Cách tiếp cận trước đây vì sự tiến bộ của phụ nữ 'Dòng chảy chủ đạo’ và 'Đưa giới vào dòng chảy chủ đạo' hay thường gọi là ‘Lồng ghép giới’ Cơ sở để lồng ghép giới - Các điều kiện quan t
Trang 1Môđun 8
Đánh giá khoá tập huấn
Mục đích
phương pháp giảng dạy, quá trình tập huấn, tổ chức
Mục tiêu
- Điền bảng câu hỏi đánh giá khoá tập huấn;
- Tham gia đánh giá khoá tập huấn bằng phương pháp trực quan
Thời gian
70 phút
Chuẩn bị
Bảng câu hỏi đánh giá khoá tập huấn để phát cho mỗi học viên
Đánh giá trực quan được thể hiện trên bảng ghim và bảng giấy lật
các bước tiến hành
Có 2 hình thức tiến hành đánh giá khoá tập huấn: đánh giá bằng bảng câu hỏi và đánh giá trực quan
1 Đánh giá bằng bảng câu hỏi
Phát bảng câu hỏi để các học viên điền trong 10 phút, sau đó thu lại
để làm cơ sở cho báo cáo tập huấn
2 Đánh giá trực quan
Giảng viên vẽ sẵn các mẫu đánh giá lên các bảng giấy lật /bảng trắng
và yêu cầu học viên đánh dấu vào vị trí mình muốn
Mức độ đạt mục tiêu của khoá tập huấn (Giảng viên đặt bảng giấy lật có ghi các mục tiêu đã được sử dụng ở đầu khoá tập huấn bên
cạnh bảng đánh giá)
Trang 2 Điều thích nhất và không thích nhất trong khoá tập huấn
Mỗi học viên được phát 2 thẻ, một thẻ ghi điều thích nhất còn thẻ kia ghi điều không thích nhất về khoá tập huấn Giảng viên thu các thẻ, trộn lẫn Sau đó giảng viên đọc to từng thẻ trước cả lớp và ghim lên bảng theo từng nhóm ý kiến
Trang 3
Uỷ ban Quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam
Khoá tập huấn về lồng ghép giới
Bảng câu hỏi
Đánh giá khoá tập huấn
Xin đồng chí cho biết tên cơ quan công tác
1 Theo đồng chí, mục tiêu của khoá học có đ−ợc xác định rõ ràng và chính xác hay không?
3 Khoá đào tạo có ích nh− thế nào đối với đồng chí, về góc độ nghề nghiệp và cá nhân?
Trang 4 không
5 Đồng chí có cho rằng: chương trình của khoá đào tạo cần phải đề cập thêm một số nội dung/chủ đề có thể là quan trọng và có ích đối với đồng chí không?
không thêm gì hết
có, cụ thể là (xin nêu ngắn gọn)
6 Có phần nào trong chương trình khoá tập huấn mà đồng chí cảm thấy thừa, không cần đề cập đến không? có, cụ thể là:
không có gì thừa 7 Phần nào của khoá học có giá trị nhất đối với đồng chí?
Tại sao?
8 Phần nào của khoá học ít có giá trị nhất đối với đồng chí?
Tại sao?
9 Đồng chí hãy đánh giá về nội dung của các chủ đề sau (đánh dấu X vào ô phù hợp)
hiểu
Còn khó hiểu
Có thể
áp dụng ngay
Khó áp dụng trong thực tiễn
Các khái niệm chính về giới
Tóm lược một số vấn đề bất bình đẳng giới trong nước
và quốc tế
Mối liên hệ giữa các vai trò giới, tình trạng bất bình
đẳng giới và công cuộc phát triển
Trang 5Cách tiếp cận trước đây vì sự tiến bộ của phụ nữ
'Dòng chảy chủ đạo’ và 'Đưa giới vào dòng chảy chủ
đạo' hay thường gọi là ‘Lồng ghép giới’
Cơ sở để lồng ghép giới - Các điều kiện quan trọng để
lồng ghép giới thành công
Tổng quan chu trình chính sách có trách nhiệm giới
Thu thập thông tin và tiến hành phân tích giới – nắm
vững thực trạng trên quan điểm giới
Các biện pháp can thiệp chính sách vì bình đẳng giới
Quản lý sự thay đổi để quản lý nhà nước có trách
nhiệm giới
Tuyên truyền, vận động vì bình đẳng giới
Giám sát có trách nhiệm giới
Đánh giá có trách nhiệm giới và các hoạt động tiếp theo
Mối quan hệ giữa Chiến lược & KHHĐ Quốc gia
VSTBPN và phương pháp tiếp cận lồng ghép giới
Phân tích tổ chức từ góc độ giới
