CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN HÀNG VÀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ

Chức năng làm dịch vụ tài chính và các dịch vụ khác 7 Trong quá trình thực hiện nghiệp vụ tín dụng và ngân quỹ, NHTM với sự thuận lợi về kho quỹ, thông tin, quan hệ rộng rãi – có thể làm

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN HÀNG VÀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ

CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Cơ sở lý luận về Ngân hàng thương mại

Luật các tổ chức tín dụng do Quốc hội khóa X thông qua ngày 12 tháng 12 năm 1997 định nghĩa: “NHTM là một loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan” “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền

tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán” (Luật NHNN) 1

Theo TS Hoàng Văn Liêm, khái niệm NHTM được hiểu như sau: “NHTM là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường Nhờ hệ thống định chế tài chính trung gian này mà các nguồn tiền nhàn rỗi nằm rải rác trong xã hội

sẽ được huy động, tập trung lại, đồng thời sử dụng vốn đó để cấp tính dụng cho các tổ chức kinh tế, cá nhân để phát triển xã hội”.2

1.1.2.1 NHTM là một trung gian tài chính

Đặc điểm là một trung gian tài chính của NHTM được biểu hiện là NHTM kết nối giữa cung và cầu về vốn: NHTM đóng vai trò trung gian NHTW với công chúng và nền kinh tế; Trung gian tài chính giữa người đi vay và người cho vay

1.1.2.1 NHTM là một DN kinh doanh tiền tệ

Ngân hàng có chất liệu là kinh doanh “quyền sử dụng các khoản tiền tệ” Sản phẩm của NHTM cũng có đầy đủ hai thuộc tính của một hàng hóa: giá trị sử dụng và giá trị

1 TS Nguyễn Minh Kiều (2007) Nghiệp vụ Ngân hàng hiện đại NXB Thống kê

2 TS Hoàng Văn Liêm (2007) Giáo trình Tài chính-Tiền tệ Huế

3 GS.TS Lê Văn Tư (2005) Ngân hàng thương mại NXB Thống kê

1.1.3 Chức năng của NHTM

1.1.3.1 Chức năng trung gian tín dụng 4

Hoạt động chính của NHTM là đi vay để cho vay Một mặt, NHTM huy động những nguồn tiền nhàn rỗi ở mọi chủ thể trong xã hội Mặt khác, NHTM dùng nguồn vốn huy động được để cho các chủ thể cần vốn trong xã hội vay lại Như vậy, NHTM là một trung gian về tín dụng giữa các chủ thể dư thừa vốn và những chủ thể thiếu vốn

1.1.3.2 Chức năng trung gian thanh toán 5

Trong buổi đầu sơ khai, các khoản giao dịch thanh toán giữa các chủ thể xã hội đều được thực hiện một cách trực tiếp, tức là người mua và người bán tự kiểm soát quá trình thanh toán trực tiếp bằng TM Khi ngân hàng ra đời và hoạt động trong nền kinh tế thì dần dần các giao dịch được thực hiện qua hệ thống ngân hàng Thay cho việc thanh toán trực tiếp, các cá nhân,

tổ chức có thể nhờ NHTM trả tiền hoặc nhận tiền từ chủ thể khác bằng nhiều hình thức khác nhau với kỹ thuật ngày càng tiên tiến, thủ tục đơn giản

1.1.3.3 Chức năng tạo ra tiền 6

Những hoạt động mà NHTM thực hiện hình thành nên cơ chế tạo tiền trong toàn bộ

hệ thống ngân hàng Từ những khoản nhận được từ NHTW hoặc các khoản tiền gửi ban đầu, NHTM sử dụng để cho vay, sau đó những khoản tiền này sẽ quay lại NHTM một phần khi những người sử dụng gửi tiền vào dưới dạng tiền gửi Quá trình huy động tiền gửi

và cho vay của NHTM trên cơ sở lượng tiền được cung ứng ban đầu sẽ được kéo dài và chỉ dừng lại khi nào toàn bộ lượng tiền được cung ứng ban đầu quay trở về hết NHTM dưới dạng tiền gửi dự trữ bắt buộc

