng nhất là cách thức đưa những nội dung thông tin đó vào hoạt động dạy học trong lớp học một cách hữu ích nhất Giúp các em áp dụng kiến thức ở lớp vào thực tiễn cuộc sống ở gia đình và cộng đồng
Để xây dựng góc cộng đồng đạt hiệu quả, ngay từ hội nghị phụ huynh đầu năm, tôi trao đổi với đại diện Hội cha mẹ HS trong lớp, sưu tầm thiết kế làm những vật dụng cần thiết như: thúng, mủng, mẹt, nỏ, cung tên, mô hình nhà sàn…Được phụ huynh hưởng ứng rất tốt làm cho góc cộng đồng thêm đa dạng phong phú
- Hoa điểm 10: Các bài văn hay, bài viết chữ đẹp , những tranh vẽ của các
em hay các sản phẩm học tập khác được cập nhật gắn lên làm tài liệu tham khảo dùng chung cả lớp, trong các môn học
Trang 4- Bảng thi đua: Mỗi HS đựợc gắn tên của mình trên một lọ hoa, hàng tuần, tháng khi bình xét thi đua các em được gắn 1 lá cờ, cuối năm sẽ tổng kết số lầ đựơc bình xét khen thưởng hàng tuần
- Góc sáng tạo ở đây các em thỏa sức thể hiện việc khéo tay hay bằng những vật liệu đơn giản, dễ tìm để tạo ra các sản phẩm trưng bày
Trang 5- Hộp thư “ Điều em muốn nói” Đây là công cụ giúp HS được bày tỏ ý kiến của mình Những ý kiến của HS có thể là những tình cảm , mong muốn, đề nghị hoặc bất cứ điều gì các em muốn nói về thầy, cô, bạn bè, cha mẹ, điều kiện học tập - sinh hoạt mà các em không thể hoặc các em chưa giám nói trực tiếp Qua hộp thư này, người lớn, thầy ,cô , cha mẹ sẽ có điều kiện hiểu các em nhiều hơn, đồng thời điều chỉnh hoạt động giáo dục , sinh hoạt sao cho phù hợp
Khi kết thúc chương trình học kì I, tôi đưa ra ý kiến: Trong quá trình giảng dạy của cô các em có hiểu bài không, em có đề xuất gì về cách giảng dạy của cô không?
Một số em viết như sau:
Trang 62.Giáo viên thân thiện.
- Sử dụng lời nói, cử chỉ thân thiện:
Lời nói là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của thầy cô giáo đối vơi
HS Bởi vậy, GV cần sử dụng lời nói sao cho đạt hiệu quả cao nhất , khi giao tiếp với HS , GV cần sử dụng ngôn ngữ sao cho các em dễ hiểu nhất, giàu hình ảnh và thể hiện được tình cảm đối vơi HS Ngoài giá trị nội dung của ngôn ngữ,
GV còn phải diễn đạt bằng âm điệu phù hợp.Lời nói của GV cần phải nhẹ nhàng, ấm áp sao cho HS cảm thấy thân thiết, gần gũi như người mẹ, người chi, của các em Tránh gay gắt ầm ĩ, kể cả khi các em mắc lỗi
Ví dụ: Khi GV bước vào lớp HS đứng dậy chào, câu nói để các em ngồi vào
Trang 7vị trí có thể là “ ngồi xuống”, cũng có thể là “Tất cả ngồi xuống” hoặc
“ Cô mời các em ngồi xuống” nhưng cách nói đầy đủ là:
“ Cô chào các em, mời các em ngồi xuống!” Câu nói ấy cùng với trên môi
nở nụ cười hiền hậu và ánh mắt thân thiện lướt qua toàn lớp học sẽ tạo ra những tình cảm, giúp các em thoải mái tự tin để bắt đầu tiết học
- Hãy khen ngợi , đừng chê bai HS:
Khen ngợi là việc làm không thể thiếu trong giáo dục, đặc biệt là giáo dục Tiểu học khi HS làm được việc tốt thì tôi khen ngợi ngay để khích lệ , động viên Một lời khen có hiệu quả giáo dục gấp nhiều lần so với những lời chì trích, chê bai Đặc biệt đối với HS cá biệt , khen ngợi như liều thuốc tinh thần giúp các
em thay đỏi hành vi theo hướng tích cực Khen ngợi kịp thời không những làm thay đổi hành vi của Hs theo hướng tích cực mà còn là động cơ thúc đẩy qua trình học tập của các em, giúp các em ham thích và chăm chỉ học tập.Trong lớp tôi chủ nhiệm có em Lê Anh Đức nghịch ngợm lại còn hay nói tục, chỉ một tiến
bộ nhỏ, trong tuần tôi đề nghị khen thưởng, thứ hai đi dạy tôi nhận được thư của
em, qua hộp thư “ Điều em muốn nói” lá thư như sau:
“ Cô ơi! Em cảm ơn cô, em hứa với cô từ nay em không nói tục để cô và các bạn phải buồn vì em nữa!”