Lập kế hoạch hành động để thực hiện lồng ghép giới
10 Thời gian của khoá học:
Trang 612 Đánh giá về kỹ năng giảng dạy của giảng viên trong khi tiến hành các hoạt động của
khoá học
rất tốt
nói chung là tốt
còn thiếu sót, bởi vì
yếu, bởi vì
13 Đánh giá chung việc tổ chức khoá tập huấn và hậu cần ? rất tốt nói chung là tốt còn thiếu sót kém 14 Khoá học này có làm thay đổi suy nghĩ của đồng chí về vấn đề giới không? có, bởi vì:
không, bởi vì:
Những ý kiến đóng góp khác để khoá học sau đ−ợc tiến hành tốt hơn
Xin chân thành cảm ơn sự đóng góp ý kiến của đồng chí
Trang 7bế mạc chương trình tập huấn
Các bước tiến hành 1 Sau khi hoàn thành các hoạt động đánh giá trực quan, giảng viên
và học viên có thể tiến hành một số hoạt động giao lưu văn nghệ trước khi chính thức bế mạc khoá tập huấn
2 Giảng viên mời một vài học viên phát biểu cảm tưởng về khoá tập huấn
3 Giảng viên mời đại diện lãnh đạo của địa phương (nơi tổ chức khoá tập huấn) phát biểu
4 Trong trường hợp khoá tập huấn do UBQG tổ chức, lãnh đạo của UBQG sẽ phát biểu bế mạc
Trang 8Tóm tắt bài học kinh nghiệm
từ các lớp tập huấn về lồng ghép giới
(trình bày tại Hội thảo định hướng giảng viên về lồng ghép giới, ngày 18-19/7/2003)
-
1 Cơ sở vật chất
• Cần bố trí máy phát điện để đề phòng trường hợp mất điện
• Tốt nhất là có máy phôtô ngay tại địa điểm tập huấn
• Nên bố trí phòng nghỉ giữa giờ và/hoặc ăn trưa gần phòng học Nơi tập huấn có khu vệ sinh
• Đặt nước uống/trà cho học viên trong suốt buổi học
• Phòng học đủ rộng để cả lớp có thể ngồi tập trung nghe giảng, đồng thời, vẫn kê được
5-6 nhóm bàn để làm việc nhóm, có không gian để tổ chức các trò chơi và hoạt động nhóm
• Đủ số lượng bàn ghế với kích cỡ phù hợp, dễ di chuyển, thích hợp cho hoạt động nhóm
• Có đủ các thiết bị như bảng trắng, bảng giấy lật, tăng âm, màn hình và máy chiếu chất lượng tốt
• Thiết bị phụ trợ – đề phòng mất điện, tăng âm hỏng, nguồn nước trục trặc …
• Chuẩn bị đủ văn phòng phẩm – thẻ màu, băng dính, bút viết bảng, giấy lật, bút
• Lớp học nên có đồng hồ treo tường để giảng viên dễ quan sát và đảm bảo thời lượng của từng bài giảng
• Tài liệu cần được phôtô đủ cho học viên, nhóm giảng viên, khách mời Chuẩn bị dự
phòng ít nhất 05 bản để phát thêm hoặc bù vào những bản bị mất
3 Cán bộ hỗ trợ
• Cần có ít nhất một cán bộ hỗ trợ trong suốt khoá học Cán bộ hỗ trợ cần có mặt trong suốt thời gian chuẩn bị bài giảng và tiến hành tập huấn, không nên rời khỏi phòng học, quan sát lớp để kịp thời hỗ trợ giảng viên
• Cán bộ hỗ trợ không nên đi ngang qua trước lớp (giữa giảng viên và học viên) khi giảng viên đang nói
• Nên có thêm 01 cán bộ hỗ trợ khác đảm trách công tác hậu cần bên ngoài lớp học – giải khát giữa giờ, tài liệu, tăng âm, máy điều hoà nhiệt độ, v.v…
Trang 9• Hàng ngày, cán bộ hỗ trợ cần có mặt ở lớp 15-30 phút trước khi bắt đầu chương trình để chuẩn bị phòng, đón học viên và hỗ trợ các giảng viên chuẩn bị bài giảng
• Nhóm cán bộ hỗ trợ nên thường xuyên trao đổi với nhau, đặc biệt là với các giảng viên,
để mọi người đều nắm được các thay đổi trên lớp và trong chương trình, nếu có
4 Một số lời khuyên dành cho giảng viên
• Có sự chuẩn bị về mặt nội dung: Giảng viên cần làm quen với các ý chính và nội dung
kỹ thuật có trong giáo trình trước khi tiến hành bài giảng
• Các bước chuẩn bị: Giảng viên cần kiểm tra và làm theo phần chuẩn bị cho từng bài