1.1.3.4 Chức năng làm dịch vụ tài chính và các dịch vụ khác 7

Trong quá trình thực hiện nghiệp vụ tín dụng và ngân quỹ, NHTM với sự thuận lợi về kho quỹ, thông tin, quan hệ rộng rãi – có thể làm tư vấn tài chính và đầu tư cho các DN, làm đại lý phát

4 TS Hoàng Văn Liêm (2007) Giáo trình Tài chính-Tiền tệ Huế

5 TS Hoàng Văn Liêm (2007) Giáo trình Tài chính-Tiền tệ Huế

6 TS Hoàng Văn Liêm (2007) Giáo trình Tài chính-Tiền tệ Huế

7 GS.TS Lê Văn Tư (2005) Ngân hàng thương mại NXB Thống kê.

hành cổ phiếu, trái khoán bảo đảm đạt hiệu quả cao và tiết kiệm chi phí Ngoài ra NHTM còn cung cấp dịch vụ lưu trữ và quản lý chứng khoán cho khách hàng, thu lãi chứng khoán, bảo quản an toàn vật có giá, cho thuê két ngân quỹ, dịch vụ tín thác hoặc ủy thác ngân hàng

1.1.3.5 Chức năng tài trợ ngoại thương, mở rộng nghiệp vụ ngân hàng quốc tế 8

Bằng cách thiết lập văn phòng đại diện ở nước ngoài, hay liên kết với các NHTM khác ở nước ngoài, các NHTM trong nước sẽ là sự đảm bảo cho các hợp đồng thương mại quốc tế Ngoài ra, NHTM con thực hiện các dịch vụ ngân hàng quốc tế như kinh doanh ngoại hối, thanh toán quốc tế, tín dụng hợp vốn, đồng tài trợ, hùn vốn, đại lý, ủy thác…

1.1.4.1 Vai trò thực thi chính sách tiền tệ

Việc hoạch định chính sách tiền tệ thuộc về NHTW Để thực thi chính sách tiền tệ đó phải sử dụng hàng loạt các công cụ như lãi suất, dự trữ bắt buộc, tái chiết khấu, thị trường

mở, hạn mức tín dụng… Chính các NHTM là chủ thể chịu sự tác động trực tiếp của những công cụ này và đồng thời đóng vai trò là cầu nối trong việc chuyển tiếp các tác động của chính sách tiền tệ đến khu vực phi ngân hàng và đến nền kinh tế Ngược lại, cũng qua NHTM và các định chế tài chính trung gian khác, tình hình sản lượng, giá cả, công ăn việc làm, nhu cầu TM, tổng cung tiền tệ, lãi suất, tỷ giá… của nền kinh tế được phản hồi về NHTW để Chính phủ và NHTW có những chính sách điều tiết thích hợp với tình hình nền kinh tế

1.1.4.2 Vai trò góp phần điều tiết vi mô, vĩ mô nền kinh tế

Hoạt động kinh doanh của NHTM gắn liền với các hoạt động kinh doanh của các DN,

tổ chức và các chủ thể kinh tế khác Trong quá trình hoạt động của mình, NHTM thực hiện vai trò tham gia điều tiết vi mô đối với nền kinh tế biểu hiện qua các mối quan hệ của NHTM với các tổ chức kinh tế khác về mặt tín dụng, TM, thanh toán không dùng TM , đảm bảo hoạt động của ngân hàng và nền kinh tế được bình thường Vai trò điều tiết kinh

tế vi mô của NHTM cũng được thể hiện qua việc tiếp nhận, thu hút hay cung ứng khối lượng TM cho nền kinh tế khi cần

8 GS.TS Lê Văn Tư (2005) Ngân hàng thương mại NXB Thống kê.

9 GS.TS Lê Văn Tư (2005) Ngân hàng thương mại NXB Thống kê

NHTM cũng góp phần điều tiết vĩ mô nền kinh tế thông qua chức năng tạo tiền của NHTM NHTW hoạch định chính sách tiền tệ, nhưng NHTW không giao dịch trực tiếp với công chúng mà phải dựa vào NHTM để tiếp nhận ý kiến phản hồi và hoàn thiện chính sách tiền tệ đó NHTM vẫn là nơi tập trung các khối tiền tệ lớn nhất trong nền kinh tế, muốn thực thi các chính sách tiền tệ thì NHTW phải dựa vào các khối tiền tệ này Nói NHTM góp phần điều tiết vĩ mô nền kinh tế là vậy