Đọc xong lá thư tôi thấy việc làm của mình là đúng và từ đó quả thật em Đức đã tiến bộ hẳn, cuối học kì một em đạt danh hiệu HS Tiên tiến
Đối với tập thể lớp, khi học bài tốt tôi thường thưởng cho các em một câu truyện ngắn vào cuối buổi học, điều này được các nhóm trưởng ủng hộ từ đó các
em điều hành các bạn học tập tích cực để được nghe cô giáo kể truyện
- Tạo tiếng cười trong mỗi tiết học: “ Tiếng cười là liều thuốc bổ” Tiếng
cười trong dạy học sẽ làm tan đi không khí căng thẳng của tiết học Không những thế, tiếng cười còn tạo ra sự hưng phấn kích thích suy nghĩ , sự hài hước của GV sẽ tạo ra không khí lớp học thoải mái Vì vậy trong giảng dạy đôi khi tôi thường hài hước để thu hút sự chú ý của HS, làm tăng vấn đề cần truyền đạt, giúp quá trình hình thành, khám phá kiến thức diễn ra tự nhiên, đem lại kết quả cao Bên cạnh đó không khí lớp học trở nên thân thiện hơn có hứng thú để bắt đầu cho tiết học khác
- Quan tâm chia sẻ: Tôi giáo dục HS có thói quen biết quan tâm, chia sẻ,
động viên thăm hỏi lẫn nhau trong học tâp cũng như trong cuộc sống cuộc sống
GV là người rất gần gũi với học trò vì vậy tôi luôn cởi mở làm sao các em luôn tin tưởng ở cô, tôi xác định mình vừa là thầy vừa là bạn của các em để các em có thể tâm sự những điều mà các em cần chia sẻ vì vậy tôi luôn rút ngắn khoảng cách giữa thầy và trò, được lắng nghe những chia sẻ, mong muốn của các em
từ đó có những điều chỉnh kịp thời , hợp lí Bản thân luôn cố gắng thấy những
ưu điểm trong mỗi HS , chính các em cũng không biết mình có ưu điểm đó vì vậy tôi làm cho các em nhận ra ưu điểm của mình và phát triển chúng thêm Tôi luôn sống hết mình với các em, trong quá trình giảng dạy tôi ít khi nói nặng tới các em, nhìn HS với tình thương yêu, công bằng, kiên trì và độ lượng
Trang 83 Bạn bè thân thiện
Khi nhận lớp tôi bắt đầu tìm hiểu lý lịch, học lực và hạnh kiểm của từng học sinh Nhận xét mối quan hệ giữa các em trong lớp với nhau Từ đó có những chuẩn bị cho kế hoạch phân chia các đối tượng vào các nhóm, tổ với nhau
(có giỏi, yếu, có hoàn cảnh khó khăn, hoàn cảnh tốt …) Từ chỗ chia tổ nhóm với nhau sẽ tạo mối ràng buộc lẫn nhau Vì vậy mà các em sẽ quan tâm và giúp đỡ lẫn nhau hơn và thực hiện tốt các yêu cầu mà GVCN đề ra
- Xây dựng nội quy lớp hoc: Đầu năm học, tôi cho họp bầu Hội đồng tự quản của lớp và tổ chức họp cán sự lớp để phổ biến kế hoạch, thông báo cho HS nội dung chính của năm học , nhắc lại nhiệm vụ của học sinh trong Điều lệ trường Tiểu học Sau đó cho Chủ tịch hội đồng tự quản họp lớp , cho các nhóm thảo luận , chia sẻ ý kiến GV và cả lớp xem xét tìm ra những ý kiến chung của tất cả HS, thống nhất và xây dựng thành nội quy lớp như sau:
Trang 9Bảng nội quy tôi chọn đặt ở nơi mọi người dễ dàng nhận thấy, không quá cao vì HS không đọc được, cũng không quá thấp vì dễ bị hư hỏng do va chạm Xây dựng nội quy lớp học là việc làm hết sức có ý nghĩa vì: HS được tham gia , được cung cấp thông tin, được bày tỏ ý kiến Từ đó giúp HS hiểu tôn trọng và thực hiện tốt nội quy do chính các em đề ra HS còn được rèn kĩ năng giao tiếp trước đám đông cũng có thể bày tỏ ý kiến và tham gia quá trình ra quyết định , phát huy tính tập thể , nâng cao tinh thần trách nhiệm cho mỗi học sinh
- Chia sẻ Hộp thư vui: GV và HS trong lớp tôi đều làm hộp thư Hằng ngày, ghi những lời khen ngợi động viên… dành cho người mà mình yêu mến Cuối tuần , vào tiết sinh hoạt tập thể , tất cả lớp có thể mở thư ra xem và đọc cho cả lớp cùng nghe Việc làm này giúp HS hướng tới những lạc quan tích cực trong cuộc sống ngay cả khi gặp khó khăn, chán nản trong cuộc sống, tạo điều kiện cho HS ngại giao tiểp trước đám đông cũng có thể bày tỏ ý kiến của mình
Qua hộp thư vui tạo cơ hội cho GV và HS trong lớp chia sẻ những cảm xúc, suy nghĩ; hình thành cho các em thói quen quan tâm, chia sẻ với mọi người; rèn luyện HS biết tôn trọng riêng tư của bạn, góp phần nâng cao sử dụng Tiếng việt của các em Công cụ này còn là cách để giáo viên động viên, khích lệ học sinh
và hiểu các em hơn Trong các buổi sinh hoạt tập thể tôi dành thời gian để viết thư cho nhau, đặc biệt là vào những ngày: Sinh nhật, Mùng 8/3 Qua cách làm
Trang 10này, tôi thấy rất thiết thực vì giáo dục được kĩ năng sống cho các em biết quan tâm, chia sẻ với bạn bè trong lớp, với mọi người
Tôi xin đơn cử một trường hợp trong lớp, có em Bùi Thị Lan Anh bị đau mắt nghỉ một tuần, tôi và cán sự lớp đi thăm( vì nhà em ở xa trường), các em ở lại viết thư cho bạn, khi đi học trở lại túi thư của em căng đầy Tôi xin trích một bức thư như sau:
Mình thương Lan Anh quá mà không đi thăm được Mình trông cho bạn mau khỏi để đi học cùng các bạn, mấy hôm nay lúc nào cô cũng nhắc bạn đấy!
Bạn
Lương Phương Thảo
- Góc sinh nhật: Tôi trao đổi với các em trong Hội đồng tự quản của lớp để
xây dựng cây sinh nhật gồm 12 bông hoa ứng với 12 tháng trong năm, Từ đó gắn tên HS sinh vào các bông hoa Góc sinh nhật tạo sự vui tươi trong lớp Giúp cho HS biết cách quan tâm đến bạn bè, biết cách tổ chức những buổi kỉ niệm nho nhỏ, tạo sự gắn kết của các thành viên trong lớp
Hàng tháng tôi thường tổ chức sinh nhật cho các em vào cuối tháng, chuẩn
bị của giáo viên là bánh kẹo, những món quà nhỏ, đối với địa bàn xã Xuân Phúc
là một xã thuần nông, phần lớn các em là con em gia đình nông nghiệp, vì vậy vào những tháng rét tôi thường mua tất, găng tay, khi thì những quyển truyện tranh… để động viên các em trong học tập Điều này giúp các em thấy được sự quan tâm của cô giáo và các bạn trong lớp Từ đó giúp các em tự tin hơn trong học tập