giảng để tiến hành sao cho sinh động, không bị gián đoạn
• Tài liệu: Chương trình tập huấn được thiết kế để có thể tiến hành một cách linh hoạt - đáp
ứng nhu cầu của học viên và phù hợp với giảng viên Tuy nhiên, giảng viên nên cẩn trọng khi chuẩn bị tài liệu riêng hay sửa đổi tài liệu trong giáo trình để đảm bảo nhất quán với nội dung của cuốn "Hướng dẫn lồng ghép giới trong hoạch định và thực thi chính sách" của UBQG và các mục tiêu tập huấn
• Phương pháp giảng dạy: Giảng viên nên sử dụng phương pháp trực quan cùng tham
gia (VIPP – phương pháp giảng dạy cho đối tượng học viên là người lớn, sử dụng kiến thức và kinh nghiệm của học viên, tránh các bài thuyết trình, khuyến khích học viên tham gia và thảo luận nhóm); viết chữ to, rõ ràng (dùng bút nét to, đậm), thể hiện các ý và khái
niệm ngắn gọn lên bảng giấy lật và thẻ màu
• Thời gian: Nhằm tôn trọng bạn giảng, các học viên cũng như đảm bảo thời gian tiến
hành tất cả các khía cạnh của chủ đề, giảng viên cần chú ý đến vấn đề thời lượng của từng bài và quản lý tốt thời gian Giảng viên không nhất thiết phải yêu cầu tất cả học viên nhận xét hoặc nêu ý kiến, chỉ cần chọn một vài ý kiến và đảm bảo cho mọi người đều có cơ hội tham gia trong lớp tập huấn Nếu một bài giảng nào đó cần nhiều thời gian hơn dự kiến, giảng viên không nên vội vàng kết thúc ngay mà nên để học viên tự chọn cách giải quyết vấn đề thời gian (ví dụ, giảng viên tóm tắt các ý chính; học viên viết câu hỏi/vấn đề quan tâm vào thẻ màu để giảng viên trả lời sau; đính tất cả các vấn đề lên bảng giấy lật
để mọi người tiện theo dõi)
• Linh hoạt đáp ứng nhu cầu và trình độ của học viên: Khi học viên đã nắm được một
vấn đề nào đó thì giảng viên không nhất thiết phải lần lượt giảng toàn bộ chủ đề, có thể rút ngắn thời gian giảng chủ đề đó để chuyển sang các vấn đề mà học viên còn thắc mắc hoặc muốn thảo luận thêm Không nên buộc học viên phải tiếp tục nghe về một chủ đề hoặc vấn đề mà họ đã nắm vững Chỉ cần nêu các ý chính của chủ đề
• Luôn bám sát trọng tâm: Giảng viên cần ghi nhớ mục đích của từng chủ đề hoặc hoạt
động, đảm bảo các cuộc thảo luận đúng hướng (nếu không sẽ mất thời gian và không phục vụ mục đích của chủ đề) Khi học viên hiểu nhầm hoặc thiên về thảo luận một vấn
đề khác, giảng viên nên nhẹ nhàng nhắc nhở, cảm ơn họ đã nêu vấn đề, viết vấn đề đó lên bảng trắng/bảng giấy lật và trả lời học viên là sẽ đề cập đến trong một tiết khác hoặc
Trang 10vào cuối buổi học nếu còn thời gian Giảng viên có thể lưu ý học viên rằng trong chương trình sẽ có một tiết ôn tập/hỏi đáp và thảo luận, sau đó, nhanh chóng quay lại bài giảng
• Tiết ôn tập/hỏi đáp và thảo luận: Giảng viên cần lưu giữ tất cả các câu hỏi/vấn đề mà
học viên nêu Đưa danh sách các câu hỏi/vấn đề đó vào trong báo cáo kết thúc tập huấn
5 Các vấn đề kỹ thuật
Môđun 2 - Chủ đề 2: Tóm lược một số vấn đề bất bình đẳng giới trong nước và quốc tế
Hướng sự quan tâm của học viên tới vấn đề căn bản – thực trạng bất bình đẳng giới – bằng việc đưa ra các minh chứng
Nên sử dụng những số liệu mà giảng viên thấy dễ truyền đạt nhất
Phần đông mọi người chưa quen với các số liệu thống kê, bảng biểu, đồ thị, v.v – cần giảng từ từ để học viên có đủ thời gian nắm được ý nghĩa của các số liệu
Không nhất thiết phải sử dụng tất cả các ví dụ cung cấp trong giáo trình
Nên sử dụng xen kẽ các số liệu của thế giới, trong nước và địa phương