- Nghiệp vụ tạo lập vốn, bao gồm các nghiệp vụ sau: Vốn pháp định, vốn điều lệ;

Nghiệp vụ đi vay; Nghiệp vụ ký thác

- Nghiệp vụ sử dụng vốn, bao gồm các nghiệp vụ sau: Nghiệp vụ dự trữ TM; Nghiệp

vụ đầu tư chứng khoán; Nghiệp vụ cho vay

- Các nghiệp vụ và công cụ trung gian, bao gồm: Nghiệp vụ mở tài khoản; Nghiệp vụ thanh toán không dùng TM

- Các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán: Tham gia thành lập các CTCP hoặc cổ phần hóa DNNN; Giúp phát hành chứng khoán trên thị trường sơ cấp; Trung gian mua bán chứng khoán trên thị trường thứ cấp; Lưu trữ và quản lý chứng khoán; Thanh toán và thanh toán bù trừ các chứng khoán; Tư vấn phát hành và mua bán chứng khoán

- Nghiệp vụ tài trợ ngoại thương, bao gồm: Tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu; Thanh toán quốc tế; Kinh doanh ngoại tệ

1.2 Hệ thống kiểm soát nội bộ nói chung

1.2.1 Khái niệm, mục tiêu, chức năng, vai trò của KSNB

1.2.1.1 Khái niệm KSNB

Theo Báo cáo COSO (Committee of Sponsoring Organizations of Treadway Commission - 1992) - Khung thống nhất về KSNB được sử dụng phổ biến tại Hoa Kỳ, KSNB được định nghĩa: KSNB là một quy trình chịu ảnh hưởng bởi Hội đồng quản trị, các nhà quản

lý và các nhân viên khác của một tổ chức, được thiết kế để cung cấp mọi sự đảm bảo hợp lý trong việc thực hiện các mục tiêu mà Hội đồng quản trị mong muốn là:

- Hiệu lực và hiệu quả của các hoạt động

10 GS.TS Lê Văn Tư (2005) Ngân hàng thương mại NXB Thống kê

- Tính chất đáng tin cậy của BCTC.

- Sự tuân thủ các luật lệ và quy định hiện hành.11

Theo Chuẩn mực Kiểm toán quốc tế ISA 400: Hệ thống KSNB là toàn bộ những chính sách và thủ tục do Ban Giám đốc của đơn vị thiết kế nhằm đảm bảo việc quản lý chặt chẽ và sự hiệu quả của các hoạt động trong khả năng có thể Các thủ tục này đòi hỏi việc tuân thủ các chính sách quản lý, bảo quản tài sản, ngăn ngừa và phát hiện gian lận hoặc sai sót, tính chính xác và đầy đủ của các ghi chép kế toán và đảm bảo lập BCTC trong thời gian mong muốn.12

Theo Hội đồng kế toán viên công chứng Mỹ (AICPA) định nghĩa: “KSNB gồm kế hoạch tổ chức và tất cả những phương pháp biện pháp phối hợp được thừa nhận dùng trong kinh doanh để bảo vệ tài sản của tổ chức, kiểm tra sự chính xác và độ tin cậy của thông tin

kế toán, thúc đẩy hiệu quả hoạt động và khích lệ bám sát những chủ trương quản lý đề ra”.13

1.2.1.2 Mục tiêu của KSNB

Như vậy, các mục tiêu của hệ thống KSNB rất rộng, chúng bao trùm lên mọi mặt hoạt động và có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của đơn vị

1.2.1.3 Chức năng của KSNB 14

Với các mục tiêu như trên, hệ thống KSNB có các chức năng sau:

• Ngăn ngừa thiếu sót trong hệ thống xử lý nghiệp vụ

Các thủ tục kiểm soát phải được thiết kế để hướng các nghiệp vụ kinh tế được thực hiện đứng nguyên tắc quy định, nhằm ngăn chặn kịp thời các sai sót, nhầm lẫn vô tình hay cố ý có thể gây thất thoát tiền bạc hay tài sản của đơn vị, gây thiệt hại trong kinh doanh

• Bảo vệ đơn vị trước những thất thoát tài sản có thể tránh

Đơn vị phải thiết lập các quy trình hoạt động, xác định rõ giới hạn tự do cá nhân và lập ra một hệ thống KSNB chặt chẽ đối với tài sản – nguồn lực cơ bản của sản xuất

11 Th.S Lâm Thị Hồng Hoa (2002) Giáo trình Kiểm toán ngân hàng NXB Thống kê.

12 Th.S Lâm Thị Hồng Hoa (2002) Giáo trình Kiểm toán ngân hàng NXB Thống kê.

13 Kiểm toán nội bộ hiện đại (Mordern Internal Auditing - 2002) Victor Z.Brink and Herbert Witt NXB Tài chính.

14 Th.S Lâm Thị Hồng Hoa (2002) Giáo trình Kiểm toán ngân hàng NXB Thống kê.

• Đảm bảo việc chấp hành chính sách kinh doanh.

Cơ cấu KSNB cần được thiết lập bao gồm những thủ tục để đảm bảo chính sách kinh doanh của đơn vị được tất cả các nhân viên chấp hành

1.2.1.4 Vai trò của KSNB 15

• Thẩm tra tính xác thực và tính toàn vẹn của thông tin

Hệ thống KSNB phải kiểm tra hệ thống thông tin thích hợp để đảm bảo rằng: Sổ sách, BCTC có thông tin chính xác, đáng tin cậy, kịp thời, hoàn chỉnh và có ích; Việc kiểm soát

sổ sách ghi chép và báo cáo đầy đủ và có hiệu lực

• Đảm bảo tuân thủ chính sách, kế hoạch, thủ tục pháp luật và các quy định

Hệ thống KSNB được thiết kế nhằm đảm bảo sự tuân thủ các yêu cầu về chính sách, kế hoạch, thủ tục và pháp luật, quy định phải áp dụng, xác định sự đầy đủ và hiệu quả của hệ thống, và sự tuân thủ các yêu cầu xác đáng của các hoạt động được kiểm soát

Hệ thống KSNB phải thẩm tra các biện pháp sử dụng để bảo vệ tài sản, tránh tổn thất

do các hành vi trộm cắp, hỏa hoạn, sử dụng sai, hoặc bất hợp pháp và thẩm tra sự vạch trần các yếu tố này; thẩm tra sự tồn tại của tài sản

• Sử dụng các nguồn lực tiết kiệm và có hiệu quả

Ban Giám đốc đề ra những chuẩn mực điều hành để định lượng việc sử dụng các nguồn lực tiết kiệm và có hiệu quả Hệ thống KSNB chịu trách nhiệm xác định xem:

- Các chuẩn mực tác nghiệp có được thiết lập để đo lường tiết kiệm và hiệu suất

- Các chuẩn mực đã thiết lập có rõ ràng và có được thực hiện không

- Những sai lệch so với chuẩn mực tác nghiệp có được xác định, phân tích và báo cáo cho người có trách nhiệm để sữa sai không

- Có sữa sai không

15 Kiểm toán nội bộ hiện đại (Mordern Internal Auditing - 2002) Victor Z.Brink and Herbert Witt NXB Tài chính.

• Thực hiện các mục tiêu và mục đích đã đề ra cho các hoạt động hoặc chương trình.

Ban Giám đốc đề ra các mục tiêu và mục đích cho các hoạt động hoặc chương trình, triển khai và thực hiện các thủ tục kiểm soát và đạt tới kết quả mong muốn đối với các hoạt động hoặc chương trình KSNB phải khẳng định những mục tiêu và mục đích đó có nhất quán với mục tiêu và mục đích của tổ chức không, chúng có được đáp ứng không

KSNB có thể hỗ trợ Ban Giám đốc triển khai các mục tiêu, mục đích và các hệ thốn bằng cách xác định các giả thiết cơ bản có xác đáng không; Thông tin chính xác, hiện thời

và thích hợp có đang được sử dụng không; Những công việc kiểm soát phù hợp có được đưa vào các hoạt động hoặc chương trình không

1.2.2 Các bộ phận cấu thành hệ thống KSNB 16

Mặc dù có sự khác biệt đáng kể về tổ chức trong các đơn vị, và hệ thống KSNB giữa các đơn vị vì phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô, tính chất hoạt động, mục tiêu… của từng nơi, thế nhưng bất kỳ hệ thống kiểm soát nội bộ nào cũng phải bao gồm những bộ phận cơ bản Báo cáo COSO (1992) cũng đưa ra 5 yếu tố có mối liên hệ với nhau quyết

định tính hiệu quả của hệ thống KSNB:

- Môi trường kiểm soát.