Nên đưa thêm các số liệu liên quan trực tiếp tới địa phương hoặc ngành mà học viên
đang công tác
Mục đích của bài giảng không phải là tranh luận xem tại sao các vấn đề bất bình đẳng giới đó lại tồn tại, mà chỉ đơn thuần thu hút sự quan tâm của học viên và trình bày các dẫn chứng
Môđun 2 - Chủ đề 3: Mối liên hệ giữa các vai trò giới, tình trạng bất bình đẳng giới và công cuộc phát triển
Đây là một chủ đề quan trọng vì giúp cho học viên hiểu rõ về vấn đề giới, bất bình đẳng giới, các nguyên nhân dẫn đến bất bình đẳng giới, cũng như tác động của bất bình
đẳng giới đối với chất lượng cuộc sống, công cuộc giảm nghèo và phát triển
Một số học viên sẽ thấy đây là một chủ đề nhạy cảm và mang tính thách thức
Học viên thường có xu hướng phủ nhận hoặc bảo vệ một định kiến giới nào đó hơn là quan tâm đến ý chính của bài giảng - đó là xem xét mối quan hệ giữa các định kiến giới, bất bình đẳng giới, công cuộc giảm nghèo và tăng trưởng
Đây là một chủ đề khó đối với giảng viên vì nếu họ không thuyết phục được học viên thừa nhận rằng các vai trò giới, mối quan hệ và định kiến giới có thể dẫn đến tình trạng bất bình đẳng giới, và tác động xấu tới công cuộc phát triển - thì giảng viên sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi giảng các chủ đề còn lại
Môđun 3 - Chủ đề 1: Cách thức tiếp cận trước đây vì sự tiến bộ của phụ nữ
Đây cũng là một chủ đề quan trọng và nhạy cảm
Học viên cũng có xu hướng bảo vệ cách thức tiếp cận trước đây vì họ đã quen tiến hành các biện pháp này trong nhiều năm
Vấn đề ở đây là cách tiếp cận trước đây không hoàn toàn sai Nó chỉ chưa đạt được các mục tiêu như mong đợi - tức là chưa đạt được bình đẳng giới trên diện rộng
Trang 11 Chú trọng hơn tới việc đổi mới và cải tiến cách thức hoạt động - trên cơ sở các bất cập của cách thức tiếp cận trước đây
Thực tế cho thấy những học viên nào đã từng tham dự nhiều hội thảo (tập huấn) về nâng cao nhận thức giới thường thích đề cập đến những thuật ngữ chuyên môn và thảo luận về các lý thuyết "Phụ nữ trong phát triển (WID)" và "Giới và phát triển (GAD)" Những cuộc thảo luận như vậy thường không mấy hữu ích Mục tiêu của chúng ta là làm cho các thuật ngữ về giới và lồng ghép giới trở nên đơn giản, dễ hiểu hơn - bằng cách sử dụng các ngôn ngữ và bối cảnh đời thường - để mọi người đều hiểu và dễ dàng liên hệ
Môđun 3 - Chủ đề 2: "Dòng chảy chủ đạo" và "Đưa giới vào dòng chảy chủ đạo" hay thường gọi là "Lồng ghép giới"
Nhiều học viên cho rằng đây là một chủ đề khó, đặc biệt là khái niệm "Dòng chảy chủ
đạo"
Học viên chỉ có thể hiểu đúng về khái niệm "Lồng ghép giới" nếu họ nắm được khái niệm "Dòng chảy chủ đạo" và tác động của nó tới chất lượng cuộc sống của mọi người dân
Giảng viên cần dành nhiều thời gian để học viên thảo luận, sau đó đánh giá mức độ nhận biết vấn đề của họ
Nên lưu ý đây chỉ là chủ đề tổng quan về lồng ghép giới - không nên đề cập chi tiết trong chủ đề này
Môđun 4 - Chủ đề 1: Các điều kiện quan trọng để lồng ghép giới thành công
Học viên thường gặp phải hai vấn đề vướng mắc trong chủ đề này:
• Nhiều học viên cho rằng nhất thiết phải có đủ tất cả các điều kiện quan trọng này trước khi bắt tay vào lồng ghép giới Giảng viên cần khẳng định rõ quan niệm này là không đúng, đồng thời nhắc lại rằng đây là những điều kiện giúp cho quá trình lồng ghép giới diễn ra thuận lợi, thành công và bền vững hơn Phương pháp lồng ghép giới vẫn có thể và thường được tiến hành ngay cả khi một vài hoặc nhiều điều kiện chưa
có sẵn hoặc còn yếu Vì vậy, công tác lồng ghép giới bao gồm cả việc củng cố thêm các điều kiện chủ chốt
• Các học viên thường nắm vững các điều kiện quan trọng một cách dễ dàng - ngoại trừ điều kiện liên quan đến cơ chế hành chính "Thể chế hoá công tác lồng ghép giới" - thực tế cho thấy điều kiện này ngày càng có vai trò quan trọng trong việc thực hiện lồng ghép giới thành công Giảng viên cần có sự chuẩn bị kỹ về mặt nội dung để có thể giảng tốt về điều kiện này Giảng viên có thể sử dụng ví dụ đơn giản và thực tiễn
về chính phủ Niu-di-lân trong cuốn "Hướng dẫn lồng ghép giới trong hoạch định và thực thi chính sách" để giải thích điều kiện này
Trang 12Môđun 4 - Chủ đề 3: Thu thập thông tin và tiến hành phân tích giới - nắm vững thực trạng trên quan điểm giới
Việc giải thích ý nghĩa, sự khác nhau cũng như tác dụng của số liệu tách biệt theo giới tính, thống kê giới và thông tin phân tích giới để học viên nắm được là tương đối khó
Do vậy, cần dành thời gian để giảng kỹ về từng dạng số liệu và thông tin phân tích này
Cần nhấn mạnh thêm rằng tất cả các phương pháp thu thập số liệu đều có thể và nên mang tính trách nhiệm giới
Môđun 4 - Chủ đề 4: Các biện pháp can thiệp chính sách vì bình đẳng giới
Một ý cần được nhấn mạnh ở đây là: việc xây dựng các biện pháp can thiệp cần xuất phát và dựa trên cơ sở kết quả thu thập và phân tích số liệu, đồng thời cần có sự tham khảo ý kiến của các bên liên quan - nghĩa là sự lựa chọn các biện pháp phải có cơ sở, chứ không được tùy tiện
Học viên thường thấy khó hiểu và khó phân biệt được hai khái niệm "Tăng cường sự tham gia của phụ nữ" và "Lồng ghép giới" Hai khái niệm này thường bị nhầm lẫn và cần được làm rõ
Môđun 4 - Chủ đề 5: Giám sát có trách nhiệm giới
Đây là một trong những chủ đề khó nhất của khoá tập huấn Không phải bởi giám sát
có trách nhiệm giới là một khái niệm khó đối với học viên - mà bởi vì học viên chưa quen với các khái niệm cơ bản, các thuật ngữ và phương pháp giám sát ở đây có thể
có một vài vấn đề thuộc về khía cạnh văn hoá - vì ở Việt nam, thuật ngữ "giám sát" thường được hiểu là "kiểm tra” – trong khi đó, phương pháp giám sát có trách nhiệm giới lại xem "giám sát" như một công cụ quản lý quan trọng để có thể thực hiện thành công các chính sách, chương trình và dự án
Tránh đi sâu vào các định nghĩa và thuật ngữ giám sát Giảng viên cần làm cho học viên hiểu được tầm quan trọng của công tác giám sát nhằm đo các kết quả và tác động
đối với nam giới và phụ nữ, trẻ em trai và trẻ em gái Mọi người sẽ dễ chấp nhận áp dụng một phương pháp nào đó nếu họ thấy được sự phù hợp và hữu ích của phương pháp đó
Môđun 4 - Chủ đề 6: Đánh giá có trách nhiệm giới và các hoạt động tiếp theo
Công tác "giám sát" và "đánh giá" thường khó phân biệt với nhau và hay bị gộp lại thành một
Giảng viên cần giúp học viên hiểu được sự khác nhau giữa hai khái niệm và giải thích tại sao chúng lại quan trọng như nhau
Môđun 5 - Chủ đề 1: Quản lý sự thay đổi để quản lý nhà nước có trách nhiệm giới
Một số học viên chưa thấy được sự cần thiết của chủ đề này
Giảng viên cần giúp học viên nhận thức được rằng công tác lồng ghép giới sẽ liên quan
đến sự đổi mới ở mọi cấp độ, trong mọi lĩnh vực