- Đánh giá rủi ro.

- Hoạt động kiểm soát.

- Thông tin và truyền thông

- Giám sát.

1.2.2.1 Môi trường kiểm soát

Môi trường kiểm soát phản ánh sắc thái chung của một đơn vị, nó chi phối ý thức kiểm soát của mọi thành viên trong đơn vị và là nền tảng đối với các bộ phận khác của KSNB Các nhân tố chính thuộc về môi trường kiểm soát:

• Tính chính trực và giá trị đạo đức

16 Th.S Tạ Thị Thùy Mai (2008) Luận văn Thạc sĩ Kinh tế Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh Tài liệu tham khảo:

1 Committee Of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission, Internal control – Intergrated

Framework, Including Executive Summary, September 1992.

2 Committee Of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission, Internal control – Intergrated

Framework, Evaluation Tools, September 1992.

Sự hữu hiệu của hệ thống KSNB trước tiên phụ thuộc vào tính chính trực và việc tôn trọng các giá trị đạo đức của những người liên quan đến các quá trình kiểm soát Để đáp ứng yêu cầu này, các nhà quản lý cao cấp phải xây dựng và tự mình thực hiện những chuẩn mực về đạo đức và cư xử đúng đắn để có thể ngăn chặn các hành vi thiếu đạo đức

Một cách khác để nâng cao tính chính trực và sự tôn trọng các giá trị đạo đức là phải loại trừ hoặc giảm thiểu những sức ép hay những điều kiện thuận lợi để nhân viên có thể thực hiện những hành vi thiếu trung thực

• Đảm bảo về năng lực

Là sự đảm bảo cho nhân viên có được những kỹ năng hiểu biết cần thiết để thực hiện nhiệm vụ của mình Do đó nhà quản lý chỉ nên tuyển dụng các nhân viên có trình độ đào tạo và kinh nghiệm phù hợp với nhiệm vụ được giao, và phải giám sát, huấn luyện họ đầy

đủ và thường xuyên

• Hội đồng quản trị và Ủy ban kiểm toán

Hội đồng Quản trị và Ủy ban kiểm toán là những thành viên có kinh nghiệm, uy tín trong DN Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị, gồm những thành viên trong và ngoài Hội đồng quản trị nhưng không tham gia vào việc điều hành DN

Ủy ban kiểm toán có thể có những đóng góp quan trọng cho việc thực hiện các mục tiêu của DN thông qua việc kiểm tra các hoạt động tuân thủ luật pháp, giám sát việc lập BCTC Do chức năng quan trọng như trên nên sự hữu hiệu của Hội đồng quản trị và của

Ủy ban kiểm toán có ảnh hưởng quan trọng đến môi trường kiểm soát Các nhân tố được xem xét để đánh giá sự hữu hiệu của Hội đồng quản trị hoặc Ủy ban kiểm toán gồm mức

độ độc lập; kinh nghiệm và uy tín của các thành viên trong Hội đồng quản trị hoặc Ủy ban kiểm toán; và các mối quan hệ của họ với bộ phận KSNB và kiểm toán độc lập

• Triết lý quản lý và phong cách điều hành của nhà quản lý

Triết lý quản lý thể hiện qua quan điểm và nhận thức của người quản lý, phong cách điều hành lại thể hiện qua cá tính, tư cách và thái độ của họ khi điều hành đơn vị Sự khác biệt về triết lý quản lý và phong cách điều hành có thể ảnh hưởng lớn đến môi trường kiểm

soát và tác động đến việc thực hiện mục tiêu của đơn vị Triết lý quản lý và phong cách

điều hành cũng được phản ánh trong cách thức nhà quản lý: cách thức tiếp xúc và trao đổi

trực tiếp với nhân viên hay cách thức điều hành công việc theo một trật tự đã được xác định trong cơ cấu tổ chức của đơn vị

• Cơ cấu tổ chức

Cơ cấu tổ chức thực chất là sự phân chia trách nhiệm và quyền hạn giữa các bộ phận trong đơn vị, nó góp phần rất lớn trong việc đạt được các mục tiêu Điều này có nghĩa là một cơ cấu tổ chức phù hợp sẽ là cơ sở cho việc lập kế hoạch, điều hành, kiểm soát và giám sát các hoạt động của đơn vị Tuy nhiên, điều này sẽ tùy thuộc vào quy mô và tính chất hoạt động của đơn vị

• Cách thức phân định quyền hạn và trách nhiệm

Phân định quyền hạn và trách nhiệm được xem là phần mở rộng của cơ cấu tổ chức

Nó cụ thể hóa về quyền hạn và trách nhiệm của từng thành viên trong các hoạt động của đơn vị; mỗi người phải tự hiểu rằng mọi hoạt động của họ sẽ ảnh hưởng đến người khác như thế nào; và họ sẽ phụ trách cụ thể công việc gì

• Chính sách nhân sự

Là các chính sách và thủ tục của nhà quản lý về việc tuyển dụng, huấn luyện, bổ nhiệm, đánh giá, sa thải, đề bạt và khen thưởng cho các nhân viên Chính sách nhân sự có ảnh hưởng đáng kể đến sự hữu hiệu của môi trường kiểm soát

1.2.2.2 Đánh giá rủi ro

Tất cả các hoạt động đang diễn ra trong đơn vị đều có thể phát sinh những rủi ro và khó có thể kiểm soát hết tất cả những rủi ro đó Vì vậy, các nhà quản lý phải thận trọng khi xác định và phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro làm cho những mục tiêu có thể không thực hiện được, và phải cố gắng kiểm soát những rủi ro này Những nguyên nhân làm xuất hiện những rủi ro là:

- Những thay đổi trong cơ chế của tổ chức hoặc môi trường họat động.

- Sự thay đổi nhân sự

- Việc tiến hành nghiên cứu mới hoặc sửa đổi hệ thống thông tin.

- Sự tăng trưởng nhanh chóng của đơn vị.

- Sự sắp xếp lại tổ chức mới của đơn vị.

- Những thay đổi về kỹ thuật ảnh hưởng đến quá trình sản xuất sản phẩm hoặc hệ

thống thông tin của đơn vị

- Những chương trình giới thiệu về lĩnh vực kinh doanh, sản phẩm, hoặc quá trình sản

xuất mới

- Mở rộng hoặc thanh lý hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị ở nước ngoài.

- Áp dụng nguyên tắc kế toán mới.

Ngoài việc nhận định những nguyên tắc như trên, các nhà quản lý nhất thiết phải đánh giá những rủi ro trong phạm vi hoạt động kinh doanh của đơn vị, vì trong những vấn đề kế toán tài chính và lập báo cáo có sự khác biệt rất lớn giữa các ngành (công nghiệp, ngân hàng, bảo hiểm…), cũng như giữa các đơn vị cùng ngành

1.2.2.3 Hoạt động kiểm soát

Hoạt động kiểm soát là những chính sách và thủ tục để đảm bảo cho các chỉ thị của nhà quản lý được thực hiện Các chính sách và thủ tục này giúp thực thi những hành động với mục đích chính là giúp kiểm soát các rủi ro mà đơn vị đang hay có thể gặp phải Có nhiều loại hoạt động kiểm soát khác nhau có thể được thực hiện Những hoạt động kiểm soát chủ yếu trong đơn vị gồm:

• Phân chia trách nhiệm đầy đủ:

Phân chia trách nhiệm là không cho phép một thành viên nào được giải quyết mọi mặt của nghiệp vụ từ khi hình thành cho đến khi kết thúc

Mục đích phân chia trách nhiệm nhằm để các nhân viên kiểm soát lẫn nhau, nếu có sai sót xảy ra sẽ được phát hiện nhanh chóng, đồng thời giảm cơ hội cho bất kỳ thành viên nào trong quá trình thực hiện nhiệm vụ có thể gây ra và giấu đi sai phạm của mình

• Kiểm soát quá trình xử lý thông tin và các nghiệp vụ:

Để thông tin đáng tin cậy cần phải thực hiện nhiều hoạt động kiểm soát nhằm kiểm tra tính xác thực, đầy đủ và việc phê chuẩn các nghiệp vụ Khi kiểm soát quá trình xử lý thông tin, cần đảm bảo rằng:

• Phải có một hệ thống chứng từ, sổ sách tốt: Cần chú ý đến các vấn đề sau: